Meningen

Wie leest dat Tom Cruise en Bryan Singer de handen in elkaar slaan onder het mom van een historisch correcte film, die vreest het ergste. Verbazingwekkend spannende films zoals ‘The Usual Suspects’ (hét meesterwerk van Singer) bewezen reeds dat het heikel punt niet bij het tempo zou liggen, maar veeleer de historische precisie zou zijn. ‘Valkyrie’ valt op dat punt echter ontzettend goed uit: de film vertelt nauwgezet een vergeten stuk geschiedenis, dat ondanks het gekende einde blijft boeien tot het bittere einde.

Vooral in de cinema komt de snelle opeenvolging van de feiten als een trein op je af, omdat de hele entourage nog indrukwekkender aandoet. Daar tegenover staat dat de psychologische diepgang zich laat verwaarlozen en gaandeweg nog meer verwatert, omdat ‘Valkyrie’ moet blijven pulseren. Ook de onpersoonlijke muziek en de grijze, vlakke regie hadden wat meer aandacht verdient, om er een echt epos van te maken. Zo wist die andere grote oorlogsfilm van de jongste jaren, ‘Der Untergang’, bijvoorbeeld een claustrofobische beklemming te creëren, die ‘Valkyrie’ totaal vreemd is. Dit is vooral spektakel, en daarom toch stukken minder verpletterend.

Toch is dit een geslaagd “afkooksel” van enkele betere films uit het genre, want de sterkte hier is het basisgegeven: operatie Walküre is een onderbelicht en vooral heel onwaarschijnlijk gegeven, waarbij je (zelfs de ware afloop kennende) nog voortdurend verrast wordt. Ik heb intens genoten, en Tom Cruise heeft zijn sérieux ruimschoots terugverdient.

3,25*

Ongelofelijk. Ontluisterend. Hallucinant. Enerzijds natuurlijk de inhoud, de tragiek van jongens die onvoorbereid een oorlog worden ingegooid die ze niet om persoonlijke idealen voeren, de machteloosheid waarmee ze een genocide laten begaan en individueel met enorme schuldgevoelens achterblijven, de doodsangst, maar ook de onbetrouwbaarheid van de herinnering, de enkele fantasierijke uitstapjes, de verluchtende anekdotiek - o wat is deze film in evenwicht! - etcetera etcetera, anderzijds de dynamiek van de film, de muzikaliteit (zowel visueel als auditief), de originaliteit, de inventiviteit, het wrange en krachtige idioom...

Ik kan nog even doorgaan, maar stilte is de enige manier om werkelijk hulde te brengen aan een superieur kunstproduct als dit. Ja, hier is een mens ondersteboven van.

Kijken. Punt. Ervaren! Uitroepteken!

(En nu naar Wikipedia, want de filmmakers leggen de hele historische dimensie van de massamoord eigenlijk niet duidelijk uit. Een bewuste en verdedigbare artistieke keuze - in de eerste plaats is 'Waltz with Bashir' bijgevolg een menselijke film, geen politiek geladen kritiek. Hoewel ook die dimensie er vanzelfsprekend inzit.)

4,5*

Een sterk staaltje Hollywoodiaanse anarchie, deze ‘Vice’. Via de karikatuur dringt Adam McKay op pijnlijk-humoristische wijze door tot de kern van het democratisch failliet in de Verenigde Staten. De zogenaamde volksvertegenwoordigers worden met name genadeloos uitgekleed als machtsgeile witte mannen die – als ze al het kapitaal ter wereld al hebben veroverd – alsnog hun imperium van macht verder willen uitbreiden, desnoods ten koste van hun eigen familie. Hoe diep kun je zinken?

‘Vice’ is een film van het grote gebaar – de veroordeling van Cheney’s boertigheid, schaamteloosheid en gebrek aan intellect ligt er vingerdik op – en toch springt McKay subtiel met het medium om. Denk maar aan de vervroegde aftiteling, de geestig geanimeerde franjes, het fragment Shakespeare en het slotbeeld, waarbij de toeschouwer zich een fractie van een seconde de vraag mag stellen of een harteloos man in strikt anatomische zin wel een nieuw hart kan krijgen.

Hoewel de film vlotjes wegkijkt door de spitsvondigheden in de verhalende teneur, brengt ‘Vice’ nauwgezet een onthutsend stuk recente geschiedenis voor het voetlicht. De implicaties van Cheney als concertmeester in de coulissen van het Witte Huis reiken tot op vandaag misselijkmakend ver: van een nijpend klimaatprobleem over een wereldwijde vluchtelingencrisis tot duizenden burgerslachtoffers en soldaten met post-traumatische stressstoornis tijdens en na de gewapende conflicten in Afghanistan en Irak. En waarom? Omdat Halliburton per se nog wat olie wou opboren. Walgelijk!

Maar ook: schitterend. En toch: wraakroepend. Alles bij elkaar: buitengewoon, om dergelijke tegengestelde emoties in een prent te kunnen ervaren.

3,75*

Er wordt wel eens gezegd dat Woody Allen-personages spreken en handelen op een manier die échte mensen in het échte leven vreemd is. Ik heb voorlopig nog te weinig gezien van deze hyper-productieve cineast om dat te kunnen beamen, maar voor ‘Vicky Cristina Barcelona’ klopt het in ieder geval voor een groot deel. Het dromerige geflirt van Juan Antonio, het gemak waarmee Cristina in het Spaanse intellectuele leven infiltreert, ...daar raakt slechts Woody Allen mee weg.

Echter, in ‘Vicky Cristina Barcelona’ toont hij ook de schaduwzijde van een passioneel liefdesleven: verscheurdheid, ontgoocheling en regelrechte droefnis zitten diep verankerd in alle plezier die de film ons voorschotelt.

De prachtige, zomerse tinten waarmee Allen de stad vastlegt en de droge commentaarstem aan het begin van de film doen vermoeden dat Allens nieuwste een geestige satire zal worden op het Zuiderse leven. Zijn opzet is echter meer sober van aard, maar daarom des te moeilijker. Wat hij vertelt had zich overal ter wereld kunnen afspelen, maar het Spaanse tintje geeft de film nog wat extra vuur.

Het spontane, doch universele karakter zal velen tegen de borst stuiten, maar daarin schuilt voor mij de grote charme van een film als deze: het (voor sommigen weinig bevredigende) einde getuigt bijvoorbeeld van hoezeer Allen begrijpt dat zijn Spaanse farçe geen impact heeft op het “andere”, het serieuze leven, en hij doet dat met verve: toen de droge voice-over aankondigde dat Vicky haar banale leven zal her-aanvatten, slaakte de zaal een collectieve kreun.

Perfect is ‘Vicky Cristina Barcelona’ nu ook weer niet, want daarvoor legt Allen te weinig pretenties aan de dag. Hij wil gewoon vertellen, en zijn “gewone vertelsel” is in feite superieur gebracht.

En ok, Johansson is niet de meest overtuigende kunstenares (daarvoor heeft ze een iets te schattig snoetje), en het verspringen van partner gaat misschien iets te eenvoudig, maar dat is muggenzifterij. Een film waarin alle mannen polo’s dragen en graag golfen, en waarin het summum van gevoeligheid erin bestaat te huilen bij een flamenco-concert, dat is namelijk schoon tout court. Hulde!

3,5*

De zin in zinnelijkheid

De zinnelijkheid van lippen die spaghetti kauwen, slurpen, slikken – geboren in een gezin dat eten als een ritueel beschouwt, een ceremonie van stompzinnige stilte…de tv speelt, de hoofden zijn leeg, maar verdomd…het vlees, de saus, de pasta: het smaakt. En ze blijft eten, ons Adèle. Via de mond geniet ze van het leven…

…en de toeschouwer van haar via haar mond. De zinnelijkheid van een mond die een beetje gaapt, een mond waarin twee voortanden onbeschroomd naar buiten priemen, een mond die de monding van genitaliën opspoort, een mond die niet altijd de juiste woorden kent, wel een mond waarachter een tong waarop een hart, open en bloot, zo kwetsbaar als maar zijn kan…

…en de kwetsbaarheid van de slaap, die op zijn beurt weer zinnelijk wordt. De contouren van een lichaam als omtrek, een lichaam gereduceerd tot rustige massa, een lichaam herleid tot louter vorm. Adembenemend is het…

…als onderdeel van een film die in zijn totaliteit de adem beneemt. Regisseur Abdellatif Kechiche laat fantastisch zien dat seksualiteit een vanzelfsprekend onderdeel is van het menselijke zijn. Het is ongezien dat lust zo natuurlijk in beeld wordt gebracht, zo logisch, zo noodzakelijk, zo puur. Te weten dat het om homoseksuele erotiek gaat, is dat al helemaal uitzonderlijk, niet?

De kracht van ‘La Vie d'Adèle’ schuilt – onder andere! – in de concentratie van de vertelling. Elke scène voegt iets wezenlijk toe. Het noodlottige cultuurverschil tussen Adèle en Emma wordt bijvoorbeeld in een handvol passages genadeloos geschetst, zonder dat daar enige ballast bij komt kijken. Motieven zoals de ouders van Adèle, de mannen die haar pad kruisen, het kunstenaarsmilieu van Emma en dergelijke meer: het wordt allemaal niet grondig uitgewerkt, en dat is een zegen. Het laat immers toe dat de toeschouwer zich drie uur lang op de psyche van de protagoniste kan concentreren, een engelachtig personage dat schandalig genoeg ten prooi valt aan de ambities en de projecties van Emma.

Waarom mag Adèle niet “gewoon” kleuterjuf zijn? Ook hier laat Kechiche weergaloos zien dat de klas haar vanzelfsprekende habitat is. Van Emma moet ze echter schrijven. Moet ze kunnen meepraten over Egon Schiele en gevolg. Moet ze haar aangeboren verlegenheid overwinnen. Dat luidt het einde van de intimiteit in – en als toeschouwer zie je, hoor je, voel je het aangekomen. Adèle is eenzaam – Emma heeft haar niet meer lief om wie ze is. Ik herhaal: het is afgrijselijk om te zien, te horen, te voelen – te ervaren in elke porie in je lijf.

Hoe intelligent overigens het script, met de intermezzi op school als abstract commentaar op de handeling. Ah, alles klopt in deze film. Vooral Adèle Exarchopoulos trouwens, een actrice waar je doorheen het relaas helemaal verliefd op wordt. Ze vertolkt zo juist, dat het pijn doet. Aan het hart, aan de ogen, aan alles.

En zo kan ik nog wel even doorgaan.
Wat zegt u? Nergens voor nodig?
Oké.

(Tot slot: we moeten spaarzaam zijn met het woord, maar hier is het op zijn plaats.
Hou u vast.
Roffel die trom, graag!
Hier komt ‘ie…
…magistraal.)

You're my river running high.
Run deep. Run wild
I, I follow, I follow you
Deep sea, baby, I follow you
I, I follow, I follow you,
Dark doom, honey. I follow you.

4*

Voor de volledige recensie: klik.