Meningen

De overgang van de zwijgende film naar de gesproken film (en later de geluidsfilm) betekende einde carrière van heel wat acteurs en actrices (hun stem voldoet niet of ze kunnen alleen schmierend acteren), en nieuwkomers moesten zich nog aandienen. Tel daarbij op hoe in het begin de plek van de vaste microfoon alles bepalend was voor elke scène, dan krijg je een idee hoe het oude Hollywood-bolwerk wankelde en alles uit de kast moest worden getrokken om een nieuw medium tot een succes te maken.

Babylon probeert deze periode te 'vangen' en mislukt hierin hopeloos. De periode van de zwijgende film wordt karikaturaal als een grote orgie getoond, de overgang naar de sprekende film is door Singin' in the Rain al perfect verbeeld.

Dat roept de vraag op: wat draagt deze film bij? Antwoord: helemaal niks, behalve drie uur spektakel (vooral het eerste uur), oude films herkennen (en weten dat je kennis van de filmgeschiedenis tekortschiet) en genieten van een daverende slotscène die fabuleus is gemonteerd.

Dat lijkt me te weinig...

Een mooi gegeven, een dorpje waar vreemde gebeurtenissen het leven op de kop zetten. Vooral het gegeven dat het dorp op alle kaarten en google maps is verdwenen, spreekt me erg aan. Wat volgt is een opeenvolging van min of meer uitgesponnen scènes, waarvan de ene me meer kan boeien dan de andere: ze variëren van poëtisch via realistisch tot potsierlijk. Kan ook liggen aan het feit dat ik de situatie in Brazilië niet zo goed ken.

Is de film subtiel? Allerminst. Zoals het in een allegorie betaamt, liggen de verwijzingen er wel heel dik boven op. Met name bij de stemmen wervende politicus en de gewelddadige, witte Amerikanen begint dat behoorlijk te irriteren.

Maar met een eind goed, al goed verlaat je toch met een glimlach de bioscoopzaal. Hoewel... zelf was ik liever boos geweest, geloof ik nu.

In een dorpje in het droge noorden van Senegal zijn Banel en Adama dol verliefd op elkaar, een noodzakelijk wat klef begin van de film om zich te kunnen ontwikkelen tot een genuanceerde aanklacht tegen de gegroeide gewoonten van een gemeenschap en de rol van de vrouw daarbinnen, ingebed in een alsmaar droger wordend landschap dat dier en mens uitput.

Banel als de jonge zwarte vrouw die rebelleert en haar geliefde Adama die hierin wordt meegezogen, maar gaat twijfelen.

Het verhaal blijft klein, de beelden steeds meer verontrustend.

Mij heb je dan.

Ben ik de enige die meent dat Colin Farrell niet geschikt is voor de rol van een Ierse boer anno 1923? Wat bleef ik de film lang tegen de acteur aankijken en niet tegen een mens die zijn donkere kanten leert kennen, omdat een ander mens (een overtuigende Brendan Gleeson) de vriendschap opzegt. Dat de film voortkabbelt, soms op het irritante af, maakt het er niet beter op.

De geboorte van een ieder is een angstige ervaring. Je zweeft veilig in de baarmoeder en op een gegeven moment word je met brute kracht door de afvoer geduwd. Zie hier de proloog.

De veertiger Beau is deze traumatische ervaring nooit te boven gekomen en is blijven leven in een wereld die hem angst inboezemt (in deel 1), in een wereld waarin hij - kansloos - de mogelijkheid krijgt om opnieuw als kind volwassen te worden (deel 2). Alleen het theater van zijn leven toen, nu en in de toekomst geeft enige verlichting in deel 3, maar mag hem uiteindelijk niet baten. Zijn moeder, dood en levend, blijft de regie over zijn leven voeren (deel 4) en veroordeelt hem in een Kafkaëske rechtspraak, gesitueerd in de baarmoeder (epiloog).

Wie dit leest en meent nu zelf paranoïde te worden, zit dicht bij mijn filmervaring: overdonderend, hectisch, verbijsterend en bovenal uniek. Drie uur lang overspoelen letterlijk beelden en geluiden de filmzaal en ben je na afloop niet meer degene die bij binnenkomst onschuldig meende 'even een filmpje te gaan pakken'.

Van Groeningen maakt in Amerika een niet-Amerikaanse film over een bijzondere vader/zoon-relatie. Bijzonder, omdat de relatie is geconcentreerd op de verslaving van de zoon, zo'n schat vroeger en nu slachtoffer van zijn verslaving. In een fascinerende stroom van ups en downs - als kijker word je zelf mistroostig van weer een nieuwe poging van de vader om zijn zoon te helpen - maakt Van Groeningen volstrekt geloofwaardig dat de vader uiteindelijk zijn handen aftrekt van zijn zoon en moet toegeven dat hij hem niet kan helpen. Om toch te eindigen met een sprankje hoop. Hoop je.

Alle gesprekken van vader en zoon lijken op elkaar en alle keren zijn ze fascinerend eentonig. Van Groeningen heeft geen Amerikaanse hulpmiddelen nodig - muziek die zegt wat je moet voelen, een liefdesdrama, geweld, en zo voort - om je van begin tot slot te laten meeleven.

De tegenwoordige gewoonte om na afloop nog een moraliserende tekst te plaatsen voor de aftiteling moeten we maar snel afschaffen.

Een sympathiek filmdebuut in zwart/wit, dat wat dunnetjes blijft.

Het lijkt erop dat de regisseuse niet in staat is geweest om haar 'darlings te killen' - mij is de zin van alle tussenshots van de kleine Ariadna volstrekt onduidelijk alsook de twee koorrepetities. Maar het is vooral jammer dat het roadmovie-deel in de film (om de ziel van haar oma te verenigen met het dode lichaam wikkelt Ariadna 25 kilometer lang een draad af die het ziekenhuis waar haar oma stierf verbindt met haar laatste rustplaats) - een prachtig gegeven - maar niet tot leven komt en eigenlijk knap saai is.

Niet getreurd, Julia Dobrachkous toont talent te hebben wat doet uitzien naar haar volgende film.

Hieronder berichten deridder en De filosoof over de film, in hun beoordeling nogal uiteenlopend (2 versus 4 sterren), en ik ben het met beiden eens. Kan ik hier een punt aan draaien?

De Ridder onderbouwt overtuigend waarom de film een zwakke uitvoering is van een slecht toneelstuk, geschreven en geregisseerd door een oude man die de puberteit niet ontgroeid lijkt te zijn. De filosoof is het hiermee van harte eens, maar legt vervolgens in de film ideeën en motieven bloot die hout snijden.

Wellicht gaat er nu een belletje rinkelen? Eerdere films van Paul Verhoeven zijn vaak uitgemaakt voor banale exploitatiefilms waarin seks en geweld het strijdtoneel vormen van macht. Later verkrijgen ze evenwel een cultstatus en blijken ze bij nader inzien - zelden kan deze uitdrukking beter gebruikt worden dan hier - toch meer diepte te bieden dan een eerste blik verraadt.

En zo zal ook geschieden met deze film, Benedetta, lijken de bijdragen van De Ridder en De filosoof nu al te voorspellen. Voor alsnog neig ik naar De Ridder, maar de toekomst zal mij doen inzien dat De filosoof ook gelijk had.

Een kort verhaal van de Japanse auteur Murakami en een lange verfilming ervan door de Zuid-Koreaanse regisseur Chang-dong Lee levert een schitterend mysterieus meesterwerk op dat volstrekt realistisch is.

Hoofdpersonage Jong-Soo is in alles de tegenpool van Ben. Hun gemeenschappelijke vriendin Hae-Mi brengt ze met elkaar in contact. Dan is de film al een poosje op weg en hebben we Jons-Soo leren kennen als een wat stille jongen van het platteland die schrijver wil worden, in een oude verroeste truck rijdt, in de bres springt voor zijn wat agressieve vader en eenzaam masturbeert op het flatje van Hae-Mi waar hij op haar poes past. Zijn trieste blik en dikke lippen zullen we niet snel vergeten.

Als in een Januskop staat Ben in alles tegenover hem. Ben rijdt in een Porsche, woont luxueus, heeft vele vrienden en een merkwaardig tijdverdrijf. Zijn wat ingetogen, arrogante glimlach is gebeiteld op zijn gezicht.

Zoals een Januskop twee gezichten laat zien van dezelfde persoon, zo hebben Ben en Jons-Soo ook overeenkomsten. Beiden roken, zeggen allerlei baantjes te hebben, hebben een geheime doos verborgen, zijn gefascineerd door elkaar en verliefd op dezelfde Hae-Mi.

Wat ik hierboven beschrijf, zijn uiterlijkheden die vrij snel duidelijk worden. Daar is het de film niet om te doen. Nee, het is veeleer de karakterstudie van de twee jongens die een filmische openbaring is. Langzaam maar niet zeker komen we meer te weten, beetje bij beetje maar niet volledig. Op de grens met Noord-Korea is de spanning te snijden tussen het oude, klassieke Zuid-Korea in de persoon van Jong-Soo die helt naar de nieuwe tijd en het nieuwe, kapitalistische Zuid-Korea, verbeeld in Ben.

Hier tussendoor fladdert Hae-Mi, een spring-in-het-veld met soms diepe gedachten die half naakt danst op de zwoele noten van Miles Davis - een scène die klassiekerspotentie heeft.

Meisje (12 j) overleeft de harde wereld van haar jeugd in een achterstandswijk, onder meer door haar verbeeldingskracht (waarin vogels een grote spelen) en haar onvervaarde optreden. Op ongeveer de helft van de film wordt ze voor de eerste keer ongesteld, wordt ze van meisje tot vrouw, wat gelukkig haar fantasie (nog) niet aantast.

Heerlijke, harde film met magische trekjes

Spike Lee is boos en dat zullen we weten ook. Werkt dat, een boodschap erin rammen? Bij mij in elk geval niet. Ik raak geïrriteerd.

Wie de drie pagina's recensies hierboven leest, bemerkt dat vrijwel iedereen het erover eens is dat de film overdrijft, karikaturaal is en propagandistisch (voor een goede zaak overigens). Van dik hout, zeg maar. Dat het scenario nogal wat zwakke plekken kent (vele toevalligheden) met weinig diepgang, laat staan enige karakterontwikkeling. En dat de verwijzigingen naar deze tijd wel heel vet zijn aangezet.

De waardering hiervoor verschilt evenwel. Wie de boodschap prioriteit geeft (al is het in een niet zo sterke film), scoort hem hoog. Wie een zwakke film heeft gezien (met weliswaar een belangrijke boodschap) is negatiever.

Er is niks mis met een belangrijke boodschap, maar verpak hem wel in een goede film indien je regisseur bent, zou ik zeggen. Ik kan me een subtiele komedie of musical voorstellen waarbij het schaamrood naar je kaken stijgt, omdat je in een spiegel kijkt die jou af en toe ook betrapt op racistische vooroordelen. Dat komt hard aan. Met een kanon schieten op een gluiperige racistische agent en op zwak begaafde witte mannen ... het zal wel.

En oh ja, ik geloof er niks van dat Spike Lee de KKK op een lijn zet met de Black Panter-beweging door twee bijeenkomsten van beide parallel te monteren. Kijk nog maar eens goed: alle sympathie ligt bij de zwarten. Zoals het hoort in een propagandafilm.

"Wees niet bang om lief te hebben," zegt Mina, de echtgenote, tegen het einde van de film wanneer ze alleen met moeite nog een mandarijn kan eten.

Behoedzaam en zorgvuldig (de twee woorden waarmee je deze film kunt karakteriseren) strelen de handen van kledingmaker Halim in de beginscène een zachte stof. Handen die als een motief in de film zullen terugkeren, zoals de stof letterlijk belichaamd zal worden door de menselijke huid en metaforisch door de schil van een mandarijn.

Zorgvuldig en behoedzaam vertellen de handen en de ogen van de echtgenote, haar man en de leerling-kledingmaker het breekbare verhaal van hen drieën en van een onzichtbare vader - "hij zal trots op je zijn geweest," suggereert Youssef, de leerling.

Ik ging er helemaal in mee, vooral met Mina, de echtgenote, de leidraad van het verhaal, al is ze minder in beeld dan haar echtgenoot. En ik brak tweemaal, onvermijdelijk.

Een meesterwerk? Niet helemaal. Laat ik volstaan met te zeggen, dat de behoedzaamheid helaas een paar keer wordt doorbroken in scènes die moeiteloos geschrapt hadden kunnen worden. Het zij zo, en het zij de regisseur Maryam Touzani vergeven. Ze schonk de kijker een met goud beklede, blauwe kaftan die het hart raakt.

Hoe dun kan een verhaaltje zijn? En hoe naïef?

Deze film toont het schaamteloos met wat kinderlijk overkomende animatie.

De jazzoptredens worden evenwel steeds beter (passend in het verhaaltje) en ook de animatie.

Met een zinderend slot als uitsmijter.

Oppervlakkig melodrama, waarin drie vrouwen in drie verschillende culturen reageren op een situatie die hen bedreigt: kind mag niet naar school, faillissement familiebedrijf, ziekte. Een extra verbinding vormt de titel van de film: de vlecht - meer algemeen: hoofdhaar.

Het fraaie gegeven is in elk verhaal simpel uitgewerkt en zeldzaam voorspelbaar. Je zit erbij en je kijkt ernaar. De dappere acteerpogingen van de drie actrices brengen geen redding.

Ha Zwolle84, dank voor je (snelle) antwoorden. Daar kan ik wat mee.
Toch enig commentaar:
- Laat iemand jouw vastbinden met je handen achter een paal die hoger is dan jij en probeer dan eens los te komen ... Gaat echt niet.
- Ondertiteling: Waarom de kijker als een naïeveling behandelen? Laat mij proberen te achterhalen wat ze zegt - de context van de scène moet dit mogelijk maken, toch?
- Sulfur: grote dank! Wist ik niet, en snijdt nu hout.
- Je meent toch niet dat stomme mensen een tong missen? Dat geldt voor vrijwel niemand die niet kan spreken.
- Elke scène heeft maar één betekenis: zij is vroedvrouw; dominee is de duivel; zij is niet de moeder van de jongen; zij .... En ga zo maar door. Er resteert weinig om over na te denken.
- Snap ik van je; geldt niet voor mij.
- Het einde is precies wat ik bedoel: zo vreselijk nadrukkelijk.

Enfin, er zijn vele films van Nederlandse regisseurs die niet aan Brimstone kunnen tippen. Zo is het ook wel weer.

De film geeft een inkijkje in het dagelijkse leven van twee meiden op het platteland in India. Ze vermaken zich met jongens, ravotten, helpen in de huishouding en gaan naar school, zoals het overal op de wereld wel zal gebeuren, zij het dat in India op het platteland het patriarchaat dominant is en onvermijdelijk komen zij hiermee laat in de film in conflict.

Eerlijk gezegd zat ik erbij en keek ik ernaar, naar het gekibbel en gebabbel en gelach en geravot zonder dat dit alles me beroerde. Na afloop drong 1 typering zich bij me op: ik heb gekeken naar een film van een Indiase Eric Rohmer, de Franse filmmaker die zovele films heeft gemaakt over babbelende meisjes en waarvan sommige je volstrekt koud lieten en andere hartverwarmend waren.

Mogelijk dat anderen deze film hartverwarmend zullen vinden.