Meningen

De film begint met de eindcredits, minutenlang, wat een prachtig begin is: je kijkt alsof je er al een hele film op hebt zitten en je vermoedt dat het werkelijke einde van de film het 'begin' zal zijn. Dat blijkt ook te kloppen. Hoewel de film chronologisch vertelt, keert de hoofdpersoon aan het slot inderdaad terug naar haar ouderlijk huis en dirigeert ze een jeugdorkest in Thailand, zoals ze haar carrière ooit is begonnen. Fraai.

Dan wordt ze geïnterviewd door de echte Adam Gopnik van The New Yorker die zichzelf speelt, en waarin alle thema's van de film aan bod komen: de carrière van Lydia Tár, het dirigeren, het vrouw zijn, haar voorgangers. Zonder enig respect voor de kijker (heerlijk!) doet de film vervolgens consequent het juiste: zaken aanstippen, niet uitmelken, niet uitleggen, slechts kort duiden. En strooit de film met namen en termen uit de klassieke muziek, alsof iedereen weet wie en wat ermee worden bedoeld (heerlijk! Al ken ikzelf die termen niet of nauwelijks).

Lydia Tár is een ijskonijn, een maestro die in de hiërarchie aan de top staat en hiervan gebruikmaakt. Dat ze dit doet, is behoorlijk voorspelbaar gedurende viervijfde van de film, en dat is behoorlijk storend. Aan de andere kant, alles blijft terloops, en dat is weer mooi.

Discussiestof genoeg: is zij niet teveel een mannelijke vrouwelijke dirigent, is het handig om in deze tijd een #SheToo-verhaal te vertellen, is de film niet teveel een inside-verhaal voor kenners?

Kortom, een topfilm die te lang duurt en storend voorspelbaar is.

Wat een tegenvaller, deze film.

Het flinterdunne draadje (belangrijk en urgent, laat dit gezegd zijn) wordt 105 minuten lang opgeblazen met pompeuze muziek. Onnavolgbare judopartijen moeten een smoel krijgen door een Amerikaanse commentaarstem die meent een bokspartij te verslaan. Van dik hout ontrolt een voorspelbaar verloop en voor wie het nóg niet weet, vat het slot alles nog even samen: Islamitische sporters staan voor een onmogelijk dilemma.

Een documentaire over dit onderwerp had wellicht meer recht gedaan aan deze actuele problematiek.

Distributeur MOOOV wist vaak mijn hart te stelen met hun bijzondere filmkeuze. Denk aan films als Miel-Emile en An Elephant sitting still. Sterker nog, ik betrap mijzelf op een blindelings vertrouwen. Onze relatie kan niet stuk.

Dacht ik, tot ik deze zomerse aankoop van een lichtvoetige soap over een ernstig probleem (Israël versus Palestina) geeuwend bezag. Laat ik het niet hebben over de gekozen vorm, een film in een film waarbij de twee verhalen langzaamaan naar elkaar toe bewegen. Een cliché mag, mits stoffer en blik hun opschonende werk hebben gedaan.

Laat ik vooral niet vallen over de flinterdunne liefdesperikelen en de rolbevestigende stereotypen van vrouwen en mannen en militairen, over de onverklaarbare plotwendingen en over de obligate muziek en regie. Die behoren nu eenmaal bij een soap, ook als die met een knipoog is.

Evenmin torn ik aan de menslievende boodschap dat in Israël alles nu eenmaal politiek is en dat zowel de Palestijnse als de Israëlische mensen heus wel meevallen.

Toen bleef er niets meer over om op te merken, slechts een lege huls waarover je je schouders ophaalt en die je morgen weer bent vergeten.

Maar zoals het in een soap betaamt, zal onze relatie heus wel weer helen en beklonken worden met een zachte zoen, terwijl een snerpende saxofoon de zoetgevooisde achtergrondviolen bruuskeert.

Een Nederlandse film met een actueel 60+ onderwerp (dementie), waarin de dialogen deugen en waarin overtuigend wordt geacteerd.

En dat was het dan. Het scenario smeert de gebeurtenissen uit in één vlak patroon, waarin - op het slot na - geen hoogte- noch dieptepunt valt te bekennen.

Voordat de terugreis begint zijn we een saai half uur verder, waarin je je afvraagt of nu niemand - behalve iedereen in de filmzaal - in de gaten heeft dat de vrouw dementerende is.

En dan de terugreis, een opeenvolging van voorspelbare flauwe grappen waarbij de lach en de traan maar niet om de hoek willen kijken.

Wat een prachtige film met een openingsshot om nooit te vergeten.

De verteller bespeelt de lesiba, een blaasinstrument dat klinkt als Miles Davis die freakt terwijl de bespeler klanken uitstoot. Hij verhaalt over het ontstaan van de Treurende Velden, het gebied waar de doden de doden begraven en waar je de kerkklok diep onder water kunt horen luiden.

Slow cinema, en indien je je eraan kunt overgeven, word je rijkelijk beloond.

Goh, wat heb ik me geërgerd bij het kijken naar zoveel onbenul die je altijd kunt goedpraten met 'vreemd' en 'magisch'. Laten we zeggen dat vreemde en magische zaken in een westerse samenleving niet aan mij - een groot fan van Gabriel García Márquez overigens - besteed zijn.

Omdat ik ben weggelopen, zal ik niet stemmen, maar als ik had gestemd dan ...

Uitgeput verliet ik de filmzaal na deze waanzinnige en buitenissige filmervaring. Drie films voor de prijs van 1:

- De proloog, waarin Alexia als klein meisje een auto-ongeluk krijgt en een plaat van titaan in haar schedel wordt geplaatst.

- De 20-jarige Alexia bestormt de hemel (wat titanen doen) als een ijskoude psychopaat die in een videoclip-achtige wervelwind mannen en vrouwen doodt, en zwanger wordt.

- Alexia transformeert in Adrien en heeft een bizarre vader/zoon-dochter verhouding met Vincent, brandweercommandant.

Ondertussen hebben we een heel traject afgelegd van een mens als moordzuchtig roofdier (door Julia Ducournau in koude, harde kleuren gefilmd) via de wedergeboorte van de zwangere Alexia in een vrouw die lijkt op een man (zoals een baby praat ze niet, en laat ze zich koesteren door een pseudo vader), in warme, zachte tinten gefilmd tot de geboorte van haar kind die een cyborg zou kunnen zijn.

Gaat het je inmiddels duizelen, weet dan dat alles volstrekt geloofwaardig overkomt.

Julia Ducournau's kijk op mannen en vrouwen blijkt genuanceerd en fluïde. Aanvankelijk is de mannenwereld er een van auto's en autopoezen, spat de testosteron van de brandweermannen af, en spuit de commandant zich in met anabole steroïden. Toch is het Alexia die een spoor van lijken achter zich laat - daarmee het cliché van 'vrouwen doden niet' doorprikkend - en is diezelfde commandant een tedere, zachte man die zich om Alexia/Adrien bekommert.

Daarbij is het niet ondenkbaar dat ook de cyborg een plaats gaat innemen in onze grenzeloze wereld waar het geslacht er niet meer toe doet, lijkt Ducournau ten slotte te concluderen.

Ondertussen ben ik weer op adem gekomen, en heb besloten dit meesterwerk te gaan herzien.

Niks mis met het scenario, de enscenering (soms wat te expliciet - SRV-wagen) en de sfeer.

Alleen zo jammer dat de acteerprestaties van de twee jongens zo wisselend zijn: bij tijd en wijle tenenkrommend en dan weer spettert het van het doek.

In het oeuvre van de broers Dardenne staan consequent schrijnende maatschappelijke kwesties centraal, zo ook in deze film: vluchtelingen op zoek naar geborgenheid in hun nieuwe thuisland.

Nu moet ik eerlijk zeggen dat de vuist van de broers in eerdere films harder is aangekomen. Hier wordt vrij kunstmatig spanning gecreëerd en trekt het verhaal behoorlijk. Ligt ook wel aan de twee niet-professionele amateurs die lang niet altijd overtuigen.

Dit gezegd hebbend, bureaucratie en criminaliteit staan het verwezenlijken van dromen in de weg, zoveel maakt deze film duidelijk... maar, dit wisten we al, erg genoeg.

Ik mis de keiharde klap in mijn gezicht die mijn ogen opent.

Kleine film over een alledaagse Mexicaanse familie die een verjaardagfeest voorbereidt, veelal bezien door de ogen van een klein meisje dat zich er niet van bewust is dat het feestje een dubbele lading heeft. Pas na lange tijd kreeg ik de familierelaties door - zoals het hoort: niet alles op een presenteerblaadje geven. En pas na lange tijd dringt het tot Sol, het meisje, door wat er aan de hand is: afscheid in plaats van feest.

Tijdens het kijken genoot ik wel. Maar de film was na afloop weer snel uit mijn hoofd en hart verdwenen.

Wellicht de meest overschatte film van 2022...

Wat mij betreft een vat vol cliché's, oppervlakkigheden, open deuren en rolbevestigende oordelen met een laatste deel (eiland) dat tenenkrommend is.

Ik heb niets nieuws gezien noch gehoord, en ik heb niet gelachen.