Meningen

Verrassend consistent in hoe het totaal verschillende verhalen, genres en regisseurs bij elkaar brengt tot één bevredigende anthologie. Voornamelijk door het fijne Amerikaanse sfeertje van de verlaten autoweg als het centrale punt voor alle verhaallijnen. Het heeft iets van vastzitten in het vagevuur, beoordeeld worden op vroegere en toekomstige zondes. De highway to hell zal voor sommige karakters nog ruimte bieden voor ontsnapping en verlossing; andere personages raken verstrikt in de demonische kluwen van vernietigende paranormale krachten.

Het oogt wat low budget met goedkope speciale effecten, maar het is juist daarom óók doeltreffend in dat het ongepolijste bij de sfeer van B-cinema in de niche hoort. Met beperkte middelen een wereld tot leven roepen, zonder de steriele achtbaan van vlakke computereffecten die Hollywoodhorror normaal plagen.

Hier recensies van afzonderlijke segmenten:

3.5* The Way Out - Vreemde surreële shots van twee personages in een truck tegen een Amerikaans woestijnlandschap. Sporadisch zijn er wraakengelen aan de horizon die de personages bespieden. In eerste instantie lijkt het wat onbevredigend af te worden gerond, maar het blijkt wonderwel aan te sluiten bij het laatste segment.

3.0* Siren - Eveneens een sfeervol segment over drie feestende jonge vrouwen in een hippie-busje. De klassieke lekke band brengt ze in een situatie waarin zij te maken krijgen met duistere machten. Wel het minste deel van de anthologie, omdat het bijna een afvinklijstje volgt van overbekende horrorclichés.

4.0* Accident - Verreweg het beste segment, waarin een klein uitgangspunt -het leven redden van een stervende vreemdeling- wordt gepresenteerd als een episch moreel vraagstuk. In tegenstelling tot de meer uitgesproken segmenten blijft het minimaal en redelijk realistisch. Visueel wordt de tergende doodstrijd mooi verbeeld met een sfeervol kleurenfilter en een geraffineerd spel met licht en donker.

3.0* Jailbreak - Middelmatige From Dusk to Dawn rip off, maar dan zonder het plezier of het vakmanschap waarmee Tarantino en Rodriquez een uitgaansgelegenheid lieten bevolken door demonische klanten. Wel een leuk twistje aan het einde.

3.0* The Way In - Hier had ik dan weer erg het gevoel dat het Franse Martyrs als inspiratiebron is gebruikt. De home invasion met het lieflijke gezin tegenover de gemaskerde creeps gaat beloftevol van start, maar het blijkt (enigszins voorspelbaar) een uitleg te geven bij het startverhaal. De mysterieuze suggestie is er dan een beetje af, dat is eigenlijk vooral jammer als afsluiting van iets wat zijn kracht haalt uit de verbeelding en het onverklaarbare.

Met een culthit als Donnie Darko als debuut is het bijna niet te vermijden dat een volgende film van de regisseur tegen gaat vallen. En dat gebeurt dus ook. Het probleem zit hem erin dat er wel erg veel hooi op de vork wordt genomen. Southland Tales barst uit zijn voegen van de verschillende stijlvormen; het is maatschappijkritiek, het is science fiction, het is een zwarte komedie, het is een occulte thriller. De vele plots, sub-plots en diepere lagen maken het een verwarrend kluwen aan onbegrijpelijke scènes. Onbegrijpelijkheid als het centrum van de film. Maakt dat een film per definitie goed? Tsja, als jij er opgewonden van raakt dat jij het wel snapte en een ander niet, dan zul je hier een absoluut meesterwerk aan hebben. Voor mij persoonlijk is het een pretentieuze B-film die op vele vlakken zijn doel mist. Ik kon het wel waarderen dat Richard Kelly zijn cast gevuld heeft met zoveel B-sterren en ze vervolgens best aardige rollen liet spelen. Dat soort durf is een kleine plus waard.

'The Space between Us' (2017) is als een magnetronmaaltijd. Je weet dat er elders vast iets te halen valt wat smaakvoller en eigengereider is, maar het overbekende lonkt. Zóóó vies is het goedkope sentiment toch niet? Gardner Elliot (Asa Butterfield) en Tulsa (Britt Robertson) zijn best leuk met elkaar. Hij komt van Mars en zij ging van pleeggezin naar pleeggezin. Dat is toch schattig!? Op zich zien zowel de ruimtescènes als die droneshots op aarde er gelikt uit. Toch kun je prakken wat je wilt in deze smakeloze derrie, maar het feit blijft dat je zo'n beetje elk idee of elke plotwending wel eens eerder hebt gezien. En dan niet zo gemakzuchtig voorspelbaar uitgewerkt als in deze absolute middelmaat. Maar maakt dit een niemendalletje als 'The Space between Us' (2017) noemenswaardig omdat het toevallig niet zwaar op de maag valt?

Ik zal hem inmiddels wel ontgroeid zijn, maar wat was dit toentertijd een ontzettend geestige film. Het bracht de wereld van de basketbal en de Looney Toons op redelijk geloofwaardige manier dichter bij elkaar.

Ik vond het ook geinige onzin. Zo pretentieloos als maar kan, maar daarom juist best te doen.

Meer een historisch document waarvan de context interessant is dan dat het tijdloze cinema is. Ik zie eigenlijk weinig verschil met de kleurloze propagandafilmpjes die voor andere politieke doeleinden werden ingezet. Het is dat we het met deze politieke boodschap enigszins eens zijn, want anders zou de hele film in het verdomhoekje van de geschiedenis zijn beland. Daar komt nog eens bij dat het voor ons, moderne kijkers, wel erg geconstrueerd overkomt. De fascistische vijand verschijnt niet eens in beeld en we zien de dappere soldaten maar wat in het wilde weg schieten op lege gebouwen.

Tegenvaller. Na een extreem stijlvolle openingsscène volgt een film die geforceerd een hommage wil zijn aan weleer, maar die daarmee vooral voelt als een chaotisch ratjetoe van half uitgewerkte ideeën. Het frustrerende is dat deze Bond meer dan genoeg elementen heeft om een klassieker te worden. De iconische superschurk Blofeld met zijn stoere henchman. De psychologische schuldvraag over Bond's license to kill. Het subplot rond de sluiting van MI6 in een veranderde tijd van informatievoorziening. Toch voelt het alsof het nergens boven zijn eigen potentie uitstijgt, met een plot dat teveel nadruk legt op nostalgische knipogen en te weinig ruimte biedt voor geloofwaardige samenhang.

Traditie als gestolde tijd. In 'Spencer' (2021) vormen de kerstrituelen in Sandringham House voor Prinses Diana (Kristen Stewart) een confrontatie met haar identiteit als volksheldin, haar psychische problematiek en de verwachtingen van het koninklijke huis. Net als met 'Jackie' (2018) maakte Pablo Larraín geen standaard biopic, maar vervlecht de regisseur historische authenticiteit met mythologie. In zekere zin een verdere vervolmaking van Larraín's stijl met een minder plotgericht narratief en meer magisch-realistische elementen. Het is ook zo knap dat je vrij snel bereid bent om de Amerikaanse, niet lijkende Kristen Stewart te accepteren als Lady Di. Haar stoïcijnse acteren vol onderhuidse frustraties past perfect bij een prinses die lijdt onder de absurditeit van een monarchie. Ook spaarzame momentjes van tederheid als burgers voor even de mens achter de mythe lijken te zien.

'Spice World' (1997) is ofwel een postmodern meesterstuk over een groep jonge vrouwen die gevangen zit in het voorgefabriceerde keurslijf van de celebrity-cultus; ofwel een bijzonder luie poging om te kapitaliseren op een mediahype. The Spice Girls touren rond met hun bus, er gebeuren dingen, ze testen kleding, bereiden concerten voor of treden op, en er gebeuren weer andere dingen. Ondertussen hebben 'the girls' heuse persoonlijkheden omdat hun eendimensionale typetjes nog wat vetter zijn aangezet dan gebruikelijk. Proef ik daar zelfs een spottende 'zelfreflexieve' knipoog naar hun totstandkoming als girlband!? Met grapjes over hun gefabriceerde persona en een dik aangezet soort Britsheid, zoals Roger Moore die iets teveel geniet van zijn rol als Spice villain i.p.v. Bond villain.

De film werkt aardig als het speelt met de campy kant van de popgroep. Hun liedjes (ik kan ze allemaal nog meezingen...), hun gekke huppeltjes en dansjes en natuurlijk hun trademark: de uitzinnige fashion statements. En die goede oude jaren negentig toen cynische harde grappen en openlijk seksisme nog mochten in een tienermeidenproductie. Maar er is een reden dat een videoclip geen 93 minuten duurt, want onzinnige willekeur wordt repetitief als het alleen bedoeld is om er het imago van een populaire girlband mee te ondersteunen. Een hoop indrukken zonder ziel of emotie, maar met een nostalgische vibe omdat het natuurlijk wél gewoon The Spice Girls zijn. Al die herinneringen...

PROTECT TRANS KIDS! Dit stond een paar seconden in beeld en daar ging mijn kans om 'Spider-Man: Across the Spider-Verse' (2023) in de bioscoop te zien. Ik was op dat moment namelijk in Egypte. Het hele Midden-Oosten over de zeik over een onschuldige kinderfilm. Maar ik heb 'Spider-Man: Across the Spider-Verse' (2023) nu eindelijk op Netflix kunnen bekijken en het viel geenszins tegen. Opnieuw een stortvloed aan animatiestijlen, intertekstuele verwijzingen en knotsgekke actiescènes. Je knippert even met je ogen en je mist een heleboel moois. En toch blijft 'Spider-Man: Across the Spider-Verse' (2023) in de kern een warm epos over onvolmaakte helden en niet voor vol worden aangezien. Over de schoonheid van 't losbreken uit bestaande hokjes. Hybriditeit als kracht.

Misschien was het toch niet zo'n goed idee om de nagesynchroniseerde versie te kijken met mijn moeder en mijn vijfjarige neefje. Zij was obstinaat bezig met of al het geweld niet nadelig zou zijn voor hem, terwijl kleine Adam zich in de bioscoopstoel langzaam oprolde als een balletje en in slaap viel. Niet de beste omstandigheden voor welke filmervaring dan ook, maar zeker niet als je de beste superheldenfilm in tijden kijkt. Waar 'Logan' (2017) en 'Deadpool' (2016) al begonnen om zelfreflexiever te worden naar het superheldengenre, daar gaat 'Spider-Man: Into the Spider-Verse' (2018) er helemaal overheen en is daarmee misschien wel titel die nodig is om de boel op te frissen. Respectvol naar het oorspronkelijke medium strip in hoe met de cel-shading tekenstijl en visuele beeldgrapjes verwijst naar de logica van fictiewerelden uit comics. En toch ook zelfbewust naar het medium film in hoe het de eerdere verfilmingen van Spider-Man op de hak neemt en beeld/geluid een eclectisch, zinnenprikkelend samenspel laat vormen. Ook doet Marvel het wederom steengoed qua inclusiviteit, want waar andere filmstudio's toch nog een beetje stoeien om verschillende etnische achtergronden en meer vrouwen in hun iconische franchises te krijgen, gebeurt het hier heel natuurlijk. Spider-Man zoals we hem kennen bestaat nog altijd, maar iedereen heeft een 'origin story' en iedereen kan een iconische held worden. Voor mijn neefje bleek na de film Miles Morales trouwens ook dé Spider-Man.

Timing is everything. In komedies is het essentieel dat de acteurs een bepaald tempo in de grappen aanhouden en zo de meest idiote situaties op de lachspieren gaan werken. Een soort goed gecomponeerd geheel waarbij de idioterie als een overtreffende trap steeds meer de lach weet te ontlokken van zijn kijker. Wanneer je dat goed doet, dan kun je met veel onzinnigheid voor de dag komen. Kijk maar eens naar Naked Gun met Leslie Nielssen. Het grootste mankement aan Spion van Oranje is dat totale gebrek aan juiste timing. Jennifer Hoffman en Najib Amhali lezen hun teksten staccato op, zonder op elkaar ingespeeld te raken en zo een chemie te hebben. Oei, hoe ongeloofwaardig klinkt alles wat er uit hun mond klinkt. En dan komt de afschuwelijk ongrappige Paul de Leeuw in het verhaal die eigenlijk de film moet dragen, maar dan vooral diep irriteert met zijn schmierende typetjes.

Onderhoudend spel tussen de magie van vliegtuigen en de psyche van een man die de eerste vlucht heeft gemaakt. Het leuke is dat Lindbergh nergens als een held neer wordt gezet, maar altijd als een maar al te menselijk karakter, met inbegrip van domme fouten, verkeerde keuzes en zwakke momenten in karakter. En dan zijn er ook nog die heerlijke shots van het natuurschoon dat aan de cockpit voorbij trekt. Ik ben minder te spreken over de kolderieke flashbacks die afleiden van de serieuze toon van de film.

M. Night Shyamalan is heerlijk onvoorspelbaar. Het ene moment maakt hij alleen ambitieuze flops en het volgende heeft hij opeens twee prima genrefilms op rij. Wat mij betreft is 'The Visit' (2015) één van de betere 'found footage films' ooit gemaakt, omdat het zo clever inspeelt op de unheimische kinderangst dat er iets niet helemaal klopt aan je grootouders. Geen grote twist of onthulling, maar een briljant simpel concept dat een oprecht enge film oplevert. Hetzelfde kan gezegd worden over het uitgangspunt dat de antagonist in 'Split' (2016) drieëntwintig verschillende persoonlijkheden heeft en én van hen is een seriemoordenaar. Het geeft een veelzijdige acteur als James McAvoy de aanzet tot een amusante krachttoer om verschillende typetjes neer te zetten in dezelfde rol. Van een kokette madam tot een vriendelijke klusjesman en een kind dat verlegen zit om moederlijke aandacht. McAvoy weet elk typetje een zekere eigenheid en charisma te geven. Het wordt zelfs een leuk raadspelletje met wie je van doen hebt.

Het aardige aan 'Split' (2016) is dat deze getroebleerde Kevin vooral slachtoffer van zichzelf is. Want lang niet al zijn persoonlijkheden wachten de komst af van 'het Beest' als een hypermasculiene oerkracht. Of het moment dat de drie vrouwelijke gevangenen worden opgeofferd in een slachtritueel. Shyamalan maakt het gelukkig niet te pretentieus, maar de film roept wel de vraag op of het rechtvaardig is om zo'n versplinterde identiteit op diens daden af te rekenen. Is het fair om de ene persoonlijkheid te straffen voor de zonden van de andere? Tegelijkertijd geeft Kevin's innerlijke verscheurdheid ook protagoniste Casey Cooke (Anya Taylor-Joy) ruimte voor een psychologisch schaakspel. Waar ze probeert patronen te ontwaren in Kevin's verschillende persoonlijkheden en zwakheden blootlegt in zijn verdediging. Ook tof hoe Casey's eigen traumatische jeugd is verweven met haar niet te stuiten overlevingsdrift. Zowel daders als slachtoffer aan elkaar gewaagd in hun primitieve strijd voor zelfbehoud.

Bij de vorige Spongebob-film kon ik weinig met de bloedeloze CGI, maar het moet gezegd dat 'The SpongeBob Movie: Sponge on the Run' (2020) de overstap van 2D naar 3D een stuk gracieuzer maakt. Zelfs een tekenfilmpurist als ik kon leven met de sterk gelijkende karakterontwerpen. Zoals je de karakters inmiddels door en door kent, en toch met nieuwe lagen omdat computeranimatie nu eenmaal andere mogelijkheden biedt. Wat dat betreft ook prima dat deze nieuwe film ruimte biedt aan cultacteurs als Keanu Reeves en Danny Trejo om de boel op te leuken met hun aanwezigheid. Zo surrealistisch en onvoorspelbaar als 'The SpongeBob SquarePants Movie' (2004) wordt het nergens, maar ik heb met volle teugen genoten van deze nostalgische trip terug naar Bikinibroek. Gewoon mijn favoriete figuren als SpongeBob, Patrick, Meneer Krabs, Gerrit de Slak en Plankton die in drie dimensies doen wat ik van ze gewend ben. En dan is zelfs de ijdele Koning Poseidon nog best een leuke schurk.

Die koude, bloedeloze blikken als mijn favoriete spons en zeester me aankijken. Gespeend van elke expressie of charme, maar als dode karkassen. Merkwaardig genoeg lijkt het ook alsof de handgetekende animatie meer ruimte biedt voor grovere grappen, terwijl het in drie dimensies beperkt blijft tot een slappe superheldenparodie met hysterische actiescènes. Het live-action personage Burger Beard (Antonio Banderas) is leuk wanneer hij wordt geïntroduceerd in een melige openingsscène, maar wordt al gauw vermoeiend wanneer hij vooral lijkt bedoeld voor poep- en scheetgrapjes rond lelijk geanimeerde meeuwen.

Interessanter om zijn historische context dan dat het op zichzelf een intrigerende film is. De voornaamste personages worden nogal eenzijdig en statisch weergegeven, waarbij er weinig ruimte is om sympathie of begrip te kunnen krijgen voor hun terroristische daden. Nu staat het oorspronkelijke boek bekend als een satire, dus misschien dat ik het allemaal serieuzer neem dan bedoeld is. Ergens hebben dit soort blaxploitation flicks dan ook een charme als de klassieke verhalen van de underdog die het systeem van binnenuit verandert. Compleet niet in lijn met de echte wereld, maar toch vermakelijk om bij weg te dromen.

'Dames en heren, u zult thans beleven de huiveringwekkende geschiedenis van den spooktrein!' Voor wie kan genieten van het geaffecteerde Oudhollands van bijvoorbeeld het polygoonjournaal. 'De Spooktrein' (1939) oogt bijzonder fris door het expressionistische schaduwspel en de sfeervolle setting van een slecht verlicht station bij nacht en ontij. Op de geluidsband precies het juiste getik, gekletter, geplink en gebonk wat de juiste dosis suspense oproept. Echt nagelbijtend eng wordt het niet, maar het heeft zeker zo zijn momenten. Als de mysterieuze trein het stationnetje van Valkensrade binnenrijdt, blijkt het onverwachts zelfs een spectaculaire climax in petto te hebben.

Toch zijn het vooral de dik aangezette typetjes die de show stelen: de goochelaar en zijn assistente; de Freudiaanse psychoanalyticus en zijn hysterische patiënte; de muizige ambtenaar en zijn volgzame bruidje; de clowneske vrijgezel vol kwajongensstreken; de bemoeizuchtige christelijke geheelonthoudster. Allemaal zo plat als een dubbeltje, maar de stereotype typetjes passen precies in deze kluchtige horrorkomedie. Leuk op elkaar ingespeeld. Een paar gemene grappen over en weer. Een uurtje cinema kan slechter besteed worden dan met een werk waarmee een internationale vermaardheid als Carl Lamac bijdroeg aan onze vaderlandse filmgeschiedenis.

Typisch een Amerikaanse ensemblefilm vol sterke acteurs als Mark Ruffalo, Michael Keaton, Rachel McAdams, Liev Schreiber en John Slattery. Om nog maar te zwijgen over een resem aan bijrollen die uitmuntend zijn gecast om in enkele scenes meteen gelaagde personages neer te zetten. Qua casting van acteertalent is 'Spotlight' een zeldzaam pareltje waarbinnen alle hoofd- en bijrollen het cachet hebben om een goedgeschreven script naar een hoger plan te tillen. Of het nou om de gevestigde namen gaat die de meer emotionele momenten dragen, of om de vele bijrollen van geïnterviewde slachtoffers van kindermisbruik, advocaten, officieren van justitie en andere bijrollen in een veel groter verhaal.

Het meest genieten zijn de subtiele, gevoelige acteermomentjes tussen verschillende acteurs die goed op elkaar ingespeeld zijn. Of het nou het komische moment is waarop hoofdredacteur Michael Keaton met enig sarcasme zijn onderzoeksjournalist Mark Ruffalo aanraadt om eens niet naar zijn werkplek te komen joggen op een vrije dag. Of hoe Liev Schreiber zijn overige redactieleden aanspreekt als een lichtelijk wereldvreemde droogkloot met een nieuwe blik als buitenstaander. Of neem de akelig indringende catharsis waarin Ruffalo ten overstaan van andere redacteuren de impuls moet onderdrukken om schokkende vondsten over de doofpotaffaire van de daken te schreeuwen.

Stilistisch is de soberheid in lijn met klassiekers over onderzoeksjournalistiek als 'All The President’s Men' (1976) en ' Killing Fields' (1984), tot meer recente werken als 'The Insider' (1999) en 'Good Night, and Good Luck' (2005). Weinig tot geen abstractie of pretentieuze mooifilmerij, maar een zakelijke, haast documentaire aanpak In 'Spotlight' is die sobere stijl deel van de kracht: zonder visuele franje of opsmuk komt het zwaartepunt vooral te liggen bij uitgebreide dialogen en verduidelijkende montages. Het toegankelijk maken van hoe de zoektocht naar feiten in zijn werk gaat én uitleggen hoe de uiteindelijke vondsten bijdragen aan het maatschappelijke belang.

Anderzijds blijft dezelfde uitleggerige aanpak óók een tikkeltje formulematig in hoe het rechtlijnig binnen de lijn der verwachtingen blijft. Grappen en emotionele momenten zijn zo ingebouwd dat zij tijdens het kijken als een bom inslaan, maar toch blijft het als geheel niet beklijven op een manier dat het een overweldigende indruk achterlaat. Begrijp mij trouwens niet verkeerd: óók ik liep met een brok in mijn keel de bioscoopzaal uit.

Toch heb ik niet het gevoel dat ik hiermee een werkelijk vernieuwend stukje cinema achter de kiezen heb; eerder een bovengemiddeld werk dat steunt op een excellente casting en een belangwekkend maatschappelijk onderwerp als hoe het samenspel tussen journaille en justitie tot een veranderend denken over doorwerking van historische kindermisbruikzaken heeft geleid.

In het kader van klassiekers die ik voor mijn dertigste nog gezien wil hebben. (just kidding)

Vooral nieuwsgierig geworden door de overdreven positieve reacties van enkele gewaardeerde gebruikers hier. Dat ongebreideld enthousiasme kan ik niet helemaal delen, maar het is inderdaad een zeer bijzondere filmische ervaring. Uiteindelijk is het vooral een geraffineerd spel met vorm en blijven de feestende meisjes en Alien naar mijn smaak te gezichtloos om mij dieper te raken. Wat Harmony Korine wel ontzettend goed doet is dat hij de absurde logica en de structuur van videoclips consequent door weet te trekken naar een anderhalf uur durende trip. Dit is experimentele cinema die zo aantrekkelijk gepresenteerd wordt dat het nergens geforceerd of pretentieus aan gaat voelen.

Overigens viel het mij een beetje tegen na alle ophef over de seksuele ondertonen dat de net meerderjarige actrices keurig hun zwemgoed blijven aanhouden, of, wanneer ze wel uit de kleren gaan, dat hun edele delen deugdelijk uit beeld blijven. Niet alleen omdat ik meer had willen zien, maar de film is drie jaar na dato zoveel braver dan ik uit de overleveringen had begrepen. Het zegt maar weer dat je controverse niet altijd serieus moet nemen.

Na een hilarische intro met de altijd geestige Weird Al Yankovic begint er een van de flauwste en minst grappige films die ik in tijden voorbij heb zien komen. Ze slaan zo consequent de plank mis met grapjes die zichzelf continu herhalen en vaak de eerste keer al niet grappig waren.

Met een beetje cynisme zou je kunnen stellen dat de Game Over in de titel ook voor deze film geldt. Was de eerste Spy Kids nog een leuke overdreven kinderfilm, dit derde deel stelt bitter weinig meer voor. Het voelt als een inspiratieloos bijeengeraapt zooitje van lelijke speciale effecten en een wel erg opzichtige moraal. Het wordt zelfs lachwekkend dat Rodriguez desalniettemin een enorme sterrencast heeft weten te porren voor deze onzin. Maar toch heeft zelfs dit mislukte vehikel zo zijn charme op de een of andere manier

Heerlijke postmoderne ironie hoe Ruben Östlund zelf een artistieke ideeënfilm maakte over hoe weinig verheffend de kunstwereld is. Geen toegankelijke kost, met een ingewikkelde episodische opzet en een symbolisch geladen narratief dat veel ruimte laat voor interpretatie. Voor mij schieten lezingen dan ook tekort die 'The Square' (2017) terugbrengen tot alleen dat het iets zou bekritiseren. Dat het kritiek zou zijn op bijvoorbeeld het Zweedse migratiebeleid, op onduidelijke man- en vrouwrelaties, op de hypocrisie van een linkse elite en hun politieke correctheid, of zelfs maar op de leegheid van moderne kunst. De film gaat over iets wat essentiëler is, over datgene wat misschien inherent is aan kunst en kunstbeleving: hoe ver kan en moet een artiest gaan om over de grenzen van z'n toeschouwer te gaan? En hoe verhoudt moderne kunst zich tot een gedesinteresseerd publiek dat enerzijds is afgestompt door een overdaad aan mediabeelden, maar anderzijds alles uit z'n verband trekt wat niet te maken heeft met het object of de performance?

Voor mij is de scène veelzeggend waarin curator Christian (Claes Bang) tassen vol dure designerkleding achterlaat bij een onbekende bedelaar, terwijl hij op zoek gaat naar zijn eigen dochters. Die is hij simpelweg vergeten in de gejaagdheid van het moment. De kijker ziet het vierkant uit de titel weerspiegeld in de roltrappen vol winkelende mensen - een hypermoderne shopping mall zoals tegenwoordig bestaat in elke grote stad - waar Christian af en toe vertwijfeld naar beneden staart. Zoekend naar zijn kinderen, of toch ergens een moment van contemplatie over wie hij als individu nog is tegenover de gedesinteresseerde massa om hem heen die zich murw winkelt? Een scène later heeft hij zowel zijn kinderen als zijn dure spullen terug; het vertrouwen dat hij stelde in de onfortuinlijke zwerver was gerechtvaardigd. In de allesoverheersende ideologie van het neoliberalisme heeft iedereen nut en waarde als consument, maar diep van binnen is er altijd nog een zucht om in contact te komen met die onbekende ander, om opnieuw vertrouwen te hebben in de goedheid van de medemens i.p.v. het harde cynisme wat een algemeen gedragen levenshouding lijkt.

Zo ook het square-project uit de titel (een soort connectie-platform waar bezoekers nader tot elkaar komen in een vrije, veilige ruimte) om dat verlangen naar goedheid en harmonie te stillen. Maar deze kunstinstallatie schiet hierin tekort, omdat ook dit werk uiteindelijk voortkomt uit - en belangrijker nog: gepromoot wordt dóór - de spelregels van een neoliberaal machtssysteem. 'The square' is namelijk een door en door geconstrueerd marketingproduct waar de visie of betekenis van een kunstenaar ondergeschikt is aan het verkopen van dit concept. (Ik meen zelfs dat er helemaal geen maker was en ze die erbij hebben verzonnen, maar misschien heb ik dit verkeerd!?) Waar mensen en dingen alleen hun waarde hebben op basis van economisch nut, zal ook geëngageerde, maatschappelijk betrokken kunst een product blijven van verleiding en consumenten willen behagen. Zo verliest kunst haar functie als verzetsmiddel en brengt de kunstenaar weinig wezenlijks meer teweeg bij z'n publiek.

Het enige moment waarop een kunstenaar écht doordringt tot z'n publiek is in de meesterlijke aapmensscéne, waarin een publiek in een majestueuze, opulente dinerruimte - grootsheid en grandeur uit een voorbij tijdperk - klaar zit voor hun performance art. Ze zijn net verwittigd door een dwingende intercomstem dat er iets op het publiek wordt losgelaten, maar ze moeten zo stil mogelijk zitten om het primitieve creatuur niet te schofferen. De upperclass-gasten ogen in eerste instantie duidelijk in hun nopjes met het aapmens, een gespierde en fysiek krachtige figuur, met zijn blote torso en de krukken waarmee hij zich als een vierpotige voortbeweegt. Maar de performance artist blijft als een verstokte method actor in zijn rol als aapmens zitten en gaat steeds een stap verder om zijn publiek op de proef te stellen. Een gerenommeerde kunstenaar (Dominic West) loopt boos weg. Curator Christian probeert de dreigende situatie nog te sussen, maar wordt overruled door de fysieke dominantie van het aapwezen.

En dan blijft de primitieveling staan op de tafel van een vrouw, die hij probeert te verleiden met tedere liefkozingen en dierlijk baltsgedrag. Haar ongemak en pijnlijke grimas ten spijt, maar het publiek blijft ademloos toekijken naar de ramp-in-wording. Zelfs als hij de vrouw gewelddadig aan haar haren wegsleept in een poging haar te verkrachten. Het is één iemand die de impasse breekt en zich op de woesteling werpt, waarna deze ene persoon navolging krijgt van andere mannen die hun wraakgevoelens botvieren op de kunstenaar. Waar het square-project geen sterke kunstenaarsvisie uitdraagt, is 'de aapmens in de kamer' hier een mannelijke kunstenaar die fysieke en morele grenzen over moet om nog effect te sorteren bij z'n verzadigde consumentenpubliek. In allebei de kunstuitingen is er een tragisch onvermogen om werkelijk een verzetsmiddel te zijn tegen de cultuurdominantie van het neoliberalisme. Als iedereen een consument is, is het ook in de kunst behagen of afstoten wat rest, terwijl de moderne mens nog immer op zoek blijft naar zichzelf en zijn/haar plek in een snel veranderende wereld.

De oorspronkelijke serie was op een wat voyeuristische manier genieten geblazen omdat het zoveel verschillende aspecten van een strafzaak in beeld wist te brengen. Je mag er bijna niet van genieten door de ernst van de zaak, maar toch is het heerlijk om naar de twists en turns te kijken die het proces neemt. Via een welbespraakte en sympathieke figuur als Michael Peterson wordt pijnlijk duidelijk waar de fouten in het systeem zitten en hoe dat een ongelofelijk effect heeft op de levens van mensen.

Deze sequel heeft iets minder de twists en turns die het origineel had, maar hier is het weer dat constante gevoel van ontreddering dat deze familie acht jaar lang heeft moeten ondergaan. Het maakt pijnlijk duidelijk wat een gevangenisstraf voor impact heeft op de levens van mensen, ongeacht of ze schuldig of onschuldig zijn. Daar komt nog eens bij dat er hier een justitiële misser van jewelste heeft plaatsgevonden in hoe die Deaver met bewijsmateriaal heeft gerommeld.

Toch jammer dat ik er op een gegeven moment achterkwam dat deze zwaar aangezette werkveiligheidsinstructie helemaal niet serieus werd gebruikt. Misschien naïef, maar ik geloofde werkelijk dat de bloederige ongelukken van 'Staplerfahrer Klaus' bedoeld waren ter lering en vermaak. Desalniettemin een alleraardigst filmpje waarin een sympathieke antiheld per ongeluk een 'body count' opbouwt met zijn criminele onhandigheid.

Een naief meisje met de ambitie om een Hollywoodster te worden, krijgt een relatie met een voormalige superster die zichzelf naar de verdoemenis helpt. Terwijl zijn carriere steeds meer het slop in dreigt te lopen, wordt zij bekender en bekender. Een confrontatie gloort aan de horizon.

Ik kon vooral genieten van het venijnige beeld dat geschetst wordt van hoe sterren afhankelijk zijn van de waan van de dag en de manipulatieve studiobonzen die met carrieres spelen alsof het niks is. De donkere kant van de faam wordt perfect in beeld gebracht. Een tijdloos verhaal, waarin men nog steeds het Hollywood van nu terug kan zien.

Het oude loslaten en het nieuwe verwelkomen. Voor mij heeft de oudste adaptatie van 'A Star is Born' (1937) een speciaal plekje in mijn hart, omdat het één van de eerste klassieke zwart-witfilms is die ik ooit heb gezien. Op zichzelf is het een effectieve tearjerker met een simpel uitgangspunt: de oudere acteur ziet zijn vlam doven en een jongere actrice verwordt tot een nieuwe ster aan het firmament. Ik had mijn bedenkingen bij een country-bewerking van het oorspronkelijke bronmateriaal, maar het contrast tussen een geroutineerde countryzanger en een ongepolijste nachtclubzangeres past wonderwel bij de tijdsgeest. Twee muziekwerelden die mijlenver van elkaar afstaan en middels deze atypische geliefden een zekere harmonie vinden. Een beetje wrijving en ongemak. De alledaagse schoonheid van mensen buiten de schijnwerpers; hun intimiteit, tederheid en onderlinge spanningen. Voor een muziekfilm weet 'A Star is Born' (2018) ook weg te blijven van geforceerde bombast vol zang en dans, maar vindt het een hyperrealistische vorm waarin Jackson en Ally hun hartenkreten verpakken in rake ballads of duo-zang. Al zingt Lady Gaga Bradley Cooper er totaal uit, wat overigens ook weer past in dat element van vergane glorie en voorbijgestreefd worden door jeugdigheid.

Ik ben niet de grootste fan van SF en de klassieke Star Trek heeft mij nooit kunnen boeien. Toch viel het me uiteindelijk wel mee met deze heerlijk pretentieloze blockbuster. Het is wel echt Star Trek in een nieuw jasje, mooi aangepast aan de huidige tijdsgeest. Geen quasi-filosofisch geleuter meer over religie en technologie, maar veel vlotte actie, hippe karakters en een stortvloed aan geestige one-liners. En dat zonder in te leveren op de camp die de franchise uiteindelijk altijd zal blijven, want ook hier zit het vol met de overbekende mannen-in-rare-pakken-achter-apparaten. Misschien is het net een fractie te makkelijk bedacht om echt indruk te maken en sommige elementen komen minder uit de verf. Maar er zal vast een elfjarige zijn die aan deze flick een levenslange passie aan Star Trek overhoudt.

Mooie beelden, zielloos verhaal. George Lucas heeft meer geld in zijn portemonnee dan dat hij talent heeft om te schrijven.

Slimme zet om George Lucas afstand te laten nemen en J.J. Abrams erop te zetten, want de frisse nieuwe regisseur weet waar de kracht van de franchise zit. Niet in de overkill aan computereffecten waar de oorspronkelijke regisseur zich in vast bleef bijten, maar juist in het koddige van een vertelling over met lichtzwaarden vechtende tovenaars op vreemde planeten. Alles voelt, ademt en hoort zich namelijk aan als een echte Star Wars, met zijn cheesy kostuums, spirituele zoektocht naar goed en kwaad en de chemie tussen de acteurs. Computereffecten zijn op de achtergrond geraakt, terwijl veel meer aandacht gaat naar ouderwetse creature design en fysiek aanwezige sets. Het beste is een soort terloopsheid in al het schoons dat op het scherm voorbij komt, kleine verwijzingen naar een levende en ademende wereld.

En passant wordt getoond dat zowel technische mogelijkheden als onze kijk op gender en ras verder ontwikkeld zijn. Niet alleen oogt het allemaal net iets scherper en fijner afgewerkt, maar de mythologie kan verder gebouwd worden met andere soorten Jedi's dan de iconisch blond haar, blauwe ogen van weleer. Het slimme van de verhaallijn is dat het letterlijk voortbouwt op de ruïnes van de illustere trilogie; Han Solo, Prinses Leia en Luke Skywalker zijn relikwieën uit een tijd waarin de strijd tussen goed en kwaad eenvoudig leken te zijn. Nu bevinden de voormalige helden zich in een complexere werkelijkheid waarin zij zelf verantwoordelijkheid voelen naar het ontstaan van nieuwe schurken en helden. Een etnisch diverse en vrouwelijke generatie moet opstaan om de fouten van het verleden nogmaals te herstellen en wederom de innerlijke twijfel aangaan voor welke kant van de force zij kiezen.