Meningen

In een periode die gedomineerd wordt door oorlogsretoriek, is het een gedurfd statement om op te komen voor de zachte waarden. Geweld wordt getoond als een uiting van innerlijke zwakte. Conny, de man die z'n vrouw Gabriella slaat, blijkt dezelfde die Daniel als kind wegpestte uit z'n geboortedorp.

Het is een conflict tussen de valse spiritualiteit van de officiële Kerk, vertegenwoordigd door Stig, en de echte spiritualiteit die te vinden is in de kleine dingen. Na z'n hartaanval wil Daniel (Michael Nyqvist) muziek niet langer als een wedstrijd zien. Hij wil terug naar z'n jeugdideaal: musiceren om mensen gelukkig te maken. De koorleden zoeken naar harmonie in de muzikale en in de algemene zin. Er hangt een wat zweverig New Age-sfeertje. Het sluit aan bij de taoïstische opvatting van zacht leiderschap.

De personages zijn gelaagd. De agressieve Conny en de farizeeër Stig tonen momenten van berouw. Achter haar ontwapenende glimlach verbergt Lena (Frida Hallgren) onverwerkt verdriet. Zoals Eva in het Paradijs is ze zich eerst niet bewust van haar naaktheid, maar dan herinnert ze zich dat ze haar onschuld kwijt is.

De muziek van Stefan Nilsson is dromerig, zachtaardig en sfeervol. Hoogtepunt is Gabriella's Song. De meerkorige passage tijdens Daniels sterfscène is pandiatonisch - alleen de witte toetsen van de piano. Dit lijkt beïnvloed door Arvo Pärt, en geeft een volle klank die past bij hemelse visoenen.

Onderhoudende romantische thriller. De plot is iets te voorspelbaar en de goeden vs. slechten iets te zwart-wit. Sterke elementen zijn de natuurrijke en gevarieerde locaties en het verrassende bovennatuurlijke element op het einde. Julianne Hough heeft een achtergrond als danseres en zal misschien geen al te breed scala aan rollen aankunnen, maar deze rol van onschuldige vrouw in gevaar ligt haar uitstekend. Het dochtertje wordt verfrissend neergezet door de achtjarige Mimi Kirkland.

En die Josh Duhamel is een echte Arie Boomsma-lookalike!

Harold Lloyd speelt altijd hetzelfde typetje: de gebrilde klungel die onder druk z'n innerlijke held ontdekt en bewijst dat hij goed genoeg is om the girl te krijgen. Meestal wordt deze gespeeld door Mildred Davis, met wie hij ook in werkelijkheid trouwde in 1923. Eerlijkheid in een relatie vindt the boy nochtans niet belangrijk, want hij stelt z'n financiële situatie rooskleuriger voor dan ze is en gaat ver om z'n leugens in stand te houden.

Het is onterecht dat deze komedie vooral herinnerd wordt voor één scène, want er zitten goede grappen in vanaf het begin. In het openingsshot lijk je tralies en een galg te zien, maar dat blijkt een hek in een treinstation. Andere geinigheden zijn wanneer Harold en Bill zich verstoppen achter hun jassen aan de kapstok, of wanneer hij doet alsof hij bewusteloos is om een lift te krijgen van de ambulance.

Listigheid gebruikt hij om zich uit de nesten te werken. Gezagdragers worden bespot, vooral degenen die zichzelf te ernstig nemen. Hoogtepunten zijn de fysieke komedie: gevechten, achtervolgingen en natuurlijk de beklimming van het hoge gebouw als climax. Lloyd was acrobatisch. Meestal zie je z'n gezicht, zodat je weet dat hij het zelf is. Toch werd voor enkele shots werd een dubbel gebruikt. Ze hebben een muur gebouwd boven op een plat dak, maar de stunts bleven gevaarlijk. Tijdens z'n klim ontmoet Brillemans onder anderen de bejaarde Anna Townsend, die een grotere rol heeft in Grandma's Boy (1922). Die hele slotscène is kundig gemonteerd, met crosscutting tussen binnen en buiten en tussen hoog en laag. Uit de huidige eeuw zou ik niet zo gauw een pure komedie kunnen noemen die even leuk is als deze.

Léa Fehner schetst een realistisch beeld van het leven van enkele kraamvrouwen en -mannen in een openbaar ziekenhuis. Ten dele is het een aanklacht tegen wantoestanden in de zorgsector ten gevolge van bezuinigingen. Er is een personeelstekort en ze verrichten zwaar, stresserend werk voor een schamel loon. Op korte tijd moeten ze beslissingen nemen over een medische behandeling, in volle hectiek heen en weer lopend van de ene bevalling naar de andere.

Er zitten schrijnende verhalen tussen. Een gezonde baby is ongewenst, terwijl een andere dood geboren wordt. Daartegenover staan de ontroerende momenten wanneer het wel goed gaat. Er zijn ook grappige intermezzo's. De onbekende acteurs komen spontaan en ongekunsteld over. Dit drama is me uitstekend bevallen.

Alice Diop, een Française met Senegalese ouders, maakte tot hiertoe alleen documentaires. Ook in dit rechtbankdrama blijft ze dicht bij de realiteit, want het is gebaseerd op de ware feiten rond Fabienne Kabou, die in 2016 haar baby achterliet op het strand van Berck-sur-Mer. Zij werd tot twintig jaar veroordeeld.

De rechtszaak vormt de kern. Toch krijg je meer te zien dan pratende hoofden, want er zijn flashbacks, intermezzo’s en omgevingsbeelden van Pas-de-Calais. Even belangrijk als wat gezegd wordt in de rechtbank, zijn de reactieshots met een toehoorder in close-up.

Laurence Coly bekent meteen de feiten. Zij leefde in een tweespalt tussen Europese en Afrikaanse cultuur, tussen descartiaans rationalisme en het bijgeloof van haar voorouders. De verdediging stuurt aan op verminderde toerekeningsvatbaarheid. Dit procesverloop komt zeer realistisch over.

Rama, die van Parijs naar Saint-Omer reist om deze zaak te volgen, wil een vergelijking maken met Medea, een kindermoordenares uit de Griekse mythologie. Zo wordt infanticide een klassiek thema. Rama voelt sympathie voor de beklaagde, want ook zij is een Senegalese die zwanger is van een Fransman.

Je kunt begrip tonen voor de dader, maar de feiten vallen niet goed te praten. Haar dertig jaar oudere minnaar heeft een morele verantwoordelijkheid, maar gaat juridisch vrijuit. De kwestie wordt door een Europese bril bekeken, met name door de professor filosofie. Verrassend genoeg eindigt het vóór het voorlezen van het vonnis. Moeilijke ethische thema’s worden met integriteit behandeld.

Dit drama volgt het drieledige patroon van zonde, vergelding en loutering. In het eerste deel gelooft Jae-yeong dat ze in navolging van de boeddhistische courtisane Vasumitra mannen een staat van verlichting kan doen bereiken via haar aanrakingen. Dat is naïef. Ze neemt alles luchtig op, kent geen schuldbesef en sterft met de glimlach op de lippen. Wanneer ze de eerste keer een potlood door dat raam gooit, is dat een voorafspiegeling van haar zelfmoord. Haar enige momenten van intimiteit beleeft ze met Yeo-jin. Deze lijkt verliefd op haar vriendin en jaloers op de klanten. De actrices werden negentien en eenentwintig, maar hun personages zijn wellicht zestien of zeventien. In de making of is de ene steeds aan het giechelen en krijgt de andere een huilbui, waaruit blijkt dat hun personage bij hen past.

In het tweede deel probeert Yeo-jin als een barmhartige Samaritaan haar gewonde vriendin te redden. Zij kent wel een soort christelijk schuldbesef en wil op eigenzinnige wijze boete doen voor de zonden van iemand anders. Als dat geld terugbetaald is, zijn de zonden van Yeo-jin ongedaan gemaakt, lijkt ze te denken. Wanneer ze dat adressenboekje laat vallen, stemt ze in met de wraakacties van haar vader, die een toenemende mate van geweld kennen. Het meest intense wraakmoment is wanneer hij een klant aan de schandpaal nagelt die de rol van voorbeeldige huisvader zat te spelen.

De vader heeft het moeilijk om de realiteit te aanvaarden. In zijn ogen is Yeo-jin nog steeds z'n kleine meid. Ze slaapt nog met een teddybeer en hij wekt haar met een zachtaardige bewerking van Satie. Op het einde bereikt hij een vorm van loutering. De rijles geeft aan dat hij aanvaardt dat z'n dochter volwassen wordt en zelf aan het stuur zal zitten, letterlijk en figuurlijk.

Bepaalde beelden blijven bij: de meisjes die naast een rij blauwe beelden zitten, de douche als uitvergroting van de tranen, de herfstbladeren die de auto's bedekken, de waterdamp die opstijgt uit het meer... Twee keer wordt de realiteit onderbroken: wanneer Yeo-jin haar overleden vriendin ziet door het raam, en de nachtmerrie waarin ze zichzelf vermoord ziet worden. Het is een commentaar op maatschappelijke wantoestanden, maar ook een zoektocht naar spiritualiteit en volwassenwording.

't Zijn Lappen! Of beter gezegd: 't zijn Saami. Dit is een interessante visie op racisme in de jaren '30. Pseudo-wetenschappers verrichten schedelmetingen in een reservaat voor de Saami, wat getuigt van een achterhaalde antropologische visie. Elle-Marja wil haar identiteit verloochenen en deel worden van de superieur gewaande Zweedse cultuur. Pijnlijk is de manier waarop haar de deur gewezen wordt door mensen die het niet eens slecht bedoelen. In het omkaderende verhaal zien we haar als bejaarde terug na de dood van haar jongere zus. Dan beseft ze dat je je afkomst nooit definitief van je af kunt schudden. De stijl is onverbloemd; de jonge, onbekende actrice vertolkt de drang om ergens bij te willen horen.

Regisseur John Huston, cameraman Jules Buck en schrijver Eric Ambler trokken naar Italië om verslag uit te brengen van de heldendaden van het Amerikaanse leger. San Pietro was een belangrijke slag in de opmars van de geallieerden van Napels naar Rome in het najaar van 1943. Veel soldaten sneuvelden, aan beide kanten. Dat John Huston Amerikaanse lijkzakken liet zien, bracht hem in opspraak, maar hij wilde de harde realiteit van de oorlog niet verbloemen. Nochtans zouden sommige frontscènes nagespeeld zijn. Ik heb in elk geval een woord bijgeleerd. Een pillbox blijkt een type bunker te zijn.

John Travolta wilde dat z'n volledige lichaam in beeld kwam tijdens het dansen, net als Fred Astaire vroeger, opdat er geen twijfel over kon bestaan dat hij alles zelf deed. Zijn danspasjes, manier van wandelen, stijl van haar en kleding werden destijds gekopieerd door al wie hip wilde zijn.

Wanneer Tony Manero thuis spaghetti eet, is hij omhuld in plastic, om de kleren te beschermen waarvoor hij gespaard heeft. Het sociale thema is goed uitgewerkt. Voor Italiaanse immigranten in Bay Ridge was een priester in de familie het hoogst bereikbare. Er is een conflict met een Puerto Ricaanse straatbende. Hun taalgebruik is grof, met een Napolitaans scheldwoord als stugots. Vrouwen worden als lustobject behandeld. Tony biedt Annette niet eens een vuurtje aan en grijpt niet in wanneer ze verkracht wordt. Hij zit vast in een job zonder toekomstperspectief.

De twee gigantische bruggen die Brooklyn met de andere wijken van New York verbinden, staan symbool voor het verlangen om te ontsnappen uit het eigen milieu. Er is een tegenstelling tussen architecturale grootsheid en kleinburgerlijke bekrompenheid. Wanneer Tony en Stephanie een restaurant binnen gaan, worden ze getoond door een ruit die tegelijk de stad weerspiegelt.

Tijdgebonden waren de stroboscoop, de discobal en de oplichtende dansvloer. De dansmuziek van toen klonk zachtaardiger dan wat later kwam, met nog veel invloed van smooth soul. De liedjes van de Bee Gees werden in een discojasje gestoken, wat een van de populairste soundtracks ooit opleverde.

Tony Montana komt uit een Latijnse, katholieke cultuur. Als Cubaanse antirevolutionair komt hij terecht in de V.S. van Ronald Reagan, een land van kapitalistische hebzucht. Tony heeft de keuze: de rest van z'n leven borden afwassen in een smerige hamburgertent of zich opwerken in de criminele sector. De decors en de kleding illustreren de tegenstelling tussen de milieus. Bij de Montana's thuis hangen heiligenprentjes aan de muur. Tony's verandering in kledingstijl gaat samen met z'n maatschappelijke opmars. Statussymbolen zijn z'n auto, z'n huis, een bad van megalomane proporties en z'n vrouw.

Elvira ziet hij als een trofee, een onderdeel van zijn luxueuze levensstijl. Zodra hij haar veroverd heeft, verliest hij z'n interesse in haar. Zij is een goudzoeker die aanpapt met de rijkste man en zich niet laat versieren door het hulpje: "Don't call me baby." De enige vrouw met wie hij een intieme band heeft, is z'n zus Gina. Vanuit z'n katholieke achtergrond wil hij dat zij maagd blijft tot het huwelijk, wat tot overbeschermend gedrag leidt. Z'n incestueuze neigingen zijn wellicht onderbewust. Een detail is dat hij z'n eigen zus niet opmerkt wanneer ze na 44 minuten over het strand wandelt. Manny (Steven Bauer) ziet vrouwen aanvankelijk slechts als lustobject, maar later stelt hij zich respectvol en beschermend op ten opzichte van Gina. Tony blijft een macho. Z'n machinegeweer (little friend) is een verlengstuk van z'n penis. Mijn favoriete mannelijke nevenpersonage is Ernie (Arnaldo Santana), de kleine garnaal die zonder vragen te stellen overstapt van z'n oude naar z'n nieuwe meester.

Het taalgebruik is grof, maar dat hoort bij het milieu. Het veelvuldige gebruik van het f-woord was toen nog geen cliché. Origineel zijn het Jiddische chazzer (varken) en Spaanse woorden als yayo, concha, coño, cabrón, maricón en spic. Een Quaalude is een illegaal slaapmiddel.

Kleurcontrasten zijn bewust gekozen. Tony draagt vaak rood, symbool voor stuwing en opwinding. Elvira draagt groen, voor passiviteit. Elvira is een onderkoelde hitchcockiaanse blondine; Gina een vurige Latijnse brunette. Er is een matchcut van de palmbomen op een rode muur naar echte palmbomen omgeven door azuurblauwe lucht. De synthesizermuziek van Giorgio Moroder roept een jaren '80-sfeertje open versterkt het gevoel dat alles zich afspeelt in één grote roes.

Rood guichelheil is de Nederlandse vertaling van het plantje in de titel. Blakeney (Leslie Howard) is een held met uitsluitend nobele eigenschappen. Wat hem boeiend maakt, zijn z'n vermommingen en het feit dat hij zich in Engeland dommer en oppervlakkiger voordoet dan hij is. Met listigheid is hij de Franse revolutionairen te slim af.

Een interessant personage is Lady Blakeney (Merle Oberon), omdat ze met haar Franse achtergrond moeilijk een kant kan kiezen. Ze voelt zich aangetrokken tot de idealen van de Franse Revolutie, maar zwicht zodra ze in haar echtgenoot de Scarlet Pimpernel herkend heeft. De Revolutie wordt als negatief en bloeddorstig voorgesteld ondanks haar uitgangspunten vrijheid, broederlijkheid en gelijkheid.

Leslie Howard leeft zich uit in deze veelzijdige rol. Merle Oberon is bevallig met een duister kantje. Nigel Bruce speelt de prins, een van z'n vele karakterrollen.

Het heeft nog een beetje het statische van verfilmd theater, maar dankzij de goede acteurs en het script blijft het genietbaar tot het einde. De kans dat iemand echt een regime verschalkt door zich als oud vrouwtje te vermommen, is klein. Het is een ouderwets avontuur, escapisme met de nodige dosis spanning, humor en romantiek, en een moraal van huwelijkstrouw en vaderlandsliefde.

Bij sommige mensen is er een kloof tussen het leven waar ze van dromen en het leven dat ze in werkelijkheid leiden. In z’n fantasie is Chris Cross een gevierd kunstschilder die omgang heeft met z’n modellen. In werkelijkheid is hij een onderdanige kassier die na vijfentwintig jaar trouwe dienst een gouden horloge krijgt. Thuis ligt hij onder de sloef bij z’n vrouw. Haar gedecoreerde eerste echtgenoot torent in portretvorm boven z’n opvolger uit. Voor een manipulatrice als Kitty is hij een hapklare prooi. Zij wordt zelf gemanipuleerd door Johnny, de smeerlap op de achtergrond.

Volgens bijgelovige soldaten brengt het ongeluk wanneer drie sigaren met één lucifer aangestoken worden, omdat de drie brandpunten een driehoek vormen. Op het personeelsfeestje is Chris Cross de derde sigaar. Fritz Lang gebruikt rook om een troebele sfeer op te roepen. Schaduwen symboliseren de verborgen duistere kant van de mens; spiegels staan voor zelfreflectie. Een anjer en het gefluit van een roodborstje stimuleren de artistieke inspiratie van onze hobbyschilder. Het “zelfportret” heeft een hypnotiserende blik.

De al wat grijzende Edward G. Robinson geeft dit onbenullige personage iets diepmenselijks. Joan Bennett is op haar allerbekoorlijkst als de in het zwart getooide femme fatale. Ook Dan Duryea mag er wezen als het brutale opdondertje met strohoed en bretellen. Rosalind Ivan hield aan haar rol als bazige echtgenote de bijnaam “Ivan the Terrible” over. Nee, op deze regisseur ben ik Lang niet uitgekeken.

Een verzetsfilm over een slechte mahjongspeelster die haar oksels niet scheert.

We krijgen een aspect van de Tweede Wereldoorlog te zien dat zelden aan bod komt: de Japanse bezetting van China, met collaboratie en verzet.

De camerabewegingen geven stuwing en sensualiteit aan de film. Het wordt nergens statisch en verveelt dan ook geen moment. De sprongen tussen 1942 en 1938 zijn mooi ingebouwd.

De affiches van Hollywoodfilms en het fragment in de bioscoop verwijzen naar de westerse cultuur. 1942 was het jaar van Casablanca. De zangscène en de operafragmenten zijn dan weer typisch Chinees, net als het wel zeer populaire mahjongspel. Naar het schijnt raakten de actrices tussen de opnames door echt verslaafd aan dit spel. Het is mogelijk dat bepaalde mahjongtekens die in beeld komen, een symbolische betekenis hebben.

Het hoofdpersonage worstelt met het klassieke dilemma tussen vaderlandsliefde en persoonlijke liefde. De grote ommekeer is de scene bij de juwelier, wanneer ze Yee waarschuwt dat hij zich beter uit de voeten kan maken. Hij heeft het eerst niet door, maar reageert dan razendsnel. Op het einde blijkt dat hij ondanks zijn hardvochtige gedrag gevoelens heeft, maar die houdt hij voor zichzelf.

Hoofdrolspeelster Wei Tang blinkt uit met veelzeggende gelaatsuitdrukkingen, sensueel en nergens overdreven. Tony Leung speelt zijn rol van rechtlijnige collaborateur met verve.

De muziek van Alexandre Desplat draagt bij tot de dromerige, mysterieuze sfeer. Hij hoort bij de beste filmcomponisten van de laatste jaren.

Mike Leigh begint niet met een volledig uitgewerkt scenario, maar vertrekt van improvisatieopdrachten waarbij de acteurs slechts weten wat hun personage weet. Het resultaat komt zeer realistisch over. Het accent van de Londense arbeidersklasse hoort daarbij.

Maurice (Timothy Spall) en Hortense (Marianne Jean-Baptiste) hebben zich opgewerkt op de sociale ladder met een carrière als fotograaf of optometrist - allebei een visueel beroep. Ze worden echter omringd door mensen die sociaal achtergebleven zijn, als gevolg van alcoholisme of van een tienerzwangerschap. Cynthia (Brenda Blethyn) wil haar dochter Roxanne (Claire Rushbrook) waarschuwen om niet dezelfde fout te maken, maar daardoor komt ze bazig en bemoeizuchtig over.

Wanneer Cynthia en Hortense elkaar voor het eerst ontmoeten, lijken het wel verborgen camera, met af een toe een voertuig dat door het beeld rijdt. Dan volgt een long take met een grotendeels geïmproviseerde dialoog. Het is moeilijk te geloven dat Hortense haar biologische dochter is, maar dat geeft net aanleiding tot een spannende confrontatie.

Monica, de vrouw van Maurice, pronkt met haar vernieuwde interieur, terwijl Cynthia nog steeds in het rommelige en bouwvallige huis van hun ouders woont. Monica wil kinderen, maar kan er geen krijgen; terwijl Cynthia twee kinderen kreeg zonder ze te willen. Maurice besluit filosofisch dat het beter is om gewoon uit te komen voor de waarheid. Tijdens de groepsdialogen worden ook de reacties getoond van wie niet aan het woord is. Donkere klanken van strijkers en koperblazers versterken de sombere sfeer.

Als aanhanger van method acting ging Al Pacino echt undercover in gevaarlijke buurten in New York om z'n rol voor te bereiden. Hij bracht heel wat tijd door met de echte Frank Serpico, wiens uiterlijk en manier van bewegen hij imiteerde. Z'n spreekstijl paste hij aan met een Italiaans accent en een nasale stem. Bij z'n woede-uitvallen en versierpogingen zit nogal wat improvisatie. De verschillende undercoververmommingen gaven leuke mogelijkheden. De scènes werden in chronologisch omgekeerde volgorde opgenomen, zodat ze z'n baard en snor geleidelijk aan in moesten korten. Hij was dus letterlijk geknipt voor die rol.

Het begint met het geluid van een sirene en de ambulancerit, waarna ruim tien jaar teruggesprongen wordt, alsof de gewonde Serpico z'n leven aan z'n ogen voorbij ziet gaan. Net vóór die sprong wordt er ingezoomd op z'n oog.

Met klokkenluiders loopt het zelden goed af, en dat heeft Serpico aan den lijve ondervonden. Als individu met goede bedoelingen ervoer hij een groepsdruk om mee te draaien met het corrupte systeem. Niet enkel het aannemen van geld was een probleem, maar ook het buitensporige geweld en het kunstmatig opdrijven van het aantal arrestaties.

De Italiaanse achtergrond van Serpico wordt benadrukt in enkele familiescènes en wanneer hij luidkeels een aria van Puccini meezingt. Hij had het moeilijk om bondgenoten te vinden, ook in z'n privéleven. In dieren had hij meer vertrouwen dan in mensen. Hij was eigenaar van een bobtail, een wit muisje dat heroïne op kan sporen en een lichtroze molukkenkaketoe. De echte Frank Serpico, die in recente jaren mee protesteerde tegen politiegeweld, zal dankzij deze biopic in de herinnering voortleven.

Hoewel in het collectieve geheugen herleid tot enkele ongebruikte stills van een opwaaiende jurk, is deze pikante komedie geestig van begin tot eind. Overgoten met een pseudoantropologisch en freudiaans sausje krijgen we een inkijk in het leven van een gemiddelde Amerikaan van middelbare leeftijd met een gemiddeld inkomen. Z'n onderdrukte verlangens, gesymboliseerd door het Creature from the Black Lagoon, uiten zich als dagdromen waarin hij beter piano speelt en succes heeft bij de vrouwen. The Girl lijkt weggestapt uit een van die mannelijke fantasieën - wat een contrast met z'n bazige echtgenote die hem van op afstand controleert en door de telefoon lijkt te kunnen kijken!

De jaren '50 waren een periode van toenemende welvaart. Moderne elektrische apparaten verhoogden het comfort van de burger: televisie, koelkast, airco, broodrooster. Net als de cocktailshaker worden deze niet altijd op de correcte manier gebruikt. De airco die in de jurk van the Girl blaast, is een voorafspiegeling van de bekende scène boven het metrorooster.

Dat het een toneelstuk was, merk je aan het hardop denken en het beperkte aantal personages en locaties. Dit wordt gecompenseerd door de spitsvondige dialogen. De podiumversie is grondig herschreven, met verwijderde en toegevoegde personages. Het grootste probleem was een conflict met de censuurcommissie.

Het verhaaltje werkt zonder dat ze effectief overspel plegen. Het komt bijna zover, maar op het nippertje besluit Richard dat hij z'n gezinsleven niet in gevaar wil brengen. Het monster van de zwarte lagune is verslagen, normen en waarden zijn gerespecteerd, iedereen gelukkig. Nochtans hadden ze in de toneelversie wel een avontuurtje, maar Billy Wilder moest tegen z'n zin alle allusies hierop schrappen. Er mocht zelfs geen haarspeld gevonden worden in bed. Toch heeft hij een paar seksuele toespelingen binnengesmokkeld: een vinger in een flessenhals, een teen in een waterkraan - de freudiaanse symboliek moge duidelijk wezen.

Voor de mannelijke hoofdrol hadden ze een acteur met een gemiddeld, niet al te aantrekkelijk uiterlijk nodig. De toen nog onbekende Walter Matthau deed auditie, maar ze kozen voor Tom Ewell, die hetzelfde type is en de rol al op de planken speelde. Marilyn Monroe speelde het naamloze domme blondje, al toont haar personage tekenen van creativiteit en een originele, ongekunstelde levensvisie. We krijgen haar enkel te zien door de ogen van Richard. Er is een gelijkenis tussen personage en actrice, van wie de naam zelfs genoemd wordt in een moment van zelfreferentie. Ook in het geval van MM deed een "artistieke" foto, uit 1949, de gemoederen oplaaien. Marilyn was een gecreëerd imago met een ingestudeerde maar onweerstaanbare glimlach, waarachter de labiele Norma Jean schuilging. Ze kwam nooit op tijd voor de opnames en had moeite om haar tekst te onthouden. Toch had niemand anders dat typetje van de blond bombshell beter gestalte kujnnen geven. De jaren daarna zou ze proberen om meer ernstig genomen te worden als actrice en rollen met meer dramatische diepgang te krijgen.

Dit is een politieke thriller in een realistische stijl, zonder overbodige actiescènes of bombastische muziek. Het is gebaseerd op een boek van Tom Bradby, die zelf even te zien is als staande reporter in een tv-journaal. Het werkt, doordat je gemakkelijk mee kunt leven met het hoofdpersonage. Andrea Riseborough weet de emoties te vertolken van een vrouw die geconfronteerd wordt met een moreel dilemma: loyaliteit aan de ideologie of er zijn voor haar zoontje. Met haar felrode mantel valt ze op in een grijze omgeving. Het toont aan hoe een politiek conflict een familie uiteen kan halen. Je krijgt weinig sympathie voor de radicale IRA-leden, noch voor de Britten van de harde lijn (Gillian Anderson), wel voor de gewone mensen die zich tussen twee vuren bevinden.

Als thriller is het goed opgebouwd, met als sleutelpunten enkele aanslagen en een cruciale verrassende wending. Het gaat niet enkel om een conflict tussen twee kanten, maar ook over conflicten binnen dezelfde kant. Een veelzeggende scène is wanneer de Britten proberen te beletten dat Brendan een militaire begrafenis krijgt als IRA-lid. Sterke punten zijn de historische achtergrond, de geloofwaardige benadering, de spanningsopbouw en het gepassioneerde acteerwerk.

Tegenwoordig is het aantal inwoners bijna vertienvoudigd, maar in de vroege jaren '40 was het Californische Santa Rosa een stadje met minder dan 20.000 inwoners. Misdaad kenden ze er voornamelijk uit detectiveromans. Hume Cronyn speelt een komisch nevenpersonage dat fictieve manieren bedenkt om een moord te plegen, zonder een benul te hebben van wat er zich werkelijk onder z'n neus afspeelt.

Wanneer nonkel Charlie (Joseph Cotten) in het stadje aankomt, stijgt een zwarte rookpluim uit de trein op als symbool voor het kwaad dat in het idyllische oord binnendringt. Noirelementen als rook, schaduw en weerspiegelingen worden symbolisch aangewend. Kort voor het einde is er een gesprek tussen de twee hoofdpersonages waarbij nonkel Charlie in de schaduw staat en z'n nichtje in het licht.

Teresa Wright speelt het nichtje dat moeilijk kan geloven dat zo'n ogenschijnlijk brave sul zulke wandaden op z'n geweten kan hebben. Haar zonnige glimlach maakt plaats voor een blik van angst en vertwijfeling. De elfjarige Edna May Wonacott voegt wat humor toe als het zusje dat te intelligent is voor haar leeftijd. Hitchcock zelf heeft een merkwaardige cameo als de treinpassagier met de perfecte speelkaarten.

De regisseur slaagt erin het verhaal met beelden te vertellen. In de vroege achtervolgingsscène onthult de camera dat de voortvluchtige zich op het dak schuilhoudt, zodat de kijker meer weet dan de detectives. Wanneer nonkel Charlie van bovenaan de trap op z'n nichtje neerkijkt, zie je hem denken dat hij haar uit de weg wil ruimen omdat ze te veel weet. Het is een spannende, sfeervolle thriller met gelaagde personages, een gezellige locatie, een dosis humor en een vleugje romantiek.

Shakespeare wordt van z'n sokkel gehaald als onaantastbaar genie en er terug op geplaatst als mens van vlees en bloed. Marc Norman en toneelschrijver Tom Stoppard hebben hem voorgesteld als iemand die op henzelf lijkt en worstelt met de beslommeringen van het theatermilieu: financiële perikelen, bemoeizuchtige mecenassen, nepotisme bij de rolverdeling, een narcistische acteur, een behaagziek publiek, gebrek aan waardering als scheppend kunstenaar, een strakke deadline in een inspiratieloze periode.

Het is een postmoderne benadering van de elizabethaanse tijd, heen en weer springend tussen getrouw en persiflerend. Het theater The Rose is met kennis van zaken nagebouwd. Historische personages als de op bloedige wraakscènes kickende John Webster zijn uitvergroot. In werkelijkheid liet koningin Elizabeth zich niet rechtstreeks in met de carrière en het liefdesleven van haar onderdanen. De kostuums zijn er soms net iets over, zoals dat hondje met de molensteenkraag. Er wordt vrij omgesprongen met jaartallen en historische feiten. Bewuste anachronismen zijn de psychotherapie en het souvenirkopje van Stratford-upon-Avon. De titel Graaf van Wessex bestond niet tussen 1066 en 1999. Na het zien van Shakespeare in Love heeft prins Edward er zelf om gevraagd.

Een centraal idee is dat Will inspiratie haalde uit toevallige gebeurtenissen in z'n dagelijkse leven. Een uitroep op straat ("A rose by any other name would smell as sweet") verwerkte hij in Romeo and Juliet. De doodskop heeft hij gebruikt in Hamlet. Een gunstige afloop van de overspelige liefdesgeschiedenis was historisch te afwijkend geweest, maar toch kent deze komedie een happy end doordat hij Viola vereeuwigt als personage in Twelfth Night - ook een vrouw die zich als man vermomt.

Gwyneth Paltrow weet als Amerikaanse feilloos Engelse personages tot leven te brengen. Je merkt dat de Britse acteurs veel theaterervaring hebben. Joseph Fiennes zet een kwetsbare Bard neer; in het begin zit hij z'n handtekening te oefenen. De leukste nevenrollen zijn voor Geoffrey Rush als gekwelde maar eeuwig optimische theatereigenaar en voor Colin Firth als overdreven zelfzekere fortuinjager.

Deze bonte mengeling van historische feiten en fantasie is gewiekst en origineel. Er hadden iets meer honden en piraten in gemogen, maar al bij al is het resultaat geslaagd te noemen.

Muzikaal is dit de beste van alle Fred-en-Gingers. George Gershwin combineerde elementen van klassiek en jazz, en schreef enkele tijdloze liedjes, met name They Can't Take That Away from Me en Let's Call the Whole Thing Off. Na dat laatste volgt de beroemde rolschaatsscène. Tapdansen wordt gecombineerd met klassiek ballet. Op het schip beginnen ze te dansen op het ritme van de machines. De choreografie van Hermes Pan ziet er geweldig uit.

De intrige is dezelfde als altijd, met Ginger die moeilijk te krijgen is maar na een hoop misverstanden bezwijkt. Edward Everett Horton heeft een paar kostelijke scènes. Ook een witte terriër heeft een bijzondere rol als Gingers gezelschapsdier.

Fred Astaire ziet er galant uit, eerst met smoking en gepommadeerde haren, dan met een fedorahoed. Ginger Rogers draagt sierlijke, lange jurken van Irene Lentz, een beetje bont en blinkende juwelen. Op romantische momenten komt ze in close-up met een gaasfilter. Decors in artdécostijl bevatten plantaardige en asymmetrische vormen. Er zit ook een flipboekje of folioscoop in.

Een betere titel was misschien Satyriasis geweest. Sommige scènes hadden niet zo expliciet gemoeten. Het gedeelte dat hij succesvol en gedisciplineerd is in zijn job, kwam minder uit de verf.

Interessant wordt het wanneer hij een afspraakje heeft met zijn collega Marianne, die op zoek is naar een ernstige relatie. Dan blijkt dat hij verslaafd is aan seks, maar bang van intimiteit. De schaamte komt tot uiting wanneer hij zijn pornocollectie weggooit, zoals een kettingroker die zijn sigaretten weggooit maar niet lang daarna al een nieuw pakje koopt.

In haar afscheidberichtje zegt Sissy: "We're not bad people. We just come from a bad place." Dat zou erop kunnen wijzen dat ze misbruikt zijn als kind.

China was vijf jaar achter, want het zat nog in het stomme tijdperk terwijl ze in Hollywood al talkies maakten. Toch is dit een heuse klassieker. De titel betekent letterlijk godin, maar is ook een eufemisme voor prostituee. Honderdduizend vrouwen beoefenden dit beroep in Shanghai.

De gracieuze Ruan Lingyu speelt een vrouw met een dubbelleven. Overdag voedt ze haar zoontje op, maar om negen uur 's avonds neemt ze, uitgedost met een cheongsam en grote oorbellen, een riksja naar het centrum om als straatmadeliefje klanten te lokken. De actrice zegt veel met haar lichaamstaal. Als ze de trap bestijgt, zie je dat ze moe is. In close-up laat ze een waaier aan emoties zien.

Schurk van dienst is haar pooier, een bullebak met een deukhoed en blingbling. Nevenpersonages variëren van roddeltantes tot een leraar die begrip toont. Ook het jongetje speelt z'n rol goed.

Tijdens de tussentitels wordt een oud reliëf getoond van een vrouw die haar kind zoogt. De schoolpoort en de tralies symboliseren de scheiding tussen de gevallen vrouw en de burgerlijke maatschappij. Een mooi beeld is wanneer ze haar kindje zit te wiegen terwijl de slinger van de pendule een gelijkaardige beweging maakt. Het is een pleidooi voor sociale tolerantie. Het zoontje krijgt ondanks z'n afkomst een kans op een betere toekomst. Toch wringt het dat de vrouw zelf geen genade krijgt. Dit gedurfde drama verveelt geen moment .

Hypermoderne elementen gaan samen met Chinese traditie in de spectaculaire maar stijlvolle wuxia-ensceneringen. Het zijn snelle opeenvolgingen van korte shots met slow motion en dolken die op hun doel afvliegen. De helden beschikken over fantastische talenten, zoals heel hoog kunnen springen en feilloos kunnen mikken van op grote afstand. Het resulteert nooit in bruut geweld, maar lijkt meer op de choreografie van een dans.

Zhang Ziyi is opgeleid als danseres. Ze heeft een zachte en een harde kant, bedwelmende ogen en een hoge schedel. Tegelijk is ze een bloem en een onverschrokken strijder. Ze zingt zelf het eeuwenoude gedicht over de fatale schoonheid uit het noorden, waarmee Mei de vernietiging aankondigt die haar eigen schoonheid teweeg zal brengen. Ze heeft de starende blik van een blinde die zich op haar andere zintuigen concentreert. Tijdens het echospel worden traditionele instrumenten bespeeld: de pipa (luit) en de tanggu (trommel). In de achtergrondmuziek zijn ook de erhu (vedel) en de dizi (dwarsfluit) te horen.

Er is een contrast tussen de felle kleuren in het bordeel en de herfstkleuren in het bos. In het reusachtige bamboebos is alles groen en draagt Mei een douli, zo'n Chinees bamboehoedje. Toen het onverwacht ging sneeuwen in oktober in de Oekraïne, gaf dat mogelijkheden voor een mooie climax. Het vindt plaats tijdens het verval van de Tangdynastie in de negende eeuw, maar je kunt het ook interpreteren als kritiek op de huidige Chinese regering - of net niet.

Het is moeilijk te geloven dat zo’n groot hotel zich op meer dan zestig kilometer van de bewoonde wereld zou bevinden, maar het is dan ook niet realistisch bedoeld. Er is veel ruimte in het hotel, maar door het isolement kan toch een vorm van claustrofobie of cabin fever optreden.

Bij Jack Nicholson is er soms een tegenspraak tussen z’n lichaams- en z’n verbale taal, bijvoorbeeld wanneer hij troostende woorden tot z’n zoontje spreekt met een dreigende blik. Jacks alcoholisme kan z’n agressie en z’n hallucinaties verklaren. Shelley Duvall had het juiste gezicht om een angstig iemand te spelen.

Bij de angstaanjagende fenomenen rijst de vraag of ze bovennatuurlijk of psychologisch zijn. De gasten die alleen Jack ziet, waaronder een verzameling feestgangers in de jaren ‘20, kunnen hallucinaties zijn. De spoken zijn moeilijker uit te leggen, want hoe kon het zoontje op de hoogte zijn van die gasten die een bloedige dood gekend hebben in het hotel? Ook het telepathische contact met de kok, waarnaar de titel verwijst, lijkt bovennatuurlijk.

De helikopterbeelden in het begin zetten de juiste stemming, net als het besneeuwde labyrint tijdens de climax. De binnenscènes zijn op een set in Engeland opgenomen. Kubrick hield van symmetrische beelden en rood-witte decors. De langzame tracking shots door de gangen werden gemaakt met een steadicam in een lage positie op een rolstoel met rubberen wielen. Wanneer Jack achterwaarts van die trap valt, zien we een stuntman.

Het geluid versterkt de dreigende sfeer: de wind, voetstappen en een typemachine met veel galm, de zoevende klank van de driewieler. De muziek is goed gekozen: in het begin het Dies Irae uit de gregoriaanse dodenmis; later dissonante toonclusters en dreigende percussie van modernistische componisten als Ligeti en Penderecki. Het is een stijloefening met huiveringwekkende momenten en beelden die blijven hangen.

Inhoudelijk moet je nogal wat clichés en ongeloofwaardigheden verdragen. Het begint al met een accidentally overheard conversation en een moordenaar die er niet aan denkt het gordijn dicht te trekken. De getuige verkeert in shocktoestand, met een lage bloeddruk en geestelijke verward. Tijdens de hypnosesessies herinnert ze zich alles. Lynn Bari speelt de femme fatale die hem tot een tweede moord aan wil zetten. Ondanks de onzinnige intrige is het een leuk kijkstuk, dankzij de spreek- en acteerstijl van Vincent Price in de rol van gentleman-misdadiger. Stilistisch is het ook mooi, met gebruik van schaduwen en rook.

Het eerste half uur is sterk, met als hoogtepunt het lied "Ol' Man River". Wat een stem heeft die William Warfield! Daarna zakt het verhaal ineen en komen er nogal wat overbodige liedjes. Ava Gardner zingt niet zelf, de anderen wel.

Mijn interesse werd opgewekt door de aanwezigheid van Louise Brooks, maar eigenlijk is het vooral een kans om een paar met vergetelheid bedreigde acteurs te leren kennen. Ford Sterling speelt een goed geklede oplichter; Lois Wilson z'n naïeve slachtoffer. Louise Brooks, met haar bekende shingle bob, steunt een uitvinder van antiroestverf. De pogingen om iedereen om de tuin te leiden zijn best wel grappig. Hoewel de afloop enigszins voorspelbaar is, gaat het nooit vervelen. Het is ook een mooie gelegenheid om gebouwen en auto's in het Philadelphia van de jaren '20 te zien.

In dezelfde periode als Pam Grier stond ook aan de andere kant van de Grote Oceaan een actieheldin op. Voor Lady Snowblood is wraak een heilige opdracht. De inleiding en enkele flashbacks maken de oorsprong van haar eed duidelijk. Een wijze leraar bereidt haar voor op haar taak. Op het einde van de negentiende eeuw waren er al revolvers, maar zij verkiest traditionele wapens als de katana (zwaard) en de kaiken (dolk).

Wit en rood worden veel gebruikt. Het zijn de kleuren van sneeuw en bloed, van onschuld en wraak, en van de Japanse vlag. Een doodsklok kondigt naderend onheil aan. Het rondspuitende bloed is overdreven, maar dat vergroot het cultgehalte. Een interessante wending is dat de dochter van een van de slachtoffers op haar beurt wraak wil nemen, wat leidt tot een spiraal van geweld.

Van de originele manga in zwart-wit zijn enkele beelden te zien. Traditionele Japanse elementen zijn de kimono, de shoji-vensters, de kalligrafie en de kotomuziek. Meiko Kaji zingt zelf het themalied Shura No Hana ("Bloem van vernietiging").

De omstreden rol van Emily Blunt is het enige wat hier meer van maakt dan het zoveelste stoere wraakfilmpje. Zij gelooft dat bruut geweld niet de beste manier is om problemen op te lossen, maar ze wordt geconfronteerd met een machomilieu waarin zowel de gangsters als de misdaadbestrijders het oog-om-oogprincipe volgen. Deze confrontatie tussen twee morele opvattingen maakt dat het meer is dan een opeenvolging van actiescènes.

In de opbouw zitten wat zwakke elementen. Zo gedragen de misdadigers zich te veel volgens de voorspellingen van de bestrijders. Ook is het moeilijk te geloven dat iemand met een eigen willetje als Kate zich zo gemakkelijk laat verleiden door de eerste de beste Ted (John Bernthal).

Toch is het geheel vrij geslaagd, wegens het hoge tempo en het grauwe beeld van het Mexicaanse criminele milieu. De beelden van die warmtecamera zijn er mooi in verwerkt.

De titel is dubbelzinnig. Op voorhand twijfelde ik of het om Antarctica of om een fictief continent ging; het hangt ervan af of je Noord- en Zuid-Amerika afzonderlijk telt. In de film spreken ze van Australië, maar je krijgt ook droombeelden te zien van een onbestaand landschap, met bergen, water en woestijn - ook op de affiche. Ik hou het dus toch op het fictieve continent, als metafoor voor de dood.

De manier waarop het onderwerp benaderd is, stemt tot nadenken. Waarom pleegt een gezin met een saai, routineus leven maar zonder gezondheids- of financiële problemen collectief zelfmoord? Haneke biedt geen pasklaar antwoord.

De stijl is ultrarealistisch, het doet een beetje denken aan reality-tv. Helaas wordt het uitgebreid tonen van routinehandelingen algauw langdradig, waardoor vooral het eerste uur bij momenten tergend traag verloopt.