Meningen

In de biografische animatiefilm 'Buñuel en el Laberinto de las Tortugas' (2018) staat de totstandkoming centraal van de enige documentairefilm van de surrealistische filmmaker Luis Buñuel. Samen met zijn vriend Ramón Acín (tevens de producent ervan) zette Buñuel zijn statief neer in de armoedige Spaanse streek 'Las Hurdes'. Een ethisch discutabel project waarin deze cineast zichzelf en het documentairegenre opnieuw probeerde uit te vinden, terwijl hij zijn camera richtte op mensen die werkelijk leden aan de gevolgen van hongersnood en ziekte. Het surrealisme als een politiek en maatschappijkritisch middel om de absurditeit van armoede uit te vergroten, en daarmee kijkers uit geprivilegieerde klassen in aanraking brengen met een oplosbare vorm van menselijk lijden. Maar wilde Buñuel écht recht doen aan de belevingswereld van zijn geportretteerden? Of creëerde hij als surrealistische beroepsfabulant zelf het spektakel en het sentiment om hun menselijk lijden te exploiteren? Tot op het punt dat hij dieren mishandelde en dingen erbij verzon om zijn vertelling prikkelender te maken. De documentairemaker op dat precaire spanningsveld tussen gewetensvolle observant en vampier van misère.

Net als Luis Buñuel's 'Las Hurdes, tierra sin pan' (1933) is 'Honeyland' (2019) een filmische documentaire die grote problematiek vertaalt naar een filmische ervaring. Aan de Turks-Macedonische grens leeft Hatidze Muratova met haar moeder Nazife Muratova een sober natuurbestaan. Ze kunnen zichzelf net bedruipen met datgene wat ze van het land halen, zoals de traditionele bijenhoning die ze bijvoorbeeld verkopen in hoofdstad Skopje. Het sprookjesachtig mooie natuurlandschap vormt een schril contrast met de primitieve hardheid van een leven waarin elke verandering catastrofale gevolgen kan hebben. Of het de ouderdomsziekte is van moeder Nazife waardoor dochter Hatidze er volledig alleen voor komt te staan. Of de onvoorspelbaarheid van het bijenhouden en die genadeloze wetten van vraag en aanbod. Elk seizoen opnieuw door het oog van de naald. Zo heeft het verstrekkende gevolgen wanneer het solitaire bestaan van deze vrouwen wordt doorbroken door de komst van Hussein Sam's nomadenfamilie. Van het ene op het andere moment hebben ze buren.

'Honeyland' (2019) snijdt via de burenstrijd tussen de Muratova's en de Hoessein's bijna terloops de grote thema's aan van deze tijd. Wie heeft er om welke reden recht op het honingland? De Muratova's wiens identiteit vervlochten is met die ene plek, of de Hoessein's die uitwaaieren richting plekken waar simpelweg nieuwe bestaansmogelijkheden zijn. En wiens rechten wegen daarin zwaarder? Zij die de verantwoordelijkheid moeten dragen over een toekomstige generatie, of zij die vanuit hun moeder-dochter relatie te maken krijgen met aftakeling, ziekte en verval. De macht van een meerderheid tegenover een kwetsbare minderheid; verdrukt worden als het darwinistische verloop der dingen. Natuurbehoud tegenover economische belangen. En daaruit voortvloeiend: de onmogelijkheid om te kunnen ontsnappen aan de hebzuchtige uitputting van natuurlijke bronnen. Zo simpel als het narratief lijkt, zo rijk is het aan de verschillende invullingen die je eraan kunt geven.

Maar het meest fascinerende aan 'Honeyland' (2019) is hoofdrolspeelster Hatidze Muratova. Haar verweerde gezicht en slecht onderhouden gebit zijn even confronterend, maar zodra je daar doorheen kijkt ontpopt ze zich als een warme en charismatische heldin. Hoe zij haar ziekelijke moeder gerust probeert te stellen, terwijl ze tegelijkertijd haar wrok verbijt omdat ze als mantelzorger zelf ook niet kan ontsnappen aan haar situatie. De kinderlijke vreugde wanneer ze (na urenlang ervoor te hebben gereisd) op een markt rondbanjert in Skopje en al te graag het gesprek aanknoopt met nieuwe mensen. Of de hartelijkheid waarmee ze zich openstelt voor de Hoessein's als zij zich in haar vertrouwde leefgebied vestigen. Zelfs wanneer de vriendelijke buren een bedreiging worden voor de bestaanszekerheid van zichzelf en haar moeder, probeert ze nog het tij te keren met welgemeend advies en door een beroep te doen op hun medemenselijkheid.

Net als bij Buñuel's 'Las Hurdes, tierra sin pan' (1933) kleeft er een ongemakkelijk kantje aan dat ik als geprivilegieerde filmhuisbezoeker het harde leven aanschouw van Hatidze. Tegelijkertijd is ze in dit tedere, intieme portret zo veel meer dan alleen een gevolg van haar armoede of louter een argument in een bredere aanklacht. Haar levensomstandigheden zo anders dan de mijne, maar toch herken ik een stukje van mezelf terug in Hatidze. De eenzame en plichtsgetrouwe mens, smachtend naar vrijheid, in een mensenleven waar elke verandering nieuwe mogelijkheden én barrières opwerpt. Waar die anderen - zoals Jean-Paul Sartre ooit schreef - een hel zijn die je genadeloos kunnen afstraffen als je blind op hun goedheid vertrouwt, terwijl er tegelijkertijd een schoonheid steekt in de gevende mens. Hoe klein het leven van Hatidze ook is, ik heb haar in 'Honeyland' (2019) leren kennen als een mooie en grootse persoonlijkheid.

Deze fragmentarische schoonheid blijft inhoudelijk te schematisch

Voor mij is 'shaky cam' meestal een goedkoop ogende tactiek om actiescènes in typische genrefilms (horror, actie) opwindend op het beeld te krijgen. Jonas Carpignano toont zijn cinematografische vakmanschap in hoe hij de schokkerige esthetiek hier gebruikt om surreële sfeerschetsen op het beeld te toveren. Aan de ene kant heeft het een documentaire-aanpak die 'fly on the wall' genoemd wordt: het registreren en observeren van gebeurtenissen die zich voor de camera voltrekken. Aan de andere kant is het hypergestileerd door het creatieve gebruik van kleurenfilters en de inzet van licht-effecten. Vooral de woestijntocht en de oversteek over de Middellandse Zee komen als een mokerslag binnen, omdat de fragmentarische snapshots akelig mooi de rauwheid verbeelden van iets wat paniekerig is geschoten om de onmenselijke ontberingen van het chaotische vluchtelingenbestaan op beeld te krijgen.

Even lijkt de film zijn kruid verschoten te hebben als het zich verplaatst naar het Italiaanse vasteland, maar het komt er goed mee weg omdat het alledaagse en het bekende worden getoond als iets waarbij continu een dreiging in de lucht hangt. Zelfs het plukken van sinaasappels wordt in de cinematografie tot een onheilspellende bezigheid van duistere tinten en omineuze schaduwen. Ook doeltreffend zijn de vele passages waarin hoofdrolspeler Koudous Seihon vanuit de provisorische krottenwijk naar de moderne metropool kijkt die buiten zijn bereik ligt. Het is misschien voor de hand liggende symboliek, maar het werkt bijzonder goed door de simpliciteit en de kaalheid van de getoonde beelden.

Het rechtlijnige plot is gespeend van melodrama en vals sentiment. Hoofdrolspeler Koudous Seihon - naar verluidt niet eens opgeleid tot acteur- zet een intense rol neer als een man die zich dociel opstelt om zo ver mogelijk te komen in een wereld waarin hij als stront behandelt wordt. De gelatenheid waarmee hij de onterechte klappen opvangt, maakt dat zijn beperkende leefomstandigheden nog schrijnender worden verbeeld. Het zou me niet verbazen als we de beste man nog wel eens in een grote productie terug gaan zien! Helaas blijft tegenspeler Alassane Sy wat flets, simpelweg omdat hij te weinig op het beeld komt om een band met de hoofdpersoon op te kunnen bouwen. De vriendschap tussen beide heren - een belangrijk onderdeel van de verhaallijn- blijft uiteindelijk hangen bij een onuitgewerkte suggestie. .

Een ernstiger tekort dan dat de vriendschap niet helemaal uit de verf komt, is het gebrek aan subtiliteit in een zwabberend plot dat weinig ruimte laat voor rust en bezinning. Op een gegeven moment ondermijnt 'Mediterranea' (2015) zijn eigen kracht door op de kijker in te blijven beuken met een neerwaartse spiraal van narigheid en ellende. Daarbij worden de blanke volwassenen continu gepresenteerd als corrupte ellendelingen of naïeve idealisten. Door het dwingerige van de verhaallijn verspeelt Carpignano enigszins zijn kaarten door het een pedante, stichtelijke lading mee te geven. De onderwerpkeuze was ernstig genoeg voor een subtiele analyse, maar hiermee lijkt de jonge regisseur nog enigszins schematisch de wereld te verdelen in 'goed' en 'fout'.

Ik vond het eerste deel al niet overtuigend grappig. Dit deel is net iets grappiger, maar ook weer niet zo dat ik over de grond van het lachen rolde. Het had een slag meliger gemogen.

Niet eens zo'n bijzondere of vernieuwende documentaire. Het biedt niet meer dan dat Werner Herzog driemaal in gesprek gaat met oud-president Michail Gorbatsjov. Eromheen is wat archiefmateriaal gezocht om het vertelde te visualiseren. Enkele hooggeplaatste figuren (politici, hoofden van inlichtingendiensten) contextualiseren de rol die Gorbatsjov heeft gespeeld in de toenadering tussen de Sovjet-Unie en het westen. Voor de wereldschokkende onthullingen hoef je deze documentaire ook niet te zien, want Herzog legt hem nu niet bepaald het vuur na aan de schenen. Heel even wordt er gezinspeeld op hoe Poetin de verhoudingen uit de koude oorlog weer doet herleven, maar het blijft bij een oppervlakkige analyse. In die zin is 'Meeting Gorbachev' (2018) een hagiografie over de mens en zijn politieke nalatenschap. Toch is het een aanstekelijke documentaire omdat de persoonlijkheden van zowel Herzog als Gorbatsjov zo op de voorgrond komen. Het is aandoenlijk knullig hoe Herzog stottert en hakkelt als het besef doordringt wat deze gigant heeft betekend voor zijn eigen leven en carrière. De filmmaker laat soms zelfs z'n kenmerkende pretenties varen wanneer hij merkt dat ze stuklopen op een geïnterviewde die er niet bevattelijk voor is.

Vleesch noch oervisch. De toon is wat onevenwichtig en schippert tussen serieuze sciencefiction, plat spektakelvermaak en misplaatste komedie. Qua kinderachtige grapjes is 'The Meg' (2018) namelijk niveau Michael Bay, zoals hoe het personage Suyin (Bingbing Li) in elke oneliner een smalende opmerking maakt over het postuur van Statham. Of hoe intens irritante B-komieken als Rainn Wilson, Page Kennedy en Ólafur Darri Ólafsson hun kolderieke luchtigheid brengen. Niettemin blijft Jason Statham een charismatische actieheld en is het amusant hoe zelfs de bonkige spierbundel wegvalt bij het gigantische formaat van de CGI-megalodon. Bij vlagen wordt de suspense aardig opgebouwd rond deze onderwaterdreiging en het geheel eindigt met een bevredigende pay-off in de geest van 'Jaws' (1975).

Hilarisch slechte armageddon-film. Moet zeggen dat de laatste 20 minuten nog best gaaf gedaan zijn voor een film van dit niveau. Had niet verwacht dat je een all-out oorlogssituatie zou krijgen te zien, dus dat was nog enigszins een positieve verrassing.

Het lijkt wel alsof Lars von Trier even rustig aan heeft willen doen tussen Antichrist en Nymphomaniac. Nu eens geen confrontatie met seksueel geweld, maar hij doet waar hij vooral goed in is: het neerzetten van sterke vrouwen die op hun manier tegen repressieve machten strijden. Het heeft die kenmerkende inktzwarte humor die je misschien niet eens als zodanig hoeft op te vatten. Ik moest zelf een aantal keer hard lachen om de absurde wereld die hij hier schetst van slappe mannen en hoe Justine zich daar op haar manier tegen verzet. Dit moet zonder twijfel een van de betere rollen van Kirsten Dunst zijn, waarbij zij in beeld wordt gebracht als een begerenswaardige nymfe die met haar melancholische inborst nog onbereikbaarder wordt. Daarom vraag ik me wel eens af of von Trier nou een vrouwenhater of een vrouwenliefhebber is? Of allebei? Hij neemt bewust vrouwelijke perspectieven, maar tegelijkertijd seksualiseert hij ze ook een beetje.

In een recensie over deze film heb ik ooit dit zinnetje gelezen: '' zo Oosters als de plaatselijke afhaal-chinees''. En hoewel ik het enigszins overdreven vind, zit er wel een kern van waarheid in. Er is iets heel verkeerds aan als Hollywood zich waagt aan de rijke geschiedenis van de Aziaten. Eeuwenoude tradities en gebruiken worden banaal gemaakt of geheel uit hun context gerukt. Zo wordt er wel een erg westers en veroordelend beeld geschetst over het fenomeen Geisha, alsof het een soort veredelde hoeren waren. De film zelf heeft ook een beetje te lijden aan een cast bestaande uit Aziatische acteurs. Het steenkolenengels werkt nogal eens op de zenuwen, temeer ik een niet-ondertitelde versie zag en zo de helft niet kon volgen. Wel weer imposant zijn de schitterende sets van het feodale Japan.

The poor man's version of 'Starship Troopers' (1997). Maar wist 'onze' Paul Verhoeven nog op magnifieke wijze nazi-esthetiek te vermengen met Amerikaanse genrecinema, hier heeft 'Men Against Fire' (2016) vooral zelf de houterigheid van een B-productie met een hoog net niet-gehalte. Het verwassen, grijzige filtertje waarmee het eruit zou moeten zien als een somber toekomstbeeld, maar hierdoor vooral lelijk en flets oogt. Het houterige acteerwerk en de voorspelbare militaire clichés. (Positieve noot: wel een diverse cast met veel vrouwen in atypische rollen en een zwarte hoofdpersoon.) Het budget was niet toereikend voor een geloofwaardige toekomstwereld, maar is kleinschalig door steeds te focussen op een handjevol militairen in weinig zinderende oorlogssituaties. Zelfs de achterliggende boodschap - technologie kan oorlogsgeweld dehumaniseren - is niet bijster fris of origineel, want het blijkt toch vooral een obligate verwijzing naar fascistische regimes die allang hebben bestaan of nog steeds bestaan. In Nazi-Duitsland had men geen vernuftige nanotechnologie nodig om tot de grootste verschrikkingen te komen. Het onderwerp had beter uitgewerkt kunnen worden door de nadruk te leggen op drones, robotisering en afstandsoorlogsvoering (hier hebben we nú mee te maken) in plaats van fantaseren over de zoveelste fascistoide dystopie.

Hele leuke luchtige komedie. Het is natuurlijk grote onzin maar dat moet af en toe kunnen, toch?

De leuke cast kan niet helemaal verhullen dat het verhaal wat magertjes in elkaar steekt. Het hangt allemaal als los zand aan elkaar met enkele willekeurige gebeurtenissen en geen van de karakters wordt verder uitgediept dan wat oppervlakkige momentjes. Deed me erg denken aan Charlie Wilson's War; melige oorlogssatire die leuk is zolang het duurt maar niet beklijft. Ook lijdt de film aan de traileritis, oftewel, de allerleukste grappen zaten al in de trailer en kwamen dus nauwelijks bij mij aan.

Deze oorlogsfilm heeft het allemaal: melodramatische heroïek, schematische weergave van goed en kwaad en een overheersend gevoel van nationalisme. Het is niet zozeer een goede film als wel een interessante kijk op hoe de huidige Indonesische generatie hun collectieve oorlogstrauma van zich afbijt. Het wordt tijd dat de Nederlanders hier ook eens meer aandacht aan gaan besteden met volwaardige cinema! Schitterende oneliner trouwens: ´What do they smell like? Milk or cheese´

'Le Meraviglie' (2014) lijkt een klassiek sociaal drama over een tirannieke imker die worstelt met de teloorgang van zijn kleine bedrijfje, maar regisseuse Alice Rohrwacher roept de nodige verwarring op. Het gefragmenteerde narratief maakt raadselachtige sprongen in de tijd. Het wordt volgens mij niet verklaard waarom een Duitse/Zwitserse man als Wolfgang met zijn familie in Italië neerstrijkt om bijen te gaan houden (en wie is Cocò in verhouding tot de anderen!?) En de magische ontmoeting met de begeerlijke nimfe uit een cheesy reclame-campagne (Monica Belucci) die leidt tot een absurdistische reality show aan het slot. Precies die spanning -tussen fel realistisch tegenover ongrijpbaar en dromerig - maakt het een fascinerende puzzel waarvan de losse stukjes steeds net niet in elkaar passen. Het grootste wondertje is echter de kindactrice Maria Alexandra Lungu. Ze weet treffend de innerlijke strijd te verbeelden van een dochter die nog een kinderlijke loyaliteit voelt naar haar vader, maar tegelijk ontdekt dat haar ontluikende seksualiteit en groeiende zelfvertrouwen haar eigen positie in de wereld sterker gaan maken.

Religieuze films (van welk geloof ook) hebben vaak iets irritants omdat ze hun eigen gedachtegoed agressief aan de man proberen te brengen. Het doel is niet informeren maar overreden. In dat opzicht is The Message opvallend neutraal. Natuurlijk is het eerst en vooral een film om moslims te sterken in hun geloof, maar uiteindelijk zou je deze film evengoed zonder zijn religieuze insteek kunnen bekijken als een soort historische interpretatie van hoe de Islam tot stand is gekomen. De film probeert duidelijk de kloof tussen de drie monotheistische religies te dichten en neemt daarbij een redelijk neutraal standpunt in.

Ik kan me niet vinden in de kritiek dat profeet Mohammed niet voelbaar aanwezig zou zijn. Via de point of view-shots krijgen we een beeld van de gelovigen en hun verhouding tot de profeet. Het gaat niet om zijn leven en hoe hij de dingen gezegd zou hebben, maar om hoe zijn woorden op zijn genomen door de moslims. Op deze manier wordt de regel dat de profeet niet getoond wordt niet geschonden en krijgen we een invalshoek die breder te trekken valt dan alleen maar de historische ''werkelijkheid'' van de profeet. De mooiste scenes zijn die waarin karakters hun religieuze epifanie beleven voor het oog van de camera c.q. de blik van de profeet. Ook de schaal waarin eindeloze figuranten aan de horizon verschijnen zijn zeer imposant en vergroten het gevoel van het epische dat de film over wil brengen.

De film gaat gemakshalve voorbij aan de heikele punten in de Islam; zoals polygamie, de rol van de vrouw en de scheiding tussen sjiieten en soennieten. Tegelijkertijd zou je daar weer tegenin kunnen werpen dat de film oproept tot verbroedering en het daarom ook niet noodzakelijk is om op die botsende elementen te focussen. Het zegt ook iets over de tijdsgeest van de jaren zeventig, waarin de Islam nog werd bekeken vanuit een soort fascinatie en niet met de negatieve connotaties die zijn ontstaan na 9/11. Die kritiekloosheid maakt dat ik de film niet helemaal kan zien als een meesterwerk.

Uiteindelijk is The Message een film die de moeite loont om eens gezien te hebben. Ik raad aan om hem in stukken op te delen, want de volledige drie uur in een zit doen is een taaie opgave.

Een soort H.P. Lovecraft voor de LSD gebruikende hippie-generatie. Occulte, apocalyptische taferelen als profetieën, bloedende oogkassen, opkomst van een soort antichrist en een negroïde albino man die met een pick-uptruck vol lijken rondrijdt. Volslagen gestoord, waarbij het surreële gevoel vergroot wordt door derderangs acteerwerk, verschrikkelijke speciale effecten en een inconsequent plot. Wel fraai zijn de geflipte set pieces en het creatieve kleurgebruik op het beeld. Met de beste wil van de wereld geen goede film te noemen, maar het hoge B-film gehalte maakt het tot vermakelijk

obscure niche-cinema.

Seks, drugs en een beetje lief zijn voor elkaar. Wel aardig hoe 'Metal Lords' (2022) met obscure verwijzingen verstokte fans van het metalgenre aanspreekt en nieuwkomers krijgen een lief coming-of-age verhaaltje. De puisterige pubers draaien een beetje ongemakkelijk om elkaar heen en proberen vorm te geven aan hun emoties met harde muziek, kleding en schmink. Achter de demonen en satanrituelen steken toch vooral onzekere jongens die hun plek zoeken in een snoeiharde middelbare schooltijd. Voor de verandering ook eens een onbekende cast met sympathieke hoofdrollen voor Jaeden Martell, Isis Hainsworth en Adrian Greensmith als knuffelbare metalheads.

Ik heb nog altijd niet 'Mad Max: Fury Road Black & Chrome' (2016) gezien, maar deze 'Metalhead' (2017) oogt in zwart/wit toch ook bijzonder smakelijk. Deze aflevering heeft zo'n sfeer van groezelige jaren tachtig pulp, met exploderende hoofden en koddig ontworpen gevechtsrobots. Nu eens niet met een vette ironische knipoog, maar felrealistisch, rauw en een tikkeltje ongepolijst. Qua thematiek is het de zoveelste alarmistische aflevering waarin AI-technologie eng en gevaarlijk is, want deze robotjes kunnen zelf denken en trackertjes afschieten. (En nóg zou ik er één als huisdier willen!) Maar 'Metalhead' (2017) bouwt op naar een eindscéne die wellicht geen enorme verrassing in petto heeft, maar wel doeltreffend tastbaar maakt hoe de positie van de mens nederig wordt als technologie ooit de overhand krijgt.

Een van de laatste leuke films met ''paardenlach'' Eddy Murphy. Ik zal nooit begrijpen waarom hij de overstap heeft gemaakt naar de B-komedie. In dit soort buddyfilms komt hij nou eenmaal het best tot z'n recht.

Toch wel een pittige zit. Aan de schitterende karakters of de beeldschone decors ligt het in ieder geval niet, maar het is een lange zit voor een film waarvan ik het einde al na tien minuten aan zag komen.

En wederom genieten van de vrolijke misantropie van de Spaanse regisseur Álex de la Iglesia. In 'Mi Gran Noche' (2015) wordt een werkloze man ingeschakeld als tafelgast wanneer zijn voorganger werd geplet door een omgevallen hijskraan. Voor zo'n eindejaarsafsluiting vol overdadige licht- en geluidseffecten en waar bekende presentatoren en muziekartiesten acte de présence geven. Waar José (Pepón Nieto) als extra op commando moet lachen, de polonaise dansen en vooral veel onbezorgde gezelligheid uitstralen. Als hij maar niet probeert om een slok te drinken uit de champagneglazen of een hap te nemen uit het snoepgoed, want die zijn om budgettaire redenen gemaakt van plastic. Ook achter het klatergoud van bekende artiesten als oudgediende Alphonso (Raphael) en jonge rocker Adanne (Mario Cassas) niks dan pietluttigheid, egoïsme en leegte. Ondertussen breekt er buiten het terrein de pleuris uit, omdat misnoegde vakbondslieden gedupeerd raakten door slinkse oplichtingspraktijken van de malafide organisator. 'Mi Gran Noche' (2015) combineert de veelheid aan kleurrijke personages uit een Fellini-film met kluchtige slapstick á la The Marx Brothers. Alleen al de creativiteit waarmee een duffe setting als een televisiestudio wordt vormgegeven als een hels pandemonium. Als een hysterische nachtmerrie waar iedereen slaafs de instructies volgt onder de disciplinerende druk van dat cameraoog.

Voor de verandering zal ik eens niet over 'Michiel de Ruyter' (2015) vallen omdat het bepaalde hete hangijzers, zoals een andere beleving over de piraat/zeeheld, keurig onder het tapijt veegt. Dat viel te verwachten in een tijdsgeest waarin mensen behoefte hebben aan duidelijkheid en simpele verhalen. De Ruyter was een held. De gebroeders de Wit waren helden. Hollandse vlaggen die vol in het beeld wapperen en een Engelse vlag die meegaat met een zinkend Engels schip. Nee, ik vind het vooral een sterk staaltje Nederlandse zelfhaat: je eigen complexe geschiedenis door de lens zien van de soort Hollywoodfilms die al een decennium of wat uit de gratie zijn

Geen cliché of goedkoop effect wordt gespaard om het Hollywoodser dan Hollywood op het beeld te krijgen: exploderende dingen, foute oneliners, de titelheld is een blanco figuur zonder verdere persoonlijkheid, behalve dat hij een beetje stoer staat te doen op schepen. Nu ja, hij is een familieman en een doorzetter. Zelfs de fonts op de aankondiging en de bombastische soundtrack voelen als een halfbakken kopie van tientallen andere werken. Het frustrerende is dat de sfeergezichten van oud-Hollandse markten en de subtiele verwijzingen naar Hollandse schilderijen nog best grappig zijn, maar dan keert de automatische piloot terug die schreeuwt: 'Epos, ik ben een epos, zie mij episch zijn!' Een bescheidener film met enkele focuspunten had waarschijnlijk een betere productie opgeleverd dan deze chaotische warboel.

Ik heb het gevoel dat de film continu de plank misslaat. De (taal-)grapjes slaan niet aan of zijn zo akelig flauw dat ik er kromme tenen van kreeg. De karakters zijn buitengewoon aaibaar maar missen tegelijkertijd elke vorm van diepgang. Qua fantasierijke ingevingen is het dit keer zeer beperkt gebleven tot spaarzame momenten rond de gerecyclede constructies. Op het visuele vlak is het wederom geslaagd, hoewel ik het dan ook weer weinig toe vond voegen aan eerder werk. Kortom; het is typisch Jeunet maar dan zonder dat beetje extra wat zijn vorige twee films juist bijzonder maakte.

- Een minutenlange openingsscène met een niet onappetijtelijke Marla Simon die langs bouwvakkers paradeert met haar heupwiegende billenpartij. De camera staat opvallend vaak op haar achterzijde gericht. Gelukkig gaat zij door een gat staren om naar een groep bouwvakkers te kijken (?) terwijl iemand in haar billen knijpt en hierdoor haar beha afzakt. Het gevolg is dat de bouwvakkers opeens haar welgevormde siliconenborsten door het gat zien verschijnen. De toon is gezet.

- Oei, de film heeft een klein issue met seksueel geweld naar vrouwen. In 2016 is het toch minder genieten als een madam hardhandig met haar plastic memmen tegen een ruit geduwd wordt door een ongelikte beer. Een man in travestie doet de gordijnen vervolgens weer dicht. (?) Het hoofdpersonage, Donald, is net zo gechoqueerd door het merkwaardige tafereel als de kijker, dat dan weer wel.

- Al een kwartier in het gebeuren en de beloofde massaslachting blijft uit. Even leek het erop dat er iets ging gebeuren toen de huisman met een katana naar zijn vrouw stond te wijzen, maar het bleek eigenlijk een opgerolde krant. Een echtelijke sponde tussen een vrouw die kennelijk niet kan koken en een man die zijn eega afzeikt met wisecracks: 'i have an idea all right, but it's probably against the law!'

- Meer siliconenborsten, maar erg opwindend wordt het niet. Een vrouw van middelbare leeftijd steekt haar boezempartij pront de camera in. Ben ik een seksist als ik blij ben dat ze ditmaal in haar beha blijven zitten!?

- De billen van Marla Simon zijn terug in het verhaal. Ik ben stiekem een beetje verliefd op haar bevallige gestalte. Al doet het wel pijn dat ze wéééér te maken krijgt met de seksuele intimidatie van een bouwvakker die haar bepotelt en vunzige opmerkingen maakt.

- Als tegenwicht op het misogyne gedoe introduceren de makers een halfnaakte, gespierde godenzoon om het naakt eerlijker te verdelen. Fair enough.

-...en dan doet mister macho zijn mond open, en blijkt het een mietje te zijn van de meest zeikerige soort.

- Heren, let op: seksuele intimidatie werkt! 'Usually men are after one thing', verzucht Marla Simon/Knothole Girl, waarop de bouwvakker zijn kans grijpt en haar vol op de mond pakt. Wel grappig dat een andere bouwvakker met een hondje ernaar kijkt, zo van: 'Die collega heeft écht een betere deal gesloten...'

- Zou Trump deze film gezien hebben? Een welgevormde blondine met een zwart poesje (het dier, niet het geslachtsorgaan) wordt door The Donald bestookt met vunzige opmerkingen.

- Nog nooit was de waanzin van het huwelijkse lijden zo op het beeld gevangen als in deze oscarwaardige scène tussen twee echtelieden. The Donald komt thuis en dwingt zijn vrouw om een baloney sandwich te maken, maar zij weigert en maant hem om rustig zijn bordje leeg te eten. The Donald spuugt op zijn bord, gaat vervolgens naar de huiskamer om de stofzuigerzak leeg te gooien, waarna hij ten slotte begint te urineren in de open haard.

- Eindelijk de eerste (magnetron-) moord. Een cinematografisch pareltje waarin we vanuit het perspectief van de gewurgde huisvrouw, het gefrustreerde hoofd zien van The Donald die zijn echtgenote slaat, stompt en anderszins vermorzelt.

- HAHAHAHA! Het ontzielde lichaam van Donald's vrouw ligt nu in de magnetron. 'May's in the microwave. Oh well...'

- Suske en Wiske en de Magnetronmoorden.

- Best geestig, dan vermoordt Donald zijn vrouw omdat zij niet kan koken en dan blijkt zij zelf smakelijk vlees te hebben. Geen derderangs film is compleet zonder kannibalisme. Of hoe Donald per ongeluk een kippenpoot/vrouwenhand opsmikkelt en er een lucratieve business in ziet.

- De klassieke openingszin om vrouwenharten mee te doen smelten: 'You're not used to be on your feet too much'. Zou het lukken!?

- Ruige seks. Beethoven, twee cherubijnen, een Afrikaans masker en een poedelbeeld kijken toe. De explosieve climax komt tot stand met een kussentje in de vorm van een bloem. I'm so hungry I could eat a whore!

- Een zwerver wrijft aan zijn jeukende ballen met een afgehakte hand.

- Een diepzinnige verhandeling over de aard van het kwaad. Is Donald gek, of is het dat zijn libido niet bevredigd werd dat hij smaakvolle gerechten ging maken van vrouwenvlees? Maar eigenlijk gaat het beter met hem dan ooit, dus is hij dan een ziek of een pervers mens!? Ondertussen slaapt zijn psychiater door het geleuter heen. I cannot make love to a woman unless I eat her!

- Een blondine eet een appel terwijl ze haar bloemetjes water geeft. We zien haar van achteren tussen de benen, waardoor het lijkt of ze aan het urineren is. Echt.

- An equal oppurtunist rapist. omdat hij slachtoffers maakt onder alle etniciteiten en huidskleuren, aldus één van de bouwvakkers. Wat wel blijkt als The Donald sushi maakt van een Aziatische schone...!

- Zit de mooie blondine nou met een vibrator in de aarde te wroeten? Als zelfs The Donald 'that's one strange lady' zegt...

- Ik snap het einde niet? Er gebeuren dingen. Er gebeuren andere dingen en dan is het opeens klaar. Het laatste grapje op de aftiteling is aardig: Remember, dismember a friend for lunch.

- Omdat het uiteindelijk nog steeds een recensie is: 'Microwave Massacre' (1983) is natuurlijk een absurd slechte film, maar het gebeuren wordt enigszins gered door het droge smoelwerk van de Amerikaanse komiek Jackie Vernon. Het heeft wel 'iets' omdat Vernon een vermakelijk typetje neerzet als de immens gefrustreerde blanke man, die maar (soortgelijke) foute oneliners blijft spuien over eten en gegeten worden. Smakeloos natuurlijk, net als de overdaad aan vrouwelijk naakt.

Aanrader voor mensen die willen snappen wat er gebeurd is voor, tijdens en na de twee recente 'revoluties' in Egypte. Ingewikkelde politieke kwesties worden weergegeven op een persoonlijke manier en maken het allemaal veel inzichtelijker voor de buitenstaander. Wel een tikkeltje gekleurd in waar de sympathie van de makers ligt: niet bij het leger of bij de Moslimbroeders. Terecht natuurlijk, maar het geeft zo wel een eenzijdig beeld van de revolutie in al zijn facetten.

Het intelligente en gelaagd plot wordt ondersteund door baanbrekende cinematografie en het heeft ook nog eens een fijne chemie tussen Jon Voight en Dustin Hoffman. Het heeft zo het beste van arthouse in zich en het beste uit pop culture. Heerlijk ook hoe conventies van de western radicaal worden omgedraaid en er zo bijna het effect van een anti-western wordt gecreeerd.

Voer voor iedere dromer die smacht om zich te mogen laven aan een werkelijkheid die helaas niet meer bestaat en die alleen nog maar in onze fantasie voortleeft als geschiedenis. Woody Allen weet haarfijn dat onbestemde, dromerige gevoel tot leven te brengen in deze film. Het doet in die zin ook meer denken aan zijn vroegere meesterwerken dan dat het past binnen de reeks goed gemaakte maar verder wat inwisselbare films van de laatste tijd.

Volstrekt toevallig heb ik net ´Godzilla: Final Wars´ ook weer eens gezien. Nu ik weet dat diezelfde regisseur erachter zit kan ik het idiote en totaal ongeloofwaardige plot iets meer begrijpen. Het is allemaal overdreven gestileerd en volgestouwd met special effects dat de gore niet echt schokkend wil worden. In dat opzicht hadden ze beter een keuze gemaakt tussen of compleet over-the-top of een ´realistische´ slasher, want nu levert het vooral een warrige en onlogische film op.

Frustrerend schoolvoorbeeld van een slechte boekverfilming. In plaats van dat het een eigen interpretatie is geworden die in het medium film past, probeert het idioot strak de uitgebreide plotlijnen van het originele werk te volgen. Het maakt het tot een statische bedoening waarbij de magisch realistische symboliek nauwelijks uit de verf komt. Echt zonde, want qua sfeer weet het wel de juiste toon te raken met zijn schitterende aankleding en zijn sprookjesachtige elementen. Hier had zoveel meer ingezeten met een iets duidelijkere regie.

Het controleverlies van een buitenstaander. In 2019 was ik met een vriend op het Siyahafestival in Oase Siwa. Dat is een Egyptische oase-gemeenschap tegen de Libische grens, waar bedoeïenen en berbers bij elkaar komen voor een jaarlijks verzoeningsritueel. Overdag eten ze een gezamenlijke maaltijd, maar het hart van het gebeuren is een ritueel gebed in de avonduren. In de binnenste ring bepalen ingewijden van het ritueel het tempo, middels hun religieuze incantaties en energieke dansbewegingen. In de kringen eromheen andere dorpelingen die aanhaken bij de bezwerende herhaling. De buitenste kringen zijn voorbehouden aan buitenstaanders (toeristen of expats) met interesse in deze traditie. Tussen de mensenmassa's lopen een soort scheidsrechters met een wierookbrander en een stok. Met harde keelklanken en vervaarlijke zwaaibewegingen manen ze individuen uit de groep tot collectieve volgzaamheid. Niet zelf nadenken maar luisteren en in de pas lopen.

Net als in 'Hereditary' (2018) bouwt regisseur Ari Aster verder op thema's als predestinatie en vrije wil. In zijn vorige film kwamen verschillende familieleden tot de gruwelijke realisatie dat zij als een speelbal zijn in handen van een metafysische aanwezigheid. Wie is het individu zelf nog wanneer onzichtbare machten op de achtergrond souffleren? De spoken in 'MIdsommar' (2019) zijn abstracter en minder tastbaar, maar openbaren zich doorheen een verzonnen mythologie rond een Zweeds midzomerfeest. In de kleurrijke panelen met heidense sfeertaferelen. In de riten en gebruiken waarmee de dorpelingen vorm geven aan hun eigen samenleving. Voor mij gaat 'Midsommar' (2019) over dat unheimische gevoel wanneer je zelf een buitenstaander bent en een (al dan niet ingebeelde) vijandigheid voelt vanuit die anderen. De specifieke combinatie van fascinatie naar het onbekende, een verlangen om te willen begrijpen en een sluimerend onbehagen. Want wat is jouw eigen invloed wanneer er steeds een vertaalslag moet worden gemaakt om er vat op te krijgen? En wanneer versluieren cultuurverschillen dat er iets plaatsvindt wat grensoverschrijdend of zelfs schadelijk is?

Smakelijke Deense zwarte komedie. Sober gefilmd in de zogenaamde Dogme-stijl. Jammer dat er niet echt een lijn in lijkt te zitten, vooral door een einde dat weinig bevredigend werkt. Er had iets meer ingezeten.