Logboek

Toni Collette vind ik altijd het bezien waard, al ontkomt ook zij helaas niet aan niemendalletjes als dit. Ze speelt een muziekjournalist die de opdracht krijgt om te spitten in het verleden van een populaire muzikant die al een tijd uit het publieke oog is verdwenen. Probleem 1: de muzikant in kwestie is haar ex-vriendje. Probleem 2: ze krijgt ongewenste hulp van een egocentrische documentairemaker [Thomas Hayden Church]. Ze doet enkele bijzondere ontdekkingen die haar relatie met haar ex in een nieuw perspectief zetten en het voor haar emotioneel steeds moeilijker maken om haar zoektocht voort te zetten.

"Lucky Them" meandert wat, kabbelt rustig voort en draait vrijwel volledig op het talent en de charme van Collette. Zij stelt geen teleur, maar het scenario heeft uiteindelijk niet genoeg om het lijf voor een hele speelfilm en ik vond het daardoor moeilijk om de volle 95 minuten geconcentreerd te kijken. Het einde kent dan nog wel een verrassende wending, maar ik vond de voorafgaande 90 minuten onvoldoende de moeite waard om daar nog eens voor te gaan zitten.

Een komisch drama waarin de grappen zichtbaar zijn, maar nooit voelbaar. De voorstanders noemen het 'droog-komisch', maar ik behoor tot de tegenstanders die het beschouwen als 'mislukte' humor. Er was één moment waarop ik moest lachen, maar dat is onvoldoende om deze film het predicaat 'komisch' mee te geven. De film betreft overigens een Syrische vluchteling die in de mallemolen van de Finse immigratiedienst terechtkomt en uiteindelijk als illegaal aan de slag gaat in een restaurant.

Kaurismäki - toch geen kleine jongen - had er beter aan gedaan om een duidelijke te keuze maken wat betreft de toon van de film. Omdat de film wat zwalkt tussen komedie en drama slaat het op beide front de plan te vaak mis. De oeverloze gesprekken met Finse bureaucraten slaan daardoor dood en waren veel beter uit de verf gekomen als Kaurismäki er een duidelijke richting aan had gegeven. Nu is het eindresultaat vleesch noch visch en is er door het trage tempo nog maar weinig smaak te bekennen.

Jean-Etienne Fougerole is een typische aanhanger van de Linkse Kerk: mooie demagogische praatjes houden over het omarmen van vluchtelingen, zonder ooit zelf de daad bij het woord te voegen. Hij schrijft het boek 'A Bras Ouverts' [met open armen] als antwoord op een boek van Clément Barzach [Marc Arnaud] die veel kritischer is over problemen met de Roma. In een TV-debat tussen de twee vraagt Barzach aan Fougerole of hij bereid zou zijn om een Roma-familie in huis te nemen... en Fougerole komt er niet onderuit om dat toe te zeggen.

Erwan [Cyril Lecomte] is net uit huis gezet wegens een huurachterstand en heeft onderdak gekregen bij de Roma-familie met Babik [Ary Abittan] als familiehoofd. Wanneer zijn de toezegging van Fougerole zien, weet Erwan de Roma's over te halen om aan te kloppen bij Fougerole en bij hem in te trekken. Fougerole kan ze moeilijk de deur wijzen, maar probeert ze wel angstvallig buiten huis te halen. Maar uiteraard loopt het allemaal niet zoals hij had verwacht en gehoopt.

"A Bras Ouverts" is verfrissend in zijn aanval op de hypocrisie van de linkse demagogen. Het is eigenlijk vanaf het begin duidelijk dat Fougerole er niets voor voelt om zijn woorden in daden om te zetten, maar mede omdat de komst van de Roma's zorgt voor veel positieve publiciteit waardoor zijn boekverkoop stijgt, is hij bereid het allemaal te slikken. De krampachtige manier waarop Fougerole en zijn vrouw [een uitstekende Elsa Zylberstein] proberen in hun rol te blijven, levert vaak hilarische momenten op. Het is knap dat het scenario de Roma enerzijds gebruikt als onderwerp van spot, zonder ze ooit als stripachtige figuren neer te zetten. Ja, Babik heeft veel weg van Borat, maar er is geen twijfel dat zijn bedoelingen goed zijn. De 'schurk' van het verhaal is vanaf het begin namelijk de dakloze Fransman, die de Fougerole en de Roma gebruikt voor zijn eigen weinig zuivere doeleinden.

Dit is een satire met een paar scherpe observaties, maar het belangrijkste is dat er voldoende valt te lachen en dat maakt dit tot een aanrader. But first.... WE SING!!!

Judy Garland had natuurlijk de Oscar voor beste vrouwelijke hoofdrol in 1954 moeten winnen voor "A Star Is Born", maar het is mij volstrekt een raadsel waarom Doris Day niet eens een nominatie kreeg voor haar sublieme vertolking in deze uiterst vermakelijke muzikale komedie. Ze speelt "Calamity Jane", een western-girl die meer dan haar mannetje weet te staan in het dorpje "Deadwood" waar verder alleen maar mannen wonen. Saloon-eigenaar Henry [Paul Harvey] belooft de mannen een spectaculair optreden van een vrouwelijke artiest, maar wanneer Francis Fryer [Dick Wesson] een man blijkt te zijn, dreigen de mannen de tent af te breken. Calamity houdt de mannen tegen door te beloven dat ze zelf de grote ster Adelaid Adams [Gale Robbins] uit Chicago zal overhalen om naar Deadwood te komen.

Calamity Jane won de Oscar voor 'best song' en dat is voor een groot deel de verdienste van Doris Day die het lied 'Secret Love' in één take inzong en dat op prachtige wijze deed. Ze is sowieso fantastisch in deze film, waarbij het vooral knap is hoe ze in karakter weet te blijven, ook wanneer Calamity haar wildwest-kledij inruilt voor meer vrouwelijke kleding. In de opening "The Deadwood Stage" en het liedje "The Windy City", waarin ze beschrijft wat ze gezien heeft in de grote stad, zijn voortreffelijk gespeeld. Doris was ooit een getalenteerd danser, maar na een zwaar ongeluk is ze altijd erg huiverig geweest om ingewikkelde danspassen te doen. Toch lijkt ze hier van de energie te barsten en geeft ze precies de juiste combinatie van jeugdig enthousiasme en souplesse om haar karakter onvergetelijk te maken.

Een belachelijke film, maar zo over-the-top dat het nooit verveeld en nooit irritant wordt. Het probleem met de film is David O Selznick, die vastbesloten was zijn succes met "Gone With The Wind" in alle opzichten te overtreffen. Hij liet zich daarbij door niets of niemand van de wijs brengen, wat leidde tot grote problemen omdat Selznick zich steeds nadrukkelijker ging bemoeien met de regie. Hij schreef ook het scenario en we kunnen nu alleen maar gissen hoe de film zou zijn geweest als hij ook die klus had overgelaten aan Ben Hecht. Hoofdrolspeler Gregory Peck herinnerde zich nog goed hoe Selznick een 19e-eeuwse saloon ombouwde tot wat Peck 'The Halls of Montezuma' noemde. Zoiets bestond natuurlijk helemaal niet, maar het ziet er wel spectaculair uit. De seks ligt er ook duimendik bovenop in de scènes tussen macho-man Lewt [Gregory Peck] en halfbloedje Pearl [Jennifer Jones], die eigenlijk voorbestemd is om met Lewts respectabele broer Jesse [Joseph Cotton] te trouwen. "Lust In The Dust" is een passende - en veel gebruikte - bijnaam voor deze film. De finale is ronduit bizar, maar de film is zo groots en spectaculair dat ik er van begin tot eind geboeid naar kan kijken.

Niet de beste Astaire/Rogers-film, maar wel ééntje die afwijkt van de succesvolle formule van hun voorgaande samenwerkingen. Om te beginnen is het budget een stuk lager, wat zich vooral uit in de eenvoudige decors. Een ander belangrijk verschil is dat Fred geen danser speelt, maar een psycholoog... die wel ooit droomde van een carrière op de planken. Het meest opvallend aan "Carefree" is dat Ginger Rogers hier alle ruimte krijgt om haar acteertalent tentoon te spreiden en daardoor steelt ze deze film.

Fred speelt Tony Flagg, die het aanstaande huwelijk van zijn oude vriend Stephen [Ralph Bellamy] moet redden. Hij doet dat door diens verloofde Amanda [Ginger Rogers] onder hypnose te bevelen al haar remmingen te laten gaan, in de hoop zo haar onderbewustzijn te stimuleren. Amanda 'ontsnapt' echter voor Tony haar uit haar hypnose heeft laten ontwaken en Amanda neemt Tony's bevel bijzonder letterlijk...

Ginger Rogers mimiek en timing blijkt perfect te zijn, al liet ze in haar eerder rollen in 42nd Street, Gold Diggers Of 1933 en Stage Door al zien dat ze meer was dat Astaires danspartner. In andere films zorgden de acteurs in de bijrollen vooral voor de humor, nu nemen Ginger en Fred de komedie voor hun rekening en het resultaat mag er zijn. Muzikaal valt er ook voldoende te genieten, met Freds sublieme solo-nummer op een golfbaan, een tour-de-force waar iedere golfliefhebber jaloers op zou zijn. "Do The Yam" is zeer aanstekelijk en één van de weinige keren dat Fred en Ginger dansen met een aantal figuranten. "Change Partners" is nog zo'n klassieker van Irving Berlin, maar wat mij betreft is het muzikale hoogtepunt de droomsequentie waarin Ginger en Fred grotendeels in slow-motion dansen. Nog nooit was zo goed te zien dat talloze uren repeteren resulteren in absolute perfectie. Het is alleen jammer dat Bellamy, maar ook Jack Carson wat ondankbare rollen hebben... en die scène op de fiets kan natuurlijk al helemaal niet! Maar een kniesoor die zich daardoor laat weerhouden om deze bijzonder Astaire/Rogers-film te aanschouwen.

"The Broadway Melody" is van grote historische waarde. Het was de eerste geluidsfilm die de Oscar zou voor beste film won en het is de blauwdruk voor wat een Amerikaanse kunstvorm zou worden: de musical. Als je deze film vergelijkt met "42nd Street" en "Gold Diggers of 1933" zie je dat "The Broadway Melody" technisch gezien behoorlijk primitief was en dat de filmindustrie in 4 jaar enorme vooruitgang had geboekt met betrekking tot de geluidstechniek.
De camera is vrij statisch, dansers springen wat willekeurig in en uit beeld, de choreografie doet meer denken aan vaudeville dan aan dans en de 18-jarige Anita Page worstelt met haar dialoog. De muziek is echter geweldig, wat ook wel blijkt uit het feit dat de titelsong, "You Were Meant For Me" en "The Wedding Of The Painted Doll" nog steeds evergreens zijn. Het verhaal over twee zusjes die proberen door te breken op Broadway en de liefdesdriehoek die hun relatie en hun ambities dreigt te ruïneren is echter heel behoorlijk geschreven, met vrij scherpe dialogen. En de gymnastische bewegingen van de dominee in "The Wedding Of The Painted Doll" vond ik fascinerend genoeg om een paar keer opnieuw te kijken.
Een must voor iedere musical-liefhebber, deze film wiens tekortkomingen vooral voortkomen uit de primitieve technische mogelijkheden, maar wiens sterke punten wat mij betreft voldoende zijn om deze film aan te raden.

Dit is de documentaire die Courtney Love koste wat kost wilde tegenhouden. De innemende, immer met microfoon en tape-recorder gewapende Britse filmmaker Nick Broomfield is er toch in geslaagd om een intrigerende, duistere documentaire te maken over Kurt Cobain en de omstandigheden die leidden tot zijn dood in 1994. Dit is ‘muckraking’ tot en met, maar het is de combinatie van Courtney Loves vijandigheid jegens dit project en Broomfields vastberadenheid om de film ondanks alle tegenwerking toch te maken, die deze film zo bizar en fascinerend maken. En zoals altijd brengt Broomfield ons uiteindelijk naar een spannende finale, die weliswaar geen antwoorden geeft op de vele vragen die er bij velen nog steeds zijn sinds de dood van Cobain, maar waarmee Broomfield wel op gewaagde wijze de vinger op de zere plek legt en intrigerende nieuwe vragen opwerpt.

Broomfield spreekt in deze film met mensen die Kurt en/of Courtney goed hebben gekend. Het begint allemaal nog mooi wanneer hij Kurts tante ontmoet, die mooie herinneringen ophaalt aan Kurt toen hij nog een kind was en hij bij haar thuis de eerste bandopnames maakte. Haar liefde voor Kurt oogt oprecht, maar wanneer ze een stukje van de muzikale opnames wil laten horen deelt de voice-over van Broomfield ons mede dat Courtney Love – als eigenaar van Kurts muziek – het gebruik van diens muziek heeft verboden. Het maakt duidelijk dat de schaduw van de dubieuze Courtney Love over de hele film hangt en dat versterkt alleen maar het vermoeden dat ze iets te verbergen heeft. Courtneys vader heeft er in ieder geval geen moeite meer om zijn dochter te beschuldigen van moord, maar hij is één van de vele figuren wiens motieven twijfelachtig zijn. Hij en Courtney kunnen elkaars bloed wel drinken, dus is het denkbaar dat vaderlief de dood van Kurt gebruikt om zijn gram te halen en ook nog een flink centje te verdienen met zijn onthullingen over Kurt & Courtney.

Broomfield praat ook nog met Rozz Rezabek, Courtneys ex, die zijn minachting voor haar ook niet onder stoelen of banken steekt en zich zelfs via de camera tot haar wendt en waarschuwt dat ze niet met hem moet fucken. Ook de doorgewinterde detective Tom Grant komt aan het woord. Hij schreef het boek “Who Killed Kurt Cobain?”, waarin hij – zoals de titel al doet vermoeden – tal van discrepanties in het officiële relaas aanhaalt om te suggereren dat Kurt vermoord is, naar alle waarschijnlijkheid in opdracht van Courtney Love. Volgens hem was de roemruchte afscheidsbrief gericht aan Dave Grohl en Krist Novoselic en legt hij daarin uit waarom hij besloten zou hebben zijn band Nirvana te verlaten. De onderste regels zouden door iemand anders [Courtney?] zijn toegevoegd om het op een zelfmoordbrief te laten lijken. Ook is hij ervan overtuigd dat Cobain met de aangetroffen hoeveelheid heroïne in zijn bloedstroom nooit in staat kan zijn geweest om daarna zichzelf dood te schieten. Maar Grants argumenten zijn weerlegt of in twijfel getrokken door forensische experts, waardoor zijn geloofwaardigheid ook is aangetast.

Maar dan krijgen we nog een keur van figuren die je gerust ‘kleurrijk’ mag noemen. De erg op Courtney Love lijkende oud-vriend van het stel die beweert foto’s te hebben waarop ze samen met Kurt en Courtney drugs spuit, de verdwaasd kijkende oud-babysitter van Kurt en Courtney die er bovendien een beetje omheen blijft draaien uit angst voor represailles. En natuurlijk de beruchte “El Duce”, de frontman van de controversiële punkband ‘The Mentors’, bekend van hits als “Sex Slave” waarvan we ook nog mogen genieten in de vorm van een fragment uit de bijbehorende videoclip. Ook de getuigenis van deze dubieuze verschijning heeft Broomfield grotendeels moeten schrappen. Moeilijk om serieus te nemen, ware het niet dat hij kort na het interview om zou komen bij een treinongeluk, wat natuurlijk weer speculaties over een samenzwering voedt.

Het intrigerende aan deze docu is dat je geneigd bent om op basis van vooroordelen de verhalen van de twijfelachtig ogende mensen af te doen als opportunistische leugens. Maar je mag de waarachtigheid van een persoon niet louter in twijfel trekken vanwege hun uiterlijk, hun taalgebruik of hun wroeging ten opzichte van degene die ze beschuldigen. En aan het eind van “Kurt & Courtney” valt het niet mee om met 100% zekerheid te kunnen zeggen dat Kurt Cobain zelfmoord pleegde. Zoals altijd roept Broomfield met deze documentaire meer vragen op dan dat hij antwoorden geeft, maar hij slaagt er in ieder geval in om je als kijker te dwingen na te denken over jouw perceptie van ‘de waarheid’.

Toen Michael Moore in 1989 “Roger & Me” maakte, was hij nog een onbekende in de filmwereld. De titel verwijst naar Michaels pogingen om in gesprek te gaan met Roger B. Smith, die sinds 1981 voorzitter is General Motors. Aanleiding voor het gesprek is het besluit van General Motors om fabrieken in Flint te sluiten, waardoor zo’n 30.000 mensen op straat komen te staan. Flint is Moores geboortestad en zijn familiegeschiedenis is nauw verbonden met General Motors: al generaties lang werkt de familie Moore in dienst van General Motors. Zijn grootvader nam zelfs deel aan een ‘sit-down-strike’ in 1936 waarmee de vakbond een verbetering van de werkomstandigheden afdwong. Het is dus vanaf het begin duidelijk dat Moore direct betrokken is bij het onderwerp.

“Roger & Me” begint met een korte geschiedenisles, waarin Moore het ideaalbeeld van General Motors schept zoals dat via de media in de jaren ’50 via de televisie werd afgeschilderd. De tenenkrommende commercials met Pat Boone en Dinah Shore en de beelden van een behoorlijk grote GM-parade uit die tijd gebruikt Moore niet alleen voor een ontegenzeggelijk aanwezige luchtige toon, maar hij schetst hiermee ook het contrast met de erbarmelijke realiteit van de late jaren ’80. Moore spreekt met talloze bewoners van Flint en toont daarmee de sociale tweedeling binnen die stad die typerend is voor de VS. Interviews met mensen die ten einde raad zijn, met een vrouw die illegaal konijnen fokt en slacht – in de film zien we hoe ze één van haar konijnen doodknuppelt en vilt – om te overleven, maar ook een dag uit het leven van een deurwaarder die vertelt dat hij verschillende van zijn vrienden uit huis heeft moeten zetten omdat ze de huur niet meer konden betalen en die mensen op de dag voor Kerstmis op straat zet. Michael Moore wisselt deze ontmoetingen af met gesprekken met welgestelden als Pat Boone, Anita Bryant en de misselijkmakende Bob Eubanks. Het blikseminterview met Miss Michigan Kaye Lani Rae Rafko is daarentegen weer hilarisch, maar krijgt ook een bitterzoete nasmaak.

Wanneer Moore tevergeefs naar Roger zoekt in het clubhuis bij de golfbaan, raakt hij in gesprek met een paar rijke dames van middelbare leeftijd. Die vertellen doodleuk dat Flint ‘een prachtige stad’ is en wekken de suggestie dat al die ontslagen GM-werknemers zo weer een baan zouden vinden, als ze niet zo lui zouden zijn. Waarop ze nog een balletje slaan en rustig richting de green lopen. Dat contrast tussen arm en rijk is zo scherp, dat je er soms onvermijdelijk om moet lachen. Helaas is dit de dagelijkse realiteit in Flint en ééntje die anno 2017 nog steeds kenmerkend is voor grote delen van de VS, waar de gewone werkende Amerikaan lijdzaam moet toezien hoe de fabrieksbazen hardwerkende Amerikanen op straat zet om vervolgens een nieuwe fabriek in Midden-Amerika te openen en de eigen zakken met nog meer miljoenen te vullen. Het is de verdienste van Michael Moore dat hij dat schrijnende contrast juist weet te versterken door zijn commentaar te doorspekken met ironische observaties en door uiterst efficiënt gebruik te maken van archiefmateriaal. Dit is Michael Moore toen hij nog gewoon een oprecht bezorgde burger kon zijn en daarmee is dit de beste manier om kennis te maken met zijn indrukwekkende filmoeuvre.

14 keer genomineerd op verschillende festivals, 14 keer gewonnen... maar geen Academy Award. Claude Lanzmann, de drijvende kracht achter dit immense, historisch gezien extreem relevante project, vond dit meer een kunstwerk dan een documentaire. Hoewel “Shoah” in ieder geval nauwlettend de omstandigheden schetst waarin de systematische uitroeiïng van de Joden tijdens WOII kon plaatsvinden – waarmee het inhoudelijk door kan gaan voor een documentaire – is de vorm die Claude Lanzmann zo radicaal, dat je hier wel degelijk van een ongrijpbare vorm van kunst mag spreken. Lanzmann begon aan deze schier onmogelijke taak nadat zijn succes met een uitgebreide documentaire over De Zesdaagse Oorlog hem wat financiële steun opleverde. In de 11 jaar die daarop volgden, spoorde hij unieke ooggetuigen op die hij – vaak met veel moeite – wist over te halen om hun verhaal voor de camera te vertellen.

De film opent met een lang shot van de Narew rivier. We horen en even later zien we Simon Srebnik, die staat in een roeiboot en een Jiddisch liedje zingt. Srebnik zat als kind in het concentratiekamp Chelmno, waar hij alleen overleefde vanwege zijn zangstem en zijn behendigheid, waardoor hij vaak door de Nazi’s georganiseerde wedstrijden won. Hij was een bron van vermaak die vaak met een SS-officier mee mocht varen over de rivier. Aan het eind van de oorlog liquideerden de Duitsers alle gevangenen met een kogel door het hoofd. Srebnik overleefde als enige deze moordpartij. Later neemt Lanzmann hem mee naar de ruïnes van het concentratiekamp die zich bevinden op een stuk grasland in de midden van een bos waar nu de stilte van de natuur heerst. Van afstand zien we de eenzame Srebnik moederziel alleen door het kamp lopen, in de wetenschap dat hier tijdens zijn verblijf tienduizenden Joden zijn vermoord en dat zij hier zijn begraven of verbrand. Hij dwingt je als kijker om te voelen hoe het moet zijn geweest...

Lanzmann spreekt ook uitgebreid met Abraham Bomba, een kapper die hij op een gegeven moment filmt en ondervraagt terwijl hij in een volle kapperszaak één van zijn klanten knipt. Bomba overleefde het concentratiekamp omdat de SS hem vanwege zijn kappersachtergrond inzetten om de Joden kaal te scheren voordat ze de gaskamer in gingen. En hij vertelt zijn verhaal, tot hij zich herinnert dat hij een aantal mensen uit zijn eigen dorp moet knippen voor ze de gaskamer inmoeten. De man kan zijn emoties nauwelijks bedwingen, maar Lanzmann praat op hem in door te zeggen dat het cruciaal is dat hij het verhaal vertelt. Het is een scène die je naar de keel grijpt, want Lanzmann houdt de camera constant gericht op het gezicht van Bomba. Als kijker zie je een tipje van het verdriet en – misschien wel boven alles – de schaamte die deze man tientallen jaren later nog met zich meedraagt en het haast onmogelijk maakt om erover te praten.

Maar “Shoah” bestaat niet alleen uit de verhalen van slachtoffers. Lanzmann riskeerde wellicht zijn leven door, tegen de afspraak in, zijn gesprek met Franz Suchomel, de SS-Unterscharführer in de periode 1942-1943 in concentratiekamp, op te nemen. Dit was in de jaren ’70, dus het was technisch haast onmogelijk en de beelden zijn – zoals je op de foto kunt zien – van slechte kwaliteit, maar het resultaat is van onschatbare waarde. Suchomel zingt het Treblinkalied op verzoek van Lanzmann 2 keer en meldt dat ‘geen enkele Jood’ dit lied kent. Hij legt ook, aan de hand van een zeer gedetailleerde bouwtekening, uit hoe het vernietigingsproces precies in elkaar zat. Een gefilmd ooggetuigenverslag van een hooggeplaatste SS-officier die direct betrokken was bij uitvoeren van dit proces, cruciaal bewijsmateriaal waarmee je iedere Holocaust-ontkenner de mond kunt snoeren.

“Shoah” bevat ook gesprekken met boeren wiens land grensde aan de concentratiekampen en er komen ook veel Poolse dorpelingen aan het woord die zonder schroom toegeven dat ze wisten wat er aan de hand was. In het laatste deel is er aandacht voor de opstandelingen in de getto’s en er is een indrukwekkend ooggetuigenverslag van Jan Karski, die door Joodse leiders werd rondgeleid door het getto van Warschau en de opdracht kreeg om alle verschrikkingen die hij onder kreeg te onthouden en te delen met de buitenwereld. Karski geeft aan het begin van het gesprek aan dat hij zich heeft afgesloten voor die herinneringen, maar aangezien het historische belang van deze film erkent haalt hij de herinneringen toch weer terug.

Ik kan nog honderden woorden gebruiken om de stijl te roemen, maar deze film moet je zien vanwege de inhoud. De stijl staat in dienst van de inhoud en die stijl dwingt je als kijker om je eigen beelden te creëren in je hoofd en je eigen emoties daarbij te voelen. Lanzmann gebruikt geen archiefbeelden, heeft de getuigenissen niet verknipt, ook niet de gesprekken met Pools-, Hebreeuws- en Jiddischsprekende getuigen, waarbij de tolk elke vraag en elk antwoord vertaalt. In het begin is dat misschien wat lastig te accepteren, maar Lanzmann houdt de camera tijdens die vertalingen steeds gericht op de getuige. En wanneer die stil is, probeer je als kijker diens gedachten te lezen en dat maakt de film extra intrigerend. Ja, dit is een extreem lange zit, maar dit is een monumentale documentaire: de beste in zijn soort en de belangrijkste film over de Holocaust.

Jimi Hendrix die met een kippenvelbezorgende, geïmproviseerde versie van “The Star-Spangled Banner”: wellicht het beroemdste moment uit deze sublieme documentaire over een uniek evenement waarbij zo’n 300.000 (!) jongeren bijeen kwamen op het land van Max Yasgur, om samen te genieten van een cultureel muziekfestival met enkele van de grootste namen uit de muziekwereld. Dit had kunnen uitlopen op een ramp en de enorme toeloop van jongeren, waardoor er bij lange na niet voldoende faciliteiten waren om ze te voorzien van eten, drinken, onderdak en sanitaire voorzieningen, betekende ook dat het festivalterrein officieel tot rampgebied werd verklaard! De plaatselijke bevolking is er beduusd van, maar vrijwel iedereen prijst de jongeren voor hun gedrag en geniet van hun aanwezigheid. Het Woodstock-festival had gewoon een entreeprijs, maar tienduizenden jongeren reisden op de bonnefooi af en nadat een aantal van hen een gedeelte van de hekken had neergehaald en het terrein was opgekomen, zat er niets anders op dan iedereen verder maar gratis toe te laten. Een financiële strop voor organisator Michael Lang en de zijnen natuurlijk, maar zij zijn zich dusdanig bewust van het feit dat zij de instigatoren zijn geweest van een wonderlijk, onvergetelijk en legendarisch moment in de levens van alle aanwezigen, dat ze alleen maar kunnen genieten.

Natuurlijk valt er muzikaal van alles te genieten, maar het zijn niet alleen de optredens die deze film zo geweldig maakt om naar te kijken. Regisseur Wadleigh liet de cameramensen alles vanuit verschillende hoeken film, waarbij de camera vaak extreem dicht op de muzikanten staat. Zeker, een aanzienlijk deel van de artiesten stond onder invloed op het podium, maar het is prachtig om te zien hoe de muzikanten volledig opgaan in hun muziek en zich totaal niet bewust lijken van de camera. Ritchie Havens opent het gevarieerde programma, gevolgd door de bluesrock van Canned Heat en Ten Years After, de progressieve rock van The Who in absolute topvorm, de soul van de sublieme Joe Cocker, Janis Joplin, de funk van Sly & The Family Stone, de folkmuziek van Joan Baez en John Sebastian, de politieke karaoke van Country Joe & The Fish en de meligheid van Sha-Na-Na. “Woodstock” eindigt met het afsluitende optreden van Jimi Hendrix, die speelde voor een relatief kleine groep toeschouwers. Door een combinatie van regen en technische problemen had het festival zoveel vertraging opgelopen dat het festival een dag uitliep, waardoor Jimi Hendrix op maandagochtend speelde, toen een groot deel van het publiek al huiswaarts was gekeerd.

Wadleigh wisselt de optredens af met gesprekken met jongeren, altijd in split-screen aangevuld met sfeerimpressies van het festival. Het geeft een prachtig inzicht in wat deze bijzondere generatie bezielde om hier zo vreedzaam samen te komen. Er zijn genoeg luchtige momenten, bijvoorbeeld wanneer jongeren massaal een “Rain Chant” doen in een poging de regen te verdrijven. Of wanneer een groep genaamd “Merry Pranksters” een stukje performance-art brengen, een groep jongeren de basisbeginselen van meditatie [‘de ultieme drug’] krijgt aangeleerd en wanneer ze na een stevige regenbui zichzelf languit door de modder laten glijden. Hier is geen sprake van mythevorming: dit waren werkelijk “3 Days Of Peace & Music” en was het hoogtepunt en toont aan hoe waardevol de boodschap van de hippiebeweging was. Helaas zouden pogingen om het succes van Woodstock te herhalen jammerlijk mislukken: in december 1969 liep het gratis Altamont Festival uit op een drama door een combinatie van teveel en slechte drugs en de gewelddadige ‘beveiliging’ door “Hell’s Angels”. Het was het einde van de idealistische jaren ’60, maar gelukkig kunnen we bijna 50 jaar later nog volop genieten van hoe het was en hoe het – in de ogen van de idealistische dromer – nog steeds zou moeten kunnen. Dit is een film voor zij die er bij waren, voor de ware muziekliefhebber, maar bovenal voor de dromer... en wie droomt er niet van een wereld van vrede en muziek waarin Amerikaanse jongeren drie dagen in 1969 mochten leven?

Wie gelooft dat documentaires in staat zijn om levens te veranderen, kan deze film als ijzersterk argument aandragen. Errol Morris kijkt terug op het onderzoek naar de dood van een politie-agent die in in 1976 in koelen bloede werd doodgeschoten nadat hij een auto had aangehouden wegens een niet werkend achterlicht. Toen de zestienjarige David Harris tegen zijn vrienden opschepte over de moord, kwam de politie hem op het spoor. Maar eenmaal gearresteerd beweerde hij dat hij maar wat had opgeschept en dat hij ooggetuige was van de moord, die volgens hem gepleegd was door de toen 28-jarige zwerver Randall Adams, die door deze getuigenis ter door werd veroordeeld en al 12 jaar wachtte op de uitvoering van het vonnis.

Morris spreekt met Adams en met Harris, maar onderzoekt ook het onderzoeksdossier en komt erachter dat de officiële getuigenverklaringen van de belangrijkste getuigen radicaal afwijken van de verklaring die ze direct na de moord gaven. Zo verklaarde de partner van het slachtoffer aanvankelijk dat ze in de auto was blijven zitten met een chocolade-milkshake en dat ze de beker weggooide toen ze de schoten hoorde en zo snel mogelijk uit de auto is gestapt. Daardoor heeft ze de dader niet kunnen zien, laat staan kunnen herkennen. De beker met de milkshake was ook gevonden op het plaats delict. Tijdens de rechtszaak beweerde ze dat ze de shake had neergezet en dat ze achter haar partner was aangelopen. Daardoor kon ze toen Randall, die een flinke bos haar had, gemakkelijk aanwijzen als de dader!

Morris gebruikt gedetailleerde reconstructies om de vele discrepanties in de verschillende getuigenverklaringen te visualiseren en je vraagt je hoofdschuddend af hoe het in godsnaam mogelijk is dat Randall op basis van tegenstrijdige verklaringen en de getuigenis van een tienerjongen met een behoorlijk strafblad is veroordeeld! Morris laat het daar echter niet bij en weet ook nog de drie ‘verrassingsgetuigen’ die Randall uiteindelijk de nauwelijks nog spreekwoordelijke das omdeden. Hij komt er al snel achter dat deze getuigenissen volstrekt onbetrouwbaar waren en dat het niet zo moeilijk was geweest om dat vast te stellen. De conclusie is duidelijk: hier is sprake van een corrupt systeem waarin gerechtigheid het onderspit moet delven tegen persoonlijke prestige en politiek gewin. Het is een pijnlijke waarheid, maar ééntje die Morris hier op sublieme wijze bloot legt in een veelvuldig bekroonde documentaire. De belangrijkste prijs is echter dat Errol Morris dankzij deze film onomstotelijk de onschuld van Randall Adams bewees en ervoor zorgde dat de dader na 12 jaar alsnog achter de tralies belandde.

Prima special effects en goed spel in een ongelofelijk stompzinnige film, waarin elke twist volstrekt belachelijk is en de pogingen tot humor meer tot ergernis dan tot een glimlach leiden. Het scenario is blijkbaar gebaseerd op een plot geschreven door een 6-jarige. Alleen als je je verstand volledig op nul zet kun je wellicht je spreekwoordelijke ogen sluiten voor de talloze ongeloofwaardigheden en toevalligheden die je door je strot door krijgt gedouwd. Tot zover de eerste 75 minuten, een aanslag op het zitvlees dus.
Maar wanneer kapiteins Barbossa [Geoffrey Rush] en Salazar [Javier Bardem] de handen ineenslaan om Jack Sparrow te vinden, ontstaat er opeens een heel andere film. Het verhaal neemt een aantal ijzersterke wendingen, waardoor de laatste 45 minuten opeens een genot zijn om naar te kijken. Er is minder humor, maar de resterende grappen zijn zowaar grappig en omdat er een duidelijke motivatie is voor waarom de verschillende partijen doen wat ze doen (en dat gaat eindelijk eens verder dan "Kill Jack Sparrow) is de finale bijzonder spannend en werkt het toe naar een uiterst bevredigend einde dat een waardige afsluiting is (of moet ik toch zeggen 'zou zijn'?) van deze filmserie en die mij zelfs een brok in de keel bezorgde. Vooral Geoffrey Rush laat een onuitwisbare indruk achter in dit extreem schizofrene avontuur. En zo zijn de laatste 45 minuten van "Salazar's Revenge" even goed als de eerste 75 minuten van "Curse of the Black Pearl". De serie is een enorm kassucces gebleven, maar voor mij als filmliefhebbers hadden ze alle ongein die er tussenin zat best achterwege mogen laten.

Met Jim Broadbent in de hoofdrol en Charlotte Rampling en Emily Mortimer in cruciale bijrollen verwacht je haast automatisch dat het met het acteerwerk wel snor zit. En de cast voldoet wat dat betreft gelukkig aan de verwachtingen, al vind ik de gelijkenis tussen Billy Howle [als de jonge Tony Webster] en Eddie Redmayne opvallend en een beetje afleidend.

Uitstekend geacteerd met een aantal sterke momenten, vooral in de gesprekken die de oude Tony Webster [Jim Broadbent] heeft met zijn ex-vrouw [Harriet Walter, ook uitstekend] en zijn dochter Susie [Michelle Dockery]. De film draait om een dagboek dat door de moeder van zijn oude vriendin Veronica [Charlotte Rampling] aan hem is nagelaten, maar dat hij maar niet onder ogen krijgt omdat Veronica weigert hem dat dagboek te geven. De brief en de gedachten aan een dagboek brengen de nodige herinneringen naar boven en in flashback kijken we terug op de complexe relatie tussen Tony en Susie, waarbij Tony's schoolvrienden en Susies familie een belangrijke rol spelen.

Het probleem van de film is dat het plot een wat te hoog GTST-gehalte heeft [of ATWT, wat u wilt] en daardoor niet alleen wat te ingewikkeld blijkt te zijn. De 'onthulling' aan het einde kon ik niet vatten en miste daardoor dramatisch impact. Dat is dan ook het grote manco aan deze film, want het scenario kabbelt een beetje voort van de ene gebeurtenis naar de andere, waarbij er aan de meest dramatische momenten geen enkele dramatische opbouw te pas komt. Je zou dat kunnen verklaren omdat de flashback is verteld vanuit het perspectief van Tony en dat hij na al die jaren vrij nuchter terug kan kijken op die momenten, maar dat maakt de film wat kil en afstandelijk en bij lange na niet zo meeslepend als hij had kunnen en moeten zijn.

Documentairemaker Duncan Lloyd [Pieter van der Houwen] heeft toestemming van het Koninklijk Huis om de Belgische koning Nicholas III [Peter van den Begin] te filmen tijdens zijn staatsbezoek aan Turkije. Zijn pers-attaché Lucie Debay [Louise van Craeyenest] houdt de touwtjes stevig in handen zodat de documentaire het gewenste imago van de koning niet ondermijnt. Wanneer hen het nieuws bereikt data België uitéén is gevallen omdat Wallonië zich onafhankelijk heeft verklaard, wil Lucie verdere opnames verbieden, maar de koning - die zich niet geheel prettig voelt in zijn rol als 'marionet' - houdt dat tegen en geen Duncan de toestemming om alles te vinden. Zelfs wanneer blijkt dat het vliegverkeer voor onbepaalde tijd is stilgelegd wegens een zonnestorm. Want dan begint de koning noodgedwongen aan een roadtrip naar zijn vaderland, waarbij ze hun identiteit echter geheim moeten houden omdat de Turkse regering hen terug wil halen om het voor hun cruciale staatsbezoek af te ronden.

Een uiterst geslaagde mockumentary, vooral door de sterke vertolking van Van den Begin. Hoewel het meteen duidelijk is dat hij zich niet prettig voelt in zijn keurslijf, weet hij toch net voldoende fysieke waardigheid te tonen tijdens zijn openbare plichtplegingen. Hij is het centrale karakter in deze odyssee, waarin hij voor het eerst in zijn leven echt gewone mensen ontmoet, die hem ook zien en behandelen als mens en niet als staatshoofd. Langzaam maar zeker merken we hoe hij zijn keurslijf van zich afwerpt en daarmee de controle over zijn eigen leven in handen neemt.

De humor is onderkoeld maar zeer effectief. Het lange shot van de koning en zijn naarstig Appende gevolg terwijl ze met een jacht met nadrukkelijk in beeld gebrachte Turkse vlag door de haven varen deed mij hardop lachen. De sequentie waarin de groep zich vermomt als leden van een traditioneel Bulgaars vrouwenkoor is werkelijk hilarisch, niet alleen wanneer we de koning voor het eerst in deze klederdracht zien, maar ook bij de verschillende pogingen om een videoclip van het koor op te nemen - de prijs die Duncan betaalt voor de reis. Wanneer Nicholaas III, die nauwelijks rij-ervaring heeft, eist de besturing van een krakkemikkige bus over een hobbelige weg over te nemen, zijn de reacties van zijn reisgenoten onbetaalbaar.

De film verliest zijn focus wanneer Duncan een oude vriend ontmoet. Dan lijkt de film bergafwaarts te gaan, maar gelukkig pikt het de draad tijdig op om de aandacht volledig te verliezen, al haalt het niet meer het niveau van alles wat eraan vooraf ging. Hoewel je steeds het gevoel hebt dat er een politieke overtuiging achter de satire schuilt, neemt de film nooit een duidelijk standpunt in. Enerzijds lijkt "King of the Belgians" duidelijk te willen maken hoe groot de culture verschillen zijn tussen de Belgen en de Balkan-bewoners, anderzijds ervaren de Belgische 'vluchtelingen' ook hoe het is om na een lange bootreis aan te komen in Europa zonder identiteitsbewijzen. De vergelijkingen met de actuele situatie zijn aanwezig, maar het is aan de kijker zelf om er iets of niets mee te doen. Dit is hoe dan ook een uiterst aangename, uitstekend gespeelde mockumentary.

Ik ken geen film die zo inzichtelijk maakt wat de impact institutioneel racisme op kinderen is. Daarbij speelt zeker mee mijn persoonlijke gebrek aan voorkennis over dit specifieke onderwerp, maar het is de effectieve regie, het uitstekende scenario, de perfecte vertolkingen vooral de indrukwekkende, geniale vertolking van de debuterende Lene Cecilia Sparrok in de hoofdrol die dit - ondanks dat het in de tweede helft een paar keer dreigt in te zakken - tot een bescheiden meesterwerk maken.

De bejaarde Elle Marja [Maj-Doris Rimpi] brengt een plichtmatig bezoek aan de begrafenis van haar jongere zus, die haar hele leven heeft doorgebracht in de Sami-gemeenschap waarin ze is geboren. Wanneer haar zoon weigert diezelfde avond naar huis te rijden, is ze gedwongen om in een hotel te overnachten. Haar verblijf op haar geboortegrond brengt herinneringen terug aan haar relatie met haar jongere zusje [Mia Erika Sparrok, ook zus in real life], de discriminatie van de omwonenden, de vernederende antropologische onderzoeken waaraan ze door Zweedse wetenschappers werd onderworpen en de vrijheid die ze genoot wanneer ze haar familie en haar Lapse achtergrond verborg in de poging aangenomen te worden bij een lerarenopleiding waarvoor antropologen en zelfs haar eigen lerares zeiden dat ze niet intelligent genoeg zou zijn vanwege haar afkomst.

Lene Cecilia Sparrok is een natuurtalent en zet één van de beste vertolkingen van het jaar neer. In haar rol als Elle-Marja komt vrijwel het volledige spectrum aan emoties op overtuigende wijze tot uiting. Haar liefde voor haar zusje, haar woede wanneer ze voor de zoveelste keer wordt beschimpt om haar afkomst, haar vernedering wanneer ze moet uitkleden voor onderzoek terwijl de pestkoppen door het raam staan mee te gluren, haar onzekerheid wanneer ze voor het eerst naar een feest gaat waar niemand weet dat ze een Lap is, de vastberadenheid wanneer ze besluit haar geboortegrond te verlaten, haar kinderlijke verwondering wanneer ze voor het eerst in de stad komt.

Het is volkomen terecht dat de 30-jarige regisseur Amanda Kernell meerdere prijzen in de wacht sleepte, want onervaren acteurs kunnen alleen uitblinken door een regisseur die ze op de juiste manier motivatie en zelfvertrouwen weet te geven. Bovendien gebruikt Kernell de camera om ons mee te voeren in de emoties van haar hoofdpersoon. Zeker één van de beste films van het jaar!

Heb ik iets gemist in John Wick? Toen ik 'm in 2014 in de bioscoop zag vond ik het niet meer dan een domme B-film met een A-budget. Kortom: bagger! Ter voorbereiding op de sequel las ik wat recensies van John Wick uit betrouwbare bronnen en de toon was erg positief... Daarom toch maar John Wick, Chapter 2 gekeken en in mijn beleving is het een hele andere film. Natuurlijk, het flinterdunne verhaal is niets meer dan een excuus voor Keanu Reeves om er op los te schieten, te schoppen en te meppen... maar hoewel alle acteurs de rol bloedserieus spelen, bevat de dialoog talloze subtiele, ironische one-liners die duidelijk maken dat de makers de film stiekem toch niet al te serieus nemen. Die ironische ondertoon zorgt voor een hele andere beleving, waardoor de actiescènes zowel indrukwekkend als grappig zijn. De 52-jarige Keanu Reeves levert een verbluffende fysieke tour-de-force af door veel van de complexe, loodzware stunts op zich te nemen. Een vuistgevecht nabij een trappenportaal in Rome, alsmede die in de metro behoren tot de beste die ik gezien heb [niveau The Raid] en de shoot-out in een spiegelpaleis roept weliswaar herinneringen op aan The Man With The Golden Gun en/of Chaplins The Circus, maar geeft daar een visueel overweldigende twist aan. Het geweld is extreem, maar de luchtige toon en de scherpe one-liners maken dit tot een popcornfilm in de allerbeste zin van het woord.

Dit is wat mij betreft de zwakste van alle Alien-films, al is 'ie niet slecht. Het is wel een film die teveel zwakheden heeft om tot het einde te overtuigen. De film begint - net als Prometheus - met een proloog die pas halverwege de film betekenis krijgt in het verhaal. Dit is een sequel op Prometheus, waarin de 15-koppige bemanning van het ruimteschip Covenant, met verder nog 2.000 kolonisten en meer dan 1.000 embryo's in cryogene staat, door android Walter [Michael Fassbender] wakker wordt gemaakt om reparaties te verrichten na een bijna fataal ongeluk waarbij de kapitein van het schip om het leven komt. De overgebleven bemanning pikt plotseling een signaal op dat wijst op menselijk leven en besluit de planeet te bezoek waar het signaal vandaan komt, ook al omdat er een realistische kans lijkt te zijn dat ze op die planeet hun kolonie kunnen opzetten. Daar ontdekken ze het wrak van Prometheus... en uiteraard nog wat onvriendelijke wezens.

Alien Covenant begint sterk, wanneer de film zich voor een belangrijk deel richt op de onderlinge verstandhouding tussen de bemanning. De nieuwe leider is onzeker, zijn bemanning twijfelt aan zijn oordeel en dat zorgt voor onrust en tweespalt. Bovendien zorgt het mysterie rondom het onbekende signaal voor een stevige dosis suspense. De film is minder sterk wanneer het zich [letterlijk] op bekend terrein begeeft en die vervelende buitenaardse beestjes hun werk gaan doen. Dat levert flink wat gore op en het probleem is dat het scenario van john Logan en Dante Harper daarmee zijn hand overspeelt. De rest van de film bestaat eigenlijk uit meer van hetzelfde, zonder enige verhaalontwikkeling of spanningsopbouw. We hebben het allemaal al eens gezien en de overdadige dramatiek van de acteurs maakt het er niet beter op. De finale - een wat afgeraffelde remake van het duel tussen Ripley en het ruimtemonster in de eerste Alien - kent geen verrassing, bovendien vroeg ik me hardop af hoe het mogelijk is dat de overlevende bemanningsleden de 'verrassende twist' niet zelf zagen aankomen. Technisch is dit een prima film en Ridley Scott doet niet zoveel verkeerd, maar hij had er goed aan gedaan om het scenario op een aantal punten flink te redigeren.

Het uitgangspunt voor deze docu is haar wereldtour van 1999, haar laatste succesvolle tour waarbij camera's Whitney op het podium en achter de schermen filmen. De tour betekende een keerpunt, omdat de slechte verstandhouding tussen haar toenmalige echtgenoot en 'bad boy' Bobby Brown enerzijds en haar boezemvriendin en vertrouweling Robyn Crawford er toe leidde dat Robyn er de brui aan gaf. Deze documentaire toont hoe haar carrière daarna een vrije val maakte en hoe ze uiteindelijk een tragische dood stierf als gevolg van een overdosis, maar richt zich vooral op wat eraan vooraf ging. De rol van haar veeleisende moeder Cissy, haar liefhebbende vader, haar platenmaatschappij die dit meisje uit het getto met de sublieme stem omsmeedde tot het lieverdje van de blanke muziekconsument, de pijnlijke afwijzing door zwarte muziekliefhebbers die haar uitjouwden tijdens de uitreiking van de Soul Train Awards, haar veelbesproken band met Robyn en het controversiële huwelijk met Bobby Brown. Familieleden komen aan het woord, evenals veel mensen die werkzaam waren tijdens de tour van 1999. Het beeld dat ontstaat is er ééntje die Whitney niet volledig vrijpleit van haar ondergang [in openhartige interviews tijdens verschillende fases van haar carrière maakt ze duidelijk dat ze zélf haar grootste vijand is], maar waarin de rol van de familie en de platenbonzen [die allemaal grof geld verdienden aan Whitneys succes] op pijnlijke wijze wordt bloot gelegd. Op het moment dat Whitney hulp nodig had - één van haar bodyguards schreef verschillende noodkreten - lieten ze haar in de steek. Maar het beeld dat uiteindelijk toch het meeste indruk maakt is dat van Whitney in actie, wat mij betreft - en ik dacht er ander anders over voor ik deze docu zag - de meest briljante zangeres die de wereld ooit heeft voortgebracht [alleen Streisand is een concurrent]. Voetnootje: Broomfield is vrijwel niet te zien of te horen, wat zeer ongebruikelijk is.

Dit had een verschrikkelijke, sentimentele draak kunnen worden en de trailer versterkt dat vermoeden alleen maar. Gelukkig valt het allemaal mee en hoewel de film niet zonder tekortkomingen is, valt er genoeg te genieten om de fouten te vergeven.
"A Dog's Purpose" vertelt het verhaal van Bailey, die het hart steelt van de 8-jarige Ethan [Bryce Geishar]. De twee zijn [iets te] onafscheidelijk en groeien samen op. Bailey is er voor Ethan in goede en de onvermijdelijk slechte tijden, tot hij [en dat is geen spoiler] van ouderdom sterft. Deze eerste episode is melodramatisch, iets te sentimenteel en moet ons doen geloven dat de top-quarterback van het plaatselijke footballteam nog altijd z'n hond overal naar toe neemt. De tweede helft van de film is erg sterk, wanneer de hond reïncarneert als respectievelijk een politiehond en het schoothondje van een onzekere studente. Deze episodes zijn veel beknopter beschreven, maar zijn wel veel realistischer en herkenbaarder voor een ieder die ooit een hond tot zijn of haar gezin heeft mogen rekenen. Hier blinkt de film uit, al is het onvermijdelijk dat de film tot het stroperige en volstrekt idiote einde komt. Maar - het moet gezegd - niet alleen is dat het enige mogelijke einde van dit verhaal, het werkt ook nog, mede door het prima werk van Dennis Quaid [als de oude Ethan] en Peggy "Damn Good Pie" Lipton [als de oudere Hanah]. En dus slaagt Lasse Halstrom erin om van een potentieel sentimentele draak een prima familiefilm te maken.

Geen film, maar iets wat moet door gaan voor beeldende kunst. Al lijkt het alsof maker Fiona Tan zich tot Google heeft gewend en een heleboel foto's van Mount Fiji heeft gedownload, gegroepeerd en in een collage van 80 minuten heeft gezet. De voice-ver bestaat uit iets wat moet doorgaan voor een briefwisseling tussen een Westerse vrouw en een Japanner die dood schijnt te zijn.
Fiona Tan gooit er zo nu en dan wat filosofisch geleuter tegen aan en gaat bovendien te ver wanneer ze een poging waagt om ons ervan te overtuigen dat dit wel degelijk een film is. De vraag stellen is 'm beantwoorden, zoveel is wel duidelijk.
Ascent is veelal slaapverwekkend geneuzel, maar de episode over WOII met foto's van soldaten bij Fiji wekt wel degelijk interesse. Het is op dat moment dat de film even in focus komt en Fiji in een boeiend sociaal- historisch perspectief plaatst. Oh, en het antwoord op de vraag? Een hooghartig NEEN!

Hoe vermakelijk films als “Nico”, “Hard To Kill” en “Out For Justice” ook zijn, het zijn gewoon goed gemaakte popcornfilms. Je zou kunnen zeggen dat Seagal op zijn best is in films waarin hij maar een paar minuten in beeld is en om het leven komt, want “Critical Decision” en “Machete” zijn inderdaad allebei prima films. Maar voor mij is er één film die dat niveau ontstijgt en dat is “Under Siege”. Dat is voor een groot deel te denken aan een uitstekende cast waardoor de schurkenrollen ijzersterk zijn bezet. Gary Busey, Tommy Lee Jones en Colm Meany tillen deze film naar een hoger niveau dan je van Seagal gewend bent. Bovendien is daar een uitstekend scenario van de hand van J.F. Lawton dat Seagals kwaliteiten uitbuit en zijn tekortkomingen als acteur verhuld. Dit is de enige film waarin Seagal echt ontspannen overkomt en zelfs een paar geslaagde one-liners voor zijn conto mag nemen!

In “Under Siege” speelt Seagal de rol van Casey Ryback, de scheepskok op de USS Missouri, een slagschip dat opereerde in WO II en in de Golfoorlog en op bevel van president Bush op het punt staat om te worden ontmanteld. Maar de verbitterde commandant Krill [Gary Busey] gebruikt een verrassingsfeestje voor kapitein Adams [Patrick O’Neal] om een aantal handlangers, waaronder de levensgevaarlijke William Strannix [Tommy Lee Jones] aan boord te halen die het schip kapen en dreigen de op het schip opgeslagen kernwapens te gebruiken. Ze weten de volledige bemanning op te sluiten, behalve Ryback die is opgesloten in een koelruimte na een handgemeneen met Krill en Playmate Jordan Tate [Erika Eleniak, de voorganger van Pamela Anderson in Baywatch], die verstopt zat in de taart die voor het verrassingsfeest was besteld. Dit ‘unlikely duo’ neemt het op tegen de mannen van Krill en Strannix in een race tegen de klok.

Een intelligent scenario kom je niet vaak tegen in actiefilms, maar hier heb je zo’n uitzondering die de regel bevestigt. Er is op toegezien dat elke mogelijke ongeloofwaardigheid in het verhaal is weggepoetst. Zo wil de kapitein aanvankelijk helemaal geen feestje, maar laat hij zich toch overhalen omdat hij zijn bemanning niet teleur wil stellen en omdat hij alle reden heeft om die bemanning te vertrouwen. Bovendien benadrukt hij dat de bewaking van het schip gehandhaafd blijft. Dat Krill geen idee heeft dat Ryback eigenlijk een ex-Navy-Seal is, komt omdat hij zijn status is kwijtgeraakt als gevolg van insubordinatie, waardoor hij alleen maar de laagste baantjes in de marine kan aannemen. De kapitein heeft hem als scheepskok aangesteld als blijk van respect en waardering en bewaarde Caseys dossier op een geheime plek. Seagal verkleed als scheepskok is bijna net zo hilarisch als Gary Busey in vrouwenkleding. Tommy Lee Jones heeft het heerlijk naar zijn zin als de duivelse Strannix, de ultieme combinatie van de intelligente psychopaat en hij is een formidabele tegenstander. De onvermijdelijke slotconfrontatie tussen Strannix en Ryback is het hoogtepunt van de film, die een bijzonder aangename combinatie is van spanning, actie en humor en daarmee het beste bewijs is dat Steven Seagal wel degelijk kan schitteren, als het materiaal maar aansluit op zijn talenten en niet teveel vraagt van zijn acteercapaciteiten.

Achteraf gezien is het niet zo gek dat Verhoeven bereid bleek te zijn om deze film te regisseren. Maar in de ogen van Edward Neumeier en Michael Miner, de schrijvers van het scenario, was Robocop een simpele popcornfilm waartoe iemand met de reputatie van Paul Verhoeven, op dat moment één van de meest gerespecteerde Europese regisseurs, zich zou verlagen. Maar Verhoeven herkende een diepgaande laag: een film over wederopstanding, een satire over het doorgeslagen kapitalisme van The Reagan Years en de Amerikaanse obsessie met wapens. Het is heel goed mogelijk dat die elementen er niet bewust in waren verwerkt, wat alleen maar onderstreept dat deze film zijn reputatie als een kritisch en commercieel succes voor een zeer groot deel dankt aan de visie van Paul Verhoeven. Deze bespreking betreft de Director’s Cut, waarin het geweld veel explicieter en over-the-top is en waarin de zwarte humor van het scenario beter tot zijn recht komt.

“Robocop” vertelt het verhaal van de pas overgeplaatste agent Murphy [Peter Weller], die met zijn nieuwe partner Lewis [Nancy Allen] op het spoor komt van de levensgevaarlijke crimineel Clarence J. Boddicker [Kurtwood Smith] en hem en zijn handlangers volgt naar een verlaten fabriek. Lewis vraagt om ondersteuning, maar die laat nog 20 minuten op zich wachten. Murphy en Lewis besluiten op eigen houtje het gebouw binnen te dringen, maar Murphy loopt in de val en gaat ten onder in een regen van kogels. Een team onder leiding van Bob Morton [Miguel Ferrer] brengt Murphy in het diepste geheim weer tot leven door zijn hersens en zijn aangezicht te koppelen aan een onverwoestbare machine die de orde moet herstellen en al snel de bijnaam Robocop krijgt. Maar Robocop heeft een paar tics en gewoontes waardoor Lewis achter de ware identiteit van Robocop komt. Bovendien blijken er flarden van herinneringen in Murphy’s hersens bewaard te zijn gebleven.

Oorspronkelijk had Verhoeven de Canadese acteur Michael Ironside in gedachten voor de titelrol, maar de beperkte bewegingsvrijheid van het Robocop-pak maakte het noodzakelijk om op zoek te gaan naar een kleinere acteur. Uiteindelijk viel de keuze op Peter Weller, die pantomimelessen nam om zo overtuigend mogelijk de mechanische bewegingen van een robot te kunnen imiteren. De film liep vertraging op doordat het Robocop-pak – een hybride van de robots uit “Metropolis” [1927] en “The Day The Earth Stood Still” [1951] – pas op de eerste draaidag beschikbaar was: Verhoeven eiste dat Weller zijn werk deed, Weller – die 9 uur de tijd nodig had om in zijn outfit te geraken – klaagde [terecht] over het feit dat hij geen enkele tijd had gehad om te wennen aan het pak. Na flink wat geruzie kreeg Weller zijn zin, Verhoeven besefte zich achteraf ook dat een vertraging onvermijdelijk was. Het resultaat is echter verbluffend: Wellers vertolking is een ijzersterk staaltje ‘Robotics’ in een pak dat het extra moeilijk maakte om vrij te bewegen.

Verhoeven maakte nog een paar verrassende keuzes: Ronny Cox als de grote schurk die zich drukker maakt om zijn robot ED-209 dan om de vrijwilliger die hij aan stukken heeft geschoten in een scène die een gewelddadige persiflage is op ‘The Foodmachine’ uit Chaplins meesterwerk “Modern Times”. Nancy Allen was vooral bekend als de spreekwoordelijke ‘American Sweetheart’ en kreeg bij haar eerste ontmoeting meet Verhoeven meteen te oren dat ze haar lange haar moest afknippen. Ze rekent hier uitstekend af met haar imago in een vrouwelijk rol ‘met ballen’, en dat soort rollen waren in de jaren ’80 nog redelijk dun gezaaid. Met Miguel Ferrer als de op seks, drugs, geld en macht beluste Morton en Kurtwood Smith als een intelligente, indrukwekkende schurk heeft ook “Robocop” alle ingrediënten voor een uitstekende, vermakelijke en intelligente actiefilm. Met deze film vestigde Verhoeven definitief zijn reputatie als Hollywoodregisseur en hij zou zijn succes voortzetten met “Total Recall” en “Basic Instinct”. Maar dit is een geval van ‘de eerste, de beste’.

Veel acteurs zijn dol op het spelen van bad guys, omdat je daarin vaak alle remmen los mag laten gaan. Dit is de enige film die ik ken waarin twee grote acteurs zowel held als de schurk mogen spelen in een bizar plot... en het werkt! Nicholas Cage was al een gevestigde naam die na zijn Oscarwinnende rol in tranentrekker “Leaving Las Vegas” hoofdrollen speelde in de pretentieloze actiefilms “The Rock” en “Con Air”, alvorens hij een acteerduel mocht aangaan met John Travolta, die nog steeds teerde op zijn succesvolle comeback in “Pulp Ficton”. Regisseur John Woo was een grootheid van de Hong Kong Cinema en had in 1993 zijn Hollywooddebuut gemaakt met het Van Damme-vehikel “Hard Target” en had in 1996 al eens met Travolta gewerkt in “Broken Arrow”. “Face/Off” is derhalve zijn derde Amerikaanse speelfilm en de eerste waarin hij zijn visuele stijl perfect weet te koppelen aan een film die bol staat van de gestileerde actiescènes en bovendien een meer dan verdienstelijk verhaal heeft.

Castor Troy [Nicholas Cage] is een meedogenloze, psychopatische moordenaar die een aantal jaar geleden zijn aarstvijand, detective Sean Archer [John Travolta] neerschoot. Sean overleefde de aanslag, maar zijn zoontje kwam daarbij om het leven. Verscheurd door verdriet om de dood van zijn zoon en gevoed door zijn haat voor Castor, is Sean al jaren bezig met een verbeten klopjacht waarbij verschillende collega’s om het leven zijn gekomen. Wanneer Sean eindelijk een einde weet te maken aan Castors bloedvergieten, belooft hij zijn vrouw Eve [Joan Allen] dat hij zal veranderen. Maar Castor blijkt voor zijn dood een biologisch wapen te hebben geactiveerd dat binnen een paar dagen tot ontploffing zal komen en waardoor tienduizenden mensen om het leven zullen komen. De enige die dit kan tegenhouden is Castors gearresteerde broer Pollux [Alessandra Nivola], maar die is niet te breken... tenzij hij denkt dat Castor nog leeft! Dus laat Sean zich overhalen om in het diepste geheim gebruik te maken van de nieuwste plastische chirurgietechnieken waarmee het mogelijk is dat Sean het gezicht van Castor overneemt. Hij moet dus als Castor de gevangenis in en Pollux ervan overtuigen de locatie van de bom prijs te geven. Maar wanneer Castor uit zijn kunstmatige coma ontwaakt en Seans gezicht aanneemt, worden de problemen alleen maar groter.

Natuurlijk is dit een waanzinnig idee, alhoewel de 3D-technologie anno 2017 wel zo ver gevorderd is dat we van bijna alles een exacte replica kunnen printen, maar daar kon ik me met gemak overheen zetten. De reden is dat Travolta en Cage volstrekt overtuigend in elkaars huid weten te kruipen. Castor Troy is lekker over-the-top, zoals al duidelijk wordt in de bizarre, spectaculaire openingsscène en Travolta gaat er helemaal mee aan de haal. De eerste scène waarin Cage de rol speelt van Sean Archer die Castor Troy nadoet is een knap staaltje acteerwerk en Travolta steelt de show wanneer hij [als Castor Troy die Sean Archer nadoet] Seans familie voor het eerst ontmoet en wanneer hij en Cage voor het eerst oog in oog met elkaar komen te staan na de gezichtsverwisseling.

Maar het scenario van Face/Off heeft ook oog voor de psychologische effecten van het feit dat je in de spiegel opeens het gezicht van je meest gehate vijand ziet en dat je moet doen alsof je oude vijanden je vrienden zijn. Dat komt het sterkst tot uitdrukking in de shoot-out tegen het einde van de film, waarin Castor en Sean met getrokken pistool aan weerszijden van een dubbele spiegel staan. Woo’s visuele stijl komt vooral tot uiting in stijlvolle slow-motions, waaronder de scène waarin Castor uit een auto stapt en zijn lange jas wappert in de wind en niet te vergeten het religieuze symbool van de duiven tijdens de finale. Net als de actie en het acteerwerk is de visuele stijl zo nu en dan over-the-top, maar het past allemaal in deze sterk geacteerde, adembenemende achtbaanrit die 20 jaar na zijn verschijning nog steeds tot mijn absolute favorieten in het actiegenre behoort.

De zogeheten ‘grandaddy-of-them-all’, al lijkt de huidige generatie actieregisseurs deze film nooit te hebben gezien. Ik zag ‘m gisteren opnieuw, voor het eerst in misschien wel 15 jaar, en wat mij het meest opviel is dat de actie eigenlijk grotendeels beperkt blijft tot het laatste half uur! Maar dat neemt niet weg dat dit wel degelijk een actiefilm is, omdat “The Dirty Dozen” alle ingrediënten bevat van de ultieme aktiefilm, te beginnen met een indrukwekkende cast. De formidabele Lee Marvin, die een jaar eerder een Oscar had gewonnen voor zijn rol als een dronken scherpschutter in Cat Ballou, is hier op het top van zijn kunnen. Robert Ryan en Ernest Borgnine zijn perfect gecast: er zijn maar weinig acteurs van die generatie te bedenken waarvan je kunt geloven dat Lee Marvin er ontzag voor heeft. Regisseur Robert Aldrich is bovendien een absolute vakman die altijd het beste uit zijn acteurs weet te halen en een sobere, maar effectieve stijl gebruikt die past bij deze film.
“The Dirty Dozen” verwijst naar een groep zware criminelen – waaronder een aantal ter dood veroordeelden - die tijdens WO II kans krijgen op amnestie door deel te nemen aan een intensieve militaire training onder leiding van majoor Reisman [Lee Marvin], die ze voorbereidt op een levensgevaarlijke missie waarbij ze een chateau moeten binnendringen waar een groot deel van de Duitse militaire top bijeen komt voor een bespreking. Het doel is zoveel mogelijk van deze top-officieren uit te schakelen, in de wetenschap dat de kans klein is dat ze het zelf overleven. De twaalf vrijwilligers zijn aanvankelijk eigenlijk een zootje ongeregeld, met de recalcitrante Victor Franko [John Cassavetes] als de grootste dwarsligger en met Archer Maggott [Telly Savalas] als de gevaarlijkste, meest onevenwichtige van het stel. Charles Bronson, zanger Trini Lopez en American Footballster Jim Brown zijn de andere bekende namen in de cast. Er is ook een rol voor de dan nog onbekende Donald Sutherland, voor wie dit een doorbraak betekende.

Het verhaal is simpel, maar de film toont vooral hoe Reisman tegen alle verwachtingen in – en met onbedoelde hulp van de rebelse Janko – deze twaalf totaal verschillende individuen weet om te trainen tot een éénheid. Het is wellicht verrassend dat hij daarbij niet eens zozeer zijn toevlucht hoeft te nemen tot geweld en intimidatie. De training kenmerkt zich vooral door humor, veelal in de vorm van leedvermaak wanneer Reisman één van de twaalf rekruten voor schut zet. Geen R. Lee Ermey-achtige donderpreken dus, maar een veel menselijkere en, dat wil ik wel geloven, een veel effectievere aanpak, aangezien Reisman het respect van zijn rekruten moet winnen omdat hij de leiding heeft over de operatie. De overgang naar de uiteindelijke operatie is briljant. Aan het einde van een geslaagde militaire oefening, bedoeld om te bewijzen dat “The Dirty Dozen” klaar zijn voor voor hun operatie, krijgen ze een uitgebreide warme maaltijd voorgeschoteld. Ondertussen neemt Reisman het plan in 17 stappen, dat hij heeft geformuleerd in rijmvorm, voor de zoveelste keer met de mannen door. De mannen lachen en het sarcasme druipt eraf bij het begin... dan snijdt Aldrich opeens naar het vliegtuig waarin de mannen onderweg zijn naar het chateau waar de mannen, in de beleving van de kijker dan, hun rijm voortzetten. Maar nu klinken de stemmen serieus, staan de gezichten strak en zien we een combinatie van concentratie en doodsangst.

Het is een geniaal middel om flink vooruit te springen in het verhaal, bovendien versterkt het contrast in de emoties van de mannen het gevoel van spanning en suspense bij de kijker: nu gaat het werkelijk beginnen! Alle acteurs hebben hun gouden moment tijdens de finale, die overigens een aantal voor die tijd erg indrukwekkende explosies bevat en die – doordat we de karakters bijna 2 uur lang van dichtbij hebben gevolgd tijdens hun training – meer dramatische impact heeft dan veel van de tientallen klonen die deze film heeft gehad. Een voortreffelijke cast, een perfecte balans van drama, humor en actie en een spectaculaire finale maken dit tot een must-see voor de liefhebbers van actiefilms en oorlogsfilms in het bijzonder.

Dit is de blauwdruk voor de perfecte actiefilm en is talloze keren geïmiteerd, maar zelden met succes. En hoewel de technische ontwikkelingen het bijna 30 jaar mogelijk maken om nog spectaculairder te zijn, staat Die Hard nog altijd als een huis. Het is hoe dan ook perfect studiemateriaal, omdat het alle ingrediënten bevat die een goede actiefilm behoort te hebben: een simpel verhaal, een plot vol verrassende wendingen, een goede balans tussen actie, suspense en verlichtende humor, goede karakteriseringen waardoor we ons kunnen identificeren met ‘the good guys’ en een intelligente, imposante schurk waar we ons lekker tegen kunnen afzetten.
Hoofdrolspeler Bruce Willis had al een paar jaar succes in de serie “Moonlighting” en had in de film “Blind Date” ook al een redelijk succesvolle film achter zijn naam staan, maar dit was de film die hem tot wereldster bombardeerde en tot één van de populairste actiehelden van de jaren ’90.

Willis speelt de rol van de New Yorkse politieagent John McLane, die zijn vliegangst heeft overwonnen voor een bezoek aan Holly [Bonnie Bedelia] met wie hij weliswaar nog getrouwd is, maar die naar Los Angeles is verhuisd om daar carrière te kunnen maken. Op de vooravond van Kerst ontmoet hij Holly tijdens de Kerstreceptie op de 30e verdieping van een kantoorgebouw in een poging tot verzoening te komen.. Wanneer een groep terroristen onder leiding van Hans Gruber [Alan Rickman] het gebouw bezet en de aanwezigen – waaronder de machtige, steenrijke eigenaar van het bedrijf – gijzelt, is John de enige die uit handen van Gruber en zijn handlangers weet te blijven. Maar wanneer John contact probeert te zoeken met de politie, weet Gruber dat er nog iemand in het gebouw is en dat hij die koste wat kost moet zien uit te schakelen. John weet dat hij zijn vrouw en de andere gijzelaars alleen kan redden als hij hulp krijgt van buitenaf. Die hulp komt van Sergeant Al Powell [Reginal VelJohnson], een doodgewone agent die echter niet kan voorkomen dat de plaatselijke autoriteiten de ene na de andere verkeerde beslissing nemen, terwijl John moet overleven in een levensgevaarlijke kat-en-muisspel.

Het basisverhaal is simpel: één man moet zijn gegijzelde vrouw uit de handen van terroristen redden. Het plot bevat echter talloze twists, want McLane moet steeds improviseren om te overleven, terroristen uit te schakelen of op het verkeerde spoor te zetten en om de hulp van buitenaf te krijgen die hij nodig heeft. Alan Rickman is het schoolvoorbeeld van de Britse toneelacteur die perfect gestalte weet te geven aan een schurk die meedogenloosheid combineert met intelligentie. In dat opzicht is Grubers eerste ontmoeting met McLane een hoogtepunt. Deze scène laat ook zien dat regisseur McTiernan op effectieve wijze visuele middelen weet in te zetten om de gedachten van beide karakters over te brengen zonder dat ze die uitspreken. Maar Die Hard is ook een eerbetoon aan ‘die goeie ouwe tijd’ waarin de explosies die je op het scherm ziet nog echt zijn en niet uit een computer zijn getoverd. “Die Hard” is het ultieme bewijs dat waar het gaat om explosies er niets beters is dan ‘the real thing’ en dit is een eerbetoon aan het de pyrotechnici die hier een huzarenstukje afleveren dat nooit meer zal worden geëvenaard. Je kunt natuurlijk blijven mekkeren over het feit dat het vroeger beter was, maar je kunt ook gewoon Die Hard nog eens kijken. Tijdloos vermaak van het allerbeste soort. YIPPEE KI YAY!

Samen met "Into The Heart Of Darkness: A Filmmaker's Apocalypse" en "Lost In La Mancha" is dit de ultieme filmdocumentaire over de risico's van episch film maken. Deze documentaire begint te melden dat 80% van de film al was geschoten voordat de problemen begonnen. Maar toen Jason Robards ziek werd en op advies van zijn dokter niet mocht terugkeren in de tropische hitte van Peru en Mick Jagger zijn contractuele verplichtingen moest nakomen [het resultaat was het album "Tattoo You" van The Rolling Stones], kon Herzog dus helemaal opnieuw beginnen. Maar ook nadat Kinski voor de hoofdrol was gestrikt, wilde het niet vlotten. Weersomstandigheden, problemen met de plaatselijke bevolking en Herzogs obsessie voor zijn droom om een boot van 140 ton over een helling van 40% te tillen, maakten dit tot een verschrikking voor vrijwel iedereen die erbij betrokken was, inclusief Herzog zelf. Een documentaire over een fascinerende film, die volgens sommigen nog intrigerender is dan de film zelf. Zo ver zou ik niet willen gaan, maar het is zeker aan te raden om "Burden of Dreams" te zien voordat je "Fitzcarraldo" bekijkt.

Maria Drazdechova [Zuzana Mauréry] is de nieuwe lerares op een school in het communistische Tsjechoslowakije van de vroege jaren '80. Ze stelt zich voor aan de klas, vraagt vervolgens al haar leerlingen één voor één om op te staan en te vertellen wat hun ouders doen. Dan maakt de film een sprong in de tijd: er is een speciale ouderavond waarbij de directrice de ouders van de leerlingen mevrouw Drazdechova wil spreken. Het is meteen duidelijk dat er iets ernstigs aan de hand is en dat de directie haar graag wil lozen. Maar wat is er precies gebeurd?

Het is prettig om een film te zien die moeilijk te labelen is. Op het eerste gezicht is dit een drama, maar er zijn zwart-komische elementen en er is ook iets van een politieke boodschap, alsmede een vleugje romantiek en een scheut melodrama. "The Teacher" is daardoor nooit voorspelbaar en altijd boeiend. Dat is voor een groot deel te danken aan het sublieme spel van Mauréry, die je toch steeds weer doet gissen naar haar ware motieven: is zij de machtswellusteling die haar leerlingen en diens ouders emotioneel chanteert voor haar eigen gewin, of is zij de charismatische docent die het slachtoffer is van leerlingen die wanhopig op zoek zijn naar aandacht en erkenning?

Maar onder de beheerste regie van Jan Hrebejk komen zowel de jonge als de volwassen acteurs uitstekend uit de verf, met ingetogen, maar effectieve vertolkingen die de authenticiteit van de film versterken. Mevrouw Drazdechova kun je beschouwen als een metafoor voor het repressieve communistische regime, waarin de intelligente leiders de gewone mensen een rad voor ogen draaien en door een combinatie van verdraaiing en verfraaiing van feiten, alsmede door leugens en wenselijk gedrag een tactiek van verdeel-en-heers tracht te spelen waardoor de eigen positie nooit in het geding komt. Het feit dat die sombere, politieke boodschap nooit zwaar op de hand wordt, onderstreept de kwaliteit van het scenario van de in Praag geboren Petr Jarchovský.
Maar dat neemt niet weg dat die boodschap in het wrange, ironische einde glashelder voor een ieder die deze uitstekende film heeft gezien.

Zelden een film gezien die zijn nobele bedoelingen op zo'n tragische wijze volledig om zeep helpt. Ooit een film gezien die zichzelf eigen niet eens een film mag noemen? Derek Jarman durfde het in 1993 aan om zijn publiek bijna 80 minuten lang naar een blauw scherm te laten kijken, Martti Helde laat je vrijwel uitsluitend 'levende' standbeelden of foto's zien. Het is een volstrekt zinloze cinematografische stunt die mij in ieder geval aanzette om goed te kijken hoe vaak ik acteurs op het scherm zie knipogen. En ja, dat gebeurt regelmatig dus moet je zelfs concluderen dat de regisseur genoegen heeft genomen [of heeft moeten nemen] met minder dan perfectie. Dat op zich is al sneu.

Veel erger is het dat de beelden juist de aandacht afleiden van de voice-over, waarin actrice Laura Peterson de brieven voorleest van de Estse Erna die ze tijdens haar ballingschap in een Siberische goelag schreef aan haar geliefde Helmar. Nee, er is dus GEEN ENKELE dialoog in deze 'film', we horen alleen de exacte inhoud van de brief. Maar als je dan toch voor zo'n literaire aanpak kiest, dan zou je als filmmaker die brieven tot leven kunnen brengen door de inhoud te reconstrueren. Waarom Helde er voor gekozen heeft om alle personages monddood te maken en fysiek te verlammen is mij een raadsel. Doordat de personages letterlijk niet tot leven komen, komt de film totaal niet tot leven en verzandt het in hopeloze pretentie. We hebben hier te maken met een regisseur wiens enige regie-aanwijzing waarschijnlijk 'blijf heel stil staan' luidt. Een film zonder beweging, zonder dialoog, zonder enig recht om zichzelf een film te noemen. Dit is beeldende kunst van het treurigste soort en dat over de ruggen van de miljoenen die onder Stalin omkwamen in de strafkampen. Bah, bah en nog eens bah!

Natuurlijk, het verhaal van Koning Arthur en de Ridders van de Ronde Tafel is niet meer dan een legende. Een legende vol romantiek die mensen al eeuwenlang fascineert, maar slechts mondjesmaat op feiten is berust. Er is dan ook niet mis mee om met die legende aan de haal te gaan. Helaas, maar niet geheel verrassend, moet ik concluderen dat Guy Ritchie bepaald niet de aangewezen persoon is voor zo'n hervertelling. Maar het zou ook zomaar kunnen zijn dat er mensen zijn die zijn idiote ideeën voor humor aanzien, ik zelf behoor zeker niet tot die categorieën. Bij mij begonnen de alarmbellen al luid te rinkelen toen ik in de openingsscène een gigantische olifant en een Sauron-achtig gedrocht in mijn gezicht geslingerd kreeg. Inderdaad, dit is Ritchies wanhopige poging om te profiteren van de inmiddels toch wel uitgebluste LOTR-franchise. Hij gooit er een hippe MTV-achtige montage door om te laten zien hoe de piepjonge Arthur uitbloeit tot een volwassen man [Charlie Hunman], die door middel van kruimeldiefstal in zijn levensonderhoud voorziet.

Jude Law heeft in inmiddels alle melodramatische acteerregisters opengetrokken om de melodramatische regie van Guy Ritchie nog meer om zeep te helpen wanneer Guy Ritchie opeens besluit om zijn montagetrucs uit "Lock, Stock & 2 Smoking Barrels" en "Snatch" weer eens af te stoffen. Het is zo'n WTF-moment die de voorstanders zullen roemen en waar de tegenstanders van walgen. Het is een flashback, verteld in een 20e eeuws Londens accent (!) vol hippe one-liners, waarbij de dialoog is gesynchroniseerd met die van de verteller. Ik behoor duidelijk tot de groep die zich enorm stoort aan dit soort foefjes die er alleen maar in zitten ter meerdere eer en glorie van de regisseur, die nog steeds een ziekelijke zelfoverschatter blijkt te zijn.

“De Vierde Man” was de laatste Nederlandse film die Paul Verhoeven maakte voor zijn Hollywood-avontuur en bevat alle typische Verhoeven-elementen in grote mate en levert een schitterende zwartkomische psychologische thriller op die zijn gelijke niet kent. Jeroen Krabbé schittert in zijn beste rol ooit, die van Gerard Reve (de schrijver van het boek waarop de film is gebaseerd), een biseksuele schrijver die geteisterd wordt door bizarre nachtmerries en dagdromen die zijn dood voorspellen. Wanneer hij na een spreekbeurt in Vlissingen in contact komt Christine Halslag [Renée Soutendijk], een koele, sexy blondine die hem de hele tijd heeft gefilmd, brengen ze de nacht samen door. Maar naar mate hij langer bij Christine blijft, beginnen zijn nachtmerries erg op de werkelijkheid te lijken en vreest hij werkelijk voor zijn leven... maar wanneer hij een foto ziet van Christines vriend Herman [Thom Hoffman], raakt hij volledig in de ban van Herman en besluit Gerard dat hij hem ‘moet hebben, koste wat kost!’

Dit is een visueel meesterwerk waarin droom en werkelijkheid op sommige momenten naadloos in elkaar overlopen, waardoor het zowel voor Gerard als voor de kijker soms moeilijk is om zeker te weten wat een droom is en wat de werkelijkheid is. Krabbé is buitengewoon intens, Soutendijk is de ultieme koele blondine, maar slaagt er ook in om Christine in haar meest kwetsbare momenten geloofwaardig te houden, bijvoorbeeld wanneer Christine en Gerard gaan zwemmen in de zee. Verhoeven strooit met hints, maar maakt nooit expliciet duidelijk of Christine nu werkelijk een Zwarte Weduwe is in wiens web Gerard is vast komen te zitten. Thom Hoffman zet ook een topprestatie neer, in een zeer gewaagde rol die niet alleen vereist dat hij naakt aan een Christuskruis hangt, maar waarin hij en Jeroen ook gepassioneerd met elkaar zoenen. Het zijn beelden die op je netvlies gebrand blijven en ook bijna 35 jaar later nog steeds kunnen shockeren. De bijrollen van Dolf de Vries en vooral die van Geert de Jong (vooral bekend uit Schatjes) zijn zeer effectief. Dit is een thriller van een Nederlandse regisseur op het top van zijn kunnen, een film die het verdient om door een nieuwe generatie filmmakers en filmliefhebbers te worden ontdekt.

In Nederland fel bekritiseerd, maar in het buitenland ontvangen als een meesterwerk. De reden daarvoor zit ‘m wellicht in het feit dat sommige dialogen wat gekunsteld uit de monden van de acteurs komen. Dat is wat mij betreft wel het enige smetje op deze film, waarvoor de term ‘prachtig’ uitgevonden lijkt te zijn. Studenten van de Nederlandse Filmschool weten over het algemeen goed hoe ze mooie beelden kunnen maken, maar te vaak resulteert dat in films waarbij het lijkt alsof de vorm belangrijk is dan de inhoud. Rembrandt Fecit 1669 is de perfecte combinatie van vorm en inhoud.

Regisseur Jos Stelling, die samen met Wil Hildebrand en Chiem van Houweninge het scenario schreef, koos als uitgangspunt dat hij het leven van Rembrandt van Rijn [Frans Stelling als de jonge Rembrandt en Ton de Kof als de oude Rembrandt] tot leven wilde brengen aan de hand van een serie zelfportretten die hij gedurende zijn leven maakte. De film eindigt op het moment van zijn laatste zelfportret, geschilderd kort voor zijn dood in 1669. De belangrijkste hoogtepunten uit zijn leven passeren de revue: zijn verhuizing naar Amsterdam, zijn huwelijk met Saskia van Uylenberg [Lucie Singeling], de dochter van een invloedrijke kunsthandelaar die hem veel opdrachten bezorgde en waardoor Amsterdam hem erkend als een meester. Daarna de vele tragische gebeurtenissen waardoor hij uiteindelijk een eenzame dood stierf.

Rembrandt onderscheidde zich door een intelligent gebruik van licht en duisternis en
met hulp van cinematograaf Ernest Bresser slaagde Stelling erin om een film te maken die een groot levend meesterwerk van de hand van Rembrandt zelf lijkt. De meest indrukwekkende scènes zijn die waarin we Rembrandt zien kijken en we vervolgens voor je gevoel mee mogen kijken door de ogen van de meester. Dat resulteert in prachtige shots waarin Stelling schilderijen van Rembrandt construeert, waaronder ‘Het Meisje Met De Parel’, ‘De Anatomische Les van Dr Tulp’ en natuurlijk de zelfportretten. Stelling plaatst de zelfportretten in de context van het leven van Rembrandt op dat moment, laat ons opnieuw kijken en leert ons te kijken door de ogen van één van de grootste kunstenaars die de wereld ooit heeft voortgebracht. De stemmige, prachtige muziek van Laurens van Rooijen maakt dit tot emotionele hoogtepunten van de film en het eindshot is er ééntje die je niet licht zult vergeten. Er zijn heel weinig goede films over kunst gemaakt, Rembrandt Fecit 1669 slaagt er in om zelf een meesterwerk van de filmkunst te zijn over een meester van de schilderkunst. Een visueel huzarenstukje van één van onze belangrijkste filmmakers.

Geen cinematografische hoogstandjes, maar subliem acteerwerk en extreem authentieke situaties en dialogen in de meest aangrijpende Nederlandse film ooit. Het is een hoogtepunt uit het indrukwekkende oeuvre van ‘Het Werkteater’, oorspronkelijk een groep van 12 mensen dat gebruik maakte van een subsidieregeling die ingesteld was door toenmalig Minister van Cultuur Marga Klompé. Het doel was om zoveel mogelijk te breken met de theaterwetten, waarbij het vooral duidelijk was wat de initiatiefnemers niet wilden: geen regisseurs, geen uitgeschreven dialogen, geen vaste rolverdeling. Het betekende dat getrainde acteurs alles wat ze geleerd hadden overboord mochten en moesten gooien. Shireen Stroker, Peter Faber en Gerard Thoolen behoorden tot de initiatiefnemers, later sloten onder anderen Joop Admiraal en Frank Groothof zich aan bij Het Werkteater.

“Opname” vertelt het verhaal van meneer De Waal [Helmert Woudenberg], de eigenaar van een tuinbouwbedrijf, die voor wat onderzoekjes naar het ziekenhuis moet. Hij maakt zich nauwelijks zorgen en is behoorlijk verrast als zijn behandelend arts Dr. Hageman [Hans Man in ’t Veld] hem mededeelt dat hij een paar daagjes ‘ter observatie’ in het ziekenhuis moet blijven. De Waal maakt zich aanvankelijk druk om zijn bedrijf, maar zijn zorgen nemen langzaam maar zeker toe wanneer de dokter hem weken laat blijven voor talloze onderzoeken, zonder ook maar enige duidelijkheid te geven over wat er aan de hand is. Bovendien dreigt hij het huwelijk van zijn zoon te missen. Wanneer hij verhuist naar een kamer met de jonge terminale kankerpatiënt Frank [Frank Groothof], beseft meneer De Waal zich dat hij zelf ook ernstig ziek is... maar de dokter blijft om de hete brij heendraaien.

“Opname” [internationaal bekend als “In For Treatment”] is het resultaat van een ander uniek onderdeel van de aanpak van ‘Het Werkteater’. De acteurs voerden het stuk meerdere keren op voor verpleegkundigen, dokters, artsen, patiënten en andere ervaringsdeskundigen, veelal in ziekenhuizen of zorginstellingen. Ze gingen na afloop in gesprek met hun publiek met als doel hun spel steeds meer te laten aansluiten op de realiteit. Deze unieke aanpak resulteerde uiteindelijk in deze ultra-realistische film over een bijzonder gevoelig onderwerp en zal ongetwijfeld grote emotie oproepen bij een ieder die direct met kanker te maken heeft gehad. “Opname” bezorgt mij regelmatig een brok in de keel, vooral wanneer meneer De Waal per ongeluk de nachtzuster belt, wanneer hij eindelijk zijn arts confronteert en de scène waarin Frank het meisje waarop hij smoorverliefd is [Daria Mohr] op bezoek krijgt. Het zijn stuk voor stuk uiterst pijnlijke scènes die je niet onberoerd zullen blijven.

Maar wie denkt dat dit een tranendal is, heeft het mis. Dr. Hageman blijkt ook een mens te zijn en de film heeft een hoopvol einde die veel zegt over de weerbaarheid van mensen onder de moeilijkste omstandigheden en deden mij vooral huilen van het lachen. Het acteerwerk is subliem, maar het past niet om de individuele acteurs daarvoor de krediet te geven. Woudenberg, Man in ’t Veld en Groothof schitteren in de hoofdrollen, maar gezien de werkwijze van ‘Het Werkteater’ zou ’t reuze interessant zijn geweest om een alternatieve versie te hebben waarin alle acteurs een andere rol spelen. Vast staat in ieder geval dat de kwaliteit van “Opname” het resultaat is van een unieke samenwerking tussen idealistische acteurs en het publiek dat de spelers van ‘Het Werkteater’ na elke voorstelling voorzag van opbouwende kritiek. Dit is het ultieme bewijs dat het loslaten van de regels van theater kan zorgen voor iets van een unieke, niet te evenaren schoonheid wat je je leven lang niet zult vergeten.

Zelfs regisseur Bert Haanstra zelf erkende in een interview voor de Bert Haanstra-DVDbox dat deze film op een aantal punten wat gedateerd is en dat hij het met de huidige middelen wellicht anders gedaan zou hebben. Maar ik zou niet weten wat hij anders had moeten doen, want dit is een bijzonder aangename komedie waarbij de humor zowel in de dialogen als in Haanstra’s beeldregie zit. Bert Haanstra viel maar liefst 6 keer in de prijzen op het Filmfestival van Berlijn, waarbij de Gouden Beer voor de documentaire “Alleman” [1964], waarin hij een humoristische blik werpt op het kuddegedrag van de mens, de meest prestigieuze prijs was. In 1951 won hij een Gouden Palm voor beste korte film voor het prachtige “Spiegel van Holland”, waarin hij Nederland film door middel van reflecties in het water. En in 1958 won hij de Oscar voor beste korte documentaire voor “Glas”, waarin hij, opnieuw op humoristische wijze, het productieproces van een drankenfabriek in beeld brengt. Haanstra toonde keer op keer een meester te zijn in het vertellen van een verhaal aan de hand van visuele middelen.

“Fanfare” was zijn eerste speelfilm en Haanstra moest wennen aan het werken met een acteurs en met een draaiboek. Maar de ervan Duitse producer Rudolf Meyer, die eerder al grote successen had geboekt met de Nederlandse versie van Pygmalion [1936] – dat later nog eens werd verfilmd als “My Fair Lady”. Een andere ijzersterke zet was het besluit om de film volledig op locatie te maken in Giethoorn, waarbij Haanstra handig gebruik kon maken van de leden van de plaatselijke fanfare, die zichzelf spelen in deze film. Juist het feit dat deze film in Giethoorn speelt, een dorpje dat door de jaren heen de veranderingen der moderniteit heeft weten te weerstaan, maakt juist dat de film minder gedateerd aandoet dan je zou moeten verwachten. En hoewel ik zelf niet in een dorp heb gewoond, denk ik wel dat de vete die hier centraal staat nog steeds herkenbaar is voor veel dorpsbewoners.

In “Fanfare” ontstaat ruzie tussen twee invloedrijke leden van de dorpsfanfare. Geursen [Hans Kaart] schiet constant in de lach wanneer Krijns [Bernard Droog] tijdens repetities er niet in slaagt een lastige solo-passage zuiver te spelen. De gemoederen lopen zo hoog op dat Krijns niet alleen besluit de fanfare te verlaten, maar ook zijn eigen fanfare opricht en de uit de stad afkomstige Schalm [Albert Mol] aanstelt als dirigent. De burgemeester beslist echter dat de fanfare met de meeste leden recht heeft op de instrumenten en dat zij mogen meedoen aan een prestigieus fanfareconcours. En zo ontstaat een vete waarin geen fanfarelid neutraal kan blijven.

De cast verbleef gedurende de opnamen in Giethoorn en dat heeft wonderen gedaan voor de chemie tussen de hoofdrolspelers. Je hebt vanaf het begin het gevoel dat deze mensen elkaar al jaren door-en-door kennen en dat er voor hun geen wereld buiten Lagerwiede lijkt te bestaan. En het gebruik van plaatselijke bewoners in kleine rolletjes versterkt de authenticiteit van deze komedie. De wereldse Altena [Ton Lutz], die de kijker rechtstreeks toespreekt met mild-humoristische beschouwingen, onderstreept dat die wereld buiten Lagerwiede er wel degelijk is. Het is een waardevolle toevoeging, die bovendien de hilarische finale geloofwaardig maakt. De fanfaremuziek is een uitgekiende compositie en vooral de marsmelodie blijft na afloop lekker nahangen. Maar geniet ook van de visuele grappen, waarvan het openingsshot een geniaal voorbeeld is. Dit is een pretentieloze blik op het Nederlandse dorpsleven in de jaren ’50... maar zou er nou werkelijk zoveel veranderd zijn aan de dorpsmentaliteit? Oordeel zelf en gaat dit zien!

Winnaar van een Gouden Kalf, een Golden Globe en een Academy Award voor beste [buitenlandse] film. Dit is een film die enorme indruk op me maakte, mogelijk omdat het een film is die ik voor het eerst zag toen ik nog een tiener was. Maar ook in 2017 staat deze film nog als een huis en is het absoluut één van de beste Nederlandse films die er ooit is gemaakt. Het is de bekroning van de imposante carrière van Fons Rademakers, die eerder al prijzen in de wacht had gesleept met “Makkers staakt uw wild geraas” en “Max Havelaar” en wiens films “Het Mes”, “Als Twee Druppels Water” (de verfilming van De Donkere Kamer van Damocles van WF Hermans) en “Mira” elk genomineerd waren voor een Gouden Palm op het filmfestival van Cannes. Dit is de verfilming van het gelijknamige boek van Harry Mulisch uit 1982, een complexe vertelling die Fons Rademakers voor de haast onmogelijke opdracht stelde om meerdere van de meest ingrijpende gebeurtenissen uit de vaderlandse geschiedenis van de 20e eeuw te reconstrueren. Bovendien fungeerden die reconstructies slechts als de achtergrond waartegen zich het intrigerende verhaal afspeelt en waarin niet de gebeurtenissen maar de karakters centraal staan.

Op een avond in januari 1945 in Haarlem wordt de ‘foute’ Fake Ploeg geliquideerd vlakbij het huis van de familie Steenwijk. De jonge Anton [Marc van Ughelen] ziet even later dat hun buurman meneer Korteweg [Wim de Haas] en diens dochter Karin [Hiske van der Linden] het lichaam van Fake Ploeg verplaatsen en het voor het huis van de Steenwijks leggen! Zijn oudere broer Peter [Casper de Boer] stormt woedend naar buiten, maar de Duitsers zijn hem voor. Zij steken hun huis in brand en arresteren de hele familie Steenwijk, waarvan iedereen wordt geliquideerd behalve de dan 12-jarige Anton. Hij brengt de nacht door in een donkere cel met een mysterieuze, gewonde vrouw en een dag later reist hij af naar Amsterdam waar zijn oom [Krijn ter Braak] zich over hem ontfermt. De film springt vervolgens naar 1952, wanneer de dan medicijnen studerende Anton voor het eerst terugkeert naar de plaats waar zijn huis stond. Daar ontmoet hij zijn oude buurvrouw mevrouw Beumer, die hem iets meer duidelijkheid geeft over wat er precies gebeurde op die noodlottige avond in 1945. Gedurende zijn verdere leven heeft Anton een reeks toevallige ontmoetingen met personen die een sleutelrol speelden bij de aanslag en hoewel hij zichzelf steeds vertelt dat hij de oorlog achter zich heeft gelaten [“Wat gebeurd is, is gebeurd”] realiseert hij zich meer en meer dat De Aanslag diepe littekens heeft achtergelaten.

Rademakers weet op zeer treffende wijze grootse gebeurtenissen tot leven te brengen: de reconstructie van de provo-rellen is indrukwekkend en de finale vindt plaats tijdens de protestmars tegen Kernwapens... en ik ben er nog steeds niet uit of die demonstratie een briljante reconstructie is of dat hij dit op één of andere manier tijdens een echte demonstratie heeft kunnen filmen. Het is volstrekt overtuigend en dat getuigt hoe dan ook van groot vakmanschap. Maar Rademakers slaagt er ook voortreffelijk in de gedachten van Anton over te brengen. Tijdens het eerste deel dat zich afspeelt in 1945 is het duidelijk dat de dobbelsteen, de kousen, de kruidnagel en de kus in Antons geheugen gegrift staan. Deze elementen spelen later in zijn leven een grote rol bij de verwerking van zijn oorlogstrauma’s en die scènes zijn bijzonder ontroerend. Huub van der Lubbe maakt indruk als de zoon van Fake Ploeg en John Kraaijkamp is fenomenaal als een veteraan uit het verzet die meer weet over de liquidatie van Fake Ploeg. Maar De Aanslag is boven alles film op zijn allerbest, gemaakt door een man die als weinig anderen in staat is om een verhaal vooral filmisch te vertellen. Een meesterlijke verfilming van een haast onverfilmbaar literair meesterwerk. Mulisch moet trots zijn geweest!

De film 06/05 is faction: een deel van de film is een reconstructie van de moord op Fortuyn en de gebeurtenissen die eraan vooraf gingen, gebaseerd op gerechtelijke onderzoeken en openbare dossiers over de moord. De film neemt als uitgangspunt echter de speculatie dat de moord op Fortuyn is beraamd door een aantal machtige zakenmannen die de LPF wilden gebruiken om een miljardenorder voor de Joint Strike Fighter – waar Fortuyn tegen was – te forceren, wat zou verklaren waarom de tot dan toe volstrekt onbekende Mat Herben – een voorstander van de JSF – het stokje van Fortuyn overnam, maar ook waarom de verkiezingen slechts korte tijd werden uitgesteld.

Fotograaf Jim de Booy [Thijs Röhmer] heeft op de middag van 06/05 een afspraak voor een fotosessie met de jonge actrice Birgit Maas [Georgina Verbaan] vlakbij het Mediapark. Vrijwel op het moment dat hij schoten hoort, verschijnt de ME die hem de toegang tot het Mediapark ontzegt. Bovendien rijdt een man in een rode Volkswagen met hoge snelheid zijn motor omver. Jim kan er weinig chocola van maken, maar wanneer hij opdracht krijgt om foto’s te maken van een auto die te water is gegaan blijkt dat diezelfde rode Volkswagen te zijn! Bovendien verschijnt de geheimzinnige Wester [Marcel Hensema] die hem verbied foto’s te nemen en het rolletje inneemt. Jim gaat op onderzoek uit en ontrafelt een wespennest, maar is daarmee ook zelf het doelwit van AIVD-er Van Dam [Jack Wouterse]. Parallel loopt het verhaal van Ayse Him [Tara Elders], een infiltrante bij Milieuoffensief (de organisatie waar Volkert van der G voor werkte) die de AIVD uren van tevoren op de hoogte bracht van de geplande aanslag op Fortuyn.

Van Goghs laatste film voor zijn dood is een masterclass in hoe je met een beperkt budget (2 miljoen Euro) een topfilm kunt afleveren. De film is mooi gefilmd en scherp gemonteerd, het scenario van Tomas Ross en Theo van Gogh is complex, maar nooit te ingewikkeld. De dialogen zijn messcherp, zoveel maakt Georgina Verbaan duidelijk in haar cameo aan het begin van de film, waarin ze heerlijk korte metten mag maken met haar imago als soapsterretje. Dat scenario maakt ook een aantal interessante keuzes: zo is er een spectaculaire achtervolging in een zwemparadijs, met een vrouwelijke agente als slechterik! Ik kan me geen andere film herinneren waarin ik dat heb gezien, heerlijk! En zo zitten er nog wat originele keuzes in die deze film de moeite van het bekijken waard maken. Ik wil ook graag “Blind Date” en “Baby Blue” aanraden, alsmede de serie “Medea” met een schitterende Katja Schuurman. Theo van Gogh, één van Nederlands beste filmmakers aller tijden en dat mogen we nooit vergeten.

t’s A Wonderful Life begint met het levensverhaal van George Bailey [James Stewart], de oudste zoon van een kleine bankier [Samuel S. Hinds] die samen met zijn broer [Thomas Mitchell] al jaren moet strijden tegen de meedogenloze zakenman Potter [Lionel Barrymore] die het dorpje Bedford Falls het liefst volledig naar zijn hand zou willen zetten. Als twaalfjarige redt hij zijn broertje uit een wak, waardoor hij aan één oor doof wordt en voorkomt hij dat zijn baas Mr Gower [H.B. Warner], die net te horen heeft gekregen dat zijn zoon is gesneuveld, één van zijn klanten vergiftigd. Als volwassene droomt George van grootse dingen: grote gebouwen ontwerpen en de wereld ontdekken, maar in de periode van 1919 tot 1946 komt door allerlei omstandigheden geen van die grootse dromen uit. Wanneer Pa Bailey komt te overlijden, dwingen de aandeelhouders George om zijn studieplannen op te geven om het bankbedrijf over te nemen omdat die anders in handen valt van Potter. Hij trouwt weliswaar met Mary, de liefde van zijn leven, maar hun huwelijksreis loopt op niets uit wanneer de financiële crisis uitbreekt en George zijn bank alleen kan openhouden met het geld dat ze hadden gereserveerd voor de wereldreis die ze zouden maken. Vanwege zijn doofheid wordt George bovendien afgekeurd voor dienstplicht tijdens WOII en terwijl zijn broer een oorlogsheld wordt en zijn beste vrienden ook met medailles thuis komen, moet George het thuisfront beschermen. George beseft zich steeds meer dat zijn leven vooral een opeenstapeling is van gemiste kansen en wanneer er opnieuw een crisis ontstaat bij de bank, komt hij tot de conclusie dat hij – vanwege zijn levensverzekering – dood meer waard is dan levend. Maar dan ontmoet hij Clarence [Henry Travers], die hem op andere gedachten moet proberen te brengen.

Vanaf het begin is meteen duidelijk dat dit verhaal een tragische wending neemt. Maar de openingsscène, waarin we verschillende mensen hardop horen bidden voor George Bailey, toont ook meteen aan dat regisseur Capra gelooft in kleinschalige samenlevingen als Bedford Falls, waarin mensen elkaar vertrouwen op hun woord en waar mensen voor elkaar opkomen wanneer dat nodig is. Ook hier is sprake van een perfecte cast, ook de kinderen dragen hun steentje bij, maar dit is boven alles de triomftocht van James Stewart, die hier de meest indrukwekkende acteerprestatie ooit neerzet en er op één of andere manier slaagt om elke menselijke emotie volstrekt geloofwaardig te maken. In het begin zien we hem als de dromerige, optimistische idealist. Vervolgens als een vastberaden strijder tegen de Potters van deze wereld, maar langzaam maar zeker ontwaren we ook kleine tekens van frustratie over de gemiste kansen en de vruchten die anderen plukken van die gemiste kansen. Dat hij die transformatie van de optimistische wereldverbeteraar naar de gefrustreerde potentiële zelfmoordenaar zo overtuigend weet te spelen, is een ongelofelijke prestatie. En de euforie van de slotscène oogt zo spontaan, zo oprecht en is zo doorspekt met levenslust dat ik de laatste minuten in gelijke mate moet lachen en huilen.

Capra ziet er, samen met Frances Goodrich, Albert Hackett en Jo Swerling, op toe dat er op de juiste momenten een subtiel vleugje humor is om de zwaardere momenten te verlichten. Een prachtig voorbeeld is de alternatieve huwelijksreis van George en Mary in hun geïmproviseerde ‘Waldorf Hotel’. Let goed op de fooi die Stewart de portier geeft en wat Georges beste vrienden doen direct nadat ze hun liefdesserenade voor George en Mary in de stromende regen hebben gezongen. Het is niet alleen grappig, het is ook realistisch en iets wat boezemvrienden in het echte leven ook zouden kunnen doen. Ik schat dat ik gedurende de 130 minuten die deze film duurt, zo’n 90 minuten met tranen in mijn ogen en op mijn wangen heb zitten kijken.

Voor een komedie met twee zulke getalenteerde komische actrices is het ronduit teleurstellend dat Ike Barinholz de film steelt als Jeffrey, de agorafobische, onvolwassen zoon van Linda [Goldie Hawn] en broer van Emily [Amy Schumer]. Emily verliest haar vriend en haar baan, bovendien heeft ze geen annuleringsverzekering gesloten voor de vakantie voor 2 personen naar Ecuador. Ze besluit haar moeder mee te nemen, maar komt in de problemen wanneer een charmante mooiboy hun uitnodigt voor een dagje uit. Dat loopt echter uit op een kidnapping, waardoor moeder en dochter terecht komen in Columbia en op elkaar zijn aangewezen om uit de jungle te ontsnappen.
Het is een vergezochte premisse, maar het grootste probleem is dat er weinig chemie is tussen de beide hoofdrolspeelsters en dat het scenario ze te weinig mogelijkheden biedt om hun niet geringe komische talenten tentoon te spreiden. De mannen hebben de beste grappen, waarbij de confrontaties tussen Jeffrey en douane-medewerker Morgan [Bashir Salahuddin] zorgt voor de beste momenten in deze teleurstellende, zeer middelmatige komedie.

Een interessant uitgangspunt waarin onze obsessie met het 24-uur verbonden-zijn leidt tot duistere praktijken. Het eerste half uur van de film, waarin Mae tot haar grote vreugde een baan krijgt bij "The Circle" is dan ook het meest interessant, maar vanaf het moment dat twee collega's haar uitnodigen voor een "social meeting" raakt de film de weg kwijt. De keuze van regisseur James Ponsoldt om acteurs Smith Cho en Patton Oswalt in deze scène hun rollen als karikatuur neer te zetten, maakt het voor je als kijker onbegrijpelijk dat Mae [Emily Watson] niet meteen haar biezen pakt en ontneemt de film veel van zijn geloofwaardigheid. Het scenario neemt ook een ronduit bizarre wending wanneer Mae - in nog zo'n onbegrijpelijke wending - besluit om 'volledig live' te gaan. Vanaf dat moment is de film niet meer te redden valt er bar weinig te genieten. Tom Hanks als de Steve Jobs-achtige eigenaar van 'The Circle" lijkt een meesterzet, maar blijkbaar was er toch iemand bang om Tom Hanks als een slechterik neer te zetten. Wat overblijft is een kleurloze slechterik en gezien Hanks onmiskenbare acteeertalent is dat - net als de hele film eigenlijk - een schandalige gemiste kans.

James Baldwin was een kritische, maar meer gematigde stem in het debat over de rassenongelijkheid in de Verenigde Staten. Een tijdsgenoot van de ons welbekende Malcolm X en Martin Luther King, maar ook van de minder bekende Medgar Evers die zich in de jaren '50 inzette om zoveel mogelijk zwarte Amerikanen te registreren voor verkiezingen en in 1963 werd doodgeschoten. De film combineert beelden van een gefilmd debat op Cambridge University tussen James Baldwin en de conservatieve intellectueel William F. Buckley met op doeltreffende wijze door Samuel L Jackson voorgelezen fragmenten uit Baldwins laatste, onafgemaakte boek waaraan hij werkte tot zijn dood in 1987.

Baldwin kijkt daarin op kritische wijze terug op zijn eigen rol in het publieke debat, maar ook op de manier waarop de media een afspiegeling vormden van de dagelijkse werkelijkheid. Beelden van de vroege, luchtige muzikale komedies van Doris Day verafschuwt hij omdat die het beeld van de maakbare, aangename blanke wereld in stand houden. Hij uit ook kritiek op de finale van de klassieker "The Defiant Ones", waarvan de blanke kijker - en ja, tot ik deze film zag ik ook - het idee had dat deze film het juist opnam voor de zwarte Amerikaan. Door Baldwins commentaren te voorzien van goed gekozen visuele ondersteuning, weet Raoul Peck toch nieuw licht te werpen op de discussie rondom racisme. Het verklaart niet alleen de opkomst van de "Black Lives Matter"-beweging, maar maakt je er als blanke ook minstens enigszins bewust van dat racisme veel subtieler en ongemerkter tot uiting komt dan we in onze oeverloze racisme-discussies doen voorkomen.

Wat bezielt iemand om het leven van een stel yuppen in de kouwe-kak-enclave Bloemendaal om te werken tot een documentaire? De opening is hilarisch: een echtpaar loopt in een sukkeldrafje door de duinen bij Bloemendaal aan Zee. De vrouw neemt haar weekagenda door en heeft het vooral over wat zij wil en beslist feitelijk eenzijdig wat haar sneue, want immer instemmend 'ja'-zeggende echtgenoot moet doen. Even dacht ik dat ik met een amusante satire te maken had, maar helaas: dit is een bloedserieuze documentaire waarbij het lachen je al gauw vergaat. Even later legt moeder verantwoording af bij haar naar schatting tien jaar oude zoontje over haar besluit om ouderling te worden bij de plaatselijke kerk. Ze lijkt oprecht op zoek naar goedkeuring van haar kind, die natuurlijk geen idee heeft wat er aan de hand is.
"Hier Ben Ik" richt zich ook op het saaie leven van een dominee, waarbij we getuige moeten zijn van de evaluatie van een preek. Die dominee heeft ook een 'indringend' gesprek met een man die op het punt staat voor de tweede keer te trouwen, maar niet zo'n geweldige band heeft met zijn vader. Er is ook nog de vrouwelijke koster die zich wel eens ongelukkig voelt en daarover, gezeten met een zevental duidelijk steenrijke vrienden op een zomerse dag met een luxe BBQ en een glas wijn, zonder enige gène een flink traan laat. Ja, in Bloemendaal zingen ze graag mee met Brigitte Kaandorp: "Het leven is voor mij verschrikkelijk zwaar!" Wat was in vredesnaam de bedoeling van makers Sander Snoep en Sarah Vos? Het zijn allemaal losse flarden, er is geen structuur, geen visie. Dit is soms zo slecht dat het leuk is, maar dat was overduidelijk niet de bedoeling... maar wel een klein lichtpuntje in de duistere wereld van de Bloemendaalse geldgraaiers.

Hitchcock verwijst in het in deze film geciteerde gesprek met Francois Truffaut geen enkele keer naar een documentaire met de gruwelijke beelden van de ontruiming van de concentratiekampen. Maar volgens de zeer betrouwbare bronnen die in deze documentaire [veelal in archief-opnamen] aan het woord komen, had Hitchcock op verzoek van Sidney Bernstein [met wie hij in 1944 de korte propagandafilms Bon Voyage en L'Aventure Malgache maakte] een concreet voorstel op tafel gelegd over hoe hij de opnames tot een gestructureerde documentaire zou maken. De documentaire kwam er echter nooit, omdat de Britse autoriteiten de films te gruwelijk vonden voor het publiek en ze ook de band met Duitsland niet wilden ondermijnen.
Regisseur André Singer vertelt niet alleen het verhaal over deze nooit afgemaakte productie, maar sprak ook met een aantal mensen die op een verschillende manier bij de opnames betrokken waren: cameramannen, maar ook soldaten en overlevenden die in beeld verschijnen. Het resultaat is een boeiend essay dat natuurlijk niet kan tippen aan "Shoah", maar niettemin een indringend beeld geeft van de vertoonde gruwelijkheden. Maar Singer dwingt je ook om je af te vragen wat je zelf zou hebben gedaan als jij een beslissing had moeten nemen over deze film. En al die facetten zijn effectief uitgewerkt.

Nadat zijn vader na een lang ziekbed sterft, probeert Aloys [Georg Friedrich] te overleven als privé-detective. Door zijn werk is hij echter niet in staat tot gewoon, menselijk contact, totdat Vera [Tilda von Overbeck], die in hetzelfde flatgebouw woont, hem om hulp vraagt omdat ze naar het ziekenhuis moet. Hij negeert haar, ontfermt zich toch over haar leguaan. Daardoor ontstaat er een breekbare band tussen de twee mensen, die Vera versterkt wanneer ze telefonisch contact opneemt met Aloys en ze hem een droomwereld schildert waardoor hij uit zijn geestelijke isolement treedt.
Meer inhoud heeft de film niet en dat doet je toch een beetje afvragen waarom deze film 90 minuten moet duren. Dit is namelijk vooral een stijloefening van regisseur en co-scenarist Tobias Nölle en hoewel de beelden prachtig zijn gefilmd en het acteerwerk van beide acteurs voortreffelijk is, doet het ook allemaal iets te zweverig aan en is het zo nu en dan ook ronduit verwarrend. Een onevenwichtige film, maar de visuele schoonheid telt voor mij toch zwaarder dan de inhoudelijke tekortkomingen en maken dit psychologische drama toch de moeite waard.

Deze documentaire heeft ruim twee presidentstermijnen later meer impact dan ooit. Documentairemaker Nick Broomfield reist af naar Wasilla, Alaska, in een poging meer te weten te komen over Sarah Palin, de voormalige gouverneur van Alaska die - in een [toegegeven] wanhopige poging het tij te keren voor de toenmalige Republikeinse Presidentskandidaat John McCain - uit het niets tot kandidaat vice-president werd uitgeroepen. Haar aanhangers spreken haar bewondering uit voor haar authenticiteit, haar directheid en haar geweldige communicatieve vaardigheden: "She'd go up to you and made you feel like you were the only person in the room!" Palin maakte echter de ene na de andere blunder in TV-interviews en bleek nauwelijks over enige kennis van de Amerikaanse politiek te beschikken.

Broomfield interviewt Palins ouders en dorpsgenoten, maar spreekt ook uitgebreid met voormalige klasgenoten en medewerkers die een heel ander beeld scheppen. Achter de charmante, vriendelijk glimlachende 'hockey-mom' blijkt iemand schuil te gaan die alles over heeft om haar ultieme doel te bereiken en daarbij niet schroomt om een ieder die haar ook maar enigszins in de weg staat [figuurlijk] uit de weg te ruimen. De onthullingen over haar tijd als burgemeester, alsmede het gekonkel achter de schermen om persoonlijke vendetta's uit te vechten, werpen bij Broomfield de vraag op hoe het zou zijn als zij president van de VS zou worden!?

Sarah Palin ging en Donald Trump kwam... en zoveel verschil tussen die twee is er helaas niet.

Een paar jaar na haar vernederende aftreden als PM van het Verenigd Koninkrijk, brengt Margaret Thatcher haar biografie uit en onderneemt een uitgebreide promotietour. Maar dit valt gelijk met berichten die beweren dat ze tijdens haar tijd als PM haar positie misbruikte om haar zoon Mark een flinke duit te laten verdienen met wapenhandel.

Deze documentaire toont hoe de immer charismatische, vriendelijke Nick Broomfield probeert een interview te regelen met Margaret Thatcher. Hij probeert talloze keren telefonisch contact te krijgen met Maggies perschef, maar wordt keer op keer afgewimpeld. Broomfield besluit dan maar Thatcher te overvallen bij één van haar signeersessies, maar krijgt daar te maken met de sluwe beveiliger die de bijnaam "Sniffer" krijgt. Broomfield haalt de ene na de andere truc uit, waarbij hij handig gebruik maakt van zijn perfect gespeelde onschuld, om zo dicht mogelijk bij Maggie te komen. "Tracking Down Maggie" heeft aanvankelijk nog een luchtige toon, versterkt door Nicks sardonische commentaar. Maar langzaam maar zeker bekruipt je het gevoel dat Margaret Thatcher louter bezig is om de aandacht af te leiden van haar vermeende corruptie. "Tracking Down Maggie" roept meer vragen op dan dat het antwoorden geeft, maar dat maakt dit wel tot een boeiende filmervaring.

Op 9 oktober 2002, 10 jaar na haar veroordeling wegens moord op 7 mannen, werd voormalige prositutee Aileen Wuornos geëxecuteerd. Nick Broomfield volgde in 1992 het verloop van haar rechtszaak en sprak daarin uitgebreid met Wuornos. In een laatste poging om het vonnis nietig te laten verklaren, volgt er nog één zitting en daarvoor is Nick Broomfield opgeroepen als getuige. Deze documentaire begint met een terugblik op "Aileen Wuornos: The Selling Of A Serial Killer" en zet op een rijtje welke ontwikkelingen er zijn geweest in de 10 tussenliggende jaren. Het meest opvallende daarin is de veranderde verklaring van Wuornos zelf, die duidelijk verbitterd is en die haar verbitterdheid niet onder stoelen of banken steekt in haar gesprek met Broomfield. Ook nu blijft Wuornos een enigma en blijft het gissen naar de waarheid rondom de zeven moorden waardoor ze in 1992 was veroordeeld. Dit is een ongemakkelijke, maar fascinerende documentaire en net als Broomfield zul je je blijven afvragen hoe de vork nou werkelijk in de steel zit. Wanneer Wuornos glashard beweert dat ze gelogen heeft in de rechtszaak, laat Broomfield haar hartverscheurende, oprecht ogende [gelogen?] verklaring zien. Het maakt het onmogelijk om deze documentaire op de inhoud te beoordelen, maar fascinerend en beklemmend is het zeker.

Aileen Wuornos was een armoedige, verpauperde zwerver die financieel overleefde door middel van prostitutie. Ze doodde in de periode van december 1989 tot september 7 van haar mannelijke klanten en staat in de VS nog steeds bekend als de eerste vrouwelijke serie-moordenaar. In januari 1991 wordt Wuornos opgepakt en een week later legt ze een bekentenis af waarbij ze benadrukt dat ze handelde uit zelfverdediging. Het verhaal rondom het gerechtelijk onderzoek en de rechtszaak die leidde tot haar doodsvonnis even bizar als fascinerend: Wuornos werd verraden door haar geliefde, de Openbare Aanklager was meer uit op een veroordeling dan op de waarheid, Wuornos nam de - op zijn zachtst gezegd - excentrieke, maar vooral zeer onervaren Steve Glazer in de arm om haar te verdedigen. Niet alleen verprutste hij de verdediging, hij verdiende ook nog een zakcentje over de rug van Wuornos als 'agent' van Arlene Pralle, die als herboren Christen besloot Aileen te adopteren en die alleen met Broomfield wil praten voor een flinke vergoeding.

Deze documentaire bestaat voor een behoorlijk deel uit archiefbeelden die, met de toelichting van Nick Broomfield, de dubieuze feiten op een rij zet en je als kijker geboeid houden. De altijd charismatische, vriendelijk klinkende Broomfield spreekt met allerlei mensen die een rol hebben gespeeld in het leven van Wuornos, of dat in ieder geval te beweren. Uiteraard zitten daar wat rare figuren bij, maar het meest schrijnend is toch wel de hypocrisie van Arlene Pralle en het opportunisme van de Openbare Aanklager die Wuornos vooral zag als een middel om stemmen te winnen. Om nog maar te zwijgen over het gescherm met auteurs- en filmrechten! Het zijn echter de gesprekken met Wuornos zelf die het meeste indruk maken en die je ongetwijfeld aan het twijfelen brengen over de ware toedracht van dit alles. Is zij het slachtoffer dat uit noodweer handelde om (verdere) verkrachting te voorkomen, of is ze toch de koelbloedige, manipulatieve seriemoordenaar? Broomfield filmt alle geïnterviewden in close-up en laat het aan de kijker om chocola te maken van hun woorden en hun gezichtsuitdrukkingen. Een pasklaar antwoord krijg je niet, maar dat deze film een stuk hypocrisie en opportunisme binnen het Amerikaanse rechtssysteem op scherpe wijze blootlegt staat buiten kijf en vooral dat maakt deze film zo interessant.

Een film die mij in veel opzichten deed denken aan Apocalypse Now en Fitzcarraldo. De scène waarin de expeditie van Percy Fawcett een regen van pijlen over zich heen krijgt is vrijwel gekopieerd uit Apocalypse Now en ik had de indruk dat de beruchte berg uit Fitzcarraldo hier ook te zien is. Dat komt wellicht ook door de directe verwijzing naar diens missie: opera overbrengen aan de inheemse bevolking van het Amazonegebied, als speelde die film zich af in Peru. Een andere overeenkomst met de genoemde meesterwerk is dat de productie van 'The Lost City Of Z' rampzalig verliep waardoor het 9 jaar duurde voordat de film eindelijk af was.

De film vertelt het indrukwekkende verhaal van Percy Fawcett, een majoor en cartograaf in het Britse leger, wiens reputatie ernstig is beschadigd door zijn vader. Wanneer hij de opdracht krijgt om namens de Britse regering het grensgebied tussen Bolivia en Brazilië in kaart te brengen, begint hij aan een gevaarlijke tocht die op een mislukking uitloopt, maar die hem er wel van overtuigt dat hij op het spoor is van een verborgen stad die het bewijs is dat er ooit een intelligente beschaving in dit afgelegen gebied woonde. In Engeland neemt bijna niemand zijn conclusies serieus, maar toch blijft hij vastbesloten om deze verloren stad - die hij 'Z' noemt - te vinden.

De film is - net als Apocalypse Now en Fitzcarraldo - op locatie gefilmd onder erbarmelijke omstandigheden voor cast en crew en de hitte en de vermoeidheid zijn zichtbaar en voelbaar in de film. Die authenticiteit doet wonderen voor de film, ook in de gespannen ontmoetingen met de inheemse bevolking. Maar regisseur Gray weet ook de sequentie die zich afspeelt op het slagveld van WOI indrukwekkend te maken, waardoor deze film ook herinneren oproept aan 'Paths of Glory' en 'All Quiet On The Western Front'. De hele productie is uitstekend verzorgd, tot aan de kleding van figuranten en de belichting aan toe.

Gray laat bovendien zien goed om te kunnen gaan met grotere groepen, vooral in de scène waarin Percy een groep potentiële financiers probeert te overtuigen van het belang van zijn expeditie. Het acteerwerk is uitstekend, al is de rol van Sienna Miller als Percy's vrijgevochten vrouw, wat onderbelicht en daardoor niet zo heel erg interessant.

Een ander kritiekpunt is het veelvuldige gebruik van klassieke muziek op de soundtrack: die roept te vaak associaties op met andere films [Beethoven = A Clockwork Orange] en dat werkte bij mij afleidend. Maar dit is eigenzinnige, ouderwetse filmmakerij in navolging van 'The Revenant' en ook hier is het resultaat een voortreffelijke film die in een mum van tijd voorbij lijkt te zijn.

Navelstaarderige ijdeltuiterij van het meest onuitstaanbare soort. Vier yuppen doen alleen maar leuke dingen, maar klagen toch dat ze een heel zwaar leven hebben. Stuk voor stuk zijn ze alleen maar met zichzelf bezig en kramen ze in tergend langzame, eindeloos slome gedachtenstromen alleen maar onzin uit. Iggy Pop, Red Hot Chili Peppers en Val Kilmer hebben volstrekt nutteloze cameo's en hoewel Patti Smith een iets minder zinloze bijdrage levert, kan ik ook haar verschijning geen zegening noemen. De enige zegening is het moment dat de aftiteling verdwijnt en je jezelf een flink compliment mag geven dat je deze onzin hebt uitgezeten. Denk aan het liedje "Ik heb een heel zwaar leven" van Brigitte Kaandorp, maar dan 129 minuten en zonder enige humor of ironie. Geloof me, dit is een zware zit.

Het valt niet mee om deze film te categoriseren, omdat het scenario van James Agee in 88 minuten zoveel verschillende thema’s aanhaalt dat het de film onvermijdelijk te kort doet. Seriemoord, vrouwelijke seksualiteit bij volwassenen én kinderen, godsdienstwaanzin, kindertrauma’s, kinderwreedheid, familietrouw, hypocrisie, falende politie, armoede, zwerfkinderen. Geen thema’s waarmee je het publiek in de jaren ’50 naar de bioscoop lokte, bovendien wisten de meeste mensen [inclusief de critici] die The Night Of The Hunter in de bioscoop zagen ook niet goed wat ze precies aan moesten met deze film. Voor mij staat desondanks als een paal boven water dat we hier te maken met de meest indrukwekkende schurkenrol aller tijden en ééntje die een icoon is geworden. En de film heeft nu de status van een mijlpaal in de Amerikaanse filmgeschiedenis... een tikje ironisch, aangezien regisseur Charles Laughton, een Brit, de grootste bijdrage heeft geleverd aan die status.

Harry Powell [Robert Mitchum] is een dominee die, in opdracht van De Almachtige, al 6 weduwes om het leven heeft gebracht. De politie arresteert hem echter tijdens een bezoek aan een stripclub vanwege autodiefstal (!) waardoor hij enige tijd de celgenoot is van Ben Harper [Peter Graves], die ter dood is veroordeeld wegens een dubbele moord tijdens een bankroof. Vlak voor zijn arrestatie verstopt Harper de buit van $10.000 in de pop van zijn dochtertje Pearl [Sally Jane Bruce] en laat hij haar en haar oudere broer John [Billy Chaplin] zweren dat ze niemand zullen vertellen waar het geld is. Na Harpers executie komt Powell vrij en weet hij met een combinatie van Christelijke vroomheid en charme het hart te winnen van Bens weduwe Willa Harper [Shelley Winters]. Hij komt er bovendien achter dat de kinderen weten waar het geld is en schuwt geen enkel middel om de waarheid te achterhalen. Uiteindelijk moeten de kinderen wel vluchten en beginnen ze aan een reis langs de rivier die ze brengt bij Rachel Cooper [Lillian Gish], een vrouw van middelbare leeftijd die zwerfkinderen in huis neemt en ze probeert te beschermen tegen de waanzinnige Harry Powell.

Waar te beginnen met mijn lofzang? Wellicht met het feit dat de hoofdrollen in deze film worden gespeeld door de 6-jarige (!) Sally Jane Bruce en de 11-jarige (!) Billy Chaplin. Net als in Cape Fear steelt Robert Mitchum de film en is de hier 61-jarige Lillian Gish [de grootste filmster uit de jaren ’20 en wellicht de mooiste vrouw die ooit op het scherm te zien was] ook fantastisch, maar dat maakt het juist bijzonder: deze kinderen weten zich uitstekend staande te houden in rollen die behoorlijk complex zijn. Zij geven de meest indrukwekkende kindervertolkingen die ik ooit heb gezien! Dat is voor een groot deel de verdienste van het uitstekende scenario, maar ongetwijfeld heeft de regie van Charles Laughton hier ook bij geholpen. Laughton was de eerste Britse acteur die een Oscar won [in 1934 voor de titelrol in ‘The Private Lives of Henry VIII’] en was iemand die acteren in ieder geval deels als een spel zag. Hoewel ik weinig informatie over de productie van ‘The Night Of The Hunter’ heb kunnen vinden, zie ik helemaal voor me hoe Laughton elke scène voor de kinderen eerst zelf heeft uitgebeeld, zodat ze precies wisten wat hij verwachtte. Als je ‘The Hunchback of the Notre Dame’ (zie 47) hebt gezien, dan zie je dat hij dat perfect kon.

Voor Mitchums vertolking kom ik superlatieven tekort: Laughton gaf hem vrij baan om de meest duistere kant van de menselijke ziel bloot te leggen, wat onder anderen tot uiting komt in de slaapkamerscènes met Shelley Winters, maar het is al zichtbaar in de scène in de striptent. Powell kijkt naar een schaars geklede vrouw met een blik die een angstaanjagende combinatie van walging en haat uitdrukt. De blik van Winters wanneer ze het ware gezicht van Harry Powell voor het eerst ziet is ook een meesterwerk van understatement. Een kleine nuance-verschuiving in haar gezichtsuitdrukkking maakt haarfijn duidelijk wat er door haar hoofd gaat. Een geniaal moment!

De film zit vol met prachtige, gestileerde filmbeelden, vastgelegd onder de wonderbaarlijke cameraregie van Stanley Cortez, die in het tweede deel een nachtmerrie-achtige sprookjeswereld weet te creëren, waarin je kippenvelbezorgende kinderliedjes hoort [‘The Pretty Fly’]. Het is een wereld die niet te beschrijven is, maar die duidelijk het product is van een geniaal en aangenaam verdorven brein. Je moet het zien om het te geloven en vooral niet verwachten dat het er realistisch uit ziet: hoewel de film duidelijk verwijst naar de vroege depressiejaren van begin jaren ’30, is het totaal niet de bedoeling geweest om een realistische wereld te scheppen. Maar Laughton gooit er ook wat humor in, zoals in de scènes waarin de zwerfkinderen als kuikentjes achter hun eigen Moeder de Gans [Rachel] naar huis lopen en die waarin tienermeisje Ruby [Gloria Castillo] haar verlangen naar Harry Powell uitdrukt. Een tienermeisje dat zich seksueel aangetrokken voelt tot een volwassen priester? In een film uit 1955? Ja, deze film is tot op zekere hoogte bepaald pervers te noemen en was zijn tijd tientallen jaren vooruit. Laughton schroomt ook niet om te tonen hoe wreed kinderen kunnen zijn. Kort nadat hun vader is geëxecuteerd, zijn Pearl en John het mikpunt van hartverscheurende pesterijen. Dit is een film die in alle opzichten grensverleggend was en is en die verplicht studiemateriaal behoort te zijn voor een ieder die ooit een film wil maken. Een absoluut genot van start tot finish!

Danny Kaye was één van de grootste talenten van zijn generatie, maar ik betwijfel of hij in Nederland nog grote bekendheid geniet onder mensen van onder de 40. Danny Kaye was een absolute komische alleskunner: hij zong, danste, was acrobatisch, charismatisch, had een aangename stem en blonk met zijn elastieken gezicht uit in pantomime. Hij was perfect als Hans Christian Andersen in de biografie van de Deense sprookjesschrijver die in Denemarken (!) werd verboden omdat de Denen moeite hadden met het feit dat een Jood hun volksheld speelde! In zijn laatste film Skokie speelde hij een overlevende van de Holocaust die zich verzette tegen een groep neo-nazi’s. André van Duin is een groot bewonderaar van Danny Kaye en speelde zelfs Danny Kayes rol in ‘The Inspector General’ in de Nederlandse remake, ‘De Boezemvriend’. Alle komische talenten van Danny Kaye komen het best tot zijn recht in deze heerlijke muzikale komedie.

Kaye speelt Hubert Hawkins, een circusartiest die zich heeft aangesloten bij ‘The Black Fox’ om diens troepen te vermaken. De huidige koning [Cecil Parker] heeft op meedogenloze wijze alle andere rechthebbenden op de troon uit de weg geruimd met de hulp van de sluwe Sir Ravenhurst [Basil Rathbone] en is vastberaden zijn dochter Gwendolyn [Angela Lansbury] te laten zorgen voor een troonopvolger. Hij weet echter niet dat ‘The Black Fox’ de jongste erfgenaam, een baby met purperen moedervlek op zijn bil, heeft gered. Hij hoopt de koning te kunnen overrompelen door via een geheime tunnel het kasteel binnen te dringen. Daarvoor moeten ze echter de sleutel ontvreemden en dat kan alleen door middel van een insider. Hawkins en Joan [Glynis Johns], op wie hij smoorverliefd is, krijgen de opdracht de baby naar een veilige plaats te brengen. Tijdens een overnachting lopen ze toevallig Guacomo [John Carradine] tegen het lijf: “King Of Jesters, Jester Of Kings”. Hawkins weet hem te overmeesteren en doet zich voor als Guacomo, zodat hij zich in het kasteel kan begeven en de sleutel kan stelen. Wat hij niet weet is dat Guacomo een deal had gesloten met Ravenhurst. Hij had er zeker niet op gerekend dat Gwendolyn vastbesloten is om met hem te trouwen en dat diens hofdame [Mildred Netwick] haar toverkunsten op hem loslaat om haar zin te krijgen. Een knotsgekke opeenvolging van misverstanden is het gevolg.

Basil Rathbone is één van de beste schermers die Hollywood heeft gekend en speelde ook al de rol van The Sherriff of Notthingham in de klassieker The Adventures Of Robin Hood. Daarom is hij werkelijk perfect gecast als Ravenhurst en krijgt hij ook de kans om dat imago heerlijk op de hak te nemen. Natwick, Lansbury en Parker zijn ook ronduit perfect gecast en dragen allemaal hun steentje bij aan deze kleurrijke, heerlijke film. Het is dankzij hun dat deze film zo hoog staat, want Danny Kaye heeft nooit zo’n geweldige ondersteunende cast gehad. Het scenario zit vol geniale vondsten die de talenten van Kaye optimaal benutten: de hilarische scène waarin hij zich voor moet doen als een aan chronische hoest lijdende wijnverkoper is slechts een opmaat voor wat moet komen. De taalgrappen rijgen zich aanéén wanneer hij als Guacomo het kasteel bereikt. Probeert deze zinnen maar eens in razend tempo voor te lezen zonder je tong te breken:
“I like to get in, get on with it, get it over with, get out of it. Get it? [Got it!] Good!” “The Maladjusted Jester” is een tour-de-force met een subliem geschreven tekst en Kaye mag ook nog eens laten horen hoeveel verschillende talen hij spreekt. Wat te denken van de beroemde ‘The Vessel With The Pessel’-scène? Maar hij is op zijn aller- allerbest wanneer hij steeds in en uit zijn – door de hofdame aangemeten – staat van hypnose geraakt. Dit is komische pantomime in optima forma en deze grap staat ook centraal in de slotconfrontatie tussen Kaye en Rathbone die leidt tot een kleurrijke, vrolijke finale die de slagroom is op deze uiterst aangename traktatie die je dag kan opfleuren zoals slechts een handjevol films dat kan.

Als de naam Frank Capra een belletje bij je doet rinkelen, dan is dat hoogstwaarschijnlijk omdat hij de man was achter “It’s A Wonderful Life”, voor velen de ultieme Kerstfilm. Dan denk je ook gelijk aan stroperige sentimentaliteit zoals ze dat alleen in de Verenigde Staten kunnen maken en dat is weer een reden om Capra-films link te laten liggen. Maar dan kan ik meteen concluderen dat je nog nooit een film van Frank Capra hebt gezien, want je zit er behoorlijk naast. Ik zou regisseur Frank Capra willen typeren als een realistische optimist: hij heeft een vast geloof in het goede in de mens en gelooft dat goed het altijd kan winnen van kwaad, maar tegelijk zien we in zijn beste films ook dat de slechte kant van de mensheid de wereld stevig in zijn grip heeft. Frank Capra’s geloof in de mensheid betekent dat zijn film een happy end hebben, maar de weg daar naartoe ligt vol met obstakels die de hoofdpersoon moet overwinnen. Met de sublieme Claude Rains, de villeine Thomas Mitchell en de charmante Jean Arthur in de belangrijkste ondersteunende rollen, is het een genot hier naar te kijken.

In Mr Smith Goes To Washington zoekt senator en voormalige advocaat Joseph Payne [Claude Rains] naar een opvolger van zijn pas overleden collega. Payne zit feitelijk in de zak van machtige zakenman Jim Taylor [Edward Arnold], die al een tijd bezig is om de lucratieve aanleg van een dam bij Willow Creek door de senaat te drukken. De nieuwe senator moet dus iemand zijn die gemakkelijk te beïnvloeden is. De achterban van zijn partij wijst de gedroomde kandidaat echter af en draagt Jefferson Smith [James Stewart] aan, een integere, vriendelijke man die zich jarenlang heeft ingezet voor de padvinderij. Aangezien hij geen enkele politieke ervaring heeft, geeft Taylor zijn goedkeuring en mag Jeff afreizen richting Washington. Wanneer Payne zich realiseert dat Jeff de zoon is van zijn vroegere compagnon en dat Jeff enorm tegen hem opkijkt, lijkt de weg vrij voor de dam. Jeff heeft echter moeite om zijn draai te vinden: de pers neemt hem totaal niet serieus en zet hem voor schut en Jeff voelt zich nutteloos. Hij besluit een wetsvoorstel in te dienen, ook al maakt zijn cynische assistente Saunders [Jean Arthur] hem duidelijk dat hij totaal geen kans van slagen heeft. Het wetsvoorstel betreft de aanleg van een jongenskamp, waar de armste jongens uit heel de VS een paar maanden per jaar samen kunnen komen om zich te vormen. De locatie? Willow Creek! Wanneer Smith zijn voorstel voor eenindient in de Senaat, doet Payne er alles aan om het westvoorstel te saboteren en – met de hulp van Taylor, die vrijwel alle media in Jeffs thuisstaat bezit – zoekt hij frontaal de aanval in een poging Jeffs reputatie te vernietigen en hem mentaal te breken.

Mr Smith Goes To Washington schetst het politieke hart van de VS als een plek waar senatoren zich volledig laten leiden door de multinationals, de miljonairs, die hun in ruil daarvoor meer politieke macht geven. Senator Payne lijkt hard op weg naar het Witte Huis, ondanks dat zijn collega’s en de cynische pers weten dat hij andere belangen dient dan die van zijn staat! Dat kun je bepaald geen rooskleurig beeld noemen, lijkt me. Maar James Stewart is de ultieme ‘gewone man’, het toonbeeld van integriteit, idealisme en onverzettelijkheid ‘against all odds’, die uiteindelijk de politieke caste onderuit haalt, zij het na een onverbiddelijke strijd. Bij zijn aankomst in Washington besluit Jeff dat hij de belangrijkste monumenten wil zien: Washington Monument, The White House en bovenal het standbeeld van Abraham Lincoln. In deze sequentie toont Capra de andere kan van Amerika: de Amerikaanse vlaggen, de triomfantelijke muziek, een trotse grootvader die zijn kleinzoon de tekst van Lincolns Gettysburg Address laat zien, een oude zwarte man die glimlachend naar Lincolns standbeeld kijkt en zijn respect betuigt door zijn hoed af te nemen. Dit is het Amerika waarin Jefferson Smith gelooft en dat is ook het Amerika waar hij voor zal strijden. Mr Smith is een inspiratie voor iedereen die verandering te weeg wil brengen: in deze film is hij een éénling die – met enige coaching van zijn assistente – het systeem uiteindelijk ten val weet te brengen, maar je kunt ‘m ook zien als een symbool voor mensen met een ideaal die tegen de stroom in durven te gaan om hun droom te verwezenlijken en daarmee de wereld een stukje beter te maken. Ik zou graag een Mr Smith willen zijn en deze film zet me elke keer weer aan tot nadenken over hoe ik zelf, op mijn eigen bescheiden manier, de wereld een beetje beter kan maken. Dan mag best stroperig klinken, maar je kunt niet ontkennen dat een kunstvorm die in staat is om op deze manier mensen te raken en te inspireren een unicum is.

Dit is de beste Hitchcock-thriller die Hitchcock niet zelf maakte en ik denk dat The Master Of Suspense zelf ook enorm genoten zou hebben van deze geweldige thriller. Cape Fear is het bewijs dat geen enkele regisseur in zijn ééntje een topfilm kan maken, daar heb je een uiterst bekwame crew voor nodig. Producer Gregory Peck was dolblij dat Bernard Herrmann, destijds Hitchcocks huiscomponist die de onvergetelijke scores van Vertigo, North By Northwest en Psycho op zijn naam had staan. Hij levert een uiterst effectieve score af die behoorlijk doet denken aan Psycho. De montage was in handen van David Tomasini, die ook al zes keer met Hitchcock had gewerkt en precies wist hoe hij door middel van het montageritme de spanning enorm kon opvoeren. Maar deze film is vooral een triomf voor Gregory Peck, een grote filmster uit films als Moby Dick en The Guns Of Navarone die in 1963 een Oscar zou winnen voor zijn glansrol als Atticus Finch in To Kill A Mocking Bird.

Peck kocht de filmrechten van het boek ‘The Executioner’ en kwam al snel tot de conclusie dat de titel ongeschikt was. Hij bedacht zich dat films met een geografische naam vaak veel succes hadden, zoals ‘Dodge City’ en‘Rio Bravo’. Hij pakte een landkaart, zocht de rivieren af naar een beschikte naam en kwam zo op ‘Cape Fear’ uit. Hij besefte bovendien dat de schurkenrol veel aantrekkelijker was en dat zijn tegenspeler de film zou stelen, maar hij accepteerde dat zonder problemen, omdat het de film ten goede zou komen. Hij werkte wel met regisseur Thompson aan het script om zijn karakter te versterken, omdat die sterk genoeg moest zijn om de schurk aan te kunnen. Tenslotte bemoeide hij zich niet met de regie, simpelweg omdat dat niet zijn werk was. Het is lovenswaardig dat een filmster van het kaliber Gregory Peck zo gemakkelijk zijn ego opzij stelde in het belang van de film.

In Cape Fear verschijnt de pas vrijgelaten Max Cady [Robert Mitchum] na ruim 8 jaar cel opeens bij de rechtbank om de openbare aanklager Sam Bowden [Gregory Peck], de man wiens getuigenis doorslaggevend was in Cady’s veroordeling, te laten weten dat hij een rekening komt vereffenen. Bowden zoekt hulp bij politiechef Mark Dutton [Martin Balsam, ook al een Hitchcock-favoriet] in de hoop Cady het leven zo lastig te maken dat hij zich bedenkt. Maar Cady kent de wet nu door en door en blijkt vastberaden om wraak te nemen. Het kat-en-muis-spel tussen Cady en Bowden neemt steeds onaangenamere vormen aan en wanneer Cady zijn bedreigingen richt op Bowdens vrouw Peggy [Polly Bergen] en tienerdochter Nancy [Lori Martin] moet het wel komen tot een directe confrontatie tussen de twee mannen.

Gregory Peck is een imposante verschijning, met zijn lengte, zijn strenge blik en zijn autoritaire stem en daarom was het noodzakelijk om een acteur te vinden die zelf intimiderend genoeg over zou komen om indruk te maken op Pecks karakter. Robert Mitchum bleek de ideale keuze en hij is, zoals Peck al voorspelde, degene die de film domineert en elke scène steelt. Mitchum waarschuwde regisseur Thompson vooraf dat hij zijn rollen ‘leefde’ en dat leidde meerdere keren tot explosieve situaties op de set. Hoe diep Mitchum op kon gaan in zijn karakter is het best zichtbaar in de scène waarin hij Polly Bergen confronteert: hij ging zeer ruw met haar om en Bergens paniek is volstrekt authentiek en geloofwaardig. Dankzij Mitchums vertolking hoefde ze niet te acteren, hij leek werkelijk door het dolle heen... maar zodra de scène voorbij was, verscheen de ware Mitchum die Polly Bergen troostte en weer tot rust bracht. Let ook op de uitgekiende camerabewegingen in deze scène en op de eieren natuurlijk!

In 1962 had de censuur nog veel macht in Hollywood en daarom bleek het noodzakelijk om expliciet seksuele scènes [waaronder die waarin Max Cady Nancy begluurt terwijl die in korte broek een boot schoonmaakt] en gewelddadige scènes [die waarin hij een vrouw mishandelt] moest aanpassen. Maar dat gebrek aan expliciteit is juist één van de sterke kanten: één subtiele blik van Cady maakt voldoende duidelijk wat hij wil doen met het tienermeisje en door alleen de gevolgen van een mishandeling te laten zien, kunnen we ons zelf een gruwelijk beeld vormen van Cady’s gewelddadigheid. De macht van de suggestie, zwart/wit-fotografie en de sublieme muziek van Bernard Herrmann zijn in volle glorie te bewonderen.

Dit is de beste musical aller tijden, daar is eigenlijk nauwelijks discussie over. Om die reden is dit ook de maatstaf voor iedere musical die sindsdien is gemaakt en het verklaart waarom ik me stierlijk heb verveeld bij het zien van het met prijzen overladen La La Land. Waarom zou ik luisteren naar matige liedjes gezongen door acteurs die redelijk [Stone] of nauwelijks [Gosling] kunnen zingen en slechts een beetje kunnen dansen? La La Land is op muzikaal gebied een prutswerkje vergeleken met Singin’ In The Rain, waarin hoofdrolspelers Gene Kelly, Donald O’Connor en de pas 19-jarige Debbie Reynolds laten zien dat ze het allemaal kunnen! Dus én acteren én zingen én dansen. In Hollywood sprak de pers graag over de rivaliteit tussen Gene Kelly en Fred Astaire, maar ik vind dat je onmogelijk kunt zeggen wie van die twee nou de beste was. Ze zijn allebei fantastisch om naar te kijken, maar hun stijl is in mijn beleving totaal verschillend. Je kunt het zelf beoordelen in de sketch ‘The Bobbitt & The Bromide’, geschreven door de gebroeders Gerschwin, uit de film ‘Ziegfeld Follies’ [1946]. Fred Astaire laat het er zo gemakkelijk uit zien en Gene Kelly laat het er zo moeilijk uit zien.

Wie denkt aan Singin’ In The Rain ziet waarschijnlijk het beeld voor zich van Gene Kelly die, dol van geluk omdat hij de liefde van zijn leven heeft gevonden, in de stromende regen de titelsong zingt en danst. Mogelijk denk je ook nog aan ‘Good Morning’ , gezongen door Kelly, O’Connor en Reynolds die een spectaculaire dans vol afwisseling, actie en humor afsluiten met een knap staaltje acrobatiek. De meest spectaculaire sequentie is echter ‘The Broadway Melody’, waarin Kelly zich het verhaal inbeeldt van een nieuwe film die hij wil gaan maken. Hij speelt in deze fantasie een jonge, ambitieuze danser die na een flink aantal audities in sneltreinvaart via burlesque, vaudeville en theater een grote ster wordt, maar wiens liefde voor een gangstermeisje [een sensuele Cyd Charisse] hem uiteindelijk noodlottig wordt. Uiteraard is er een happy end in deze briljant geconstrueerde, prachtig ontworpen [qua sets én qua kleding] en perfect uitgevoerde mini-speelfilm, ook al valt de ballet-scène een beetje uit de toon. O’Connor doet absoluut niet onder voor Kelly in de hilarische ‘Fit As A Fiddle’-skit aan het begin van de film en hun gezamenlijke dans bij de spraakcoach die training geeft in de vorm van tongbrekers als ‘Sinful Caesar sipped his snifter, seized his knees and sneezed’. Indrukwekkend is ook een flitsende montage van enkele van de beroemdste musicalliedjes uit de pioniersdagen van deze kunstvorm, waaronder ‘The Wedding Of The Painted Doll’ en ‘Beautiful Girl’. Hoe vaker je dit ziet, hoe meer het je opvalt dat elk detail tot in de puntjes is uitgewerkt. Maar Singin’ In The Rain heeft zijn legendarische status evenzo te danken aan de onvergetelijke Jean Hagen, die een sleutelrol speelt in het prachtige scenario dat op liefdevolle wijze terugkijkt naar de tijden van de zwijgende film en een milde satire is op Hollywood ten tijde van de overgang naar geluidsfilms.

Don Lockwood [Gene Kelly] en Lina Lamont [Jean Hagen] zijn filmsterren die zoveel succes hebben met hun romantische zwijgende films, dat de publiciteitsmagazine graag het beeld in stand houdt dat ze elkaars geliefden zijn. Maar er ontstaan problemen wanneer Don verliefd wordt op Kathy Selden [Debbie Reynolds] en de filmstudio’s na het succes van The Jazz Singer hals-over-kop overstappen op geluidsfilms... want Lina heeft op zijn zachtst gezegd geen geweldige stem. Na een rampzalige preview lijkt het erop dat het gedaan is met Lockwood en Lamont, maar een briljant idee van Cosmo Brown [Donald O’Connor] geeft hoop dat de film toch nog valt te redden! Hagen steelt de show wanneer ze in beeld is, maar ook de kleinere rolletjes, zoals die van Kathleen Freeman als Lina’s spraakcoach en Robert Fortier als de op George Raft gebaseerde gangster in de ‘Broadway Melody’-sequentie, komen helemaal tot hun recht.

"Some films are slices of life, mine are slices of cake”, zegt Hitchcock tijdens zijn gesprekken met Francois Truffaut zoals ze zijn opgeschreven in het beroemde boek ‘Hitchcock/Truffaut’. Hitch had geen interesse in realiteit of politiek in zijn films, hij maakte films zonder pretentie die tot doel hadden het publiek te vermaken door middel van puur cinematografische middelen. En hoewel ik enorm houd van ‘Frenzy’, ‘Topaz’, ‘The Birds’, ‘Strangers On A Train’, ‘Notorious’, ‘Shadow of a Doubt’, ‘Sabotage’, ‘The Lady Vanishes’ en ‘The 39 Steps’, is ‘Rear Window’ mijn absolute favoriet. Hitchcock hield zelf ook van de film en het was een enorm kritisch en commercieel succes. Dit is een film die onder anderen uitblinkt door een geweldig scenario en een perfecte cast, maar het is vooral dé ultieme film voor een ieder die de pure cinema van Alfred Hitchcock wil bestuderen. Dat begint bij het openingsshot, waarin Hitchcock ons puur door middel van een mooi, vloeiend trackingshot ons de belangrijkste informatie vertelt zonder dat er een woord aan te pas komt, namelijk het volgende.

LB “Jeff” Jeffries [James Stewart] is een journalist/fotograaf die zijn werk onder gevaarlijke omstandigheden moet doen en als gevolg van een ongeluk in een rolstoel zit met een gebroken been. Jeff doodt de tijd met het begluren van zijn buren in dit appartementencomplex: de voluptueuze danseres Miss Torso [Georgine Darcy], de eenzame Miss Lonelyhearts [Judith Evelyn], een liedjesschrijver [Ross Bagdasarian], een echtpaar [Sara Berner en Frank Cady] dat verzot is op hun hondje, een pasgetrouwd stel [Rand Harper, Havis Davenport] dat de slaapkamer nauwelijks uit komt, een beeldhouwster met een gehoorapparaat [Jesslyn Fax] en Lars Thorwald [Raymond Burr] die regelmatig ruziet met zijn bedlegerige vrouw [Irene Winston]. Waarom er ook enkele modetijdschriften in zijn flat liggen wordt duidelijk wanneer Lisa Carol Freemont [de beeldschone Grace Kelly in één van de mooiste introductieshots ooit] hem wakker maakt. Een aantal vreemde incidenten doet Jeff vermoeden dat Thorwald zijn vrouw iets heeft aangedaan en hij roept de hulp in van zijn vriend en detective Thomas Doyle [Wendell Corey], die echter geen concrete aanwijzingen kan vinden en gelooft dat er niets aan de hand is. Jeff kan zelf zijn flat niet uit, dus is het aan Lisa om met de hulp van Jeffs verpleegster Stella [Thelma Ritter] op onderzoek uit te gaan.

Hitchcock liet voor de opnames het appartementenblok waar alles zich afspeelde volledig nabouwen. De film is volledig geschoten vanuit Jeffs perspectief: we zien alle andere bewoners alleen van afstand of door de Jeffs telelens, gevolgd door een reactieshot, perfect geregisseerd door Hitchcock. Een voorbeeld: Jeff kijkt naar Miss Torso die, gekleed in een korte broek een topje, een sensuele dans oefent. Vervolgens een shot van Jeff: hij grijnst besmuikt. Een ander mooi voorbeeld: Jeff ziet Miss Lonelyhearts, die een tafel voor twee heeft gedekt en een denkbeeldige gast welkom heet. Ze schenkt twee glazen vol en heft haar glas. Vervolgens een shot van Jeff: hij kijkt bedrukt, maar heft zijn glas naar haar om te laten zien dat hij met haar meeleeft. Jeff vertaalt de reactie die het publiek op deze karakters heeft en maakt ons daarmee medeplichtig aan de inbreuk op de privacy van deze mensen. Rear Window is gebaseerd op een kort verhaal van Cornell Woolrich waarin geen sprake was van een romance. Assistent-regisseur Herbert Coleman bracht ruim een week door met Grace Kelly en wist er zo op toe te zien dat haar rol perfect op haar persoonlijkheid aansloot. Modeontwerpster Edith Head was verantwoordelijk voor de gracieuze, prachtige kleding waarin Grace Kelly steeds verschijnt. Thelma Ritter zorgt voor de nodige verlichting in een sublieme rol waarin we niet alleen Hitchcocks kenmerkende zwartgallige humor terugvinden, maar ook scherpe observaties over menselijk gedrag. Let ook op het knappe gebruik van geluid: dialogen, geluiden en muziek werden ook opgenomen vanuit Jeffs perspectief en doen je vergeten dat je in een filmstudio zit. Het klinkt volstrekt authentiek en dragen er toe bij dat je je laat meeslepen door de karakters en het boeiende, spannende verhaal. En na de finale is er nog een schitterend coda, waarin de belangrijkste personages uit de film een passend en verdiend happy end krijgen. Cinema op zijn aller-, allerbest!

Deze bijtende satire over de jacht op kijkcijfers van commerciële medianetwerken was een enorm succes in 1976, ook al waren er tegenstanders die vonden dat Paddy Chayefsky’s scenario tot in het absurde was doorgeslagen. Maar ruim 40 jaar later moeten we vaststellen dat de realiteit het toekomstbeeld dat in Network werd geschept steeds dichter nadert. Dit is dus een film die de niet alleen inhoudelijk de tand des tijds glansrijk doorstaat, maar ook qua regie en acteerprestaties nog steeds enorm indruk maakt. Peter Finch, die kort voor de Oscar-uitreikingen stierf als gevolg van een hartaanval, won posthuum de Oscar voor beste mannelijke hoofdrol. Faye Dunaway ging er vandoor met de Oscar voor beste vrouwelijke hoofdrol en Beatrice Straight – die slechts 2 scènes heeft en niet meer dan 6 minuten in beeld is – kreeg de Oscar voor beste vrouwelijke bijrol. Paddy Chayefsky won de Oscar voor beste scenario en deze film had nog 6 andere nominaties.

Network begint met nieuwslezer Howard Beale [Peter Finch] die na jaren trouwe dienst zijn ontslag krijgt, omdat de kijkcijfers tegenvallen. Hij bezat zich die avond met zijn collega en beste vriend Max Schumacher [William Holden], maar verrast vriend en vijand door tijdens een live-bulletin aan te kondigen dat hij bij zijn laatste uitzending, over een week, zichzelf live op TV door het hoofd zal schieten. Uiteraard haalt hij zich de woede op de hals van zijn meerderen, in het bijzonder van Frank Hackett [Robert Duvall], die zijn carrièreplannen in rook op ziet gaan. Beale lijkt een dag later tot inkeer te zijn gekomen en geeft Max hem de kans om op een waardige manier afscheid te nemen, maar in plaats daarvan begint hij aan een tirade die Max weigert te onderbreken. Het lijkt de definitieve doodsteek voor Beale en Max, totdat de fanatieke programmamaker Diane Christensen [Faye Dunaway] de kijkcijfers onder ogen krijgt en op het idee komt om Beale niet te ontslaan, maar het hele nieuwsprogramma om te turnen in een entertainmentshow met als hoogtepunt een tirade van ‘The Mad Prophet of the Airwaves’, Howard Beale zélf. De show is een kijkcijferkanon, totdat Beale bij één van zijn tirades een waarheid blootlegt die het netwerk niet aanstaat.

Network is vooral bekend vanwege de scène waarin Howard Beale zijn publiek oproept om allemaal de ramen te openen en te schreeuwen: “I’m as mad as hell, and I’m not going to take this anymore!” Het is een indrukwekkende scène en een schitterende tour-de-force van Peter Finch, die helemaal los mag gaan in zijn speeches. Chayefsky weet in die speeches niet alleen de frustraties van miljoenen mensen wereldwijd messcherp te verwoorden, hij weet ook geloofwaardige karakters neer te zetten. Faye Dunaway steelt de film in de beste vrouwelijke hoofdrol aller tijden, waarin ze in elke scène alles moet geven zonder te vallen in parodie. Eén van mijn favoriete scènes is die waarin ze Max na een date meeneemt naar haar appartement: zonder onderbreking praat ze vol vuur over haar plannen met de programmering en het succes dat ze daarmee denkt te boeken. Ook wanneer ze zich uitkleedt voor een vrijpartij, kan ze alleen nog maar over haar werk praten en zelfs tijdens de seks ratelt ze erover door. Het laat zich dan ook raden wat de oorzaak is van haar premature orgasme in deze veelzeggende seksscène, één van de beste die er ooit is gemaakt.

Beatrice Straight is goed, maar Ned Beatty, als UBS-directeur Jensen, laat een diepere indruk achter in de zogeheten GOD-scène, waarin hij de doorgeslagen Beale tot rede probeert te brengen. De scène is grotendeels gefilmd vanuit Beales perspectief, wat betekent dat Beatty in longshot zijn karakter tot leven moet brengen. Dat doet hij me een mimiek en een stemgebruik die grote indruk maakt. Duvall laat zich niet onbetuigd in dit acteerduel, vooral met zijn woedeaanval wanneer hij concludeert dat Beale zijn carrière volledig naar de maan helpt. Marlene Warfield laat ook een onuitwisbare indruk achter als Laureen Hobbs, de agressief onderhandelende woordvoerder van een terroristische organisatie die centraal komen te staan in een gloednieuw programma dat de dubieuze naam ‘The Mao Tse Tung Hour’ krijgt en waarin ze zelfgemaakte beelden van overvallen en andere misdaden gebruiken. Een rol die de sleutel vormt tot het schokkende einde, niet alleen vanwege wat er gebeurt maar ook vanwege de reactie op het tragische einde. Een film met een boodschap die in 2017 nog relevanter is dan in 1976 en die een belangrijke waarheid over de rol en de invloed van media op het collectieve bewustzijn heeft.

Deze film is niet zo bekend bij het moderne publiek en ik zag ‘m eigenlijk ook alleen op basis van een lovende recensie. En toch is er een scène die een iconische status heeft gekregen, al leeft die reputatie vooral voort in de muziek. De betreffende scène zit aan het begin van de film, waarin vier stadsmannen zich diep in de bossen begeven om een wildwatertocht te maken voordat het gebied rondom de Cahulawassee river door het opblazen van een dam volledig onder water komt te staan. Bij een benzinepomp stemt Drew [Ronny Kox] zijn gitaar en krijgt antwoord van een zonderlinge jongen met een banjo. Het mondt uit in het beroemde “Duelling Banjos”, in de uitvoering van Eric Weissberg [banjo] en Steve Mandell [gitaar], die er in 1972 een Grammy voor kregen in de categorie ‘Best Country Instrumental Performance’. Gedurende de rest van de film komen varianten op dit thema regelmatig terug in de soundtrack, die verder nauwelijks muziek bevat. Die soundtrack bestaat voornamelijk uit het geluid van de rivier met zijn stroomversnellingen en uit de prachtige, rustieke geluiden van de bossen waardoor de rivier stroomt.

Deliverance begint als een avonturenfilm, met de charismatische happy-go-lucky Lewis [Burt Reynolds] als leider van de groep die verder bestaat uit succesvol zakenman Ed [Jon Voight], de aan overgewicht leidende verzekeringsman Bobby [Ned Beatty] en de vriendelijke Drew [Ronny Kox]. Ze beginnen wat onwennig aan hun roeitocht, maar het loopt allemaal goed en stuk voor stuk genieten ze van de adrenaline-rush die de stroomversnellingen met zich meebrengen. Maar wanneer Ed en Bobby even aan wal gaan omdat Lewis en Drew wat zijn achterop geraakt, lopen ze twee vijandige lokale bewoners tegen het lijf en verandert de toon van de film drastisch. Wat resteert is een uiterst geslaagde combinatie van thriller en drama, waarin alle acteurs de kans krijgen om te schitteren. De meeste mensen van mijn generatie kennen Burt Reynolds vooral als de charmante, snordragende rokkenjager met dat aanstekelijke lachje uit Smokey and the Bandit, maar in Deliverance toont hij dat ook hij veel meer in huis heeft dan zijn reputatie doet vermoeden. Maar het is Jon Voight die de meest complexe rol heeft en zijn nominatie voor een Golden Globe is dan ook terecht. Dat hij het moest afleggen tegen Marlon Brando voor diens rol in The Godfather kan ik de Academy nog net vergeven... Waarom het geweldige camerawerk van Vilmos Zsigmond niet eens werd genomineerd is mij wel een raadsel. Dit is een film waarvan ik dolgraag The Making Of... zou willen zien, want vooral tijdens de roeiscènes vraag ik me keer op keer af hoe hij dit alles ooit zo in beeld heeft kunnen krijgen. Overigens zijn er geen stand-ins gebruikt en is er van trucage geen sprake: deze vier acteurs doen het werk allemaal zelf en je kunt de spanning, het plezier en zo nu en dan ook de angst aan hun gezicht aflezen en dat maakt deze film extra spannend en extra meeslepend.

Deliverance durft grote vragen aan te roeren en is vooral voor mannen een film die je zeer aan het denken doet zetten over je eigen identiteit. En een film die aanzet tot zelfreflectie is al een bijzonderheid op zich, maar het is één van de vele ijzersterke punten. De casting van de vele Hillbillies is ook ronduit perfect, maar wil je weten wat ik daarmee bedoel moet je deze film echt zelf gaan zien. En voor wie houdt van wildwatervaren is dit een absolute must!

Stanley Kubrick haalde deze film hoogstpersoonlijk uit de roulatie nadat de politie hem had geadviseerd om zijn afgelegen huis in Engeland te verlaten wegens aanhoudende, serieuze bedreigingen. A Clockwork Orange kwam veelvuldig negatief in het nieuws, omdat verschillende jongeren misdaden pleegden die geïnspireerd zouden zijn door de film: een jongen schopte een oude zwerver dood, een groep jongens, verkleed als Alex en zijn ‘droogs’, sloegen een andere jongen in elkaar en andere groep jongens verkrachtte een 15-jarig Nederlands meisje terwijl ze “Singin’ In The Rain” zongen. Kubrick was geschokt dat jongeren zijn film op deze manier misbruikten en besloot de vertoning van zijn eigen film te verbieden. Pas na zijn dood in 1999 was de weg vrij voor een herontdekking en ontdekte een nieuwe generatie filmliefhebbers dit meesterwerk. En nog steeds is A Clockwork Orange een film die vaak als argument naar voren komt in het eeuwige debat over de vraag of geweld in films [negatieve] invloed heeft op kijkers. De ironie is dat Anthony Burgess, de schrijver van het gelijknamige boek, hierin zijn persoonlijke ervaringen verwerkte [zijn vrouw was slachtoffer van een verkrachting] en met het boek juist duidelijk wilde maken dat iedere mens een vrije wil heeft en dat het gebruiken van geweld een keuze is. Kubrick liet Burgess de eerste versie van het scenario schrijven, maar wees dat af en koos voor een dubbelzinnig einde dat ik uiteraard niet ga verraden.

Alex Delarge [Malcolm McDowell] is de leider van een bende ‘droogs’ die zich regelmatig – en onder invloed van ‘Drencrom’, in de vorm van Moloko Plus – uitleven in de vorm van vechtpartijen, verkrachten en brutale overvallen. Ze overvallen een schrijver [Patrick Magee], waarbij Alex hem mishandelt terwijl hij ‘Singin’ On The Rain’ zingt en daarna verkracht hij diens vrouw [Adrienne Cori]. Wanneer Dim [Warren Clarke] en Georgie [James Marcus] hun onvrede uitspreken over de manier waarop Alex leiding geeft, grijpt hij weliswaar keihard in, maar Dim en Georgie nemen wraak door Alex er in te luizen bij een volgende overval. Alex wordt veroordeeld, maar krijgt kans op strafvermindering wanneer hij zich vrijwillig aanmeldt voor ‘The Ludovico Treatment’, een behandeling waarmee de minister-president hem denkt te kunnen ‘genezen’ van geweld.

Malcolm McDowell geeft één van de meest iconische vertolkingen in de hoofdrol, die ervoor zou zorgen dat hij de rest van zijn carrière steeds varianten op deze rol zou spelen. Het heeft hem geen windeieren gelegd, want 46 jaar later is hij nog steeds volop actief in film- en TV-producties. De film zit ook vol met iconische beelden, vooral in de eerste helft van de film. Het openingsshot waarin we Alex en zijn ‘Droogs’ in de Korova Milk Bar zien zitten op stoelen met een bijzonder ontwerpen, het prachtige shot waarin de ‘Droogs’ een tunnel inlopen waar ze een dronkelap in elkaar slaan en het shot waarin Alex, met de broek naar beneden, kruipend op de grond de mishandelde schrijver toespreekt met de woorden: “Viddy well, little brother. Viddy well!” Onvergetelijk is ook de versneld afgespeelde scène waarin Alex seks heeft met twee jonge meiden onder de klanken van een razendsnelle versie van Rossini’s Willhelm Tell Overture.

De film is een ware tour-de-force voor Malcolm McDowell, die werkelijk geleden heeft voor de kunst. ‘The Ludivico Treatment’ is feitelijk een martelwerktuig en Kubrick dwong McDowell deze marteling lange tijd te ondergaan: de wanhopige kreten van zijn karakter zijn dan ook maar voor een deel gespeeld. Maar het meest schokkend is de scène waarin Alex na zijn behandeling bij toeval Dim en Georgie tegen het lijf loopt, die nog een appeltje met hem willen schillen. Ik kan de scène niet verraden natuurlijk, maar houdt de stopwatch maar gereed en bedenk je dat Kubrick nooit tevreden was met één take! De sets, de kostuums en de make-up van deze film zijn fantastisch. Patrick Magee geeft een bizarre, maar uiterst knappe vertolking weg als de mishandelde schrijver en ook Aubrey Morris laat een onuitwisbare indruk achter als Deltoid, Alex’ reclasseringsambenaar – of iets wat daarvoor moet doorgaan. Maar het is McDowell die hier de grootste indruk achter laat en ervoor zorgt dat het liedje “Singin’ In The Rain” opeens hele andere beelden bij je oproept dan een vrolijk dansende Gene Kelly. Maar daarover is het laatste woord nog niet gesproken!

Vraag mij wat de beste filmscène aller tijden is en zonder enige twijfel zal ik zeggen dat het voor mij de slotscène is van City Lights. Chaplin beschouwde het zelf ook als het emotionele hoogtepunt uit zijn oeuvre en mede daardoor beschouwen veel filmkenners deze film als het hoogtepunt uit zijn zeer indrukwekkende oeuvre. Je kunt die slotscène op YouTube vinden, maar doe dat alsjeblieft niet. Het is de bekroning van een eenvoudig, maar intelligent geconstrueerd verhaal.
Charlie ontmoet een vriendelijke bloemenverkoopster [Virginia Cherrill] en laat al zijn charmes op haar los wanneer hij met zin laatste centen een bloemetje van haar koopt. Het meisje blijkt blind te zijn en door een misverstand denkt ze dat Charlie een miljonair is. ’s Nachts, wanneer hij een bankje aan het water zoekt om te overnachten, ontmoet hij een stomdronken miljonair die zichzelf wil verdrinken. Charlie weet hem te stoppen en uit dank neemt de miljonair hem in huis en geeft hem een smak geld. De volgende dag zoekt Charlie het bloemenverkoopstertje op en koopt een gigantische bos bloemen, waardoor er een vriendschap ontstaat tussen de twee. Maar wanneer hij terugkeert bij het huis van de miljonair, is die man weer nuchter, kan hij zich Charlie totaal niet herinneren en gooit hij hem op straat! Wanneer Charlie leest over een wonderoperatie waardoor het blinde meisje haar gezichtsvermogen terug kan krijgen, belooft hij de operatie te zullen betalen en neemt hij allerlei klusjes aan in een poging het geld bij elkaar te krijgen, ook al betekent dit dat hij haar dan zal moeten verlaten om haar niet te laten merken dat hij niet is wij zij denkt dat hij is.

Net als in “Modern Times” dient het verhaal deels als een framework voor losse sketches, die Chaplin tot in de perfectie uitwerkte. In 1931 was de filmindustrie volledig overgegaan op geluid en ook Chaplin heeft deze mogelijkheid of overwogen, maar uiteindelijk kwam hij tot de conclusie dat het zwervertje niet zou kunnen spreken, omdat daarmee de universele aantrekkingskracht van het karakter verloren zou zijn gegaan. Chaplin neemt de geluidsfilm in de openingsscène op briljante wijze op de hak. Hierin onthullen drie hoogwaardigheidsbekleders, die elk kort iets zeggen tegen het aanwezige publiek, een standbeeld waarop Charlie blijkt te slapen. De woorden van deze mensen zijn vervangen door een geluidseffect. Wat ze zeggen is immers totaal niet van belang voor de film, dus dialoog is volstrekt overbodig. En even later trekt Chaplin zelf letterlijk een lange neus naar de filmindustrie! De film zit vol gedenkwaardige momenten, of het nou gaat om Charlies vergeefse pogingen om als straatveger grote dieren te vermijden, de scène waarin hij zijn handen wast en een collega zijn zeep aanziet voor iets anders, of zijn etentje met de miljonair [die hem in beschonken toestand behandelt als zijn beste vriend] waarin hij probeert een sigaar te roken en spaghetti te eten. Maar het komische hoogtepunt van de film is die waarin Chaplin een deal sluit met een bokser: ze geven een show weg en delen vervolgens het prijzengeld. Het loopt echter mis wanneer Charlies handlanger er voor de wedstrijd tussenuit knijpt en de organisator een andere tegenstander aanwijst. Het daarop volgende gevecht doet denken aan The Champion, die hij in 1915 maakte, maar toont aan hoeveel Chaplin sindsdien had geleerd. Het is een geniale combinatie van slapstick en ballet waarbij je je lachen niet in kunt houden. Aan het eind van de scène doet Chaplin iets wat typisch is voor deze film: hij eindigt de scène met een totaal onverwachte wending die juist daardoor bijzonder effectief is. Chaplin houdt de emoties van de kijker op meesterlijke wijze in de hand en laat City Lights moeiteloos overgaan van komedie naar drama en weer terug.
Chaplin kon eigenlijk altijd goed overweg met zijn vrouwelijke tegenspelers, maar tussen Cherrill en Chaplin wilde het niet boteren. Toen Cherrill het in haar hoofd haalde om te melden dat ze de set eerder moest verlaten wegens een kappersafspraak, besloot Chaplin haar zelfs te ontslaan! Hij deed een screentest met Gloria Hale, met wie hij The Gold Rush had gemaakt, maar moest toch terug komen op dat besluit omdat het simpelweg teveel tijd en geld zou kosten om scènes opnieuw te filmen met Hale. Op de DVD uit de Chaplin Box staat die screentest, waarin Hale de beroemde slotscène speelt. Het is fascinerend om te zien hoe haar spel zich ontwikkelt, maar het versterkt toch de overtuiging dat de kracht van die scène heel veel te danken heeft aan het volstrekt natuurlijke spel van de onervaren Virginina Cherill. Dus houdt de zakdoeken maar bij de hand voor dat legendarische einde waarvoor ik geen superlatieven kan bedenken die recht doen aan de kracht van die scène.

Je zult niet gauw tegen een komedie aanlopen die zotter is dan deze screwball-klassieker, die indertijd flopte omdat het publiek nog niet klaar was voor zo’n waanzinnige komedie waarin de grappen je in onnavolgbaar tempo om de oren vliegen. En dat ondanks de aanwezigheid van niemand minder dan Cary Grant en Katharine Hepburn, hoewel Harry Brandt haar in een geruchtmakend advertentie in Hollywood Reporter van mei 1938 ‘box office poison’ noemde. Met een supporting cast om je vingers bij af te likken en een scenario van de ervaren Dudley Nichols en Hagar Wilde, is het voor mij toch een raadsel waarom deze film zo flopte en ‘The Philadelphia Story’ – hetzelfde type film, maar in mijn ogen minder leuk –twee jaar later een groot succes werd.

“Bringing Up Baby” richt zich op paleontoloog David Huxley [Cary Grant] die nieuws krijgt dat het laatste stukje geraamte van ‘zijn’ brontosaurus in het museum onderweg is. Om dit te kunnen tentoonstellen hoopt hij een subsidie van $1.000.000 los te krijgen door een wit voetje te halen bij Mr Peabody [George Irving], wiens cliënt van plan is dat bedrag aan een goed doel te geven. David gaat naar de golfbaan met Mr Peabody, waar de energieke Susan Vance [Katharine Hepburn] het potje verstoort door Davids golfbal weg te slaan. Deze ontmoeting met Susan leidt tot een opeenvolging van krankzinnige situaties. En dan is het verhaal niet meer samen te vatten, hooguit enigszins te beschrijven aan de hand van een aantal gebeurtenissen. Susans hond die het brontosaurusbot vindt en het ergens op het landgoed verstopt, de verdwijning van Baby, de Susans tamme luipaard en David en Susans idiote pogingen om ‘m te vangen. Dit valt toevallig samen met de ontsnapping van een veel gevaarlijkere luipaard uit een circus. De vriendelijke, maar warrige Major Applegate [Charlie Ruggles] die Susans tante Elizabeth [May Robson] de roep van een luipaard leert en een onverwacht antwoord krijgt. Dan is er ook nog politieagent Slocum [Walter Catlett] die de hele familie arresteert, waarna Susan zichzelf voordoet als ‘Swingin’ Door Susie’ van The Leopard Gang... De lijst met hoogtepunten gaat maar door.

Howard Hawks experimenteerde hier met dialoog door zijn acteurs erop te trainen hun teksten te laten overlappen. Bovendien spreken ze de dialogen in een noodgang uit en daardoor ligt het tempo ontzettend hoog. Dit verhoogt het realisme en ondanks die overlapping zijn de grappen altijd raak, vaak juist omdat ze overlappen. Grant en Hepburn bewijzen hier tot de absolute top van hun generatie te horen en vormen het leukste komische paar in de filmgeschiedenis. Hun timing, hun mimiek is werkelijk perfect en het lijkt erop alsof ze de tijd van hun leven hebben gehad op de set. Als je deze film gaat kijken, let dan op het gezicht van Grant wanneer hij, gekleed in negligee – vraag niet waarom – tevergeefs probeert zich te mengen in een verhitte oeverloze discussie tussen Susan en haar tante, maar ook op Hepburns wisselende mimiek wanneer ze zich voordoet als ‘Swingin’ Door Susie’ en met gebaren uitlegt waarom David (Jerry The Nipper) een ‘regular Don Juan’ is. Maar de eerder genoemde Ruggles en Catlett zijn ook ontzettend grappig en Robson, Fritz Feld [als Dr Lehman] en Irving leveren vakwerk af in ‘straight roles’, waarbij je je moet afvragen hoe ze hun lachen hebben kunnen inhouden met het hilarische scenario. Een juweel, de ultieme komedie over The Battle Of The Sexes en ruim 80 jaar later staat hij nog als een huis. Maar ik raad wel aan om te zorgen voor ondertiteling, anders is het werkelijk niet te volgen. Het onderstreept nog maar eens dat ‘oude’ films niet traag of ouderwets [hoeven te] zijn.

Coppola’s vrouw Eleanor hield tijdens de productie van deze film een videodagboek bij, aangevuld met audio-fragmenten die ze stiekem opnam tijdens gesprekken met haar man. Francis verklaarde zichzelf voor gek, was er van overtuigd dat hij een afschuwelijke film aan het maken was en kreeg te maken met de ene na de andere tegenslag. Hij zorgde zelf voor de financiering en liep dus enorm veel risico, zeker toen hij gedwongen was om zijn eigen vermogen – dat hij te danken had aan The Godfather en The Godfather II – te investeren in deze geplaagde productie. Dit is allemaal vastgelegd in de documentaire “Hearts Of Darkness: A Filmmaker’s Apocalypse”, samen met “Burden Of Dreams” [over de waanzinnige productie van “Fitzcarraldo”] en “Lost In La Mancha” [over de mislukte pogingen van Terry Gilliam om een Don Quichote te verfilmen] de boeiendste documentaire over het filmproces. Een greep uit de problemen: Coppola besloot zijn aanvankelijke hoofdrolspeler Harvey Keitel te ontslaan, zijn opvolger Martin Sheen kreeg een zware hartaanval kort nadat hij een uiterst emotionele scène had gespeeld [shots van deze scène zien we wanneer Sheen een spiegel kapot slaat en stomdronken met bebloede hand op de grond tegen zijn bed zit], de Filipijnse helicopterpiloten werden tijdens opnames weggeroepen omdat ze de strijd moesten aangaan tegen rebellen. En dan was er nog Marlon Brando, die 1 miljoen per week kreeg voor een periode van 3 weken. Hij had Coppola belooft af te vallen en het boek ‘Heart Of Darkness’ van Joseph Conrad, waarop het scenario van Apocalypse Now is gebaseerd, te lezen. Brando was echter nog dikker geworden en bleek het boek helemaal niet te hebben gelezen. Bovendien stelde Brando allerlei vragen over de motivatie van zijn karakter waarop Coppola geen antwoord had. Ten einde raad heeft hij Brando en Sheen uren achtereen laten improviseren in de (wan)hoop dat er iets bruikbaars uit zou komen.

In “Apocalypse Now” krijgt Captain Ben Willard [Martin Sheen] een geheime opdracht om Colonel Kurtz [Marlon Brando] te liquideren. Hiervoor moet hij per boot over de Nung River door vijandig gebied in Vietnam naar Cambodja reizen. Zijn bemanning bestaat uit de kapitein Chief Phillips [Albert Hall], kok “Chef” Hick [Frederic Forrest], topsurfer Lance Johnson [Timothy Bottoms] en tiener Tyrone “Clean” Miller [een piepjonge Laurence Fishburne], die echter niets weten over de missie. Tijdens hun reis over de rivier hebben ze aantal surrealistische ontmoetingen, waaronder die met een helikopterbrigade onder leiding van de doorgeslagen Lieutenant-Colonel Bill Kilgore [een geniale Robert Duvall] die de beroemde woorden ‘I love the smell of napalm in the morning’ uitspreekt en een verpletterende indruk achter laat. En dan is er nog de volledig uit de hand lopende show die drie Playmates geven voor enkele honderden opgefokte Amerikaanse soldaten.

Apocalypse Now is een opeenvolging van waanzinnige, bizarre gebeurtenissen. Timothy Bottoms erkende dat er flink wat drugs werden gebruikt op de set en dat is te merken aan de vertolkingen, maar het versterkt het gevoel dat we een blik krijgen in een wereld waarin de waanzin de boventoon voert. De hele film was een waanzinnige onderneming vanaf het begin, gezien de keuze om de film volledig op locatie in de Filipijnen op te nemen! De acteurs zochten de grenzen van hun kunnen op, Coppola filmt onmogelijke scènes, enkele gigantische explosies bijvoorbeeld, maar ook de extreem laag overvliegende helicopters. Vittoria Storaro versterkt het hallucinerende aspect met zijn Oscarwinnende camerawerk, dat resulteerde in prachtig belichte shots, die nog heel lang in je hoofd zullen blijven spoken. Walter Murch, Mark Berger, Richard Beggs en Nat Boxer wonnen ook een Oscar voor het oorverdovende, maar zeer effectieve geluid .Coppola en scenarist John Milius kregen – net als Robert Duvall – een Oscarnominatie voor hun werk. Dit is geen gemakkelijke film, hij ligt erg zwaar op de hand en zal niet naar ieders smaak zijn. Maar het is een film waarin de makers hun hart en ziel bloot hebben gegeven en zichzelf hebben weggecijferd om je als kijker een achtbaanrit te bezorgen die je niet onberoerd zal laten. De film open met de klanken van “The End” van The Doors, een lied dat perfect de stemming van deze film weergeeft en die je na het zien van deze film voortaan zal doen denken aan de onvergetelijke, schokkende finale van dit meesterwerk. Niks geen CGI, dit is ‘The Real Deal’ en daar kan geen CGI-geweld tegenop!

Goedbedoeld oorlogsdrama neemt teveel hooi op de vork door te proberen de volledige geschiedenis van Warschau tijdens WO II in twee uur samen te voegen met het verhaal van Jan [Johan Heldenberg] en Antonina Zabinski [Jessica Chastain], het echtpaar dat de dierentuin van Warschau gebruikte om Joden uit het getto te redden.
Werkt het beste wanneer het de tijd neemt om het verhaal te vertellen, onder anderen in de scène waarin een door Duitsers verkracht meisje langzaam uit haar schulp kruipt, maar ook wanneer Antonina een intensief gesprek heeft met de Nazi-zoölogist Lutz Heck [Daniel Brühl], wiens 'vriendschap' cruciaal is voor de veiligheid van de Zabinski's en hun onderduikers. Er zijn echter teveel incidenten die even tussen neus en lippen de revue passeren en die daardoor spanning en drama missen.
Deze film was allicht beter tot zijn recht gekomen als mini-serie, of als scenarist Angela Workman simpelweg een aantal verhaallijnen had weggesneden en het verhaal - zoals de titel suggereert - volledig vanuit het perspectief Antonina had verteld. Nu mist de film focus en het resultaat is een gejaagde, onevenwichtige film die slechts een enkele keer de bedoelde gevoelig snaar weet te raken.

Een intrigerend idee dat halverwege een doodlopende straat inloopt en daar niet meer uit weet te komen. De openingsscène is het beste, al duurt het lang voordat het verband met de rest van de film duidelijk wordt. Garance Marillier is voortreffelijk in de hoofdrol en haar transformatie van een meisje dat allergisch is voor vlees in een jonge vrouw dat snakt naar vlees en bloed speelt ze zeer overtuigend. Ook Ella Rumpf scoort punten als haar rebels oudere zus Alexia, maar ook zij wordt in de steek gelaten door een scenario dat teveel in de herhaling valt en een regisseur die te nadrukkelijk probeert het publiek te shockeren, vooral met zeer aanwezige muzikale motieven, en daardoor juist het tegenovergestelde bewerkstelligt. Ik kan me niet voorstellen dat ik de enige bent die de onthulling op het einde al lang van tevoren had zien aankomen. En ik eindig met de visuele woordspeling dat ik na bijna 100 minuten blij was dat er een einde kwam aan de misère.