Meningen

Polygamie werd in 1949 verboden in China, maar een kwarteeuw eerder was het nog normaal. Vrouwen moesten hun eigen verlangens opzij zetten voor het familiebelang en voor de willekeur van de patriarch. Om de zoveel tijd nam deze een nieuwe concubine, die als voornaamste taak had hem een mannelijke nazaat te schenken. Dit leidde tot rivaliteit tussen de vrouwen. Vrouw Twee is de enige die Songlian vriendelijk ontvangt, maar ironisch genoeg blijkt zij de giftigste van allemaal. De nieuwkomer reageert zich af door op haar beurt neerbuigend te doen tegen haar jaloerse dienstmeid Yan’er.

Zhang Yimou gebruikt stilstaande camerabeelden, die vaak symmetrisch zijn. Seizoenen en tijdstippen zijn zichtbaar via regen, sneeuw en een zonsondergang. Het grootste deel speelt zich echter af in de huizen en op de binnenplaats. De dominante kleuren zijn rood en wit. De kamer van Songlian krijgt een rode lichtgloed van de lantaarns, als een romantisch plekje waar ze haar knuffelcontact ontvangt. In de kamer van Vrouw Drie hangen maskers uit de Pekingopera. De lantaarns, de fluit en de maskers hebben een symbolische betekenis.

In het confucianisme wordt veel belang gehecht aan fatsoen, traditie, strakke familieverhoudingen en voorouderverering, In de eetkamer hangen portretten van de voorouders, die streng toekijken op het gedrag van de aardlingen. In de citang worden ze aanbeden. Bijgeloof komt dan weer uit de volkse overlevering.

Li Gong ziet er gracieus uit, maar kan ook venijnig zijn. Haar gelaatsuitdrukking lijkt soms emotieloos, maar dan breekt er plots een traan of een glimlach door. Mooie nevenpersonages zijn de andere vrouwen en de dienstmeid, maar ook de plichtsbewuste huishouder die telkens declameert welke lantaarn aan moet. Het gezicht van de echtgenoot komt nooit scherp in beeld.

Een leuk detail is het geluid van die hamertjes tijdens de voetmassage. De muziek met zang, fluit, cimbalen en houten zweepjes kan bevreemdend klinken voor westerse oren, maar past perfect bij de Chinese traditie.

Het boek Pieter Daens van Louis Paul Boon is een documentaire roman, volledig gebaseerd op ware feiten. Om het wat lichter verteerbaar te maken hebben Stijn Coninx en scenarist Fernand Auwera daar enkele fictieve personages aan toegevoegd, zoals de arbeidersdochter Nette Scholiers en de socialistische krantenjongen Jan De Meeter. Drukker Pieter Daens is nog slechts een nevenpersonage; het gaat vooral over z'n broer, priester Adolf Daens.

Het hoofdthema zijn de sociaal-economische veranderingen op het einde van de negentiende eeuw. Tijdens de Industriële Revolutie waren veel Vlamingen van het platteland naar de stad getrokken om in fabrieken te werken. Daar werden ze als proletariërs uitgebuit voor een laag loon. Vrouwen werden tewerkgesteld omdat die nog goedkoper waren. Er was kinderarbeid en analfabetisme. De werkomstandigheden waren onveilig. De Katholieke Partij stond aan de kant van de werkgevers. De Kerk hield de mensen onder de knoet met beloften over het hiernamaals, de Latijnse mis lezend met de rug naar het volk. De Socialistische Partij ijverde voor sociale rechten, maar zij werden gedemoniseerd als goddelozen en uitgescholden voor roden of sjossen. Als reactie richtte Adolf Daens z'n eigen partij op, katholiek maar sociaal. De daensisten waren de eerste christendemocraten.

Brood is een motief. Ze bidden voor "ons dagelijks brood", in de letterlijke en in de religieuze zin. Jan geeft een brood aan Nette bij wijze van liefdesverklaring. Jefke gelooft in de wonderbaarlijke vermenigvuldiging van vijf broden en twee vissen. Ook kranten zijn van belang. Ze rollen van de drukpersen, ze worden uitgedeeld en verkocht, elk hun eigen ideologie verkondigend.

De openingsbeelden zijn in zwart-wit; daarna zetten grauwe kleuren de toon. Beklijvend zijn de beelden van dode kinderen, in een fakkeltocht of voortgetrokken op een kar. Daens wordt van onderaf getoond op z'n preekstoel, zodat hij boven het volk uittroont. In het Vaticaan daarentegen is hij opeens erg klein, van bovenaf getoond met die wereldkaart achter hem. Om de armoede van het arbeidersmilieu te tonen zijn enkele buitenscènes in Polen opgenomen. In de fabriek zijn weefmachines en katoenplukjes te zien. Bij het kroostrijke gezin Scholiers staan de bedden dicht opeen en hangen een kruisbeeld en een schilderij van de Heilige Maagd aan de muur. In contrast hiermee staat de art nouveau in het interieur van partijvoorzitter Woeste. Zijn bakkebaarden zijn ook geslaagd, net als de trapeziumvormige baard van Leopold II.

Jan Decleir heeft geen katholieke achtergrond, maar hij heeft genoeg in zichzelf gevonden om de rol met verve te spelen. Z'n stem heeft de draagkracht om theaters te vullen, dus ook om preken en toespraken te geven. Antje De Boeck heeft een donzige stem en een expressief gezicht om verwondering, woede en hoop uit te drukken. Michael Pas geeft iets schalks aan z'n rol. Verder zijn heel wat bekende en minder bekende gezichten in kleinere rolletjes te zien. Er zit een essentieel stuk Belgische geschiedenis in verwerkt, maar tegelijk is het een meeslepend en ontroerend drama.

Traditioneel is een musical meestal een komedie met een liefdesverhaaltje en een happy end. Hier wordt daar zwaar van afgeweken met een zwartgallige tragedie. Het is een botsing tussen stijlen: de oude musicals waaraan jeugdherinneringen vastkleven en de moderne artistieke opvattingen die zowel Lars von Trier als Björk ontwikkeld heeft. De liedjes zijn geen spontane uitbarstingen van vrolijkheid, maar momenten waarop het verhaal stilligt om de bijhorende emoties te verklanken. In zo'n fantasiescène kan zelfs een dode tijdelijk weer levend worden. De muziek onstaat uit de geluiden in Selma's omgeving: repetitieve metaalklanken in de fabriek, de 107 voetstappen...

Björk hebben ze opzettelijk lelijk gemaakt om een arme Tsjechische migrante te spelen. Qua accent gaat haar dat goed af. Het is spijtig dat ze dit slechts één keer gedaan heeft. Haar Selma leeft in een escapistische droomwereld, gebaseerd op de musicals die ze als kind gezien heeft: "In a musical nothing dreadful ever happens." Oldřich Nový was echt een Tsjechische ster, hier geloofwaardig gespeeld door de Amerikaan Joel Grey. Catherine Deneuve speelt degene die haar steunt, maar ook met haar in de clinch gaat. De acteurs hebben veel bewegingsvrijheid. Binnen worden ze gevolgd door een handcamera; buiten staan veel vaste camera's op hen gericht.

Ondanks de tragiek blijven de personages vriendelijk tegen elkaar, zelfs wanneer Selma ontslagen of bestolen wordt. Vlak na haar executie is er een dramatische stilte, wat beter werkt dan pathetische muziek. Er schemert hoop door in het "voorlaatste lied" en in de slotmuziek, waarin de koperblazers van het begin terugkeren. Ze leeft voort in gedachten en in haar zoontje, voor wie ze zich opgeofferd heeft. Als toeschouwer kun je een vorm van misselijkheid ervaren vóór de executie, gevolgd door loutering erna. Het is niet iets waar je als amusement naar kijkt, maar wel een hoogtepunt voor Lars von Trier en mijn favoriete musical van de laatste halve eeuw.

Als je geïnteresseerd bent in de geschiedenis van de psychoanalyse, is dit een aanrader. Sabina Spielrein was eerst een patiënte van Jung en de eerste op wie hij gesprekstherapie toepaste. Later werd ze de eerste vrouwelijke psychoanalyst. Van zijn eigen vrouw Emma neemt hij een associatietest af. Het conflict tussen Freud en Jung is ook een thema.

Het is een onafhankelijke film met een laag budget, een atypische film voor Cronenberg. Qua acteerprestatie was Sarah Gadon voor mij de ontdekking.

De titel verwijst naar een uitspraak van William James, die psychoanalyse "a very dangerous method" noemde.

Sommige klassen maken er een sport van om nieuwe leerkrachten weg te pesten. In de regio ten zuiden van San Francisco kan het een beproeving zijn om les te geven. Sommige leraars geven er snel de brui aan, maar af en toe is er een doordrijver als LouAnne Johnson, die er een autobiografie over schreef. Je kunt vragen stellen bij haar didactische methodes. Is karate een nuttige aanvulling op het curriculum? Is belonen met een tractatie verstandig? Zal poëzie deze jongeren helpen om later een job te vinden? Door hun geestelijke ontwikkeling te stimuleren hoopt ze hen te helpen om juiste keuzes te maken. Ze leren voorbij de letterlijke betekenis van woorden te kijken. See That My Grave Is Kept Clean werd trouwens geschreven door Blind Lemon Jefferson, al heeft Bob Dylan het wel gezongen.

Zware onderwerpen komen aan bod: geweld, criminaliteit, armoede, tienerzwangerschap, de wereldvreemdheid van de directie en het gemak waarmee jongeren afgeschreven worden omdat ze uit een kansarme buurt komen. Michelle Pfeiffer koos ervoor LouAnne Johnson niet te imiteren qua uiterlijk of spreekstijl. Haar personage voert een strijd met zichzelf en met haar omgeving. De leerlingen zijn grotendeels amateurs, al had Bruklin Harris - de getalenteerde Callie - al in een paar series meegespeeld. Het liedje van Coolio, met een sample van Stevie Wonder, past bij het milieu.

Daphne leeft als een rebelse adolescent, maar ze is al in de dertig. Ze heeft een slecht betaalde job, haar liefdesleven is een opeenvolging van oppervlakkige ontmoetingen, haar houding is cynisch en nihilistisch. In plaats van een heldhaftig hoofdpersonage is dit een gewone vrouw die vastzit en naar beneden getrokken wordt door haar omgeving. Toch lijkt ze intelligent. Ze leest een boek van de Sloveense filosoof Slavoj Žižek en stelt zich vragen bij de zinloosheid van haar leven. Haar ervaring als getuige van een overval en haar medeleven met het slachtoffer brengen een andere kant van haar naar boven.

Emily Beecham zet een personage neer dat onder haar stoere ongemanierdheid een kwetsbare onderlaag verbergt. Ze laat sag aloo aan huis bezorgen, een Indisch gerecht met aardappels, spinazie en al dan niet verse chilipepers, maar betaalt vervolgens te weinig. Het schetst een grauw beeld van een multiculturele wijk in Londen. Ze zijn niet echt arm, maar het is een ruw milieu met weinig toekomstperspectief. Het is een realistische weergave, een venster op de wereld.

Het eerste halfuur geeft een heel ander beeld van Iran dan de journaals. We zien moderne, verwesterde mensen met auto's en mobieltjes. De vrouwen spelen volleybal met de mannen. Wel dragen ze shayla's (hoofddoeken), en ook de waterpijp is een oosters element.

Daarna slaat de stemming om. Het Duitse citaat ("Liever een bitter einde...") is een voorafspiegeling van Elly's noodlot. Ze durfde haar verloving niet af te breken, wat dan toch wijst op een gebrek aan emancipatie. De Kaspische Zee verandert van een zonnig vakantieoord in een zeemonster dat mensen op kan slokken. Het onweer helpt daarbij.

De stijl sluit aan bij het Europese realisme. Handcamera's volgen de acteurs, die naturel en spontaan overkomen. Soms is dit bewust schokkerig en bruusk gemonteerd, zoals de vliegerscène - de laatste beelden van de levende Elly. Trucage en sturende achtergrondmuziek worden gemeden. De nadruk ligt op de dialogen, de psychologie en de sociale verhoudingen in een veranderend land. Dit was een doorbraak voor Golshifteh Farahani, Shahab Hosseini, regisseur Farhadi en Iraanse cinema in het algemeen.

Olivia de Havilland slaagt erin de twee zussen een verschillende persoonlijkheid te geven. Terry is manupilatief en assertief; Ruth is schuchter en onzeker. Bij Ruth zie je de spanning in haar schouders en hoor je de twijfel in haar spreekstijl. In het begin dragen ze dezelfde kleren, maar later draagt "evil twin" Terry zwarte kleren, terwijl Ruth wit draagt. Het verdubbelingsmotief is ook aanwezig in de spiegel. Wanneer Terry ontmaskerd is, gooit ze een spiegel stuk.

Het psychologische onderzoek gebruikt methoden die toen in trek waren: de associatietest, de leugendetector en de rorschachtest, die van een rijke verbeelding getuigt. Het is een beklijvende psychologische thriller met een complexe dubbelrol voor De Havilland.

Julie Dash heeft er zestien jaar over gedaan om haar droomproject gefinancierd en verwezenlijkt te krijgen. Het resultaat is een poëtisch portret van het volk waar ze zelf van afstamt. De Gullahs zijn Afro-Amerikanen die op de eilanden leven langs de kust van South Carolina en Georgia. Het Gullah is een creooltaal, een mengeling van Engels met Afrikaanse elementen. Het klinkt een beetje als Engels met grammaticale fouten en een Caraïbisch accent.

Vier generaties vrouwen komen aan het woord. Het verleden wordt vertegenwoordigd door Nana Peazant, die de slavernij nog als volwassene heeft meegemaakt. Ze heeft een tinnen doos met de zielen van haar Igbovoorouders, en vertelt sagen waarin geschiedenis en magie vermengd zijn. Voor het heden staan haar kinderen en kleinkinderen. Zij maken ruzie over twee mogelijkheden: op het eiland blijven en aan de traditie vasthouden, of naar het vasteland vertrekken en een moderne levensstijl aannemen. Een fotograaf moet dit kruispunt tussen heden en verleden vastleggen. Eula, de vrouw van Nana's kleinzoon Eli, is zwanger als gevolg van een verkrachting - iets wat veelvuldig voorkwam. Het ongeboren kind in haar buik is de stem van de toekomst.

De dialogen worden onderbroken door woordeloze scènes met natuurpracht, aangeleverd door cinematograaf Arthur Jafa. Deze worden ondersteund door dromerige synthesizerklanken en Afrikaans slagwerk. De wijde kleren van de vrouwen zijn wit of indigo - met de kleurstof die ze zelf geteeld hebben. Ook culinaire specialiteiten als yam en okra krijgen aandacht. Het is een eigenzinnige en stijlvolle kennismaking met een relatief onbekende cultuur.

Breng twee locaties bijeen die je normaal niet met elkaar zou associëren: een sanatorium en een paardenrenbaan. Gebruik beproefde typetjes, zoals de hypochondrische dame die aan allerlei kwaaltjes lijdt en de kwakzalver die op haar geld uit is. Groucho's personage zou eerst Dr. Quackenbusch heten, maar er waren echte dokters met die naam die zich beledigd zouden voelen. De drie broers zijn oplichters, maar uiteindelijk helpen ze de sympathieke personages winnen. De plannetjes van de slechteriken doen ze in het honderd lopen door chaos te creëren. Het draait minder om oneliners dan gewoonlijk, meer om uitgewerkte grappen zoals met die boeken in de ijskar. Chico moet de gebarentaal van Harpo interpreteren, bijvoorbeeld wanneer deze het woord fired uitbeeldt met een aansteker. Bess Flowers is even te zien als toeschouwer bij het wedrennen.

De muziek zit samengeperst in twee grote intermezzo's. Harpo speelt harp op het raamwerk van een uiteengevallen piano. De lyrische tenor Allan Jones zingt de aria Tomorrow Is Another Day - een titel die twee jaar later gejat zou worden. De broers zijn even in blackface te zien tijdens het jazzgedeelte. Daarin zingt Ivie Anderson All God's Chillun Got Rhythm, met muzikanten van Duke Ellington en een lindy hop, een springerige swingdans die toen een rage was. De jonge Dorothy Dandridge zit in het koor. Via allerlei absurde kronkels en omwegen valt het uiteindelijk allemaal op z'n pootjes.

Een van de beste politieke thrillers, naar het boek van Frederick Forsyth, over een geplande aanslag op president De Gaulle die verijdeld dient te worden. De aanslag in het begin van het verhaal is echt gebeurd, de rest van het verhaal is fictief. De OAS (Organisation de l'Armée Secrète) had het op De Gaulle gemunt omdat die Algerije de onafhankelijkheid had geschonken.

De film volgt afwisselend de huurmoordenaar en de speurders. De huurmoordenaar, bijgenaamd The Jackal, treft nauwgezet zijn voorbereidingen terwijl rechercheur Lebel hem op de hielen zit.

Een mooi moment is wanneer The Jackal vermomd als gehandicapte oudstrijder toestemming krijgt van een politieman om door te gaan. Zo'n ouwe man op één been wil je toch niet laten wachten?

Je weet op voorhand dat de aanslag zal mislukken, want De Gaulle is in het echt niet vermoord. Dat is dus niet het punt. Het gaat erom hoe ze de aanslag voorkomen en wat de Jackal doet om te voorkomen dat ze de aanslag voorkomen.

Een collage maken van oude en nieuwe beelden zou later een trend worden. Denk aan het duet van Nat en Natalie Cole of de gesimuleerde interviews in Het Huis van Wantrouwen. Voor liefhebbers van klassiekers volgen de momenten van herkenning elkaar op. Het valt op dat Steve Martin niet zo cool kan doen als Humphrey Bogart, al doet hij nog zo z'n best. De godinnen van het witte doek werden destijds soms doorheen een mistfilter geschoten, waardoor je het contrast met de recente beelden meteen ziet. Om oud en nieuw aaneen te doen sluiten hebben ze body doubles gebruikt, bijvoorbeeld voor de achterkant van Ingrid Bergman. De oude stijlelementen zijn toegepast: de voice-over, de schaduwen, de Venetiaanse jaloezieën, sigarettenrook. Het eerste halfuur is erg leuk, daarna doen de ontwikkelingen wat geforceerd aan.

Dit is de perfect opgebouwde whodunit, met een ingenieuze intrige die nog net binnen de grenzen van het geloofwaardige valt. In tegenstelling met het uitgangspunt van dit genre gaat dit verhaal nooit vervelen, zelfs niet als je al weet wie het gedaan heeft.

Het is een zegen dat Agatha Christie hertrouwd is met een archeoloog, want daarom heeft ze veel in het Midden-Oosten en Egypte verbleven, en dat leverde mooie locaties op. De historische sites en de machtige Nijl vormen een tijdloos decor. De eerste keer dat Poirot in beeld komt, volgt er een matchcut van zijn gezicht naar dat van de sfinx. Beiden observeren de werkelijkheid; beiden zijn even ondoorgrondelijk.

Doordat de moord pas na een uur plaatsvindt, heeft de elegante Lois Chiles toch nog een grote rol als het beoogde slachtoffer. Daarna zien we haar nog een paar keer in hypothetische flashbacks: beelden van wat er gebeurd zou kunnen zijn. Het eerste uur dient om het bonte allegaartje aan verdachten te introduceren. Allemaal hebben ze een of ander motief om de rijke Linnet uit de weg te ruimen. Allemaal hebben ze een weloverwogen plaats in het verhaal, bijvoorbeeld de dipsomane schrijfster (Angela Lansbury) als comic relief of de communist (Jon Finch) als red herring.

Peter Ustinov geeft Poirot de nodige zin voor detail en symmetrie, maar met voldoende joie de vivre om geen typetje te worden. Dat bandje om z'n snor 's nachts in vorm te houden, was een onderwerp in aflevering van QI. De cast is om duimen en vingers van af te likken. De meeste acteurs spelen iemand die enigszins vergelijkbaar is met een van hun andere rollen: Mia Farrow als neurote, David Niven als Britse gentleman, Bette Davis als intrigante met louche ogen, Olivia Hussey als huwbare dochter... Het is typecasting in de goede zin. De combinatie van spanning en humor, de locatie, de acteurs en de muziek van Nino Rota houden het boeiend van begin tot einde.

Het is niet vanzelfsprekend dat een werk als de Decamerone de middeleeuwse censuur doorstaan heeft. Van de honderd verhalen zijn er hier acht gebruikt, ook in een raamvertelling. Bij Pasolini neigt de erotiek naar het scabreuze en het perverse, met fecaliën en flatulentie, met verwijzingen naar necrofilie en bestialisme. Enkel het verhaaltje van de nachtegaal kent tederheid. Meermaals zorgt een verrassende wending voor een gunstige afloop voor degenen die op stiekem plezier uit zijn. Er zit heel wat satire in, met name op de schijnheiligheid van het katholicisme met z'n strakke normen en waarden.

Middeleeuwse elementen zijn de ruïnes, de fresco's en de povere kleding. Er wordt Napolitaans dialect gesproken. Lelijke tanden zijn te zien, heel wat anders dan die perfecte, geblancheerde gebitten uit Amerikaanse series. Het is een bont en gewaagd schouwspel waarin de mens getoond wordt als een wezen dat zich door z'n lagere driften laat leiden.

Hoewel grotendeels gedraaid in München schetst Deep End een beeld van Swinging London in de late jaren zestig, het tijdperk van de seksuele revolutie, mods en discotheken.

De vijftienjarige Mike (John Moulder Brown) is streng en conservatief opgevoed. In het zwembad wordt hij geconfronteerd met de roodharige Susan (Jane Asher), vrijgevochten en promiscu. Z'n val in het water is een doop. Geobsedeerd staart hij naar Susan als een voyeur, met wat feministe Laura Mulvey the male gaze noemt. Hij respecteert haar niet als een persoon, maar ziet haar als een object, een fetisj. Een visueel hoogtepunt is wanneer hij haar levensgrote, kartonnen afbeelding liefkoost in het zwembad. Hij wil z'n fetisj bezitten, macht over haar hebben. Wanneer hij eindelijk de kans krijgt de liefde met haar te bedrijven, is hij impotent. Uit gefrustreerde woede doodt hij haar - wellicht onbedoeld - en verlaagt hij zich tot necrofilie.

Skolimowski gebruikt felle, contrasterende, vooral primaire kleuren: rood, geel, blauw, groen. Het rood springt eruit als symbool van passie. De rode verf is een voorafspiegeling van het bloed.

Rougette Jane Asher was een stijlicoon van Swinging London. Haar Susan is ongeremd maar onbereikbaar en manipulatief. Niemand kan haar bezitten. Haar machtsspelletjes gaan ver, en zullen tot haar ondergang leiden. Haar opvattingen over vrije liefde en vrouwelijke onafhankelijkheid hebben niet naar langdurig geluk geleid.

Diana Dors, een van de allitererende blonde sekssymbolen in de jaren vijftig, was niet bang om een pathetische nymfomane te spelen. Mikes beeld van liefde raakt zo verknipt dat hij z'n enige kans op een min of meer normale relatie met iemand van z'n leeftijd, Kathy, laat liggen.

Deep End toont de voor- en nadelen van een veranderende moraal, onderzoekt de strijd tussen de seksen en z'n psychologische gevolgen, en dompelt de kijker onder in een bad met felle kleuren.

Het is altijd interessant om iemand een rol te zien spelen van een persoon die hij wellicht zelf verwerpelijk vindt. Timothy Spall zet de Holocaustontkenner David Irving neer met het nodige fanatisme en bijhorende stemverheffingen en verkrampte gezichtsuitdrukkingen. Hij doet zich voor als de integere intellectueel die de strijd aangaat met het valse establishment en haalt er argumenten bij met wie hij velen uit het lood zou slaan. Hij beroept zich op de vrijheid van meningsuiting om zijn leugens te kunnen verspreiden.

Rachel Weisz is zelf een Britse. Haar grootouders ontvluchtten Oostenrijk en Hongarije in de late jaren '30. Ze speelt hier de idealistische historica die moet samenwerken met de meer strategisch ingestelde advocaat Richard Rampton (Tom Wilkinson). Zij beseffen dat gelijk hebben niet hetzelfde is als gelijk krijgen.

Parijs, 1942. De zwarte markt, het verzet, de jodenvervolging... De laatste tram moest men halen om de avondklok te respecteren tijdens de Duitse bezetting.

The show must go on. Theater als een vorm van escapisme. De dialogen uit het toneelstuk "La Disparue" komen uit La Sirène du Mississippi.

Marion Steiner (Catherine Deneuve) is een sterke vrouw die zelf het theater zou kunnen leiden. Haar ondergedoken echtgenoot behandelt haar echter als een marionet die zijn bevelen uit moet voeren. Ze begint een afkeer te voelen voor deze controlefreak die vanuit zijn schuilplaats het toneelstuk en haar leven blijft regisseren. Ze voelt zich aangetrokken tot haar tegenspeler Bernard (Gérard Depardieu), schijnbaar een flierefluiter maar eigenlijk zeer ideologisch. Veel artiesten zullen zoete wraakgevoelens ervaren bij de scène waarin hij de antisemitische criticus te lijf gaat.

Een komisch nevenpersonage is manusje-van-alles Raymond (Maurice Risch). Hij deed me denken aan Jomme Dockx in De Collega's. Nadine (Sabine Haudepin) is een jonge actrice die elk rolletje aanneemt omdat ze het wil maken.

De beperkte omgeving en de duistere schuilplaats zorgen voor een claustrofobisch sfeertje. Ik zou niet geraden hebben dat dit een film van Truffaut is. De muziek van George Delerue wordt spaarzaam maar effectief gebruikt.

Het misleidende einde herinnert de kijker eraan dat hij naar fictie zit te kijken.

Een Ethiopisch model werd om haar fysieke gelijkenis gevraagd om een Somalisch model te spelen. Ondanks haar gebrek aan acteerervaring ging het Liya Kebede uitstekend af. Het is gebaseerd op de autobiografie van Waris Dirie. Toen zij in 2008 zou spreken op twee conferenties in Brussel, raakte ze drie dagen vermist, hetgeen gerapporteerd werd onder de kop "Waar is Waris?"

Enerzijds is er het succesverhaal van het Somalische meisje dat een internationaal topmodel wordt, gebracht met fleur en humor. Anderzijds is er de ernstige kant van haar activisme tegen de vrouwenbesnijdenis, een vorm van verminking die een Oost-Afrikaanse traditie is. Ten slotte is er de migratiekwestie, op vlucht voor de oorlog. Het niet al te gastvrije Londen wordt getoond door de ogen van een onzekere nieuwkomer.

De tegenstelling tussen twee culturen wordt geïllustreerd door het personage van Sally Hawkins, een amalgaam van verschillende mensen die Waris Dirie geholpen hebben. Zij zorgt voor de luchtige noot. Timothy Spall is weer goed als de fotograaf die haar ontdekt en geleidelijk haar vertrouwen wint, maar het leukste personage is toch die geile conciërge die een schijnhuwelijk met haar aangaat.

De flashbacks zijn in Djibouti geschoten, wat prachtige beelden oplevert van een kurkdroog landschap. De krijsende baby is aangrijpend. Er is een goed evenwicht gevonden tussen de lichthartige scènes en de ernstige boodschap. Dat deze verspreid moet worden, is een feit dat waar is.

Een Mexicaanse visie op pesten in een eigenzinnige stijl. Het begint vreemd. Een camera is achter in een auto geplaatst en beweegt niet, een beetje als een verborgen camera. Roberto stapt de auto in en begint te rijden, waardoor het beeld toch beweegt. Dan stapt hij uit en zie je hem door de voorruit. Gelukkig is het niet de hele tijd zo. De scènes waarin het verhaal vooruitgaat, zijn wel met een bewegende camera gefilmd.

Aanvankelijk wordt Alejandra goed ontvangen op haar nieuwe school. Het begint al een beetje te wringen wanneer ze onder druk staat om marihuana te roken om erbij te horen, maar haar weigering wordt aanvaard. Het echte keerpunt komt wanneer dat filmpje verspreid wordt - al dan niet door José. Uit schaamte durft ze niet te protesteren wanneer ze slachtoffer wordt van cyberbullying en van traditioneel pesten door zowel de jongens als de meisjes. Haar partner in crime José komt er wel mee weg, wat wijst op ongelijke normen. Je kunt enige sympathie voelen voor de wraakactie van Roberto, maar hij gaat te ver en richt zich niet op de echte schuldigen. Het einde laat enkele vragen onbeantwoord.

Net als in Rebecca is het titelpersonage al overleden voordat het verhaal begint.

Ingmar Bergman is zo iemand van wie je je niet voor kunt stellen dat hij ooit jong geweest is, maar hier is het bewijs. Het is de geschiedenis van twee jonge mensen die halsoverkop verliefd worden en samen een nieuw leven willen beginnen. Ze voldoen echter niet aan de normen en waarden van de maatschappij. Ze botsen met de bureaucratie en met de protestantse moraal.

Het is een geslaagde mengeling van sociaal realisme, romantiek en humor. Een verteller doorbreekt de vierde muur om de scènes aaneen te praten. Een jeugdzonde is dat de muziek soms aankondigt wanneer er iets treurigs zal gebeuren. Regen heeft een symbolische betekenis. Tegenover het sombere staren van Birger Malmsten staat de stralende glimlach van Barbro Kollberg.

De titel is wat misleidend. Het is geen mysterie, maar een drama dat zich afspeelt op een politiebureau. Het is gebaseerd op een toneelstuk van Sidney Kingsley met eenheid van plaats, tijd en handeling. Alles speelt zich af in en rond een politiebureau gedurende één dag. Ernstige en luchtige verhaallijnen worden verweven. Twee zaken gaven problemen met de censuur: de abortus, die verdoezeld werd als een doodgeboorte, en het neerschieten van een politieagent. Dat laatste werd uiteindelijk toegestaan als noodzakelijk voor de plot, wat een versoepeling van de Hayscode betekende.

Kirk Douglas speelt een overtuigende hoofdrol als de harde rechercheur met onbuigzame principes. De kloeke William Bendix speelt z'n zachtere tegendeel. Verder zijn er mooie nevenrollen voor Eleanor Parker, Cathy O'Donnell en Lee Grant. Interessant is om deze acteurs in een ander soort rol te zien dan gewoonlijk.

Sociaal realisme.

Het realisme zit hem onder andere in het ontbreken van achtergrondmuziek. In het echte leven klinken er tenslotte ook geen violen op de achtergrond bij een romantisch moment.

Het zit ook in het gebruik van long takes, hele scènes die bestaan uit één lang camerashot. Daardoor krijg je als kijker het gevoel dat je erbij bent.

Het sociale zit in het dilemma waarvoor Sandra's collega's geplaatst worden. Hun hart zegt wellicht om voor Sandra te kiezen, hun verstand voor de premie. Ik verwachtte dat negen mensen zouden beloven om voor haar te stemmen, maar dat ze hun woord niet zouden houden. Het viel me op dat ze beleefd tegen elkaar bleven, ook als het antwoord negatief was. De smeerlappen zijn de bazen die hun werknemers voor zo'n dilemma plaatsen.

Voor Sandra is de dreiging reëel. Met haar man en haar twee kinderen wil ze niet verhuizen van dat mooie huis naar een kleine sociale huurwoning. Je zou voor minder aan de antidepressiva raken.

Het einde heeft een boeddhistisch trekje. Geluk zit in het loslaten van je aardse verlangens. Ze wil de job van haar zwarte collega niet inpikken. Ze gelooft dat ze er wel uit zal komen, bijvoorbeeld door elders te solliciteren.

De titel houdt steek. Op zaterdag, zondag en de nacht van zondag op maandag gaat ze steun zoeken bij haar collega's.

Deze adaptatie van een toneelstuk is beperkt qua locatie en actie, maar in de beperking toont zich de meester. Het is grotendeels verteld uit het standpunt van de dader. Soms zie je Ray Milland op de achtergrond een vals gezicht trekken terwijl de anderen praten. Hitchcock gebruikt weer dramatische ironie, waarbij de kijker meer weet dan de speurders. De ingenieuze intrige bestaat uit drie delen: planning, uitvoering en reconstructie. De detectiveschrijver kondigt meteen aan dat een misdaad nooit loopt zoals gepland. De reconstructie leidt tot een valse veroordeling, maar dan zetten ze een valletje op.

Grace Kelly speelt een van haar mooiste rollen. Ze spreekt met een Brits accent. Later zou Hitchcock z’n actrices kneden om zoveel mogelijk op haar te lijken. Tijdens de overspelscène draagt ze een karmozijnrode jurk, symbool voor passie. Ze stelde zelf voor een nachtjapon te dragen tijdens de moordpoging, om het realistisch te houden. Tijdens de ondervraging draagt ze een grijze jurk, om haar passie te verbergen. Een mooie nevenrol is er voor John Williams als de hoofdinspecteur met het gekamde snorretje - een schoolmeestertype. De volgende jaren zou hij meespelen in tien afleveringen van Alfred Hitchcock Presents.

Oorspronkelijk werd dit in 3D uitgebracht, inspelend op de rage met die brilletjes. Het gebruik van vogel- en kikvorsperspectief kan daarmee te maken hebben. Een reusachtige houten vinger bij een kiesschijf is een voorbeeld van vals perspectief. Een reüniefoto als cameo was een goed idee - voor een echte studentenfoto waren de acteurs te oud. Bij enkele woordeloze scènes maakt een montage met close-ups de gedachtegang van de echtgenoot duidelijk. De rechtszaak is verkort en impressionistisch weergegeven, met een rode glans op het gezicht van Grace Kelly. De muziek van Dimitri Tiomkin wordt nooit bombastisch, maar gebruikt orkestrale kleuren en dissonanten om spanning op te roepen.

Dit epische drama toont hoe het kanaat van de Kazachen ontstond in de vijftiende eeuw. Binnen het gebied van de Witte Horde was er verdeeldheid en verbrokkeling. Buiten de grenzen woonden vijandige volkeren.

Janibek en z’n broer Kerei, twee afstammelingen van Dzjengis Khan, willen de eenheid herstellen. Ze organiseren een volksverhuizing en proberen de vele nomadenstammen tot één volk te smeden. Slechterik van dienst is de machtsgeile Abu'l-Chair Shaybani.

Dit levert spectaculaire scènes op met CGI en veel figuranten. Hoogtepunten zijn een gevecht met een leeuw, en een veldslag met zwaarden en kruisbogen. Een havik speelt de rol van postduif. De chapan is een traditioneel kleed dat geschikt is om te paard over de onherbergzame steppe te rijden. Kleren zijn versierd met borduurwerk en sieraden.

De hoofdpersonages zijn historisch, al is het natuurlijk geromantiseerde geschiedenis. Met dit groots opgezette werk zet Kazachstan zichzelf op de kaart.

Dit is een aanklacht tegen het ontvoeren, verkrachten en gedwongen uithuwelijken van Ethiopische meisjes. Het verhaal wordt meeslepend gebracht en je krijgt een realistisch beeld van het land. Meron Getnet, een actrice met tv-ervaring, speelt de rol van de charismatische advocate die een meisje verdedigt dat een van haar aanranders neergeschoten heeft.

In Ethiopië wordt Difret niet vertoond. Er kwam protest tegen van twee kanten. Aberash Bekele, het meisje dat veertien was in 1996, vond dat haar levensverhaal uitgebuit werd terwijl zijzelf in armoede leeft. Anderzijds zijn er mensen die het werk van de advocate en vrouwenrechtenactiviste Meaza Ashenafi willen minimaliseren.

Inmiddels is de wetgeving veranderd en staat er vijftien jaar gevangenis op dit soort feiten, maar dat betekent nog niet dat het niet meer voorkomt. Het is een conflict tussen moderne humanitaire opvattingen en een eeuwenoude traditie in de zuidelijke provincies van Ethiopië.

Het woord Difret zou zowel moed als aangerand zijn betekenen in het Amhaars, de meest gesproeken taal in Ethiopië.

Dit is een typisch voorbeeld van een ensemblecast, waarbij verschillende verhaallijnen met elkaar verweven zijn, zonder duidelijke hoofdrol. Drie acteurs steken er toch wat boven uit: de oorspronkelijke Hollywoodblondine Jean Harlow en de gebroeders Barrymore.

Het is tegelijk een tragedie, een komedie en een zedenschets. Het tragische zit vooral in de verhaallijn rond Larry (John Barrymore), een acteur uit het stomme tijdperk die te veel drinkt en in de waan leeft dat hij nog steeds een grote ster is. Het komische zit in de echtelijke ruzies van Dan en Kitty Packard (Wallace Beery en Jean Harlow). De zedenschets draait rond de veranderende sociale verhoudingen ten tijde van de Grote Depressie. De scheepsmagnaat Oliver Jordan (Lionel Barrymore) staat op het randje van het bankroet, maar z'n vrouw (Billie Burke) organiseert een etentje alsof ze nog volop tot de high society behoren. Tegelijk zijn er oplichters als Dan Packard die snel rijk worden via frauduleuze praktijken. Voor veel van deze personages komt het erop aan de waarheid onder ogen te durven zien.

De Jordans spreken een verfijnd Engels, in tegenstelling tot de grofgebekte Packards. Jean Harlow gebruikt bonte, verouderde scheldwoorden: you big windbag, sour-faced frumps, nitwit, stuffed shirt, rummies (zatlappen) en nerts (nonsens). Ook het woord swell werd toen vaker gebruikt. Daartegenover staat het zalvende taalgebruik van mensen die een harde boodschap verpakken met beleefde woorden en valse retoriek.

Tijdens de openingscredits zie je een klok in art-decostijl. De scheepsmagnaat heeft een miniatuurschip in z'n interieur. Jean Harlow en Marie Dressler roken en dragen bont, wat tegenwoordig ongepast zou zijn. John Barrymore heeft een ontroerende scène zonder tekst vlak voor z'n zelfmoord. Meestal zit je te kijken naar pratende mensen in een kamer, maar dat wordt gecompsenseerd door de kwaliteit van de dialogen en de acteurs.

Op deze charmante trektocht door Griekenland en een stukje Turkije maken we kennis met de traditionele rebetikomuziek. Daphne Patakia bespeelt een baglama, een soort bouzouki. Deze behoorlijk oriëntaals aandoende muziek vertolkt de levenslust van de Grieken, die in de meest uitzichtloze situaties blijven lachen, zingen en dansen. Het land is een economische puinhoop en er zijn veel bootvluchtelingen, maar met een krukas, een baglama en een paar flessen ouzo kun je weer een hele tijd verder.

Net als z'n geesteskind Yuri Zhivago weigerde Boris Pasternak z'n geboorteland te ontvluchten, ook al was hij het oneens met de onwenteling. Hij voelde zich te sterk verbonden met de Russische bodem, de Siberische wouden en de sneeuwvlakten. David Lean toonde graag de mens omgeven door de grootse natuur. We zien dokter Zhivago (Omar Sharif) heel klein worden wanneer hij wegrijdt op z'n paard in de sneeuw. De natuur blijft altijd dezelfde, onverschillig voor de politieke systemen die de mens construeert.

We zien het wisselen van de seizoenen, vooral de tegenstelling winter-lente. Een matchcut gaat van ijsbloemen op de ruit naar bloeiende narcissen, symbool voor Lara Antipova (Julie Christie). Met haar helderblauwe ogen, die doen denken aan Peter O'Toole, doorbreekt ze de vierde muur en lijkt ze je rechtstreeks aan te kijken. Deze kleur, die contrasteert met het donkerbruin van de ogen van Yuri en Tonya (Geraldine Chaplin), wordt benadrukt door de schaduw die op haar mond valt. De affaire met Lara komt traag op gang: de eerste blik, de eerste woorden... De klemtoon ligt op het ontstaan van een spirituele band, in tegenstelling tot de puur vleselijke verlangens van Komarowski (Rod Steiger). Yuri lijkt oprecht van twee vrouwen te houden, zijn echtgenote lijkt er zelfs begrip voor op te brengen. Het lag destijds erg gevoelig dat deze overspelige relatie niet veroordeeld wordt, ook al sterven ze allebei voor het einde.

Een belangrijk nevenpersonage is Pasha (Tom Courteney). Het litteken op zijn gezicht is een souvenir van het tsaristische regime. Onder z'n nieuwe naam Strelnikov komt hij tot de conclusie dat het bolsjevistische regime even wreed is. De overtuiging van Pasternak was dat het individu belangrijker is dan om het even welk geconstrueerd systeem.

De jonge Yuri werd gespeeld door Tarik Sharif, de zoon van Omar. De vrouw die een trein op getrokken werd met haar kind (een pop), brak haar been en kwam bijna onder de trein terecht. Ingrid Pitt speelde vijf verschillende figurantenrollen. Er is veel geschoten in Spanje, maar voor de sneeuw zijn ze ook naar Finland en Canada gegaan.

Lara's Theme, van Maurice Jarre, wordt met balalajka's gespeeld, het Russische volksinstrument dat betokkeld werd door de zowel de moeder als de buitenechtelijke dochter van Zhivago, wat illustreert dat het gewone leven doorgaat te midden van alle veranderingen. Soms klinkt dit thema terwijl Lara afwezig is, om aan te geven dat Zhivago naar haar verlangt.

Dit is een groots, meeslepend, romantisch en historisch epos dat aanvoelt als het einde van een tijdperk. Om je aandacht erbij te houden kun je hem best in twee delen bekijken. De overweldigende beelden, het acteerwerk, de passie, de diepgang en de poëzie maken het de moeite waard. Dat de Russen in werkelijkheid geen Engels spreken, is muggenzifterij.

In La Dolce Vita is Marcello (Marcello Mastroianni) het centrum waarrond de andere personages als satellieten draaien. We leren hem beetje bij beetje kennen via zijn ontmoetingen en zijn sociale omgeving. Het is geen action driven maar een character driven narrative.

Marcello is een antiheld die enkel oppervlakkig genot nastreeft. Zijn ambitie om een ernstig schrijver te worden heeft hij laten varen. In plaats daarvan wordt hij boulevardreporter en publiciteitsagent - beroepen voor mensen die gefascineerd zijn door beroemdheid maar zelf niet kunnen zingen of acteren.

Hij fladdert van de ene naar de andere vrouw: een rijke nymfomane (Anouk Aimée), een filmster (Anita Ekberg), een hoer, een ex-model (Nico van The Velvet Underground & Nico), een serveerster... Aan zijn verloofde Emma (Yvonne Furneaux) wil hij liever ontsnappen. In geen geval wil hij opgesloten raken in een kleinburgerlijk leventje. Hij wil meezwieren op de golven van het zoete leven.

Zijn mannelijke contacten tonen hoe hij zelf in de toekomst zou kunnen worden. Wordt hij een ouwe zuiplap en rokkenjager zoals zijn vader, een ijverig riooljournalist die zijn beroep nooit in vraag stelt zoals Paparazzo of een ernstig kunstliefhebber met vrouw en kinderen zoals Steiner (Alain Cuny)?

De wanhoopsactie van Steiner, die zijn twee kinderen en zichzelf om het leven brengt, is een dramatische omwenteling. Omringd door decadentie leek hij het enige wijze personage met een stabiel leven. Bij een tweede kijkbeurt krijgt de scène waarin hij zijn kinderen toedekt in hun bed iets lugubers. Hij zei dat hij bang was voor zijn toekomst en die van zijn kinderen, zinspelend op de dreiging van de atoombom. Wanneer ze het zijn vrouw willen vertellen, is zij gevleid door de aanwezigheid van de camera's en waant ze zich even een filmster.

Fellini bekritiseert de oppervlakkigheid en sensatiezucht van de moderne samenleving, maar tegelijk is hij niet gevoellloos voor de bekoringen ervan. Een merkwaardig moment van vervreemding is wanneer ze binnenshuis opnamen van dierengeluiden beluisteren in plaats van zelf de natuur in te trekken.

Te midden van de jachtige oppervlakkigheid blijft het katholicisme aanwezig: het kerkorgel, de mirakels, de hoer die zegt: "Ik doe boete voor mijn eigen zonden en die van iedereen anders."

Fellini creëert originele beelden door twee dingen te combineren die normaal niet samen horen: een helikopter en een Christusbeeld; de Trevifontein en de boezem van Anita Ekberg.

De muziek van Nino Rota roept herinneringen op aan draaiorgels en rondtrekkende circussen.

Dit bevreemdende verhaal is een voorbeeld van magisch realisme. Het speelt zich af in een realistische omgeving met realistische personages, maar er zit een bovennatuurlijk element in verwerkt, namelijk buitenzintuiglijke waarneming. Een blinde die in de toekomst kan kijken, kwam al voor bij de Oud-Grieken: de blinde ziener Tiresias. Laura (Julie Christie) is intuïtief ingesteld en gelooft in het paranormale. Ze heeft een "open geest" en vindt troost bij de rouwverwerking rond haar verdronken dochtertje. Haar man John (Donald Sutherland) daarentegen is rationeel ingesteld. Z'n eigen ervaringen met déjà-vu's en voorgevoelens doet hij af als toeval. Hij heeft een telepathische ervaring op het moment dat z'n dochter verdrinkt, een déjà vu op de plaats waar hij vermoord zal worden en ziet in een visioen de rouwvaart na z'n eigen dood.

Terugkerende motieven zijn water, gebroken glas en de kleur rood. Voor het contrast is die kleur overal gemeden in de achtergrond. Een prachtige scène is de val van John tijdens de restauratie van die kerk. Zowel de religieuze als de wereldlijke autoriteiten falen. De communicatie met de Italiaanse politie verloopt moeizaam.

Een deel van de kwaliteit zit in de montage. Wanneer Laura haar dode dochtertje ziet, volgt er een matchcut van haar schreeuw naar een drilboor. Via crosscutting tussen heden, verleden en toekomst wekt Nicolas Roeg de indruk dat alle tijdstippen tegelijk plaatsvinden, zoals in de droomtijd van de Aboriginals in Walkabout.

"Don't look now" is de openingszin van het kortverhaal van Daphne du Maurier, maar hier wordt hij niet uitgesproken. John wijst z'n vrouw op de twee bejaarde vrouwen, maar wil niet dat het opvalt wanneer ze kijken.