Meningen

De oudste bekende lange animatiefilm. Het verhaal heeft een hoog "en toen, en toen, en toen"-gehalte, met totaal onwaarschijnlijke ontmoetingen en willekeurig springen van locatie naar locatie. Wat op zich dan wel ook wel weer de charme geeft van dat het bijna echt door een kind geschreven lijkt. Ook zwaar oriëntalistisch, maar niets echt schokkends en islamofobie was 100 jaar geleden dan weer veel minder een probleem dan nu. Geen moderne westerse animatiefilm zal "En toen klonk de gebedsoproep vanaf de talloze minaretten om de ochtend aan te kondigen" (ik parafraseer) als gelukkig einde hebben.

Maar de animatie is werkelijk fantastisch. Wat een lust voor het oog! Met een combinatie van papierknipsel en lichteffecten maakte Reiniger met een klein team een betoverende film. Meestal dus gebaseerd op islamitische en Chinese invloeden, maar af en toe duiken ook vrij abstracte en verrassend schattige monsters op, zoals wanneer de tovenaar zich verandert in een enorm knuffelbare vleermuis. Dat waren mijn favoriete momenten.

Gezien in Podium Nassau met een livescore van West Side Trio, georganiseerd door Filmhuis Cavia.

Ik ga het meteen verklappen: er zit geen enkele geheim agent in deze film en ook het liedje, dat elke keer als ik de Engelse titel lees in mijn hoofd komt, staat niet op de soundtrack. Maar de tekst daarvan is wel heel toepasselijk voor de hoofdpersoon:

There's a man who leads a life of danger

To everyone he meets he stays a stranger

With every move he makes

Another chance he takes

Odds are he won't live to see tomorrow

Secret agent man, secret agent man

Het is 1977 en onze niet echt geheim agent Marcelo (Walter Moura), is op weg van Brasilia naar Recife, de voormalige Nederlandse kolonie (grappig genoeg zit er ook Nederlands geld in deze film) op de neuspunt van Brazilië, en tevens haaienaanvalhoofdstad van Zuid-Amerika. Dat laatste speelt nog een rol in de film. Als Marcelo stopt bij een tankstation, ligt daar een lijk onder een stuk karton. Het blijkt een dief die is neergeschoten door de nachtwaker. De politie is gebeld en doet er niets aan. Of toch? Want ze komen er net aan met loeiende sirenes. Maar dat blijkt te zijn om Marcelo af te persen; het lijk kan ze niets schelen. We leren wel dat Marcelo erg op zijn hoede is en hij blijkt later inderdaad een soort dissident tegen wil en dank te zijn.

Ondertussen arriveert in Recife zelf de kleurrijke chef (nooit meneer!) Euclides (Robério Diógenes), die de functies van hoofd van de plaatselijke politie en georganiseerde misdaad combineert, rechtstreeks vanaf het carnavalsfeest (tot nog toe 90 doden, maar ze gaan de 100 wel halen) met zijn zonen bij het oceanografische instituut. Er is namelijk een been gevonden in een haai die gevangen is. En ver weg, in de deelstaat São Paolo, gooien een huurmoordenaar en zijn hulpje annex stiefzoon een lijk in een stuwmeer.

Het duurt even voor dat al deze elementen en nog veel meer samen komen in O Agente Secreto. Kleber Mendonça wilde voor zover ik begrepen heb een eerbetoon brengen aan films uit de jaren 70 en zijn stad Recife. De film is ook opgenomen met vintage lenzen (maar wel duidelijk digitaal). En dat hele idee van een thriller met heel veel lijntjes en heel veel locaties en personages, soms maar gebruikt in één scene, is natuurlijk erg jaren zeventig. Denk aan films als Day of the Jackal, Le Clan des Siciliens of het begin van Sorcerer.

Maar Mendonça zit niet vast van aan de thriller als genre. Er zitten komische elementen in de film, maar ook grote Robert Altman-achtige stukken, die vooral drijven op de losse sfeer en kleurrijke karakters. Er komt nog een stukje exploitatie horror(komedie) voorbij en op een gegeven moment gaat het meer richting iets als The China Syndrome als er complotten worden gesmeed om baanbrekende uitvindingen te stelen door dichtdraaien van de geldkraan van een universiteit. En het klikt op de een of andere manier allemaal naadloos in elkaar.

Ook gebeurt er dus lekker veel en net als bij One Battle after Another en No Other Choice is de speelduur van dik 2,5 uur eigenlijk nooit voelbaar. Er moet gewoon 2,5 uur film in 2,5 uur zitten in plaats van dat het voelt als een opgerekte 90-minuten film om zo een lange film te laten werken.

Met verve genrehoppen door de jaren zeventig, van wie kennen we dat nog meer? Oh ja, Quentin Tarantino. En er zijn ook wel overeenkomsten tussen O Agente Secreto en vooral Once Upon a Time in Hollywood, wat natuurlijk ook heel erg een eerbetoon is aan de seventies. Maar Tarantino is toch meer van de stijl en actie, terwijl Mendonça een veel warmere en ook wel betere (ik houd van Tarantino, maar Once… is verre van zijn beste film) over menselijke banden onder een dictatuur en de stad van zijn jeugd heeft gemaakt.

Tip: kijk even naar de kaart van Brazilië voor je de film gaat zien. Dit is zo een film waar het handig is als je weet waar je bent als er een locatie wordt genoemd.

Gezien in Filmhallen

Nanning (Jasper Billerbeck) is het zoontje van fanatieke nazi's. De Tweede Wereldoorlog nadert zijn einde en daarom is hij met zijn moeder Hille (Laura Tonke) en de andere kinderen uitgeweken van het onveilige Hamburg naar het Waddeneiland Amrum, waar Hilles familie vandaan komt. Pa, schrijver van meerdere boeken over rassentheorie, is ergens aan het front.

Door de afgelegen ligging gaat de feitelijke oorlog bijna volledig aan het eiland voorbij, maar Nanning ziet wel zijn wereldbeeld afbrokkelen. Amrum is niet bepaald een nazi-bolwerk. Veel van de bewoners van het arme eiland zijn naar de VS geëmigreerd. Sommigen zijn toen de Crisis uitbrak teruggekomen, maar hebben nu nog wel familie aan de andere kant van het conflict. Het eiland heeft ook zijn eigen taal. Nu er meer vrijheid is om te spreken, krijgt Nanning ineens allemaal dingen te horen die zijn ouders van hem weg hebben gehouden.

Met het gegeven van Amrum valt volgens mij een prima film te maken. Regisseur Fatih Akin heeft echter gekozen er een heel erg ouderwets plattelandsdrama van te maken, dat vrijwel altijd de bekende weg volgt. Alles wordt net te dik aangezet en te veel uiteengezet. Jasper Billerbeck is ook gewoon een te zwakke acteur om de film te kunnen dragen. Hij heeft echt die ouderwetse kinderacteurstijl, zeker als hij tekst moet uitspreken. Dat geldt ook voor de jongen die zijn beste vriend Hermann speelt.

Het ziet er wel allemaal erg mooi uit. Zeker de luchten. Pure Waddenporno.

(Gezien in Cinema Zevenskoop)

Joëlle and the girlz (maar Serge mag ook mee) strijken dagelijks neer op hun favoriete, mottige Marseillaise strandje voor een middagje chillen. Gezien de daar aanwezige "oudjes oprotten!" graffiti hebben ze al een reputatie. Deze hangbejaarden zijn namelijk luid, scherp van tong, ongelooflijk hitsig en alle schaamte voorbij. Om het in het Frans te zeggen: ze hebben joie de vivre.

Feelgood korte film van het jaar. Iedereen die het ziet, denkt: "Zo wil ook oud worden, gewoon geen reet meer geven om wat andere mensen er van vinden, maar genieten van het leven." Zeker als je hoort welke ellende ze achter zich hebben gelaten.

Heeft gedraaid op IDFA, was nu in de reprise bij Cavia. Binnenkort hopelijk bij een filmhuis bij jouw in de buurt, want deze film verdient het.