Meningen

De film waarvoor de meeste fans het meest fanatiek op een vervolg wachten, zonder dat ooit komt.

Oké, dit is dus een verfilming van het Evangelie volgens Mattheüs. Maar dan ook echt: alle teksten die worden uitgesproken zijn overgenomen uit het Bijbelboek. Pasolini heeft wel het een en ander door elkaar gehusseld en weggelaten. Dan nog blijft het natuurlijk een boek dat niet als toneelstuk, laat staan als filmscript geschreven is, dus je hebt heel veel nogal statische scenes waarin Jezus zijn boodschap verkondigt. We zien dan de Spanjaard Enrique Irazoqui, maar horen Enrico Salerno, want dit is een Italiaanse film uit de jaren 60, waarin ze niet moeilijk deden over buitenlandse acteurs casten en die dan overdubben. Dat maakt het alleen nog wat afstandelijker.

Toch is het ook wel geslaagd, hoewel het eerste deel rond de geboorte en kindertijd van Jezus niet echt lekker loopt en de hele Johannes de Doper plotlijn met Salomé en zo er een beetje los bij hangt. Maar die was dan waarschijnlijk toch te sappig voor Pasolini om te laten liggen. Eerlijk is eerlijk: ik zou hem er ook altijd in laten.

Pas als de volwassen Jezus zijn boodschap begint te verkondigen, komt de film echt op gang. Pasolini plakt alle belangrijke toespraken van Jezus achter elkaar, waardoor de radicaliteit van het evangelie goed overkomt: de maatschappij is door en door rot, aangetast door decadentie en huichelarij, en de enige oplossing is alles achterlaten voor een ascetisch leven in dienst van God (kameel, oog van de naald). Je zult daarvoor vervolgd worden en je zult waarschijnlijk ook falen, al dan niet voor de haan drie keer kraait. De marxist Pasolini weet naar mijn idee als atheïst met een liberale hervormde opvoeding een soort geconcentreerde versie van het evangelie te maken die de centrale boodschap veel beter neerzet dan de vaak wollige christelijke pogingen daartoe.

Strenge Jezus gaat ook goed samen met het rauwe van de film. Pasolini heeft naar mijn idee goed het Israël van de eerste eeuw als een beetje een armoedig, kaal gebied te pakken, een verloren uithoekje van het Romeinse Rijk. Dan gebruikte hij ook nog van de straat geplukte mensen, zo te zien geselecteerd op karakterkoppen.

Een beetje verrassend voor een film gemaakt door een socialist is wel het gebrek aan verheffing van de gewone volk, zoals de apostelen, die dus vooral falen. Pasolini lijkt wel op de hand van Judas te zien als die kwaad wordt vanwege het zalven van Jezus met dure olie, waarbij dat geld toch ook aan de armen gegeven had kunnen worden (maar misschien is dat projectie, want ik geef Judas daar ook gelijk in.). Maar het is dan ook weer zoiets om de man daarvoor te verraden bij de autoriteiten ; Judas als de originele Karen. De film is toch vooral een tirade tegen de heersende elite. Dat zit voor zover ik met wat snel nazoeken kon vinden in het Evangelie volgens Matteüs, maar het was ook een kenmerk van de enige andere film van Pasolini die ooit heb gezien, het verder totaal andere Salò o le 120 giornate di Sodoma.

(Gezien in Lab111)

Karl-Göran (Denis Lavant) is een ouderwetse boerenknecht uit een plattelandsdrama: een beetje vreemd, laagbegaafd wellicht, maar wel oersterk en een oneindig veel betere doe-het-zelver dan ik ooit zal zijn. Hij neemt de koudeoorlogsvoorlichting van de Zweedse overheid - Kriget kommet! - uiterst serieus en begint een eigen atoombunker te bouwen. Met muren van meters dik, postbuizen voor alle families van het dorp én de koning, maar ook met ramen. Die metselt hij wel dicht als het zover is.

Dat is de film: Karl-Göran die zijn bolwerk bouwt, afgewisseld met scenes uit het leven in het boerendorp. Heel veel meer plot is er verder niet. Skoog probeert er wel een soort einde aan te brouwen, waarin Karl-Göran beseft dat hij vast is komen te zitten in de atoombunker in zijn hoofd - en maar wachten, wachten, wachten op wat nooit komt - maar dat kwam er voor mij niet helemaal overtuigend uit.

Toch is het geen verkeerde film, vooral omdat Denis Lavant de ideale hoofdrolspeler is. Zijn hoofd is inmiddels verweerd en zijn lichaam nog taniger dan het al was, maar hij heeft wel nog steeds dat beetje verende in al zijn bewegingen dat een enorme kracht in de magere spieren doet vermoeden. En hij spreekt zijn teksten gewoon zelf uit in het Zweeds; gelukkig geen Italiaanse dubtoestanden hier. Fraaie zwart-witbeelden ook, beetje Tarr-achtig sfeertje soms. En af en toe net dat vleugje humor dat nodig is om de vaart er in te houden.

Maar het is ook wel vaak een bekende take op dit soort arthouse plattelandsdrama. De sympathieke zonderling, de vervelende pubers, het dorpsfeest, de voiceover van iemand die het vertelt alsof het een jeugdherinnering is: je kan het allemaal uittekenen. Langer dan de 85 minuten die het duurt had ook niet gemoeten.

(Gezien in De Uitkijk)

John Carpenters carrière heeft een duidelijke goede en een slechte helft. De laatste film van de goede helft is het geweldige In the Mouth of Madness uit 1994. De slechte helft - het enige wat daarin nog wel amusant is, is Escape from L.A. - begint met deze film. Village of the Damned uit 1995 is een remake van een klassieke horrorfilm (nog niet gezien), maar Carpenter toonde met The Thing aan dat dat in principe geen probleem hoeft te zijn.

De begin is nog wel goed. Het is heel erg wat we kennen van Stephen King: een vriendelijk dorpje, deze keer aan de (mooie) Californische kust in plaats van die van New England, waar we alle bewoners uitgebreid leren kennen. Dan valt tijdens het dorpsfeest ineens iedereen 6 uur flauw, waarna tien vrouwen zwanger blijken. Carpenter pakt goed de psychologische horror van onverklaarbare zwangerschappen op. Maar dat is waar het goede deel van de film ophoudt.

Als de kinderen eenmaal geboren worden, blijken ze natuurlijk de incarnatie van Het Kwaad. Helaas zijn de kindacteurs matig, hebben ze allemaal idiote, goedkope pruikjes op en was het budget voor de special effects blijkbaar $1.000. Alle griezelige sfeer weg.

Het is vooral allemaal erg mat. Alles aan deze speelfilm schreeuwt: "gemaakt voor televisie". Dat is vooral een gevoel/vibe, maar één reden daarvoor is overduidelijk: Carpenter en de scriptschrijver lijken de opdracht te hebben gekregen om in te spelen op het toenmalige succes van X-Files. Alleen met ironische distantie een complotgekkie spelen is voor hoofdrolspeler Christopher Reeves niet weggelegd; die blijft altijd de rechtdoorzee all American Superman. Kirstie Alley doet het wat beter als in het zwart geklede, kettingrokende arts die bij het overheidscomplot betrokken is, de meest opzichtige X-Files-verwijzing. Een beetje schmieren kan je ook aan Mark Hamill altijd wel overlaten, dus die is goed gecast als dorpsdominee die het allemaal al ziet aankomen. Verder is het vooral vlakheid en houterigheid wat de klok slaat.

(Gezien op SkyShowtime)

Ik kijk best veel Franse films, maar dit is wel zo een beetje de meest Franse film die ik jaren heb gezien. In plaats van labels als 'misdaadfilm', 'romantisch drama' of zelfs 'film noir' zou ik dit gewoon in het genre 'Franse film' stoppen.

In de opening, ziet een jongetje, Justin (Julien Rivière), hoe zijn dode vader Ivan (Didier Bezace) door een aantal mannen wordt thuisgebracht. Yvan blijkt een nachtclubeigenaar annex leider van een bende autodieven te zijn. In die bende zit onder meer Jimmy (Benoît Magimel in zijn jongegodperiode). Jimmy heeft ook een zus, Juliette (Laurence Côte), die een beetje rond de bende hangt, maar dankzij de opbrengst van de misdaad ook kan studeren. Daarbij is ze een heftige affaire begonnen met haar filosofieprofessor Marie (Catherine Deneuve). Maar ze rommelt ook wat met Alex (Daniel Auteuil), de broer van Ivan, die om te ontsnappen aan zijn misdaadfamilie van weeromstuit politieagent is geworden en in contact is gekomen met Juliette toen ze werd opgepakt voor de diefstal van een fles parfum. Zowel Juliette als Alex zijn een beetje mentaal instabiel, hoewel dat bij zich bij Alex uit als smetvrees, terwijl het bij Juliette heftigere vormen aanneemt. Alex wordt wel heel jaloers op Marie als hij erachter komt dat Juliette helemaal hoteldebotel van haar is, maar zodra hij Marie ziet, gaat hij inzetten op een, laten we het modern zeggen, polycule van hun drieën (Catherine Deneuve heeft dat effect.) Hij probeert ook Justin een beetje bij te sturen. Maar om nou te zeggen dat Alex de held van het verhaal is, gaat ook weer veel te ver. Het is een gecompliceerde en vrij onsympathieke man.

Volgt u het nog? Dan heb ik nog niet eens verteld dat de film wordt met de nodige sprongen in de tijd, waarbij je ook van vertelperspectief wisselt. Het lijkt misschien een beetje rommelig, maar Téchiné weet volgens mij heel goed wat hij wil met deze film. Maar in de kern is het wel duidelijk een film over (familie)banden en daaraan ontsnappen.

Alles er omheen is dus vooral heel Frans. Zoals de misdaad wordt weergegeven, rauw, zonder opsmuk en beetje stuntelig: heel Frans. Biseksuele liefdesdriehoeken met grote leeftijdsverschillen: heel Frans. Een grote rol voor een nachtclub: heel Frans. Catherine Deneuve als filosofieprofessor die lange bespiegelingen houdt: heel Frans. Sowieso heel veel praten: heel Frans. Dat beetje onderkoelde acteren: heel Frans. Veel roken, drinken en nooit autogordels om: heel Frans. De outfits en locaties: heel Frans.

De vijf César nominaties waren dan ook onvermijdelijk, maar daar werd er maar één van verzilverd, die van Laurence Côte voor beste jonge actrice. Dat blijkt nu dan vreemd genoeg de enige persoon van de indrukwekkende cast die verder geen grote carrière heeft gemaakt.

Persoonlijk kon ik de film ook wel waarderen, maar het is wel een niet al te flitsende praatfilm die langer voelt die twee uur dan hij is. Hij staat ook in Netflix in een wat twijfelachtige staat; ik had sterk de indruk dat het de 720p standaard definitie dvd-versie was.

(Gezien op Netflix)

Twee stellen met elk een tienerdochter delen een vakantiehuis in de Oostenrijkse Alpen. Dat is meer toevallig zo gekomen dan dat ze heel dikke vrienden zijn. Beide dochters hebben een oogje op Ralph van de kayakverhuur (weer eens wat anders dan de skileraar). Ralph heeft ook een vette quad, waar ze op mogen. Ernstig ongeluk natuurlijk - één meisje in coma, de ander lijkt er beter af te komen - en dat leidt tot spanningen.

Weer eens een film met dat ouderwetse Nederlandse toneelschool acteren. Ik dacht dat we daar wel zo een beetje uitgegroeid waren, maar nee: iedereen spreekt hier weer heel erg netjes en DUIDELIJK ARTICULEREND, alsof de mensen op het achterste balkon het ook moeten verstaan. Kom er maar in, Michiel. Wel wat modernisatie, want er was geen enkele klassieke "Godverdomme!" (wel een erg mooie "JE-ZUS CHRIS-TUS!") en geen slechte seks; iedereen houdt zijn kleren aan (die Nederlandse traditie is naar A24-films verhuisd.) Alle acteurs doen mee, maar Thekla Reuten gaat het hardst voor die old school Nederlandse film vibes.

Scenarioschrijver Mike van Diem zit ook regisseur Mike van Diem nogal in de weg, want in dat duidelijk gearticuleerde Nederlands wordt ook nog eens alles héél duidelijk uitgelegd. De kijker moet op ieder moment weten wat ieder karakter voelt. Het is nog niet zo erg als bij Frankenstein, maar subtiliteit is ver te zoeken. Jammer, want het basisgegeven staat gewoon, net als de locaties. Een aantal keer wordt het wat meer echt film, omdat Van Diem het beeld het verhaal laat vertellen of dat de dialoog niet direct gaat over wat de karakters voelen (chocoladetoetje!) en dan is de film meteen twee keer zo goed.

Nog iets buiten de film om: net als de Nederlandse literatuur, moet ook de serieuze Nederlandse film het vooral hebben van de steun van dames van een zekere leeftijd. Toen ik de zaal binnenkwam en mijn mede-publiek zag, zag ik het al somber in en ja hoor: een zaal vol gratis bijkomend audiocommentaar.

Een naamloze vrouw van middelbare leeftijd (Jiřina Bohdalová) heeft een mooi appartement, hoogtepunt van psychedelica op zijn Slavisch, en kan prima koken. Alleen ze is eenzaam. Dan belt ing. Čert (Vladimír Menšík), die ze zich herinnert als de meest begeerlijke man uit de omgeving, voor een date. Een etentje bij haar thuis? De vrouw gaat fanatiek aan de slag. Als de man dan komt, blijkt hij vrij buikig geworden en een kapot pak aan te hebben. En hij heeft geen bloemen of wat voor cadeau wat dan ook meegebracht. Hij schrokt in no time zonder tafelmanieren alles naar binnen en slaat dan aan het mansplainen. Ze zou Freud eens moeten lezen, of misschien toch niet, want dat zou ze toch maar niet snappen. Zo gaat dat een flink aantal dates door. De vrouw laat zich heel erg aan het lijntje houden, maar dan gebeurt er iets waardoor ze knapt. Haar meubels!

Vražda ing. Čerta houdt het midden is een mix tussen een volksverhaal en een feministische komedie. Een čert is een duiveltje in Slavische folklore, een soort trickster figuur. Alleen hier is zijn vuile streek gewoon 'het patriarchaat'. Zo een figuur heeft ook altijd een zwakheid, die je kan gebruiken. In dit geval: rozijnen.

Zoals veel films uit de Tsjechoslowaakse new wave is ook hier het luchtige, sprookjesachtige de grote kracht. Het gaat niet heel diep, maar het wordt lekker losjes en met veel flair gebracht en is vooral gewoon erg grappig. Qua toon kan je er in de verte wel een soort voorloper van Barbie in zien.. En 72 minuten, precies goed voor het soort film dat het is. Prima gespeeld ook door Bohdalová en Menšík. De andere hoofdrolspeler is de vormgeving. Die is vaak natuurlijk heel goed bij Tsjechoslowaakse new wave en dat komt dan vaak door kostuums of art direction van Ester Krumbachová (online archief), die met Vražda ing. Čerta haar enige speelfilm afleverde.

(Gezien in Filmhuis Cavia)