In die Sonne Schauen (2025)

De film uit Cannes met de meeste buzz in deze vroege fase. Is haar tweede lange speelfilm. Haar eerste zag ik niet, maar deze moet schijnbaar echt heel bijzonder zijn.

Sta er beetje van te kijken. Heeft bijzondere aspecten en sterke performances. Maar hij was mij echt te lang en traag soms. Reactie in de zaal was ook vrij lauw.

Na haar afgrijselijke debuut revancheert Mascha Schilinski zich met een zintuigelijk en associatief meesterwerk. Een bijzondere film.

Ik wist tijdens de aftiteling niet meteen wat te denken hierover. Zelfs niet of ik het goed dan wel slecht vond. Maar een aantal weken later blijft Sound of Falling wel door m'n hoofd spoken. Scènes, beelden, personages. Het plot ben ik al kwijt, voor zover daar zelfs sprake van was. Het is meer een sfeervolle, intuïtieve, associatieve ideeën-film, en het zijn dan ook de ideeën die het meeste blijven hangen.

De vier verschillende tijdsperiodes en generaties worden niet chronologisch in beeld gebracht, maar de hele tijd door elkaar heen. Van voor naar achter en weer terug. Het filosofische idee lijkt te ontstaan dat alle tijdsperiodes tegelijkertijd bestaan. Er is geen ''verleden'', ''heden'' of ''toekomst''. Er is alleen maar het ''nu''. De camera is een soort objectieve toeschouwer die buiten de wereld van de film staat, die daardoor van 1918 naar de de jaren '80 kan zweven, en dan weer dertig jaar terug. Maar ook verschillende personages keren terug, in een andere vorm weliswaar. Familieleden uit verschillende generaties hebben hetzelfde karakter, dezelfde flaws en struggles, dezelfde dromen.. Synchroniciteit is het kernwoord hier. Alles blijft terugkeren, en bestaat tegelijkertijd over de generaties en decennia heen.

Ongelooflijk mooi gefilmd ook door Schilinski. Authentiek uitziende sets, locaties en landschappen; op dat vlak echt een erg sterk gefilmde period piece. De kleuren en filters geven het allemaal zo'n specifieke ''20ste-eeuws Duits platteland''-gevoel (I know dat dat geen ding is, maar puur qua vibe). En vooral: sounddesign! Op het grote scherm kwam elk geluid heel hard binnen en merk je echt hoe sterk dit de sfeer van de film ondersteunt en mee vorm geeft.

Dus uiteindelijk valt de schaal wel uit richting de positieve kant, en wil ik de film binnenkort misschien nog wel eens een tweede keer zien, wanneer hij regulier in de bioscoop verschijnt (ik heb de film gezien op het Filmfestival in Gent paar weken terug). Want wat ik er op dit moment nog niet in zie, is een meesterwerk. Daar blijft het inhoudelijk en emotioneel te afstandelijk en abstract voor, en raakt Schilinski wel een intellectuele snaar, maar ook (nog) niet meer dan dat.

3.5*.

Vanaf 5 maart 2026 in de bioscoop (Imagine Filmdistributie)

Film van het jaar

Een rondwarende camera en een soundtrack die doet denken aan Eraserhead zorgen voor een beklemmende sfeer waarin het onheil op elk moment kan verschijnen. Helaas duurt het 80 minuten (!) voordat er iets interessants gebeurt in deze eindeloze tease. Schilinski verweeft de verhalen van vier meisjes/jonge vrouwen vanaf 1914 tot ergens aan het begin van de 21e eeuw. De overlappende thema’s zijn 149 minuten wel duidelijk en er is sfeer in overvloed, maar van een verhaal is geen sprake. Waarom Schilinski dit niet in 15 minuutjes heeft afgehandeld, is een raadsel. Uitdagend en knap gefilmd, maar vooral traag, slaapverwekkend en frustrerend.

Ja, een sterke die dit nog overtreft. Proustiaans qua vertelling, herinneringen evenzogoed zinnelijk als vervaagd gemaakt door bijzonder werk met beeld en geluid. Stilistisch als Reygadas x Malick. Erg mooi.

Zo'n film waarbij je tijdens het kijken denkt "waar de fuck zit ik nu naar te kijken" en je de film achteraf niet meer uit je hoofd krijgt en hij in je herinnering beter en beter wordt.

2 dagen nadat ik hem heb gezien kom ik tot de conclusie dat ik ermee moet leren leven dat ik deze film nooit meer uit mijn hoofd krijg. Ik heb nu al enorme behoefte om hem nog een keer te zien.

verder lezen

Ik moest er even inkomen (begin was verwarrend en slaapverwekkend) maar uiteindelijk genoten van het vernuft waarmee deze film in elkaar is gestoken. Beklemmend sfeertje!

Wel een bijzonder lange zit...

De film bestrijkt vier generaties c.q. periodes van begin 20ste eeuw tot het heden zodat het nogal een episch verhaal is maar toch blijft boeien. Zeker in het begin is de film wat verwarrend omdat de vier delen door elkaar lopen. Het eerste deel (jaren ’10) imponeert het meest vanwege de schilderijachtige esthetiek, de wat vreemde gebeurtenissen, spookachtige sfeer en de gerichtheid op de dood die alom aanwezig is (met onder meer de post-mortem fotografie) vanuit het perspectief van een klein meisje. Als we in de jaren ’80 en heden zijn, verdwijnt de spookachtige sfeer maar dat de delen door elkaar lopen heeft ermee te maken dat de nieuwe hoofdpersonen verbonden met elkaar en het verleden zijn in welke zin de geest van de vorige generaties rond blijft spoken en het in wezen een en hetzelfde verhaal is: dezelfde motieven keren terug zoals een obsessie met het je voorstellen dat je sterft of dood bent met de vraag hoe je merkt dat je dood of levend bent en de vlieg die de dood symboliseert, seksueel misbruik en het verlies van controle over je eigen lichaam, de gevoelens van zinloosheid en de wens iemand anders te zijn met het verlies van je eigen identiteit en de imitatie van de ander tot en met de ervaring van warmte bij lichaamscontact met de ander.

De boodschap van de film is dan ook dat de vrouwenonderdrukking uit het verleden blijft doorwerken, in wezen vanwege de mannelijke blik die de vrouw – haar lichaam – als object van verlangen blijft zien, terwijl van de vrouw zelf weinig meer overblijft dan een geest zoals haar vage afdruk op de foto als ze heeft bewogen (alleen als ze dood is wordt ze scherp afgedrukt), waar de film de vrouwelijke blik tegenover stelt: de vrouw is bewust dat ze bekeken wordt waarbij ze zelf nieuwsgierig door sleutelgaten loert en de film het verhaal vanuit het perspectief van de vrouwen vertelt waarbij die vrouwen af en toe uitdagend in de camera kijken. De film daagt ons dan ook uit om “in de zon te kijken” (de Duitse titel van de film is ‘In die Sonne Schauen’) en de historisch gevormde onderdrukking en pijn van de vrouw te zien, waarvoor we te vaak een blinde vlek hebben en we de wereld op z’n kop zien (voordat onze hersenen – hier: bewustzijn – dat corrigeren). De Engelse titel slaat op het geluid van het letterlijk doodvallen van de vrouwen(lichamen) in de film. Wat je ook van deze (politieke) boodschap vindt, de als filmgedicht opgezette film – die een zekere mystiek weet op te wekken die me deed denken aan Malicks werk – is verbluffend mooi en razendknap gemaakt.

Heelt de tijd geen wonden?

Ik trok naar de bioscoop met deze woorden van Tim Bouwhuis in gedachten: “emotioneel loodzwaar en intellectueel uitdagend.” Na afloop voelde ik me als een ezel verpletterd onder een enorme rots: uitgeteld en murw gebeukt. Het gesprek tijdens de nazit om de film te duiden bracht weinig soelaas. Opgezadeld met vragen moest ik maar aan de slag. Dat betekent recensies napluizen, meningen lezen, en achtergrond informatie verzamelen.

Allereerst val ik over de Engelstalige titel van deze Duitse film. Hoezo Engels? Sound of Falling. Nergens in de film komt er een Engelse tekst voor. Of toch wel? Dat ambient-achtige lied dat Lenka en Kaya via hun oordopjes beluisteren? Met wat speurwerk stuit ik op het nummer Stranger van Anna Von Hausswolff uit 2015. Datzelfde nummer blijkt gebruikt te zijn bij de afsluiting van de TV-serie Killing Eve, een vierluik met telkens andere schrijfsters rond dezelfde huurmoordenares, wat dan weer een verbinding vormt met de vier door de dood geobsedeerde meisjes die In Die Sonne Schauen de verschillende generaties vertegenwoordigen. Via de Engelse wikipedia krijg ik vat op de verschillende tijdsperiode die door elkaar gehusseld waren: 1910s (Alma) 1940s (Erika) 1980s (Angelika) 2020s (Lenka).

In Die Sonne Schauen verwijst naar mijn idee naar de open-genaaide ogen van Lia (ref. Eyes Wide Shut, Un Chien Andalou?), de zus van Alma die uitgehuwelijkt wordt en zich voor het karrenwiel laat vallen en verpletteren. Net als bij de geamputeerde Fritz wordt het door de ouders afgedaan als een “arbeidsongeval.” Voor het familieportret -foto (2)- moet zij als levende tussen haar broers en zussen poseren. Het trauma van haar dood wordt op deze beestachtige wijze “toegedekt” - ontkenning, geen tijd voor berouw, en snel verder met ’t harde bestaan.
Eerder ondergaat Fritz een eveneens mensonterende ingreep van zijn ouders, waarbij z’n moeder hem met bijl te lijf gaat. Dit mislukt in eerste instantie doordat Fritz de ladder naar de hooizolder opklimt. Die ladder wordt door de ouders omver geduwd, waardoor Fritz valt en z’n been verbrijzelt. Vervolgens hakt z’n moeder z’n onderbeen af. Alma is amper 7 jaar en heeft dit gruwelijk tafereel in z’n geheel gadegeslagen. Een trauma voor het leven is geboren. Wie goed en kwaad zou willen omkeren kan nog denken dat de wandaad van de ouders is ingegeven om zoonlief uit handen van het leger te houden, maar de prijs van een levenslange verminking is buitenproportioneel.

Foto (1) toont een jonger zusje van Alma dat als tweedruppels water op haar lijkt. Ook zij is gefotografeerd als zij al overleden is, in een pose ergens tussen slapen en sterven in. Ook haar moeder staat op deze foto. Maar de foto blijkt mislukt; bewogen, waardoor het lijkt alsof haar moeder twee vage gezichten heeft: goed en kwaad gevangen in de tijd.

Foto (3) is een groepsfoto van een andere generatie, ergens in de jaren 80 op dezelfde locatie. Ook deze foto vertoont een mankement. Angelika besluit op het moment van de opname letterlijk uit beeld te verdwijnen, zodat ook zij er bewogen (vaag) op staat. Via de stem van Rainer leren we dat zij voorgoed uit de gemeenschap spoorloos verdween.

De film heeft diezelfde dromerige uitstraling als de foto’s en ook het formaat lijkt uit een andere tijd afkomstig te zijn. Zowel foto’s als film tonen op een suggestieve wijze wat normaal voor het oog verborgen blijft; een rondwarend spookachtig trauma. In de film herkenbaar door dat onheilspellende geluid (Sound of Falling), dat doet denken aan het verschijnsel dat optreedt bij de oren als men geeuwt. In Inland Empire gebruikt Lynch een soortgelijk geluid, maar dit terzijde.

De film is niet geconstrueerd rond een hoofdpersoon maar rond dat mysterieuze trauma dat zich op raadselachtige wijze manifesteert van generatie op generatie. Dat trauma dicteert oorzaak en gevolg, nestelt zich tussen de oren van jonge meisjes, zuigt de levenslust uit hen en verknipt het continuüm. Wie de chronologie in het verhaal ontrafelt en de Duitse geschiedenis vanaf begin 1900 in grote lijnen ernaast legt, ontkomt er haast niet aan om gelijkenissen te ontdekken tussen de gebeurtenissen in In Die Sonne Schauen en een latent aanwezig volkstrauma in Duitsland.

Het verhaal speelt zich af op en rond een boerenhof in Altmark op de grens van het toenmalige Oost en West Duitsland. Die locatie wijst op de geografie van heel Duitsland, en het volkstrauma begint bij WW I, als Duitsland teveel moet inleveren (offeren - amputatie) om met Frankrijk in het reine te komen. Het volk crepeert en dat legt een voedingsbodem voor WW II, met als nasleep de scheiding tussen Oost en West (de rivier, waarin geklede vrouwen verdwijnen).
De ouders staan vanzelfsprekend voor macht en autoriteit. Ouders die hun kinderen emotioneel verwaarlozen of zelfs misbruiken, zoals het volk zich “bevel is bevel” laat opleggen met een totale ontsporing (arbeidsongeval) als gevolg. De val van de muur herenigt Duitsland maar de wonden uit het verleden zijn niet geheeld. Is het bord (grens) aan de oever verdwenen, daar waar Angelika zwom en nu een surfboard met de blonde Kaya voorbij peddelt?

Aan het eind van de film zien we een storm over het land razen. De landarbeiders met zeis moeten zich verschuilen achter korenschoven, maar er zijn twee vrouwen die de storm trotseren, schuin tegen de wind worden ze opgetild. Er gebeurt geen “arbeidsongeval.” Want nee, ze vallen niet, maar zweven hoopvol boven moeder aarde.

Grappig, ik heb gisteravond besloten Intolerance (1916) te gaan kijken en wat blijkt: de vierstemmige fuga van die oeroude film komt precies overeen met Schilinski's film waarbij ook het onderwerp sterk overeenkomt. Schilinksi's film lijkt bijna een remake van Griffiths film, al lijk ik de eerste die de connectie legt en weet ik niet of Schilinkski de film uit 1916 uberhaupt kent.

Ook leuk is het wetenschappelijke uitgangspunt dat informatie niet (nooit) kan worden uitgewist, en dat het verleden dus in het heden terug te vinden moet zijn. De Duitse natuurkundige Sabine Hossenfelder legt het in dit clipje (Engels) even uit:

https://www.youtube.com/shorts/9Jxj_BbuqFQ

Dat geldt zeker ook voor film: hoe meer je van de filmgeschiedenis leert hoe meer je ontdekt dat er weinig nieuws onder de zon is (zoals Prediker al wist), dat alles al een keer eerder is gedaan en dat de hele reeks films tot de dag van vandaag aan toe in wezen één grote reeks herinterpretaties/remakes van de films ervoor is... Wat dat betreft gaat de premisse van Schilinski's film ook op voor de filmgeschiedenis zelf.

Ik geef zelden vijf sterren, maar hier was ik diep van onder de indruk. Verbijsterend in zijn schoonheid.