Meningen

Zware kost hier: 2,5 uur, traag, veel karakters, niet-chronologisch verteld, sowieso geen echt centraal plot en zware thematiek. Een echte bioscoopfilm dus ook: geconcentreerd in het donker kijken, niet onderuitgezakt op de bank met allerlei afleiding erbij. Zelfs in de bioscoop vond ik het soms wat lastig te volgen. Maar het is het wel waard; In die Sonne schauen is een film die je bijblijft en ook één waarvan het niet erg is als je even iets mist.

De film volgt vier generaties, en dan vooral de vrouwen, op een boerderij ergens op voormalige grens tussen West- en Oost-Duitsland. Dit wordt heel impressionistisch verteld, als een reeks subjectieve indrukken, in een stijl die me deed denken aan Nickel Boys en vooral The Shape of Water. Ook hier is namelijk water een terugkerend thema, net als geweld tegen vrouwen en vooral de lichamelijkheid; de film zit vol close-ups van huid. Maar In die Sonne schauen is nog veel meer dan eerder genoemde films op beelden als flarden herinneringen gebaseerd. De vier verhalen raken elkaar wel, maar het is absoluut geen doorgetrokken lijn.

En als we dan toch vol in die naturalisme (als in de literaire stijl) revival zitten, dan ligt het voor de hand dat het allemaal seks en dood is wat betreft de thematiek. Die gaat over hoe trauma en geweld in de cultuur en plaatsen opgeslagen wordt, waardoor wel de vergelijking met Das weiße Band gemaakt wordt, zij het dat Haneke natuurlijk heel erg een modernistische aanpak heeft. Eén scene komt trouwens precies overeen met een sleutelmoment in Joe Speedboot, wat me nu op het spoor "Joe Speedboot als moderne YA-versie van Frederik van Eeden en Louis Couperus" heeft gezet. Iets voor een andere keer, misschien.

Een dergelijke film staat of valt natuurlijk met het beeld en de sfeer en dat is gelukkig waar regisseur Mascha Schilinski en cinematograaf Fabian Gamper uitblinken. De film is helemaal opgetrokken uit stoffige zomerwarmte, lange, alcoholovergoten nachten, zoemende vliegen, glibberende palingen in troebele rivieren, modder onder nagels, en opkruipende badkleding.

Oh ja, een beetje raar dat deze Duitse film met een voor Nederlanders perfect begrijpelijke titel hier als Sound of Falling is uitgebracht.

(Gezien in Rialto De Pijp)

Een playboy is door een overlijden tegen zijn zin voogd geworden van zijn neefje Miles (Martin Stephens) en nichtje Flora (Pamela Franklin). Hij heeft ze geparkeerd op zijn buitenhuis in het plaatsje Bly, terwijl hij zelf zijn jetsetleven in Londen en andere steden blijft leven. Hij huurt miss Giddens (Deborah Kerr) in als gouvernante, met als opdracht hem vooral nooit te storen. Er was ook iets met de vorige gouvernante, maar dat vindt ze wel uit. Dat buitenhuis blijkt een enorm landhuis en waar behalve de kinderen en miss Giddens alleen wat ander personeel is, waaronder huishoudster mrs. Grose (Megs Jenkins), het enige andere personeelslid dat we in de film te zien krijgen. Al bij aankomst blijkt er een erg raar sfeertje te hangen. Die vorige gouvernante blijkt een onstuimige relatie (misbruik of sadomasochisme?) met een ander personeelslid, Quint, te hebben gehad en beiden zijn op mysterieuze wijze overleden. Miss Giddens denkt dat ze nog rondspoken in Bly, maar misschien zijn het wel de onderdrukte verlangens van deze domineesdochter, opgegroeid in "a house too small for secrets", die naar boven komen bij de verhalen over het onstuimige liefdesleven van haar voorganger. Of, dat is de meest duistere interpretatie, houdt ze te veel van kinderen? Een verklaring die wordt gevoed door dat moment, maar ook haar openingszinnen:

All I want to do is save the children, not destroy them. More than anything, I love children. More than anything. They need affection. Love. Someone who will belong to them, and to whom they will belong.

The Innocents is een vaste bewoner van lijstjes van beste horrorfilms allertijden, maar om de een of andere reden ook een vaste bewoner van "not available on any services", terwijl het gewoon een 20th Century Fox film is. Dus een buitenkansje dat De Uitkijk de film nu vertoont, waarschijnlijk gewoon vanaf de Criterion release. En de nieuwe stoelen zijn eindelijk gearriveerd in De Uitkijk, dus je kunt weer overal zitten. Er zijn nu zelfs bekerhouders!

De film is gebaseerd op de klassieke gothic horrornovelle The Turning of the Screw van Henry James. Daar werd een succesvol toneelstuk van gemaakt onder de titel The Innocents, waar deze film een adaptatie van zou zijn. Alleen ging dat toneelstuk recht vooruit voor de film als spookverhaal, terwijl regisseur Jack Clayton juist zo mooi vond dat het verhaal ook kan worden geïnterpreteerd als een verhaal over gek worden van onderdrukte seksuele verlangens in Victoriaans Engeland. Nou kende Clayton Truman Capote van een eerder project en die heeft even drie weken pauze genomen van het schrijven van niets minder dan In Cold Blood om alles even zo dubbelzinnig mogelijk te maken. Dus is de in topvorm verkerende Capote eens helemaal los gegaan, met als resultaat een meesterwerk van Freudiaanse psychoseksuele horror.

Mrs. Grose: A person ought to keep quiet about it.

Miss Giddens: You must tell me.

Mrs. Grose: Oh, miss, there's things I've seen I... I'm ashamed to say.

Miss Giddens: Go on.

Mrs. Grose: Rooms... used by daylight... as though they were dark woods.

Miss Giddens: They didn't care that you saw them? And the children?

Mrs. Grose: I can't say, miss. I... I don't know what the children saw. But they used to follow Quint and Miss Jessel, trailing along behind, hand in hand, whispering. There was too much whispering in this house, miss.

Miss Giddens: Oh, yes, I can imagine. Yes, I can imagine what sort of things they whispered about. Quint, Miles. I can hear them together.

Een nogal literaire film dus. Meestal is het een kleine ergernis al een film zonder ondertitels wordt vertoond, maar hier was het eigenlijk wel goed. Zo een zinnetje als "A person ought to keep quiet about it" alleen al, probeer de lading daarvan maar eens goed te vangen in een ondertitel ("Van zulke dingen spreekt men niet"?)

Maar The Innocents is visueel ook gewoon een feest. Clayton en 2-voudige Oscar-winnende DP Freddie Francis gebruiken zwart-wit cinematografie precies zoals je dat wilt in een spookhuisfilm: veel flikkerende kaarsen, schaduwen die over gezichten vallen en ramen waarachter schaduwen bewegen. Ook is er heel vet gebruik van dingen als deep focus en aparte composities, zoals hier.

De film was ook één van de eerste die elektronische geluiden op de soundtrack gebruikte, van pionier Daphne Oram. Over haar vond ik dit filmpje, dat niet echt heel veel met de film te maken heeft, maar te leuk is om niet te gebruiken:

En dan maken de acteurs het af. Stephens en Franklin zijn allebei doodeng. Franklin kan dan ook nog gillen dat het door merg en been gaat, terwijl Stephens uitblinkt in sinistere dubbelzinnigheid. Maar dit is toch echt de film van Deborah Kerr. 14 jaar nadat ze de hoofdrol speelde in dat andere meesterwerk van onderdrukte seksuele verlangens, Black Narcissus, laat Kerr hier weer eens zien waarom ze zes keer werd genomineerd voor de Oscar (en nooit won, boe!). Ze straalt zowel kwetsbaarheid als intelligentie en determinatie uit. En ze zit in bijna elke scene.

Deze film, met zijn literaire script en waarin geen druppel bloed vloeit, is ongeveer het tegenovergestelde van de tieten-en-goor-slasher die toch een beetje het idee van horror is geworden. Maar hij is er zeker niet minder eng om - ook nu nog - en de seksuele spanning is 100x zo hoog als in die films.

(Gezien in De Uitkijk)

Af en toe slinger ik op goed geluk één van die ouderwetse Engelse misdaaddrama's aan die op Netflix staan. Meestal oerdegelijk vermaak in minder dan anderhalf uur. De titel An Inspector Calls kwam me vagelijk bekend voor, dus die maar gekozen. Waarschijnlijk is het omdat het een klassieker is in het Engelse onderwijs en ook behoorlijk vaak is verfilmd. Het is ook niet zozeer een misdaadfilm uit de Agatha Christie-school, maar meer een parabel in de lijn van A Christmas Carol. Des te toepasselijker dat de inspecteur uit de titel wordt gespeeld door Alastair Sim, die Scrooge speelt in de bekendste Britse verfilming van dat verhaal.

Die inspecteur Poole valt binnen bij een etentje van de familie van rijke industriëlen, de Birlings. De arme vrouw Eva Smith (Jane Wenham) heeft zelfmoord gepleegd of is vermoord door een grote hoeveelheid bleekwater te drinken. De Birlings vragen zich af wat nette mensen als zij daar mee te maken hebben. De inspecteur legt het ze één voor één uit. Toch niet zulke nette mensen.

Regisseur Guy Hamilton (vooral bekend van Goldfinger en nog drie James Bond-klassiekers) weet het toneelstuk prima naar film te vertalen, maar het is vooral de cast die de film naar een hoger plan tilt. Iedereen is goed, maar naast Sim zijn de uitblinkers voor mij Olga Lindo als de ijzige kakmadam mrs. Birling en Bryan Forbes als de op het eerste gezicht charmante losbol van een jongste zoon Eric Birling.

(Gezien op Netflix)