Meningen

Maggie Cheung draagt tientallen cheongsams - traditionele Chinese japonnen - met allerlei patronen. Gracieus schrijdt ze door de straten van Hongkong. Typisch Chinees zijn mahjong en noedels, maar dan hangt daar opeens zo'n klok van Siemens. Ook westers is Nat King Cole met zijn versie van Quizás, quizás, quizás.

De suggestieve sfeer wordt bepaald door de trage beelden bij het strijkersthema, een bewerking van de muziek die Shigeru Umebayashi schreef voor Yumeji (1991). Veel gebeurtenissen worden getoond doorheen een deur- of raamopening, waardoor de toeschouwer een bespieder op afstand wordt. Licht, kleuren en regen dragen bij aan de stemming.

Een net-niet-relatie of een romance die platonisch blijft is vaak interessanter, omdat de spanning dan nooit ontladen wordt. Het verlangen naar is spannender dan de daad. De hoofdpersonages Chow en Chan voelen zich bekeken door hun roddelzieke buren, maar het is niet enkel de sociale controle die hen tegenhoudt. Het is vooral hun eigen geweten. Ze willen zich niet verlagen tot het niveau van hun respectievelijke echtgenoten. Het gezicht van deze wederhelften komt nooit in beeld, enkel hun achterhoofd en hun stem zijn waar te nemen. Vertellen door weg te laten is een subtiele techniek. Een mooie vondst is het rollenspel waarin de echtgenoot nagespeeld wordt door Tony Leung.

De verplaatsing naar Angkor Wat is verrassend maar begrijpelijk. Zo'n geheim wil je niet in je eigen buurt prijsgeven. Het Cambodiaanse monument is een waardige vertrouweling. Enkel een boeddhistische monnik is getuige, maar dat zal wel geen grote roddelaar zijn. Hoewel traagheid en mysterie centraal staan, moet je toch op het puntje van je stoel zitten om geen detail te missen.

Deze politieke thriller geeft een realistisch beeld krijgt van wat de CIA doet. Het is een portret van Valerie Plame, een geheim agente die in de problemen kwam nadat haar echtgenoot Joseph Wilson een rapport publiceerde over de vermeende massavernietigingswapens in Irak. De entourage van George W. Bush wordt ontmaskerd als een bende leugenaars die het leven zuur maakte van hen die de waarheid naar buiten wilden brengen. In de iets langere director's cut wordt vermeld dat Scooter Libby, de man die de identiteit van Plame lekte, in 2018 volledige gratie kreeg. Dat creëert de indruk dat er niets veranderd is. Bedenkelijk is ook de rol van de media. Zijn zij er om objectieve informatie te verspreiden of om de Amerikanen dom te houden?

Er zitten echte beelden in van leugenachtige persconferenties van het Witte Huis, en van Valerie Plame tijdens de eindcredits. Naomi Watts heeft haar uiterlijk goed geïmiteerd. Ze zet een vrouw neer die iets wilde verwezenlijken, maar ongewild in een wervelwind terechtkwam. De titel kan op twee manieren vertaald worden. "Eerlijk spel" zou ironisch zijn; "wild waarop gejaagd mag worden" geeft daarentegen een idee van wat ze die vrouw aangedaan hebben.

Als een gigantische fallus torent een afgedankte zendmast boven de Mojave uit. Hij is fictief, maar gebaseerd op een zeshonderd meter hoge constructie in Sacramento County die regelmatig beklommen wordt door parachutespringers en andere avonturiers.

Zo'n toren beklimmen is een uitdaging, een overlevingstocht die kracht, techniek, voorbereiding, moed en wilskracht vergt. Op psychologisch vlak gaat het ook over vriendschap, zelfverwezenlijking en rouwverwerking. Hunter is een durfal; Becky een twijfelaar.

Ze hebben het bovenste gedeelte nagebouwd op een berg. De actrices hangen dus echt tot dertig meter boven de grond te bengelen. Het budget was beperkt; er is geen gebruik gemaakt van dure simulaties in een studio. Panoramische shots worden afgewisseld met subjectieve cameravoering en met beelden die de klimsters zelf maken met hun telefoon of met een drone. Dramatische ironie ontstaat wanneer de kijker meer weet dan de personages, bv. wanneer close-ups van losgeraakte schroeven het naderende onheil aankondigen. Zo neemt de suspens toe. Men wordt op het verkeerde been gezet wanneer de illusie van Becky getoond wordt in plaats van de gruwelijke realiteit.

Omdat ze op een jong publiek mikten, is het taalgebruik achteraf gekuist: "freaking" i.p.v. het F-woord. Er zitten ongeloofwaardige elementen in, maar het is een spannende, dynamische ervaring die je veilig vanuit je luie stoel kunt beleven.

Wanneer tieners kiezen voor de kunsthumaniora, doen ze dat om hun artistieke talenten te ontwikkelen, of misschien omdat ze de gewone middelbare school beu zijn. Het gaat hier om een echte school in New York: de High School of Performing Arts. Sommige leraars die we te zien krijgen, gaven daar echt les. Eartha Kitt, Liza Minnelli en Suzanne Vega zijn oud-leerlingen.

We komen veel te weten over de sociale en familiale achtergrond van sommige scholieren. In New York hebben nogal wat mensen een etnische achtergrond. De ene probeert dat te camoufleren door z’n naam te veranderen; de andere probeert het juist uit te spelen. Rond die leeftijd ondergaan mensen veranderingen. Het overbeschermde muurbloempje Doris bloeit helemaal open. Die vier jaren kunnen een opstapje zijn naar een carrière in muziek, theater of dans, maar voor velen wordt het een desillusie en krijgt de titel een ironische betekenis. Talent is geen garantie op succes.

In de acteerles leren ze dat je in je eigen herinneringen en gevoelens moet graven, en je masker afzetten op het podium. Voor Montgomery betekent dat uitkomen voor z’n geaardheid - een gewaagd onderwerp voor die tijd. Er wordt klassiek ballet gedanst op Het Zwanenmeer, maar ook moderne dansstijlen komen aan bod. Mozart en Beethoven worden uitgevoerd op klassieke instrumenten, maar Bruno vormt met z’n synthesizers een eenmansorkest.

Toen de acteurs op straat dansten tussen de neonlichten en de gele taxi’s, hoorden ze een liedje van Donna Summer. Het titelnummer werd er pas achteraf op geplakt. Tegenover al die uitbundigheid staat de breekbare ballad Out Here on My Own, geschreven door Lesley Gore en met emotie gezongen door Irene Cara. De tekst gaat over de onzekerheid van een adolescent en het zoeken naar een plaats als individu in deze wereld. Wat er ook van hen wordt, alle leerlingen zullen zich die vier jaren herinneren als een bewogen periode in hun leven.

Aangrijpend realistisch drama over een negentienjarig meisje dat in de psychiatrie terechtkomt. Het is gebaseerd op het toneelstuk In Two Minds dat David Mercer voor de BBC schreef, ook geregisseerd door Ken Loach.

Janice krijgt de diagnose schizofrenie, terwijl ze alleen maar een opstandige adolescent is die door een moeilijke periode gaat. Ze krijgt medicatie en moet elektroshocks ondergaan. Tegen het einde maakt ze inderdaad een gestoorde indruk, maar dat is een gevolg van de behandeling. Dit is een aanklacht tegen de psychiatrie van de jaren zestig. Haar eerste psychiater probeerde het met gesprekstherapie, maar die werd ontslagen. Dit is geïnspireerd door R. D. Laing, een Schotse psychiater die destijds overhoop lag met de gevestigde psychiatrie.

De dokters negeren de sociale achtergrond van Janice. Haar ouders zijn arbeiders die jarenlang hard gewerkt hebben. Hun normen en waarden zijn conservatief. Ze hebben het beste met hun kinderen voor, maar nemen foute beslissingen. Er is een kloof met de hippiegeneratie. Janice' vriend Tim zet zich af tegen de kleinburgerlijke maatschappij. Een gezin is volgens hem een trainingskamp is om kinderen hetzelfde te leren doen als hun ouders.

De stijl is sober. Twee ingrijpende gebeurtenissen krijgen we niet te zien: de abortus en de elektroshocks. De nadruk ligt op de dialogen. Toch zijn er een paar visuele vondsten: de blauwgeverfde tuin en het huilende kindje op de zwangere buik.

Ken Loach kiest vaak relatief onbekende acteurs die op hun personage lijken. Sandy Ratcliff had een problematische tienertijd. Later heeft ze nog in Eastenders gespeeld, maar daarna kreeg ze problemen met heroïne. Hier speelt ze heel geloofwaardig, net als de twee acteurs die haar betuttelende maar goedbedoelende ouders spelen.

Bij Hitchcock zit de suspens vaak in het principe dat de kijker meer weet dan de personages. De dreiging kennende zou die de sympathieke personages willen waarschuwen. Wanneer Blanche tijdens de eerste seance even tussen haar vingers door kijkt, weet de toeschouwer meteen dat ze een oplichtster is. De lekkende remvloeistof verraadt dat de auto gesaboteerd is. De daaropvolgende scène wordt volledig uit het standpunt van de inzittenden getoond, alsof je zelf achter het stuur zit. Daarbij werd de verouderde techniek van achtergrondprojectie gebruikt, omdat de bejaarde regisseur de controle wilde behouden zonder halsbrekende toeren uit te halen.

Er zijn twee verhaallijnen die allebei rond een man-vrouwduo draaien. Het eerste duo bestaat uit sympathieke oplichters die op geld azen dat toch niemand zou missen. Aan hun keuken te zien hebben ze het niet breed. Het tweede duo zijn de echte schurken. Hij is een onvervalste psychopaat, die een charmante eerste indruk maakt maar over lijken gaat om zichzelf steeds verder te verrijken. De twee verhaallijnen komen geleidelijk aan via enkele tussenschakels bijeen, maar reeds vroeg komt het bijna tot een letterlijke botsing wanneer ze Karen Black, vermomd met een blonde pruik, bijna omverrijden. De camera schakelt dan naadloos over vanuit de hoogte.

Vermommingen, valse identiteiten en nepseances zijn de orde van de dag. De werktitel was dan ook Deceit. De uiteindelijke titel heeft een dubbele betekenis, want een plot is ook een lapje grond op een kerkhof. Blinkende kleinoden zijn een visueel motief. De openingsbeelden tonen de kristallen bol van de helderziende. De diamant wordt in open zicht verborgen in de luchter, die daarna herhaaldelijk in beeld komt. Het oog van Blanche is ook belangrijk, eerst wanneer ze tussen haar vingers door gluurt, en op het einde wanneer ze knipoogt in de stijl van Wiske. In het allerlaatste shot van Hitchcock wordt de vierde muur doorbroken.

De acteurs zijn minder bekend, maar wel uitstekend in hun rol. Vooral de twee hoofdrolspelers komen erg natuurlijk over. Bruce Dern is ontspannen, stopt er wat humor in, en voegt hier en daar een eigen zinnetje toe komen. Barbara Harris doet die stemmetjes van gecontacteerde overledenen erg leuk, heeft iets speels en doet veel met haar ogen. John Williams gebruikte een engelenkoor voor de paranormale scènes en paukenroffels om dreiging aan te geven en effectieve momenten van stilte. De passages met klavecimbel hebben een luchtig karakter, wat past bij het Hitchcockprincipe dat misdaad een beetje spannend maar vooral zeer leuk kan zijn.

Verfilming van de komedie van Oscar Wilde. In het begin krijgen we George Sanders en Madeleine Carroll te zien als bejaarde. Knap werk van de make-upafdeling; ik was er even ingetrapt. Het eigenlijke toneelstuk volgt dan als een grote flashback. Dat geeft wel een lichte stijlbreuk, want aan de snedige oneliners merk je dat alleen dat gedeelte door Oscar Wilde geschreven is. In het slotgedeelte geeft de muziek een te melodramatisch effect.

In het begin van het eerste bedrijf zit een beeld van de kathedraal van Uppsala, met daartegenaan geplakt het theater van de familie Ekdahl. Dat maakt meteen duidelijk om welke tegenstelling het hier gaat: theater tegenover religie.

Theater is tegelijk een venster op de wereld en een vlucht uit de wereld. De tienjarige Alexander experimenteert met een poppenkast en een toverlantaarn. Hij fantaseert verhalen, wat soms uitgelegd wordt als liegen. Fanny is een toeschouwer die steeds partij kiest voor haar broer.

De titel had ook Ekdahl vs. Vergérus kunnen zijn. De tegenstelling tussen de twee families blijkt uit de interieurs. Bij de familie Ekdahl is er veel licht, met kleur, bloemen, schilderijen, draperieën en kantwerk. Bij de familie Vergérus is alles donker en sober, met veel grijs en bruin.

De oude weduwe Helena heeft een progressieve kant, want ze laat het personeel mee aan tafel zitten op kerstavond. Oscar is de zoon die de theatermicrobe doorgeeft; Gustav de rokkenjager en Carl de speelvogel met schulden en een lorgnet. Z’n Duitse vrouw Lydia zingt een lied van Schumann. Het strijkkwintet van dezelfde componist dient als achtergrondmuziek.

Door te hertrouwen verkiest Emilie Ekdahl duisternis boven licht, maar later krijgt ze daar spijt van. Als bisschop vertegenwoordigt Edvard Vergérus het hoogste lutherse gezag, en ook thuis spreekt hij alsof hij op de preekstoel staat. Zijn onbuigzaamheid leidt ertoe dat Alexander het bestaan van God in vraag gaat stellen.

Een derde partij vormt de joodse familie Jacobi. Als woekeraar heeft Isak een stereotiep kantje, maar hij is vooral een goede vriend van de Ekdahls – en minnaar van Helena. De raadselachtige Ismael wordt door een vrouw gespeeld.

Shakespeare is aanwezig met citaten en allusies, en de lange versie telt vijf bedrijven. Bijgestaan door een souffleur en geweldige klankeffecten speelt Oscar de vader van Hamlet. Net als koning Claudius verschijnt hij later als spook – al gebeurt dat slechts in het hoofd van z’n nabestaanden.

De cast van bekende en minder bekende acteurs doet het voortreffelijk. Mooie rollen zijn er voor Ewa Fröling, Gunn Wållgren, Erland Josephson en Harriet Andersson. Het is moeilijk te geloven dat de lelijke dienstmeid Justina door dezelfde actrice gespeeld wordt als de titelrol in Sommaren med Monika (1953).

Er zitten autobiografische elementen in. Ingmar Bergman werd geboren in Uppsala en had veel gemeen met Alexander. Z’n autobiografie heet Lanterna Magica. Z’n vader was een lutherse dominee met wie hij vaak overhoop lag. Dit grootschalige, zeer persoonlijke werk is het laatste hoogtepunt in de carrière van een van de grootste regisseurs.

De titel houdt in dat vrijheid, het westerse ideaal sinds de Franse Revolutie, een illusie is. De mens heeft geen controle over z'n eigen lot, maar wordt geregeerd door toeval en zijn onderbewustzijn. Surrealisten stapten af van het logisch opgebouwde verhaal. In plaats daarvan gebruikten Buñuel en co-scenarist Jean Claude Carrière elementen uit hun dromen en vrije associatie. Typische droombeelden zijn de dieren en de postbode die zomaar de slaapkamer binnen wandelen; op het toilet zitten waar iedereen het kan zien; een vrouw die naakt piano zit te spelen. In dromen komen absurde dingen voor die op het moment van de droom normaal lijken.

Toch is het geen losse opeenvolging van fragmenten, maar een kettingstructuur. Elke episode is gelinkt aan de vorige, meestal doordat een nevenpersonage van het ene fragment vertrekt om ergens anders hoofdpersonage te worden. De man die een emoe zag, gaat naar de dokter; diens verpleegster rijdt naar de herberg; daar zit de moraalprofessor van de politieschool aan het ontbijt; enzovoort. Na de absurde zaak van het aanwezige vermiste meisje is er een matchcut van de schoenen van de commissaris naar de schoenen van de brigadier, die naast de scherpschutter zit. Bovendien zijn er terugkerende elementen, zoals de dieren en het opsteken van een sigaret. Geweerschoten worden in het begin en op het einde afgevuurd door de autoriteiten.

Een duidelijke boodschap zit er niet in, al sijpelen bepaalde opvattingen door: dat menselijke vrijheid een illusie is en dat moraal cultureel bepaald is. Humor zit in het onconventionele gedrag van bijvoorbeeld de paters, die eerst een kaars aansteken en bidden maar vervolgens gaan roken, drinken en gokken. Seksuele afwijkingen geven onderdrukte verlangens weer: necrofilie, sadomasochisme en gerontofilie. De jongen zegt dingen tegen z'n bejaarde tante die iemand normaal tegen een jonge maagd zou zeggen. Kritiek op de sensatiezucht van de media en het publiek zit in de episode met de massamoordenaar die na z'n veroordeling handtekeningen uitdeelt. Buñuel merkte op dat de doodstraf absurd is, aangezien elke mens van bij z'n geboorte ter dood veroordeeld is.

Buñuel zelf heeft een minirolletje als de monnik die geëxecuteerd wordt in het begin. Monica Vitti, Michael Lonsdale en Michel Piccoli hebben ook een kleine maar memorabele rol. Achter de absurditeiten en schijnbaar losse structuur gaan diepere inzichten en betekenissen schuil.

Matige verfilming van Hemingways roman. Het draait te veel om het liefdesverhaaltje, te weinig rond zijn ervaringen als ambulancier en zijn visie op de oorlog. Hemingway stond bekend voor zijn heldere stijl zonder overbodige emotie. Dat is hier niet het geval.

Ik verkies de versie met Rock Hudson en Jennifer Jones.

Mooi dat vrouwenatletiek eens het onderwerp is van een film. In Amerikaanse films zien we alleen cheerleaders die juichen voor mannelijke sporters.

Dankzij het hoge tempo is deze film geen moment vervelend. De rivaliteit tussen de meisjes en hun verschillende sociale achtergrond houden het verhaal boeiend.

Leuk is dat je enkele echte (ex-)atleten en commentatoren te zien krijgt als zichzelf: Colin Jackson, Jonathan Edwards, Jeanette Kwakye...

De plot is ultravoorspelbaar. Dat ze de estafette winnen met een neuslengte op de Amerikanen zat er uren op voorhand aan te komen. Toen ze vijfde werden in de halve finale, wist ik meteen dat er iemand gediskwalificeerd zou worden. Getelefoneerd!

Fictieve atletiek in beeld brengen is niet gemakkelijk. Van Lisa Temple (Lily James) kun je zeggen dat ze er meer uitziet als een hoogspringster of middellangeafstandloopster, maar 200m is nog net aannemelijk. Wanneer Trix haar blessure krijgt in de 100m, ligt ze nog een meter voor wanneer ze al een halve seconde stilstaat. Deze scene lijkt me geïnspireerd door Marion Jones in de 200m op het WK van 1999.

Fatty Arbuckle en Mabel Normand hebben een grote rol gespeeld bij het ontstaan van de slapstick bij Keystone. Hij was een gezellige dikzak met een nijlpaardbroek en bretellen. Zij vormde met haar snoezige uiterlijk vaak de aanleiding tot jaloezie. Slechterik van dienst is Al St. John, die veel nevenrollen speelde in stomme komedies en later in westerns.

Sommige grappen en plotelementen zouden geleend worden door bekendere komieken. Het gegeven van een drijvend huis is vindingrijk maar absurd, vooral omdat de twee echtelieden wel heel vaste slapers blijken. De echte held is Luke the Dog, de staffordshireterriër die in het echte leven eigendom was van het echtpaar Arbuckle. Lang vóór Rin Tin Tin en Lassie verrichtte hij reeds zien wat een getrainde hond kan bijdragen.

Met de beperkte middelen van toen was toch al heel wat mogelijk. Voor de scènes in het donker werd een blauwe kleurfilter gebruikt. Vierendertig minuten is net de goede lengte om iets te ontwikkelen zonder langdradig te worden.

Vóórdat hij z'n gezicht ging verbergen achter een dosis beharing, speelde R. W. Fassbinder deze hoofdrol. Blijkbaar was hij een goed acteur. Zijn "Fox" is iemand die enkel op korte termijn denkt, die in een roes leeft. De voornaamste mannelijke personages hebben twee dingen gemeen: ze zijn homo en ze houden niet van hard werken. Aan geld raak je door de loterij te winnen of door een loterijwinnaar te pluimen. Fox is naïef, maar ergens moet hij geweten hebben dat hij gepluimd zou worden. Voelde hij zich echt aangetrokken tot Eugen of vooral tot het nieuwe milieu waarin hij terechtkwam? Eugen doet zich netjes en beschaafd voor, maar is een snob die ver boven z'n stand leeft en het bedrijf van z'n vader verder de afgrond in helpt. Het contrast tussen de twee milieus is zichtbaar in de kleding en de interieurs. Fox moet z'n kleding en z'n manieren aanpassen om toonbaar te zijn tussen de kitscherige tapijten en biedermeiermeubels. Z'n zus verwaarloost de inrichting van haar appartement en woont tussen de lege drankflessen. Conclusie: geld maakt niet gelukkig als je het verkwanselt.

Het begint als Black Beauty, gaat verder als The Birds en eindigt als De Rattenvanger van Hamelen. Het is een aanklacht tegen dierenmishandeling, maar zonder prekerig te worden. De titel geeft aan dat je het ook als een allegorie over onderdrukking kunt zien. Voor een hond is de mens een god die goed- of kwaadaardig kan zijn.

Twee verschillende honden hebben de bastaardhond Hagen gespeeld. Het africhten van de honden is een prestatie. Ik vraag me af hoeveel computeranimatie erin verwerkt zit.

Het verhaal dreigt in twee stukken uiteen te vallen, maar op het einde wordt de eenheid hersteld doordat de verhaallijn over de honden en die over Lili als trompettiste bijeenkomen. Hondenliefhebbers, gaat dat zien!

Losjes gebaseerd op de Latijnse roman van Petronius verbindt Fellini een reeks groteske en scabreuze episodes met een rode draad. Encolpius en Ascyltus zijn eerst rivalen in hun liefde voor dezelfde knaap, maar beleven later samen avonturen. Het genre van de satire hield in dat de draak gestoken werd met de zeden van die tijd. De nieuwe keizer wordt niet bij naam genoemd, maar wellicht is het geïnspireerd door Nero. Het verval van normen en waarden in politiek, religie, kunst en cultuur wordt op de korrel genomen. Brood en spelen waren er om het volk dom te houden. Het banket van de nouveau riche Trimalchio loopt uit op een orgie. Het orakel met de hermafrodiet is een freakshow. De seksuele uitspattingen gaan ver; soms lijkt het meer Pasolini dan Fellini. De meest immorele scène is kannibalistisch. Het kan ook vermomde kritiek zijn op de eigen tijd.

Het is geen authentieke reconstructie van het Oude Rome, wel een uitvergroting van z'n decadente eigenschappen. Archeologische resten worden gecombineerd met primaire kleuren, fresco's en reliëfs. Water en vuur zijn afwisselend aanwezig. De monoliet kort voor het einde staat symbool voor de herwonnen potentie. De muziek klinkt antiek, middeleeuws, Indonesisch of sciencefictionachtig.

Bij Eric Rohmer speelt alles zich op kleine schaal af, in een alledaagse omgeving: het openbaar vervoer, het stadspark... De ex van Anne is een vervelende indringer met z'n veel te spectaculaire beroep van piloot. Het hoofdpersonage François probeert z'n saaie leventje wat interessanter te maken door in z'n vrije tijd amateurdetective te spelen. Het gaat over kijken en bekeken worden: "Je vous regarde en train de regarder." Foto's spelen een rol. François waant zich subject, maar het volgende moment blijkt hij object, wanneer de levendige tiener Lucie hem in de gaten houdt. Zoals wel vaker bij Rohmer krijgt een personage dat de werkelijkheid probeert te manipuleren uiteindelijk het deksel op de neus.

De dominante kleur is blauw. Bloemmotieven zijn te zien op kleren, meubels en het behang. De stijl is sober, geconcentreerd op de dialogen en de beleving van de personages.

Een geestige komedie over de tegenstelling arm-rijk en Frans-Spaans. Het is een soort upstairs-downstairs waarbij de bovenklasse beneden woont en de onderklasse boven. De rijken hangen vast aan uitgeholde etiquette en gedragsregels, terwijl de minder gegoeden een volkse levenslust tentoonspreiden. Je gaat je afvragen hoe Joubert een succesvol zakenman geworden is als hij zich zo weinig thuis voelt in dat milieu. Zijn verwende zoontjes zijn onuitstaanbaar. Je krijgt misschien iets te veel het beeld van de ijdele rijken en de nobele armen. Fabrici Luchini en Natalia Verbeke stralen levenslust uit.

Dit hecht geconstrueerde drama toont een aan de oppervlakte succesvolle familie, maar van onder dat laagje glazuur komen sluimerende conflicten naar boven.

Er is eenheid van tijd, plaats en handeling. Het hele verhaal speelt zich af binnen een periode van vierentwintig uur, maar de dialogen onthullen veel over het verleden van de personages. Flashbacks waren verboden volgens Dogma 95, maar de herinnering aan Linda, de dochter die zelfmoord pleegde, hangt als een schim boven hun hoofden. Alles vindt plaats in en nabij het hotel, maar de montage springt soms snel heen en weer tussen de verschillende kamers. Wanneer Helene (Paprika Steen) het spoor volgt naar het zelfmoordbriefje, zijn er crosscuts naar simultane gebeurtenissen die suggereren dat Linda zichzelf verdronken heeft: Christian (Ulrich Thomsen) met een glas water, Michael (Thomas Bo Larson) in de douche en Pia (Trine Dyrholm) die kopje onder gaat in bad.

De personages zijn levensecht, met al hun twijfels, verlangens en tegenstrijdige gevoelens. Hun onderlinge confrontaties zijn intens. De drie overlevende kinderen hebben niet het wereldlijke succes bereikt van Helge (Henning Moritzen). De jongste zoon Michael reageert hierop als een vat vol frustraties. Hij gedraagt zich agressief, dipsomaan, racistisch en elitaristisch ten opzichte van het personeel. De oudste zoon Christian wil met z'n verleden in het reine komen door alles open op tafel te gooien. Zijn speech is een stap naar emotionele volwassenheid. De figuranten wisten niet wat hij zou zeggen. De gasten weten niet hoe ze moeten reageren. Het feest gaat verder alsof er niks gebeurd is; eten, gezang en polonaise incluis.

De cameraman gedraagt zich als een extra gast op het feest. Het is alsof je er zelf bij bent en spontaan je hoofd beweegt naar waar er wat te zien is. De schokken en de vaak schuine camerastandpunten creëren een gevoel van onstabiliteit, alsof er geen zekerheden meer zijn. Shots in vogelperspectief benadrukken hoe groot het hotel is en dus de materiële welstand. Het beeld van de receptionist Lars in het waterloze bad zou het standpunt van de geest van Linda kunnen zijn.

Dogma 95 kadert in een bredere Europese zoektocht naar een onverbloemd realisme, als tegenreactie op een Hollywood dat het steeds meer van infantiele verhaaltjes met dure effecten moet hebben. Door het mijden van alle technische trucjes keerde T. V. terug naar een pure vorm van drama, met een beperkt budget maar toch in een moderne stijl. Die regeltjes van Dogma zijn al te strak om voor eeuwig als de Tien Geboden te blijven volgen, maar in dit geval toont zich in de beperking de meester.

Regisseur Hans Weingartner werd geboren in Oostenrijk in 1977. Rond z'n twintigste stelde hij vast dat de meeste van z'n generatiegenoten zich plooiden naar het systeem, enkel in materiële rijkdom geïnteresseerd waren en zich meningen in lieten lepelen door de media. Toch waren er ook protestmarsen van andersglobalisten, tegen de toenemende macht van multinationals en de uitbuiting van arbeiders in laagloonlanden. Weingartner heeft een cameo als deelnemer aan zo'n betoging. Hij gebruikte autobiografische elementen.

Passend bij het onderwerp werkte hij met een beperkt budget, met veel handcamera en enkele beelden van bewakingscamera's, in een realistische stijl. De acteurs komen zeer natuurlijk over, vooral Daniel Brühl en Julia Jentsch. Mooi is de scène waarin ze Berlijn bekijken van op afstand, en vaststellen dat ze zich observator voelen aan de buitenkant, geen deelnemer aan het spel. Televisie als de grote boosdoener is wel echt iets van de jaren '90; tegenwoordig zou je wensen dat jongeren nog eens naar een duidingsprogramma op tv keken in plaats van al hun (des-)informatie van het internet te halen.

Het hoogtepunt is de inbraak in de villa aan het meer. Daarbij heerst de opwindende sfeer van het jong en rebels zijn, van de boel op stelten te willen zetten. Ze willen een vreedzame, ludieke protestactie voeren, maar het loopt uit de hand. Het komt mooi uit dat een van de drie voor een veiligheidsfirma werkt. De Tirolse Alpen zijn een probate verandering van decor. Hardenberg zien ze als een kapitalistisch zwijn, een Arschloch. Wanneer hij echter een voormalig mei-68'er blijkt, komt er een confrontatie tussen twee generaties. Het einde is een misleidende montage, met crosscuts tussen Berlijn en een Spaans hotel..

Freddy Quinn is een leuke muziekkeuze, passend bij Oostenrijk, al had het afgezaagde Hallelujah dan weer niet gemoeten. Je blijft achter met het gevoel dat er van alles mis is met de wereld, maar dat pogingen om te protesteren tot niks leiden.

In het Oude Testament was een salomonsoordeel nodig toen twee vrouwen ruzie maakten om een kind. Ook hier zeggen twee vrouwen: “Vittoria is mijn dochter.” Haar adoptiemoeder Tina gaat goed om met haar verantwoordelijkheid. Ze zou hoog scoren op een evaluatie van Kind en Gezin. Haar biologische moeder Angelica daarentegen is een losbandige alcoholiste met schulden. Haar leven is een puinhoop. Toch ontstaat er een band tussen Vittoria en Angelica, zeer tot ongenoegen van Tina. Het kind leeft in verwarring, en kruipt in een vergeetput.

Het is losjes gebaseerd op de autobiografie van de Amerikaanse A. M. Homes, maar Laura Bispuri verplaatste het verhaal naar een dorpje in Sardinië. Dat levert prachtige natuurbeelden op, en het eenvoudige leven op het platteland wordt getoond. Ze hebben elektriciteit en auto’s, maar toch voelt het als een halve eeuw terugkeren in de tijd. De acteurs worden met een handcamera gevolgd. Effecten en sentimentele muziek worden gemeden. De sobere stijl en de sociale thematiek sluiten aan bij het Italiaanse neorealisme van weleer.

Alba Rohrwacher, de oudste van twee zussen, speelt de weinig glamoureuze rol van Angelica. Valeria Golina gaat het duel aan. De roodharige Sara Casu speelt een van de beste kinderrollen van deze eeuw, heel spontaan en naturel. Het is een levensecht drama met emotionele diepgang en mooie locaties.

Het gaat over de vriendschap tussen twee personen die contrasteren qua leeftijd, huidskleur en sociale achtergrond, maar één iets gemeen hebben: een passie voor literatuur. Sean Connery speelt de wijze excentriekeling, Rob Brown het jonge talent dat z'n omgeving wil ontstijgen. Anna Paquin heeft een te kleine rol. F. Murray Abraham speelt opnieuw een Salieri-type: iemand die net niet het grote talent heeft en jaloers is op hen die het wel hebben. De visie op talent en genialiteit moet je met een korreltje zout nemen. Na het voorlezen van een paar zinnen is iedereen het erover eens dat een bepaalde tekst geniaal is. Forrester raadt Jamal aan om niet na te denken tijdens het schrijven, een soort écriture automatique. Dit is een geromantiseerd Hollywoodbeeld, alsof het ofwel vanzelf komt ofwel helemaal niet. Kortom, het is leuke ontspanning met goed acteerwerk, maar inhoudelijk niet al te ernstig te nemen.

Intens drama over een meisje dat op kostschool zit en botst met het gezag. Miss Van Alstyne, de directrice, is angstaanjagender dan het monster van Frankenstein. Het is vrij toneelmatig van opzet, maar de dialogen en de acteurs halen een hoog niveau. Het geeft een mooi beeld van hoe jongedames destijds opgevoed werden: veel aandacht voor etiquette en vormelijkheid, weinig voor wat er in de wereld gaande is. Ze worden dom gehouden en krijgen een onderdanige houding ingepompt. Voor een komische noot zorgen de ondeugende medeleerlingen, waaronder Ginger Rogers. Destijds moet het onderwerp van een buitenechtelijke zwangerschap erg controversieel geweest zijn, al is er niks expliciets te zien. Tijdens de vrijpartij draait de camera zedig weg naar de sneeuw. Je kunt gemakkelijk meeleven met Virginia, voor wie het slecht af dreigt te lopen. Het happy end is er een beetje aan gebreid.

De kostuums zien er zestiende-eeuws uit, maar de inhoud is historisch niet erg betrouwbaar. Henry VIII had de Engelse Kerk onttrokken aan het pauselijke gezag, dus is het twijfelachtig of hij protestanten vervolgde alsof hij de Spaanse Inquisitie was. Alicia Vikander maakt wat van haar rol, maar Jude Law klinkt als een twintigste-eeuwse arbeider; niet als een zestiende-eeuwse edelman.

Met relatief sobere middelen wordt hier een realitisch beeld geschetst van een Brits eenoudergezin uit een lager sociaal milieu.

De moeder is erg jong (resultaat van een tienerzwangerschap?) en werkeloos. Ze is meer geïnteresseerd in feestjes dan in het opvoeden van haar dochter.

De dochter zelf groeit in chaotische omstandigheden op, heeft ruzie met haar vriendinnen. Dansen is een poging om iets zinvols met haar leven te doen.

De nieuwe partner van haar moeder doet de hoop oplaaien dat ze een normaal functionerend arbeidersgezinnetje kunnen worden. Hoe ernstig zijn bedoelingen zijn, zal moeten blijken.

De acteurs vond ik zeer goed, ook hoofdrolspeelster Katie Jarvis. Zij werd van straat opgepikt toen ze met haar vriendje ruzie aan het maken was. Van een lucky break gesproken. Haar personage lijkt uiteraard op haarzelf. Voorlopig heeft ze geen andere rollen gekregen.

Het is een voorbeeld van sociaal realisme: een milieu tonen zonder opsmuk. Geen bombastische of sentimentele muziek, geen dure effecten. De titel Fish Tank (Engels voor aquarium) suggereert dat we kijken naar mensen die opgesloten zitten in een sociaal milieu, zoals vissen in een aquarium.

Deze vroege Billy Wilder vermengt feit en fictie door Erich von Stroheim op te voeren als een pompeuze Rommel te midden van een verhaal dat voor het grootste deel verzonnen is. Het werd volledig in California en Arizona geschoten, met gebruik van de Mojavewoestijn en Amerikaanse tanks. Er zat een propagandakant aan. De jonge Anne Baxter speelt een dienstmeisje met een moreel dilemma. Als moffenhoer hoopt ze het leven van haar broer te redden. Franchot Tone speelt de geïdealiseerde Britse held. Het mysterie gebruikt de oude truc van iets te verbergen in open zicht - de letters op de kaart. Voor de komische noot zorgt de Italiaanse generaal.

In de nasleep van de discoperiode bleef dansen nog even populair als thema. Giorgio Moroder schreeft de liedjes, met als hoogtepunten het synthesizerthema en Irene Cara's What a Feeling. Jennifer Beals straalt jeugdige hoop uit als Alex, die haar talent als een kans ziet om aan een arbeidersbestaan te ontsnappen.

Er is een verrassende dansscène met stroboscoop. Fraai zijn bepaalde tegen het licht gefotografeerde beelden, bijvoorbeeld wanneer ze door Pittsburgh fietst. In de straten ziet ze enkele jongeren breakdansen. Sommige van die bewegingen zal ze overnemen voor haar eigen auditie, die als climax dient. De manier waarop ze haar maillot uittrekt van onder haar trui is erg elastisch en moeilijk te imiteren. Het verhaal is niet bijster origineel, maar je wordt meegevoerd van de ene swingende scène naar de andere, alsof het één lange videoclip is.

Garbo's gezicht straalde mysterie uit en had een magnetische aantrekkingskracht. Make-up en belichting droegen daartoe bij. In de verleidingsscène met de aansteker heeft John Gilbert eigenlijk een booglamp vast, zodat een felle gloed op het gezicht van de actrice valt. Ze neemt een bekoorlijke pose aan met een sigaret tussen haar gestifte lippen. Antirookcampagnes waren nog niet aan de orde. Kronkelende rook wordt effectief aangewend. De priester gebruikt een sigaarhouder van sepioliet.

Ook weerfenomenen worden optimaal benut. Een trompettende schildwacht wordt tegen het licht van de zonsopgang getoond, zodat je slechts een silhouet ziet. Fel zonlicht valt schuin door een raam naar binnen. Eerst hangt er mist boven het meer, maar tijdens de climax is alles bedekt met sneeuw en ijs. De weerspiegeling van regendruppels valt op het gezicht van Garbo, zodat het tranen lijken.

Het speelt zich in Oostenrijk af, want de nationale vlag hangt te wapperen. Kerk en adel waren nog belangrijk. Overspel leidde nog niet tot een langdradige echtscheidingsprocedure, maar tot een duel op leven en dood. De priester veroordeelt ontrouw in een donderpreek. De vrouw wordt voorgesteld als een succubus, een demon in vleselijke gedaante. Het is onterecht dat zij alle blaam krijgt, alsof de man een weerloos slachtoffer van haar verleidingskunsten is. Tussen de twee mannen bestaat een bloedbroederschap, waarvan de oorsprong in een vroege flashback getoond wordt. De twee vrouwen hebben een tegengesteld karakter: de vamp en het meisje van de buren. Toch groeien zij kort voor het einde naar elkaar toe.

In 1988 voegde de Britse componist Carl Davis symfonische muziek toe, met een wagneriaans vriendschapsmotief en een afwisseling tussen militaristische en romantische passages.

De muren van het motel zijn roze en violet, maar die optimistische kleuren staan in schril contrast met de uitzichtloze situatie van de bewoners. Zij leven in de marge van de maatschappij en hebben geen enkel uitzicht op verbetering. De titel is de oorspronkelijke benaming van het nabije Disney World, maar "project" is ook een eufemisme voor achterstandsbuurt.

Dit is een boeiend kijkstuk, omdat het niet allemaal kommer en kwel is. Je kunt meeleven met de kinderen die kattenkwaad uithalen. Zij lijken niet te beseffen hoe kansarm ze zijn. Moonie zegt zelfs: "This is the life, man. Better than a cruise!" - alsof ze ooit op cruise geweest is. Het wangedrag van de kinderen gaat te ver, maar dat zegt vooral iets over de schrijnende sociaal-economische situatie waarin ze opgroeien. Voor deze problemen valt niet in een, twee, drie een oplossing te bedenken.

Stilistisch zit het mooi ineen, met een opeenvolging van incidenten waardoor een rode draad loopt. Er wordt afgewisseld tussen een vaste camera binnen en een handcamera die de kinderen volgt op hun avonturen. Er zijn grappige momenten, maar steeds met een pijnlijke ondertoon. Willem Defoe, de enige bekende acteur, speelt een kerel die de ergste rotzooi opdweilt maar ook niet met oplossingen komt. Bria Vinaite, geboren in Litouwen, werd gekozen op basis van haar profiel op een sociale website. Brooklynn Prince speelt een heerlijk spontane kinderrol.

Het instortingsgevaar illustreert een reëel probleem in Teheran. De laatste jaren wordt daar veel gesloopt en gegraven om plaats te maken voor nieuwbouw, soms met nefaste gevolgen voor de resterende oude gebouwen. Van op het balkon zijn er wolkenkrabbers te zien in de achtergrond.

Er zijn verschillende parallellen met Death of a Salesman, het toneelstuk van Arthur Miller dat ze aan het repeteren zijn met hun amateurgezelschap. Emad is zowel vóór als achter de coulissen getrouwd met Rana. Het is echter de bejaarde aanrander die op Willy Loman lijkt, want ook hij is verzwakte rondrijdende verkoper. Na zijn hartaanval huilt Rana met een hand voor de mond, precies dezelfde houding als op het einde van het toneelstuk.

Het dagelijkse leven van de Iraniërs lijkt nogal op dat van westerlingen, al zijn er ook verschillen. Ze voeren een Amerikaans toneelstuk op, maar krijgen wel te maken met censuur. De actrices moeten een hoofddoek en voldoende bedekkende kledij dragen, zelfs als dat niet bij hun rol past. SpongeBob is populair bij het schattige jongetje, maar in de klas behandelen ze het Iraanse Gaav.

De centrale gebeurtenis krijgen we niet te zien, maar door de getuigenissen samen te leggen wordt wel ongeveer duidelijk wat er gebeurd is. Daarna dreigt de echtgenoot zich tot een ordinaire wraakactie te verlagen. De zwakke gezondheid van de dader stelt hem echter voor een dilemma. Een aangrijpend moment is wanneer Rana als slachtoffer zelf smeekt om genade te tonen voor haar aanrander.

Asghar Farhadi plaatst z'n drama in een milieu dat hij kent, want hij heeft zelf theater gestudeerd in Teheran. Door het gebruik van handcamera en het mijden van technische effecten en achtergrondmuziek bereikt hij een nuchtere, realistische stijl die aansluit bij de Europese stroming. De twee hoofdrolspelers weten zeer goed botsende en tegenstrijdige emoties weer te geven.

Goldie Hawns ogen waren nooit blauwer dan in deze doldwaze misdaadkomedie. Goede grappen worden afgewisseld met flauwe, maar al bij al valt er toch heel wat te lachen. Het is een allegaartje van ontleningen aan klassiekers uit het suspensgenre: de plaatsing in San Francisco, de aanslag die verijdeld dient te worden, de jacht op een microfilm... Voor deze macguffin wordt gemoord, maar wanneer hij verloren gaat in het vuur of in een slangenbek, lijkt niemand hem te missen. De speurders komen nooit te weten dat er een microfilm is, maar de toeschouwer krijgt het wel te zien. Het romantische intermezzo duurt iets te lang, maar meestal blijft de vaart erin.

De naam Gloria Mundy is een knipoog naar het Latijnse zinnetje Sic transit gloria mundi ("Zo vergaat de glorie van de wereld") dat tot 1978 bij de pauskroning gebruikt werd.

Veel van de humor komt van de nevenpersonages die Gloria ontmoet in een opeenvolging van situaties: een feministe die haar zelfverdedigingswapens geeft, een heimelijke perverseling (Dudley Moore) die tegelijk een succesvol dirigent blijkt, scrabble spelende oudjes en een enthousiaste bijbelverkoper. Ernstig kun je het allemaal niet nemen, maar dat is ook niet de bedoeling.