Meningen

"Trust no one, Mr. Mulder."

Afgelopen maanden met bijzonder veel plezier de eerste 5 seizoenen van The X-Files gekeken. Het is toch vrij snel uitgegroeid tot een van mijn - zo niet, mijn - favoriete tv-series aller tijden. Het heeft bijna alles; mysterie, horror, actie, drama, sciencefiction, thriller... Van Aliens tot religieuze verschijnselen, van vampieren tot complotten in de Amerikaanse overheid. Daarnaast hebben we dan ook het beste on-screen duo aller tijden: FBI-Agenten Mulder en Scully. Tussen seizoen 5 en 6 speelt deze eerste speelfilm van The X-Files zich af en die had ik vanmorgen enthousiast opgezet.

De X-Files zijn gesloten en Mulder en Scully werken bij de anti-terrorisme afdeling van de FBI. Ze raken betrokken bij een bommelding en na een overheidsgebouw is opgeblazen worden ze verantwoordelijk gehouden. Mulder en Scully worden uit elkaar gehaald en krijgen ieder een andere taak aangewezen. Mulder vermoed echter dat het ontploffen van het gebouw een dekmantel is voor iets veel groters. En zo gaan Scully en Mulder wederom op onderzoek uit...

Als tv-series een film krijgen dan is die vaak zo lekker overdreven filmisch, en dat is hier ook het geval. De film heeft echt zo'n heerlijke typische 90s actie-sfeer die me deed denken aan films als Stargate, Independence Day (waar Mulder trouwens letterlijk overheen pist in deze film), Die Hard: With a Vengeance, Mission: Impossible en Terminator 2: Judgment Day. De aliens uit de film waren trouwens ook duidelijk beïnvloed door Alien, terwel in de tv-serie vooral Rosweill-aliens werden gebruikt.

David Duchovny en Gillian Anderson spelen weer voortreffelijke rollen als Mulder en Scully. In de film is de chemie tussen beiden ook weer fantastisch. Naast hen zijn er ook een hoop essentiële acteurs uit de serie die in de film voorkomen, waaronder John Neville, William B. Davis, Mitch Pileggi, Dean Haglund, Bruce Harwood en Tom Braidwood. Daarnaast zijn er ook een hoop nieuwe rollen die goed zijn vertolkt, zo speelden Martin Landau, Armin Mueller-Stahl en Blythe Danner prima.

Chis Carter's bedoeling was eigenlijk dat de tv-serie zou stoppen na seizoen 5 en dat het verhaal dan verder zou gaan in de vorm van een film-reeks, dit zou dan de eerste film in de reeks zijn. Fox vond de tv-serie echter veel te winstgevend en dwong Carter om deze film te schrijven als overgang van seizoen 5 naar een nieuw seizoen. De regisseur, Rob Bowman, die ook een hoop afleveringen van de serie heeft geregisseerd heeft prima werk geleverd. Eerder regisseerde hij ook afleveringen van The A-Team en later zou hij nog enkele actiefilms regisseren die niet bijzonder succesvol waren.

Waar de film Twin Peaks: Fire Walk with Me eigenlijk alleen maar meer vragen opriep over Twin Peaks, worden hier toch wel degelijk een hoop onthult. In vergelijking met de mysterieuze openbaringen uit de serie is het zelfs een klein beetje in-your-face. Maar dat mag ook wel na 5 seizoenen vind ik, veel tv-series zijn al veel eerder belachelijk geëscaleerd.

De film weet misschien een beetje moeilijk opgang te komen, in vergelijking met de serie is het tempo dan ook veel lager. Maar uiteindelijk lijkt de film steeds meer op een dubbele aflevering. Vond het een fascinerend iets waar het nu op uitloopt. Een gigantische UFO onder het Antarctische ijs van een Alienras dat al langer op aarde is dan wij mensen en door de amerikaanse overheid word geëxploiteerd om bio-wapens te maken, bovendien willen buitenaardse wezens de aarde koloniseren... De serie bereide ons al lang op zoiets voor, al was er ook een periode dat Mulder helemaal niet meer in Aliens geloofde. Kan me eigenlijk niet meer herinneren hoe dat is teruggedraaid.

Door het grote budget is de film wat grootser als de serie. Veel meer opnamen op locatie en betere special effects. De CGI - voor zover die was toegepast - was best redelijk, slechts in enkele shots zag het er matig uit. De vele practical effects waren bijzonder sterk en het is duidelijk dat er hier veel meer mogelijkheden waren dan in de serie. Vond de film ook visueel een verademing in vergelijking met de actie/science-fiction van tegenwoordig, die zo doods en sfeerloos als de nete is.

Verder vond ik het ook bijzonder prettig om The X-Files een keer in widescreen te zien, hoewel de tv-serie ook uitstekende cinematografie heeft is die (zoals iedere tv-serie) gemaakt voor een schermvullende resolutie (godzijdank geen 4:3). Qua opnames verschilt de film ook een beetje van de serie, in de film is de cinematografie verzorgt door Ward Russell (Days of Thunder). Net als de hele serie heeft de film muziek van Mark Snow, toch is de stijl behoorlijk anders. Veel cinematischer, grootser en met hier en daar wat orkestrale muziek. Uitstekende actie-muziek en de dramatischere variaties op de theme-muziek vond ik ook bijzonder geslaagd.

Hoewel ik stiekem de opzichzelfstaande afleveringen iets leuker vind dan de Alien-chronologie, vind ik dit toch een heel sterke episode uit de X-Files. Veel beter dan ik aanvankelijk had verwacht. Ik snap dat mensen die de serie niet hebben gezien de film misschien wat minder kunnen waarderen (ze kennen immers veel personages en de hele voorgeschiedenis niet) maar opzich denk ik dat de film zonder de serie ook best vermakelijk kan zijn. Het verhaal was goed, de special effects waren goed en de film is degelijk opgenomen. Ik kan niet wachten om seizoen 6 te gaan bekijken, al is het moeilijk om de serie tot nog toe te evenaren.

Zo’n 6 jaar na de vrij matige ontknoping van het laatste seizoen van The X-Files besluit Chris Carter, de geestelijk vader van de serie, om het verhaal voort te zetten in de vorm van een reeks films – zoals hij ook al van plan was met de eerste X-Files film. Omdat het zo lang geleden is besloten ze dit keer echter niet de Alien-chronologie te behandelen, maar een losstaand verhaal, zodat mensen die niet bekend zijn met de serie de film ook konden bekijken. De andere geplande films bleven echter uit omdat deze film geen succes was en toen was het vrij lang stil rond The X-Files. Tot er vorig jaar een miniserie uitkwam.

Mulder en Scully werken al jaren niet meer bij de FBI. Scully is als dokter gaan werken en Mulder zet zijn zoektocht naar Aliens elders voort. Maar als een FBI-agente spoorloos verdwijnt en de enige aanwijzingen worden gegeven door een pedofiele priester die claimt visioenen te hebben van de verdwijning, worden Mulder en Scully gevraagd om assistentie. Mulder doet het met tegenzin, maar verliest zichzelf al snel opnieuw in zijn zoektocht naar de waarheid als er steeds meer slachtoffers opduiken…

Het paranormale aspect is in dit verhaal niet zo groot. De priester en zijn visioenen zijn duidelijk niet echt de hoofdzaak. Het plot rond de Frankenstein-achtige experimenten vond ik wel erg gaaf, alleen jammer dat dat uiteindelijk ook niet helemaal uitgewerkt wordt. Het gaat voornamelijk om de hereniging van Mulder en Scully, hetgeen ik best aardig gedaan vond. David Duchovny en Gillian Anderson spelen alsof ze nooit weggeweest zijn, ondanks dat Anderson aangaf dat ze het bijzonder moeilijk vond om na zo’n lange tijd Scully weer te spelen.

The X Files: I Want to Believe voelt aan als een vrij middelmatige lange aflevering van de serie, alleen dan met een veel groter budget, erg gave gore en make-up effecten (vooral in de director’s cut) en wat moderner camerawerk. Net zoals afleveringen van de serie is de film wel erg vermakelijk, maar het is geen waardige afsluiting van deze geniale serie, net zomin als Seizoen 9 dat was. Hopelijk is de nieuwe miniserie dat wel. De eerdere film, The X Files: Fight the Future, was toch wel beduidend beter.

Op zichzelf is het weer een bijzonder vermakelijk avontuur van Mulder en Scully. De setting in de sneeuw was erg sfeervol en ik vond het plot rond de macabere experimenten best fascinerend. Qua cinematografie is het bijzonder degelijk en Mulder en Scully zijn – na de laatste twee seizoenen een beetje uit het zicht verdwenen te zijn – weer als vanouds van de partij. Een must voor fans van de serie.

Net als de andere donateurs aan de crowdfunding, mocht ik gister dan eindelijk de documentaire zien die Bram Roza en Yfke Van Berckelaer hebben gemaakt over de Nederlandse Horror-film De Johnsons.

In Nederland hebben we niet al te veel Horror-films. De Lift van Dick Maas was min of meer de eerste Neder-horror en werd aanvankelijk met zo'n scepsis behandelt dat het een wonder is dat de film überhaupt is gemaakt. Dick Maas volgde de film met de Nederlandse slasher Amsterdamned. Dat is zo'n beetje waar de bekende films toen ophielden. In werkelijkheid was er 6 jaar voor De Lift al een Nederhorror, verschenen Bloedverwanten genaamd. Gedurende de jaren '80 maakte Wim Vink in Ede ook enkele door hem zelf gefinancierde Splatter-films, waarvan Half Past Midnight de bekendste is. Begin jaren '90 had je dan ook nog de bizarre film Intensive Care, een film met een zombie-arts, de langste explosie in de Nederlandse filmgeschiedenis en een briljante dialoogscène tussen een steenkool-Engels sprekende Jules Croiset en de Amerikaanse acteur George Kennedy. The Room is er niets bij.

Maar de Neder-horror zou begin jaren '90 een nieuwe impuls krijgen en wel door De Johnsons van Rudolf van den Berg. De film verteld het verhaal de Indiaanse demon Xangadix, die volgens de legende een zevenling zou verwekken. Als deze zevenling hun zuster zal bevruchten zal de aarde in volledige duisternis gehuld worden. We volgen een professor van volkskunde en occulte zaken en een moeder en een dochter die gaan kamperen in de Biesbosch.

Via een wonderlijke samenloop van omstandigheden is een filmscript over een moeder die haar dochter moet beschermen tegen een gang Hilbillies van Amerikaanse exploitatie filmers uiteindelijk in Nederland terecht gekomen. Aanvankelijk zou Ruud van Hemert de film maken, maar de productie raakte herhaaldelijk in de problemen. Onveranderde omdat Ruud perse in Artis wilde filmen. Bij wijze van grap suggereerde Rudolf van den Berg dat hij beschikbaar was en zo werd Van den Berg - die helemaal niets met horror had - de regisseur.

Na afloop zou van den Berg honend te horen krijgen van critici en collega's dat hij zijn ziel had verkocht door een Horror-film te maken. Dezelfde scepsis die Dick Maas ontving dus. Het idee dat een Horror-film meer is dan goedkope schock wil er bij veel Nederlanders gewoon niet in. Want De Johnsons is veel meer dan een film met bloedvergieten. Omdat van den Berg het originele script niet geloofwaardig vond, herschreef hij het meerdere malen samen met Leon de Winter. Hij was vastbesloten om de moeder en dochter geloofwaardige personages te maken met echt drama en de Horror-legende te gebruiken als een metafoor in de stijl van Griekse mythen. Dit alles maakt De Johnsons alles behalve een standaard Horror-film.

Bram Roza - Johnsons-fan van het eerste uur - maakte samen met Yfke Van Berckelaer - die de Johnsons pas later zag en meteen verkocht was - de documentaire Xangadix Lives!. In rap tempo verteld de film over de wonderlijke ontstaansgeschiedenis van deze Nederlandse horror-film. Alle betrokkenen vertellen door middel van leuke anekdotes en doen hun zegje. Van de Amerikaanse scriptschrijvers, de Nederlandse cast en crew tot Horror-kenner Jan Doense en een fan die ooit een onofficieel vervolg maakte. De docu is op een leuke manier ge-edit en een stuk minder lang van stof als andere vergelijkbare films. Het enige minpuntje dat ik zou kunnen bedenken is dat de docu voor mijn doen vrij kort was en ik had ook graaf achter-de-schermen-beelden willen zien.

Als Nederlandse horror-fan moet je deze docu absoluut gaan zien als je de kans krijgt!