Meningen

Girl power avant la lettre. De meisjes op de slaapzaal van Fraulein von Bernburg (Dorothea Wieck) trekken gezamenlijk op tegen de streng protestants Pruisische normen van het schoolhoofd (Emilia Unda), inclusief een al dan niet door geldproblemen ingegeven karig dieet. "Hungry? We Prussians have always been hungry. They are the daughters of soldiers and, God willing, mothers of soldiers too. What they need is discipline, not a life of luxury." en "Poverty is not sin, poverty ennobles. This is the true meaning of Prussianism as it once was. Let the others splurge. They'll regret it." (Irritant dat IMDb alleen de Engelse vertaling heeft en het originele Duits kan ik niet zo snel vinden.) Deze lichte, vooral door kattekwaad gekenmerkte rebellie, vindt plaats onder de bezielende leiding van de scherp van de tongriem gesneden Ilse (een geweldige Ellen Schwanneke). Als nieuwste leerling Manuela (Hertha Thiele) een gigantische crush ontwikkelt op Fraulein von Bernburg - die wederzijds is, maar Von Bernburg blijft een professional, meestal dan - wat natuurlijk absoluut niet kan, wordt de solidariteit van de meiden pas echt getest.

De kracht van Mädchen in Uniform zit hem in de vitaliteit die regisseur Leontine Sagan aan haar volledige vrouwelijke cast weet te geven. De humor, levenslust, vrolijkheid en ook hitsigheid spat van de groep tienermeiden (in de beste filmtraditie gespeeld door oudere acteurs) af. Daar kan menige moderne highschoolfilm nog een puntje aan zuigen. Er zit een enorme anarchistische energie in Mädchen in Uniform, die me erg deed denken aan de films uit de Tsjechoslowaakse New Wave. Sagan regisseerde eerder het toneelstuk waar de film op gebaseerd is en dat toneelachtige zit nog wel in de mise-en-scene van de film, maar door de manier waarop Sagan elk lid van de cast een uniek karakter weet te geven en de grote groep choreografeert bruist het toch.

De film is vooral bekend vanwege zijn taboedoorbrekende lesbische liefde, maar het is veel algemener dan dat: Mädchen in Uniform is een oproep het Pruisische juk definitief af te werpen en de vrijheid te omarmen. Dit is echt een film om vrolijk geïnspireerd door te worden.

Nog wat technisch geneuzel tot slot:

Ik was een beetje verward over wanneer het verhaal zich afspeelt. Door de nadruk op dat Pruisische en omdat ook nog hoog bezoek van een prinses wordt ontvangen, dacht ik eerst dat de film gesitueerd was in het Duitse keizerrijk, wellicht vlak voor de Eerste Wereldoorlog. Maar Ilse heeft een favoriete filmster met 'sex-appeal' en daar leek 1914 me wat te vroeg voor. De betreffende ster, Hans Albers, maakte inderdaad zijn eerste film pas in 1917. Dus het verhaal speelt zich blijkbaar af in de Weimar Republiek in een bubbel van welgestelde families die doen alsof het keizerrijk nog bestaat. Een andere mogelijkheid is, dat het toneelstuk, dat gebaseerd lijkt op jeugdherinneringen van schrijver Christa Winsloe uit het begin van de 20e eeuw, wat kleine moderniseringen heeft gekregen, zoals die invoeging van Albers, waardoor het een beetje tussen onbepaald in de tijd wordt.

(Gezien in Eye Filmmuseum)

Beetje een mix van Pacifiction, qua visuele stijl, ook vanwege dezelfde cinematograaf (Artur Tort), en Aguirre, der Zorn Gottes, de inhoud van een krankzinnige expeditie in het onbekende, maar niet zo goed als die twee.

Regisseur Lev Diaz is erg gericht op van die mooie slow cinema plaatjes, maar doet naar mijn idee weinig interessants met het verhaal van Fernão de Magalhães (Gael García Bernal). Een traditionele ontdekkingsreizigersfilm, met de nodige actie zat er, zelfs met een moderne antikoloniale inslag, met Diaz' benadering nooit in, maar hij durft het ook niet de totale reis naar het hart van de duisternis te maken zoals Herzog en Serra dat wel deden in de eerder genoemde films. Of Winding Refn met Valhalla Rising. Wat je nu krijgt is een vrij traditioneel verhaal op een wat meer artistieke manier verteld. Maar wel erg fraai dus.

(Gezien in Rialto De Pijp)

Boekverfilming op zijn boekverfilmingst. Niet alleen is er de vertelstem van Paul Dano, die hele stukken uit de roman van Giuliano da Empoli voorleest en dat om de een of andere reden met een soort ASMR-stem doet, ook alle dialogen zijn van die typische boekdialogen; mensen praten niet met elkaar in politiek-filosofische volzinnen. Daar trouwens ook weer die op den duur vrij irritante ASMR-stem van Paul Dano. Ook alles wordt uitgesproken; er zit totaal geen ruimte in de film om als kijker een eigen kijk op het verhaal te hebben.

Ik had verder niet echt het gevoel dat de film me een unieke, of in ieder geval op interessante manier afwijkende blik op de opkomst van Vladimir Poetin gaf. Hij gaat met vrij grote stappen door de bekende geschiedenis. Wel een redelijk goede Poetin van Jude Law. Verder ook technisch goed gemaakt, hoewel het dus wel een opeenvolging van heel veel scenes van mensen die met elkaar praten in een kantoor of chique bar is.

De titel vond ik ook niet helemaal terecht op basis van de karakterisering van Vladimir Vladimirovitsj in deze film. De Poetin in deze film weet precies wat hij wil. Dano's karakter Vadim Baranov is meer een uitvoerder van zijn wil, dan de tovenaar achter de schermen die door de titel gesuggereerd wordt.

(Gezien op Prime Video)

Weet je waar ik dus helemaal klaar mee ben? Van die biopics of documentaires over artiesten die het geijkte stramien volgen van: opkomst - roem - verval in decadentie - wederopstanding - triomfantelijk slot. Wie daar ook helemaal klaar mee zijn, zijn de leden van De Jeugd van Tegenwoordig. Als scriptschrijver Jan Hulst voorstelt deze opzet te gebruiken voor een documentaire rond het 20-jarig bestaan van de band met acteurs die de bandleden naspelen in reconstructies van sleutelmomenten uit het bestaan van de band rond deze punten, steigeren ze eerst en gaan ze vervolgens de opzet saboteren. Aan het einde van de film zelfs zeer expliciet: "Fade to beige."

Tenminste, zo wordt het gepresenteerd, maar het lijkt me eerder dat dat gewoon meteen al de opzet was en dat dit dus eigenlijk een mockumentary is. Wel één die geïmproviseerd lijkt vanaf een simpel opzetje met wat losse ideeën, een beetje de Curb Your Enthusiasm aanpak, zeg maar. Het woord 'mystificatie' valt ook gewoon een aantal maal.

The Making of de Jeugd van Tegenwoordig is daarmee vooral een soort deconstructie van de standaard hero's journey uit muziekdocu's, doorspekt met de gekende anarchistische en ontregelende humor van de band. Hoewel die humor vaak ongein lijkt, is die sowieso al vaak gebaseerd op de aloude kernvragen van de satire: "Waarom doen we dat eigenlijk altijd zo?" en "Is het niet raar dat we dit normaal vinden?" Dus wat dat betreft is dit een goede en ook weer grappige aanvulling op het oeuvre van de multimediakunstenaars tegen wil en dank die De Jeugd van Tegenwoordig zijn.

Dat betekent wel dat je hier aan het verkeerde adres bent voor enig inzicht in het muzikale proces van de groep of diepere inzichten in de groepsdynamiek, behalve dan wat je kan afleiden uit hoe de bandleden met elkaar omgaan tijdens het geklooi (en dat is eigenlijk best veel). De muziek speelt sowieso wel een erg kleine rol. Daar had zelfs in de gekozen aanpak best wat meer ruimte voor gemaakt kunnen worden.

(Gezien op NPO Plus/VPRO)

David Bowie speelt een alien die terug naar huis wil en een multinational start om het geld te verdienen voor het ruimteschip dat daarvoor nodig is. Alleen raakt hij onderweg verslaafd aan televisie en alcohol. Kapitalistische krachten zijn ook niet zo blij met zijn systeemonwrichtende revolutionaire uitvindingen.

The Man Who Fell to Earth is opnieuw uitgebracht vanwege de 50e verjaardag, maar dat had wat mij betreft niet gehoeven. Roegs Don't Look Now vind ik een prima film, maar dit is cocaïnediscodecadentie tot het uiterste doorgedreven.

De film is even ambitieus als chaotisch. Werkelijk elk gek ideetje dat in zijn ongetwijfeld met één of meer chemicaliën verrijkte brein opkwam, heeft Roeg in de film gestopt.

Dat waren vooral ook heel veel geile gedachten. Als je de seksscène in Don't Look Now al wat té vond, dan zou ik deze tsunami aan videoclipsoftcore vermijden. Of je moet heel benieuwd zijn naar Bowies penis. Alles heel druk gefilmd ook, met rare lenzen en veel flitsende lampen en een camera die maar niet weet waar hij wil staan. Heel vermoeiend. De film is vrij lang met zijn 2 uur en 20 minuten, maar hij lijkt wel 3,5 uur te duren.

Alle stukjes op de planeet van de aliens zijn zo knullig dat wat waarschijnlijk de tragische achtergrond van de alien moest versterken alleen maar keiharde lachsalvo's in de zaal opleverde.

Ook weer zo een jarenzeventigfilm waar de vrouwelijke hoofdpersoon een kirrende bimbo is. De rol is heel slecht geschreven, maar Candy Clark doet er met een hysterische campperformance alles aan om hem nog slechter te maken. Dan staat ze ook nog tegen David Bowie, die de op zich logische keuze maakte om een alien die een mens nadoet tamelijk bizar te spelen. Het resultaat is wel dat hun scènes samen - en dat zijn er nogal wat wat - nooit emotioneel resoneren.

Nou ja, het is in ieder geval wel origineel en anders.

Verrassend genoeg trouwens nul muziek van Bowie in de film, terwijl zijn karakter in de film op een gegeven moment zelfs een plaat maakt!

(Gezien in Eye Filmmuseum)

"He was given to fits of rage, Jewish liberal paranoia, male chauvinism, self-righteous misanthropy, and nihilistic moods of despair. He had complaints about life but never any solutions. He longed to be an artist but balked at the necessary sacrifices. In his most private moments, he spoke of his fear of death, which he elevated to tragic heights when in fact it was mere narcissism."

Dit schrijft Jill (Meryl Streep) over haar ex-man Isaac (Woody Allen) in haar "tell all"-memoires en het klopt perfect. Dat boek is kinderachtig, maar Isaac heeft het er wel naar gemaakt en komt er eigenlijk nog genadig vanaf, want hij heeft Jills nieuwe, vrouwelijke partner Connie in een vlaag van woede over de scheiding proberen te overrijden. Niet alleen is hij daarvoor niet gearresteerd; hij heeft zelfs geen contactverbod en kan gewoon zijn zoon ophalen. (Dat dat boek er überhaupt is, is een rare kronkel in het plot, want Isaac is een succesvolle tv-schrijver, maar lijkt niet bekend bij een groot publiek.)

Ondertussen is Isaac, die 42 is, een relatie begonnen met de 17-jarige Tracy (Mariel Hemingway), die ondanks haar vreemde smaak in mannen, verder een rustige, stabiele vrouw lijkt. Alleen vindt Isaac dat zelf ook niet helemaal geslaagd, dus probeert hij haar al heel snel te dumpen voor Mary (Diane Keaton), die zijn vrouwelijke, christelijke tegenhanger is. Mary is dan weer de recente vriendin van zijn getrouwde vriend Yale (Michael Murphy). Lekker bezig allemaal.

Ik denk dat het idee achter dit plot was dat de zogenaamd intelligente volwassen zich allemaal gedragen als verwende kleuters zonder impulsbeheersing en hun leven totaal verwoesten, terwijl de 17-jarige de volwassene is. Het hele midlifecrisisthema wordt nog extra aangezet doordat Yale op een gegeven moment daadwerkelijk een Porsche cabrio koopt.

Probleem is dan dus wel dat je dus wel de hele tijd opgescheept zit met heel irritante mensen. Wat is er ergerlijker dan elitaire bourgeoisie types die zichzelf héél interessant vinden? Zelfs, of misschien: juist als ze continu komisch metacommentaar geven op hoe irritant ze wel niet zijn, gaat dat op de zenuwen werken.

Manhattan is dus verre van Allens beste film qua verhaal. Maar wat betreft de oneliners zit het wel gewoon helemaal goed. En normaal ga je niet naar een Woody Allen film voor de cinematografie, maar deze, met The Godfather-cinematograaf Gordon Willis achter de camera, geldt niet voor niets als één van de beste filmische weergaves van New York. En het eindigt ook precies het einde zoals Isaac het verdient: hij verliest achtereenvolgens door zijn eigen toedoen zijn mooie appartement, zijn baan, zijn vriendschap en uiteindelijk zijn kans op liefde. Het beste vermaak blijft leedvermaak.

(Gezien in FilmHallen)

Na Kabul, between Prayers weer een absolute topdocumentaire van een naar Nederland gevluchte filmmaker die terugging. Dat 'documentaire' wekt waarschijnlijk wel andere andere verwachtingen dan de film die je te zien krijgt. Pamyat' zijn de verfilmde jeugdherinneringen van Vladlena Sandu over opgroeien in Grozny als kind van Russische afkomst tijdens de Tsjetsjeense oorlog. Die vertelt ze in voiceover en daar zitten dan poëtische beelden bij. Amina Taisumova en Selima Agamirzaeva spelen de jonge Vladlena, maar veel scenes zijn ook gemaakt met kinderspeelgoed. De beeldtaal is nogal geïnspireerd zijn door filmmakers als Tarkovsky en Parajanov. Nou vind ik die twee vaak visueel indrukwekkend, maar te zweverig in hun vertelstijl, maar Sandu's verteller blijft dicht bij de gruwelijke waarheid, wat juist goed werkt in contrast met de wat meer abstracte beelden. Wat dat betreft zit ze eigenlijk dichter bij Idi i Smotri of Bergman, die, hoewel minder gruwelijk, ook heel concrete verhalen met meer abstracte beeldtaal mengde. Af en toe een goede 90s europopbanger op de soundtrack helpt ook om het verhaal in de tijd te gronden; de film opent met Dr. Albans 'It's My Life'. Het einde was me dan weer net iets te Socutera; dat had abstracter kunnen blijven.

De film is trouwens echt opgenomen in Tsjetsjenië. Daarvoor was wel een list nodig: Sandu zei dat ze een film ging maken over haar grootvader, een veteraan uit Tweede Wereldoorlog, en maakte een nepscript. Om controle te voorkomen, filmde ze op 16mm film, dat niet ontwikkeld kan worden in Tsjetsjenië. (via Het Parool)

Wat nog het vermelden waard is: Sandu's liefde voor oude films en dan specifiek King Kong speelt een rol in de documentaire. Ze kiest er ook voor om de film ouderwets te openen met alle credits en te eindigen met groot 'Fin' op het scherm, iets waarvan ik al tijden roep dat het terug moet komen, dus bonuspunten daarvoor.

(Gezien in Eye Filmmuseum, 30/7 aldaar te zien met een nagesprek met Sandu

Freelance Charlie Horman journalist in Chili (John Shea) wordt tijdens de coup van Pinochet opgepakt en verdwijnt. Zijn vader Ed (Jack Lemmon), een conservatieve zakenman die heilig gelooft in Amerika, gaat samen met Charlies vrouw Beth (Sissy Spacek), naar hem op zoek. Hij komt er achter dat zijn zoon niet de freaked out hippie was waar hij voor hield en ook dat zijn regering niet eerlijk tegen hem is.

Vier Oscar-nominaties voor deze film, waarvan die voor het op een waar gebeurd verhaal gebaseerde script verzilverd werd. Het is ook een sterk verhaal, dat goed de chaos in Chili laat zien en de meedogenloosheid van het Pinochet regime, maar vooral dat je aan grotere machten bent overgeleverd.

De opzet klinkt misschien wat schetsmatig, maar daar komen twee van die andere Oscar-nominaties om de hoek kijken. Spacek en Lemmon geven namelijk erg sterke en genuanceerde performances, waardoor dit naast een politieke thriller ook een karakterstudie. Lemmons nominatie was zijn 7e en laatste voor beste acteur (hij verzilverde er één) en hij laat inderdaad weer zien één van de allergrootste acteurs in de geschiedenis van Hollywood te zijn. De vierde nominatie was overigens voor beste film.

Verder is het door specialist in politieke thrillers Costas-Gavras gefilmd in een stijl die nooit opvallend is, maar stiekem bovengemiddeld goed. Goede locaties ook. Ik was vooral geïnteresseerd in het schitterende art deco hotel waar Ed Horman verblijft en dat blijkt het Grand Hotel van Mexico Stad te zijn. (Prima naam ook: "Wij zijn *het* Grand Hotel van Mexico Stad; geen verdere poespas nodig.) Dus een aanrader mocht je ooit daarheen moeten en goed in je slappe was zitten.

Wel grappig ook om te zien hoe die expat lifestyle, van "Vergeet de rat race; we gaan ergens wonen met een lekker klimaat en lage kosten van levensonderhoud en meer relaxt leven" waarvan ik in mijn hoofd had dat die vrij recent is, ook gewoon midden jaren 70 al bleek te bestaan. Als freelance journalist kon je prima digitale nomade zijn voor het digitale tijdperk, zeker omdat journalist pre-internet nog best goed betaalde.

(Gezien in FilmHallen)

Naar mijn idee was er hier gewoon niet genoeg materiaal om een documentaire te maken.

Het is gebaseerd op de brieven die Mondriaan vanuit eerst Parijs en later Londen aan zijn Amerikaanse vriend Harry Holtzman schrijft. Het zijn typisch brieven die je aan een verre vriend schrijft: vriendelijk en niet onpersoonlijk, maar niet echt diepgravend over de artistieke visie of het proces van Mondriaan of inzage gevend in zijn diepe zielenroerselen. Ze zijn in een specifiek soort Neder-Engels, met wel een grote woordenschat, maar ook erg Nederlandse zinsbouw.

Bovendien lijken het er niet echt veel te zijn geweest te zijn en beeldmateriaal van Mondriaans Londense leven lijkt er al helemaal niet te zijn. Dus krijg je telkens een stukje voordracht van een brief door een voice-over met als begeleiding archiefmateriaal dat nog enigszins aan de brief te koppelen is. Om de tijd te rekken gaat dat archiefmateriaal dan nog flinke tijd door als het brieffragment is afgelopen. En dan nog is het geheel maar 72 minuten lang.

(Gezien in Eye Filmmuseum)