Meningen

Teleurstellende docu over de films van het beroemde duo, dat zovele klassiekers op zijn naam heeft staan.

Martin Scorsese vertelt over de filmcarrière van Powell & Pressburger via een autocue en verbindt deze regelmatig met zijn eigen films, ook wel omdat de regisseur & scenarist zelf niet zoveel te vertellen hebben over hun films (of het materiaal ontbreekt). Dat levert ruim twee uur slaperigheid op, want Scorsese komt zelden verder dan het navertellen van filmverhaaltjes, gelardeerd met fragmenten uit de films.

Van enige reflectie, van het leggen van verbindingen en van enige diepgang is nauwelijks sprake. Jammer, want vanaf Black Narcissus (1947) trekt het tweetal alle (magische) registers open met als afsluiting het meesterwerk Peeping Tom (1960).

Wel erg veel voorspelbaar melodrama deze keer...

Prachtige debuutfilm. 18-jarige Ruth reist af naar vakantiepark in Cornwall om bij haar vriendje te zijn. Wat realistisch begint, weet regisseur Claire Oakley om te toveren tot een prachtig uitgebeelde wereld waarin de fantasie en de angsten van Ruth zichtbaar worden in haar spel, maar vooral in de omgeving van steriel ingepakte stacaravans, bleke duinen en donkere zee.

De regisseur heeft een boodschap over het knullige politie-apparaat in België, en die boodschap ramt hij erin via het verhaal waarin agenten lulliger dan lullig opereren, en via herhaaldelijk commentaar van de 'gewone' Belg die zich hoofdschuddend schaamt voor zijn/haar land, terwijl ik hoofdschuddend de film uitzat.

Losjes gebaseerd op het gruwelijke Dutroux-gebeuren weet de film maar niet wat hij wil: onevenwichtig verdeeld in tijd rolt onverwacht de ene gebeurtenis over de andere, duiken her en der personages op die soms lijken terug te keren, zag ik sporen van een Amerikaanse policier, en het optreden van een antiheld die medelijden opriep.

Een strakke hand ontbrak om een en ander in goede banen te leiden, zal ik maar zeggen.

Een eufemisme voor: een rommeltje.

Een mislukt meesterwerk of een meesterlijke mislukking?

Een film waarderen waarbij kennis van de achtergrond een voorwaarde is om de film te kunnen waarderen, blijft lastig.

Heb je die kennis (in dit geval: Citizen Kane talloze malen hebben gezien, Hollywood jaren dertig - studio's, de bazen, de netwerken -, etc.), dan heeft Fincher een meesterwerk afgeleverd, zowel in vorm (de film volgt Citizen Kane in zijn fragmentarische opbouw) als in inhoud (de historische verwijzingen zijn teveel om op te noemen, de actuele zijn fraai).

Ontbreekt die kennis, dan vraag je je voortdurend af wie wie is (ook na ruim twee uur) en twijfel je ten slotte of je weet waarover de film eigenlijk ging.

Een mislukt meesterwerk en een meesterlijke mislukking dus.

Wat een begin: een ambulance rijdt in een tunnelnetwerk naar zijn plaats van bestemming, lost medicijnen voor een troosteloos bestaan (pakketjes met drugs) die worden opgepikt door een groot aantal mannen van wie de film er één in zijn auto volgt.

De (naar eigen zeggen impotente) Amin - dealer, taxichauffeur, praatpaal en medicijnman - leeft alleen met zijn hond die hij zich laat bevredigen op zijn been - een rol die in zijn auto later wordt overgenomen door zijn vrouwelijke drugsleverancier. Na de drugs thuis te hebben geprepareerd en het dier te hebben gevoerd vangt de autorit door nachtelijk Teheran aan. Amin rijdt naar plekken in de stad op ogenschijnlijk willekeurige aanwijzingen van de routeplanner in zijn auto, een rol die later even wordt overgenomen door een bezorgde moeder van wie de zoon ziek is. Hij levert drugs af en hij spreekt met en luistert naar (vrouwelijke) klanten. Ten slotte komt hij weer thuis aan: bestemming bereikt.

De clandestien opgenomen film is min of meer experimenteel in zijn vormgeving: traag, versneld, verward, impulsief, ad rem en (naar)geestig, passend bij de hele nacht door wiet rokende Amin, en schetst een somber en genadeloos beeld van het hedendaagse Iran waarin ondergronds veel mogelijk is, en - voor wie wil - van het leven anno 2024 in zijn algemeenheid.

De film is mooi gefilmd, heeft Morricone-achtige muziek achter prachtige landschappen, en is helemaal eendimensionaal simpel. Als feministisch statement wellicht te pruimen, maar niet overtuigend: de wereld zit toch echt complexer en genuanceerder in elkaar.

Tja, twee topacteurs redden de film toch niet helemaal.

* Een paar prachtige scènes met de monoloog in 1 take van Scarlett Johansson bij haar advocaat als adembenemend hoogtepunt.

* Een aantal diep treurige scènes met het bezoek van de jeugdzorgmevrouw als tragisch dieptepunt.

* Vele scènes die zomaar geschrapt hadden kunnen worden.

Jammer.

Wat heb ik me, ingetogen, vermaakt en me laten verrassen en ontroeren.

Australië ontmoet Amerika in de persoon van een eenzaam meisje van bijna 9 jaar en een eenzame New Yorker van midden 40 met het syndroom van Asperger, die elkaar toevallig ontmoeten in een briefwisseling. Grauwe onderwerpen behandelt de film op lichte toon met subtiele verwijzingen naar andere films en vooroordelen omtrent beide landen.

Hoewel ik een off screen-verteller altijd als een zwaktebod ervaar, went deze hier vrij snel. Ik vermoed dankzij de visuele rijkdom in vrijwel elke scène. Prachtig!

Wat een teleurstelling!

De eerste vrouwelijke regisseur uit Saudi-Arabië gaat een biografie verfilmen van een vrouw die op 18-jarige leeftijd op nieuwjaarsdag 1818 (precies 200 jaar geleden) een geweldig verhaal schrijft dat nog steeds als metafoor wordt aangehaald voor de risico's van 'verandering' en van 'vooruitgang'.

Ik ging ervoor zitten en was zo benieuwd naar haar visie vanuit haar Oosterse cultuur op deze Westerse icoon: student Frankenstein schept een monster dat hij afwijst en dat vervolgens eenzaam probeert te overleven in een vijandige cultuur. Hoeveel ingrediënten heb je nodig om een hedendaagse blik te verweven in een historische context?

Vergeet het maar. Voordat de film begint, kijk je drie minuten naar logo's van alle producenten die allemaal hun plasje wilden doen. Na afloop lees je dat Al-Mansour het scenario heeft bijgewerkt. Het heeft niet mogen baten.

De film is een Westerse romantiekdraak van de eerste orde die alle bekende feiten keurig afraffelt en die je als toeschouwer met een hoogst onbevredigd gevoel achterlaat. Een prentenboek, netjes aangekleed, af en toe ondeugend, en dat was het dan.

Potdorie. Haar film Wadjda was zo subtiel ontroerend kritisch ...

... of hoe je in 87 minuten grote levensthema's op een verstilde wijze kunt verbeelden.

De goedlachse Hatidze overleeft met haar dove, bedlegerige moeder in een verlaten dorp in Noord-Macedonië. Geen stromend water, geen elektriciteit. Ze zoekt naar honing van wilde bijen ('Laat altijd de helft achter voor de bijen') en verkoopt deze op de markt in Skopje, vier uur wandelen verwijderd van haar eigen dorp.

Mantelzorg, overleven. Dat is alles wat er is.

Dan strijkt een nomadengezin met zeven kinderen neer vlakbij haar ruïneachtige huisje. Eerst kijkt Hatidze alles op afstand aan, dan adviseert ze hen bij het verzamelen van honing tot het egoïsme van de mensen haar teveel lijkt te worden.

In rustige, bloedmooie beelden leven we mee met een vrouw die het leven als vanzelfsprekend aanvaardt en hieraan genoeg heeft.

Echt, ik heb mijn best gedaan en ontdekte talloze verwijzingen naar de (film)geschiedenis, een meltpot aan citaten, een ratjetoe aan acteerstijlen, tenenkrommende dialogen, glinsterende decors, de geschiedenis van het Oude Rome in een hedendaags jasje, hoopvolle waarschuwingen, rollen die plotseling verdwenen waren.

En ik zat erbij en ik keek ernaar.

Geen touw aan vast te knopen.

Amerikaanse film waarvan niet elke scène over the top is, sterker nog, waarvan elke scène je een ongemakkelijk gevoel geeft, dat is dan een van de betere, al is deze zeker niet een van de beste. Daarvoor is het drama te pompeus (niet drinkende alcoholica, dementie, incest) en te voorspelbaar (girl gets boy).

De film van Godard zorgt zestig jaar later nog steeds voor opwinding. Een heerlijk gevoel.

Nadat FIN op het doek was verschenen en de zaallichten aangingen, verzuchtten de twee vrouwen achter mij - we waren de enige bezoekers: "Dit is toch niet te begrijpen als je niet weet wat De Odyssee is?" Na wat uitleg vroeg ik hoe ze in deze film verzeild waren geraakt. "Birgit Bardot."

Klassieke Oudheid versus BB, ziehier de film in een notendop.

Regisseur Fritz Lang verfilmt De Odyssee als Artfilm, Amerikaanse producent huurt Paul in om het scenario te herschrijven tot een Hollywoodfilm, waarna de relatie van Paul met Camille op instorten staat. Prachtig tragisch gegeven dat erom vraagt een parallel te trekken tussen Paul en en Camille aan de ene kant, en Odysseus, wiens relatie op springen staat, omdat hij vermoedt dat zijn vrouw Penelope hem in zijn tienjarige afwezigheid ontrouw is geweest, aan de andere kant.

Neem Fritz Lang als Fritz Lang als regisseur in de film - hij stond aan de wieg van de Europese Artfilm en vluchtte in de jaren dertig naar Amerika - en de tegenstelling tussen de Amerikaanse Hollywoodfilm en de Europese Artfilm krijg je er gratis bij.

Vanwege de cinematografie zijn tweeënhalve sterren zeker op hun plaats, maar wat velen in de wereld verder in deze film zien, is mij een raadsel... Een bloed irritante Dani in de rouw met wie je een relatie onmiddellijk zou willen beëindigen, een vriendje dat heus wel zijn best blijft doen en de onvermijdelijke vriend die niet alleen aan seks denkt, maar er ook voortdurend over praat - en dan vergeet ik er twee, geloof ik.

Vooruit, we gaan naar Zweden en maken een bijzonder midzomernachtfeest mee met heidense rituelen waarin het esoterische gekweel en de beminnelijke lieflijkheid natuurlijk een gruwelijke werkelijkheid bedekken die we mijlenver zien aankomen. Hierin worden we dan ook niet teleurgesteld.

Maar wat kan die man filmen!

Regisseur Peter van Houten is van huis uit schilder en heeft zich op eigen houtje bekwaamd in het filmvak: camera, regie en montage. Na La Vie de Jean-Marie (2014) volgt hij nu een tweede zoon van de kinderrijke familie Raaijmakers, de inmiddels 80-jarige, eigenzinnige en filosofisch ingestelde Miel.

In de film tovert Van Houten met beelden die hij vormt tot ze passen bij de woorden van Miel en bij de voorgelezen brieven van diens moeder, vertelde hij tijdens de Q & A op het IFFR 2019. Zwart/wit, kleur, strak, vervormd - ze wisselen zonder enige regelmaat. Wie zich eraan overgeeft, geraakt in een betoverende trance, bij wijle ondersteund door Nacht und Träume van Schubert.

Ik was niet de enige die meedeinde op het ritme van deze bijzondere documentaire, gezien de hoge notering die ook deze film van hem haalde in de publiekswaardering van IFFR. Miel ontpopt zich als een eenling die weigert te voldoen aan maatschappelijke conventies en die na heel wat strijd uiteindelijk aan zichzelf in de natuur genoeg heeft.

Mogelijk volgt een derde film, over de al lang geleden overleden, even eigenzinnige en tirannieke vader die na WO II met zijn gezin wegtrok naar Cabrils in de Franse Pyreneeën.

Debuutfilm die ongetwijfeld met een niet al te groot budget is verwezenlijkt en waarbij ik mij stierlijk heb verveeld.

Het gegeven is prima: man lijdt aan geheugenverlies en door opdrachten uit te voeren kan hij een nieuwe identiteit ontwikkelen. Maar dan de uitwerking. De opdrachten hangen als los zand aan elkaar (natuurlijk kan het zijn dat ik het cement niet heb ontdekt) en beïnvloeden op geen enkele manier het emotieloze handelen van de man in het vervolg. Dus waartoe dan al dat gedoe?

In een interview met de regisseur in NRC worden hoogdravende diepzinnigheden te berde gebracht, las ik na het zien van de film en meestal ben ik hier wel gevoelig voor, maar hier is toch vooral sprake van een doorwrocht en diepzinnig concept (verwijzingen naar selfies, likes, Apple en de appel van Eva) dat zielloos is uitgewerkt. Een wat oppervlakkige puzzel die niet uitdaagt om opgelost te worden.

Jammer.

Hoe is het mogelijk om zo'n keurige, braverige docu te maken over zo'n muzikale vernieuwer als Miles Davis? Hij verdient beter, de man die meende dat creativiteit alles van doen heeft met vernieuwing en verandering, die de (jazz)muziek minstens driemaal op zijn fundamenten heeft doen trillen met verregaande consequenties, voor wie passie alles was en die van zijn privéleven een complete puinhoop heeft gemaakt. Man, man, ieders vingers met een filmblik zouden moeten jeuken...

Nou, vergeet het maar. Lees de bespreking hierboven van Walter S. en besef dat het nog driemaal zo erg is. Weinig live-optredens , een soundtrack die we al kennen van zijn albums, weinig nog niets - laat ik zeggen: redelijk weggestopt - over zijn onstuimige leven en vele, zeer vele met name Amerikaanse talking heads van wie met name de vrouwen (sorry!) trots zelfingenomen hun verhaal doen.

Prettig en een vondst (daarom niet 1 ster) is de stem van acteur Carl Lumbly die off-screen als Miles Davis teksten uit diens autobiografie uitspreekt alsof hij Miles Davis is. En vooruit, Juliette Gréco en Jeanne Moreau komen ook kort in beeld. Meer kan ik er niet van maken, hoe graag ik dit ook had gewild. Luisteren naar zijn muziek resteert en geduldig wachten op trefzekere jeukende vingers.

Dit was een tegenvaller... Niks geen vuige beelden van een losgeslagen buitenwijk die op documentaire wijze onder je huid kruipt, maar een voorspelbaar verhaaltje dat netjes verteld en geacteerd wordt met redelijk karikaturale personages (de ene agent is ietwat te heftig; de nieuwkomer ietwat te lief) en enkele overbodige scènes (leeuwscène, expliciete Victor Hugo verwijzingen) waar ik tegenaan bleef kijken.

Indringende film over met name pesten op het schoolplein.

De film kiest het perspectief van Nora (een geweldige rol van de kleine Maya Vanderbeque) die voor het eerst naar de grote school gaat en in het begin wordt getroost door haar iets oudere broer en vader. De camera blijft bij haar en veelal blijft de omgeving onscherp, duidelijk geïnspireerd op de werkwijze van Son of Saul (Film, 2015) - MovieMeter.nl. Waar ik bij de laatste film urenlang gefascineerd bleef - er gebeurde zoveel niet in beeld en op de geluidsband - begon ik hier na een half uur langzaam af te haken. Wellicht dat een perspectiefwisseling naar de broer de film vooruit had kunnen stuwen?

Dat komt ook, omdat in ruim 70 minuten wel heel veel drama wordt samengebald met nauwelijks lucht voor de kijker. Dat is jammer. Meer lucht had sterke scènes als het zwemmen en de evenwichtsbalk in een realistischer context kunnen plaatsen.

Het zijn wat kanttekeningen bij een overigens geslaagd debuut.

Atijd blij wanneer er een bijzondere Nederlandse film uitkomt. Ties Schenk kennen we van TV-series als Zwarte Tulp en Hoe overleef ik?. Met haar eerste speelfilm slaat ze vreemd aangenaam toe.

In korte scènes zet zij volstrekt naturel een gezin neer, waarvan je aanvankelijk denkt: "Tikje vreemd, beetje raar". Maar wanneer je bij jezelf te rade gaat, dan moet je toegeven vroeger zoals Monk tegen de wereld te hebben aangekeken. Dan is zusje Joni een puber zoals meisjes dat kunnen zijn, en is moeder Maria (sic) een moeder zoals je je wenst. Vader blijft de grote onbekende - waarmee menige zoon zal kunnen instemmen.

Anders dan de tekst boven oppert, hebben de relaties in het gezin vanaf het begin van de film een scherp kantje dat bij mij menige glimlach opriep. En heerlijk, zo'n onnadrukkelijk scenario dat Ties Schenk in elke scène net even anders verfilmt dan je zou verwachten. Tikje vreemd kader, beetje rare stilten.

Thelonious Monk zou met een glimlach enthousiast zijn geweest. En Joni Mitchell ook.

Aan alles zie je de urgentie. Geen film die je even tussendoor afraffelt, maar een helse onderneming op een modderig bergplateau, in een dichte jungle en een wild stromende rivier, eindigend in een helikopter waarvan de bemanning zich vertwijfeld afvraagt wat zij aanmoeten met deze onbekende persoon.

Een groep pubers, geen uitgewerkte personages, maar eerder typen die je in elke groep tegenkomt, zoals de leider tegen wil en dank, de Benjamin bij wie alles net fout gaat en de androgyne persoon die worstelt met zijn/haar identiteit. Zonder dat ze clichématig worden gepresenteerd begin je als kijker ze langzaamaan te leren kennen - enerzijds stoer als leden van een commando dat een gegijzelde bewaakt, anderzijds heeft ieder zijn/haar eigen besognes en allen met elkaar.

Ondersteund door wonderlijke beelden waarin realiteit en abstractie elkaar afwisselen en door een hypnotiserende geluidsband zien we hoe acht jongeren de vuurdoop ondergaan van het leven dat fragmentarisch is, soms anoniem, en waarin ze rituelen uitvoeren om enig houvast te hebben.

De buitenwereld bestaat uit een commando die tweemaal lijfelijk en drillend aanwezig is, een radioverbinding met een hoofdkwartier en ten slotte een gezin dat kijkt naar een televisiedocumentaire over de geboorteplaats van Beethoven. En natuurlijk de gegijzelde ingenieur met wie de pubers geen raad weten en zij niet met hun.

Over de jongeren en hun achtergrond komen we weinig tot niets te weten noch over de plaats en tijd van het gebeuren; over de gegijzelde vrouw slechts minimale info tegen het einde van de film via een journaaluitzending. Deze anonimiteit past geheel bij de abstractie waarvan de film een realistische weergave is (sorry, maar zo is het volgens mij wel) en onderstreept de actualiteit ervan.

De verwijzingen naar Lord of the Flies (de varkenskop) en Heart of Darkness (de jungle) zijn evident; ze plaatsen deze bijzondere film in een literaire en filmische context die verleden en heden ontstijgt.

Moonlight is zeker geen meesterwerk. Met name de eerste twee delen beroeren niet. Sterker nog, ze duwen je op grote afstand door het vrij hoge clichégehalte (zie eerdere besprekingen) en de wel heel evidente constructie (voer voor scenarioschrijvers).

Bezie hoe alle gebeurtenissen in deel 1 (jochie) in een of andere vorm terugkeren in deel 2 (puber) – pesten, rollebollen met vriend, bad/wassen, de zee, de ‘akelige’ moeder, de ‘heilige’ Theresa, enzovoort, enzovoort. Nu zal de een dat prachtig vinden, maar als het goed is, zie je m.i. aan een lichaam het skelet niet af. Is dat wel het geval, dan is er iets mis.

Deel 3 daarentegen is vrij meesterlijk, want de evidente constructie is afgeworpen en de verstilde scènes tussen de twee mannen kruipen je onder de huid.

Waarom roepen velen dan toch ‘Meesterwerk’? Zou het komen, omdat de film een Amerikaanse productie is die niet bol staat van actie en snelle montage, van seks en geweld? Die rustig wordt verteld met een voor Amerika niet-alledaags thema? Elke aanduiding bestaat immers bij de gratie van ‘vergelijkenderwijs’. Blijkbaar ligt onze lat bij Amerikaanse films zo laag, dat we Moonlight als bijzonder betitelen.

Zoiets wellicht.

Sympathiek debuut dat evenwel aan vele kanten rammelt, met name op het gebied van continuïteit. Vele gebeurtenissen komen volslagen uit de lucht vallen. Jammer, want het gegeven is fraai.