Meningen

Tarantino's beste film.

Voor het eerst in een jaar of tien weer een keer gezien. Eigenlijk niets meer of minder dan een feest van herkenning, maar ook wel wat schrijnend in hoeveel minder de erop volgende films van Tarantino bleken te zijn. Wellicht is het een ode aan deze film dat de man zo'n trouwe schare fans heeft opgebouwd die al zijn latere werk ook geweldig vinden.

Eigenlijk alles klopt, de soundtrack, het verhaal, de dialogen, de structuur, de acteurs - allemaal top. De cinematografie had wat spannender kunnen zijn wellicht, maar daar is dit misschien ook de film niet echt voor. Doet in ieder geval niet af aan het kijkplezier.

Ja wel aardig.

De rebel without a cause van Slater komt er goed uit, jammer wel dat zijn vriendinnetje in spe Mathis net een beetje weinig ruimte krijgt. Maar het verhaal klopt, het spel klopt, de vijand had wat meer aangezet kunnen worden wellicht. En laten we vooral ook niet vergeten dat het maar een verhaaltje is, en een dat nogal opzichtig en puberaal ageert tegen de gevestigde orde. Ja, er worden wel wat dingetjes bovengehaald, maar wel wat erg artificieel - niet echt iets wat ik naar mijn eigen high school kan vertalen, zeg maar. Die weltschmerz komt toch echt ergens anders uit, en dat had de film die ik al noemde toch beter in het snotje.

En ondertussen hebben we dit soort fenomeen bij de vleet met dank aan mensen die daar kennelijk hun hobby van maken, maar vergeten dat je ook daadwerkelijk een punt moet hebben - en liefst ook iets concreter dan manneke Slater die maar een beetje lukraak over een casus belli struikelt. En daarnaast ook iets van integriteit. Of zelfs maar de notie dat het misschien wel een idee is om jezelf af en toe eens te wassen.

Helaas is dat fenomeen dus achterhaald. De zenders van nu spelen een ander spelletje wat maar al te vaak niet volgt uit een daadwerkelijk gevoelde weltschmerz maar bot op eigenbelang gericht is. Een stevige belasting op vermogen en aanmerkelijk belang is daar wellicht het beste middel voor.

2*, en wellicht een wat lage score - maar ik heb het nou eenmaal niet zo op films die een naief wereldbeeld neerzetten, en al helemaal niet als daar een conflictmodel voor gebruikt wordt. Maar afgezien daarvan is het verder vind ik ook gewoon niet echt zo'n bijster goede film.

Niet de eerste aanklacht tegen de volledig verziekte en corrupte medische stand, en alles wat daarmee te maken heeft.

Bewijzen daarvoor zijn toch niet echt meer nodig, er zijn er al talloze. Zorg gaat eerst en vooral over heel, heel, heel erg veel geld, en dat vertaalt zich een op een naar heel zieke praktijken, waarin keer op keer dat vooral het geld belangrijk is, en niet de zorg of de reden waarom we die zorg zouden willen of moeten verlenen. In de gezondheidszorg geldt een patient (wat een rotwoord al, want het suggereert dat je wel lijdzaam zal wachten tot een of andere geneesheer het zich betaamt om tijd voor je te hebben) vooral als een zak ellende met vier poten, waar geld uitkomt als de zorgverlener er aan schudt. Een DBC, noemen we dat nu.

Maar dat weten we allang... dus waarom hebben we dit verhaal dan nog nodig? Omdat we allemaal idioten zijn, omdat we willen geloven in genezing, terwijl de wetenschap die maar heel ternauwernood bieden kan. Eigenlijk kan de hele wetenschap rondom gezondheid maar een ding, en dat is dingen doodmaken. En dan hopen we maar dat hetgene wat ons ziekmaakt sneller doodgaat dan wijzelf.

Maar net als alle andere ideele zaken gaat deze film toch wat aan de goede bedoelingen ten onder. Er wordt goed gespeeld, dat is echt het probleem niet. Maar een spannende film wordt het daar niet door. Een leuke ook niet. En een bevredigende afloop krijgt het verhaal ook niet. Maar welke had dat eigenlijk moeten zijn, aan welke kant horen wij als kijkers eigenlijk te staan?

"Based on true events" is ook hier weer de dooddoener die de film de das omdoet. En misschien ook wel de gewetensvraag die we onszelf allemaal moeten stellen - want, de advocaten van de tegenpartij zijn hier niet de vijand, want ze vertegenwoordigen onszelf. Onze hypotheek, onze beleggingen, ons spaargeld, ons werk is het wat zij aan het verdedigen zijn. Want denk er wel even bij na, een op de zeven mensen in Nederland werkt ondertussen in de zorg en is daar van afhankelijk. Wat we dus echt niet kunnen hebben is dat er iets uitgevonden wordt waardoor mensen minder vaak of korter ziek zijn, want dan zijn we met z'n allen ons inkomen kwijt.

Kortom, eigenlijk is dit een slechte film, waarin de foute en mislukte hoofdpersoon terecht een klein beetje geholpen wordt om een zacht einde te vinden. Eigen schuld. Vieze verslaafde.

Het niet zo fraaie verleden van Nederland.

Ik ben ondertussen ruim in wat men dan noemt de ‘middelbare leeftijd’, maar dat is bij lange na nog niet genoeg om de breedte en diepte van de relatie tussen Nederland en Indonesië volledig te begrijpen. Als dat iemand al gegeven is, met de jaren die het verstand zouden moeten brengen of de jaren van studie op zo’n onderwerp. Toch zijn wij met zijn allen daar deelgenoot van, door de geschiedenis, wat onze voorouders gedaan hebben en waar wij zelf vandaan komen. Want, behalve ‘onze’ twijfelachtige praktijken als uitvinders van de beurshandel en de daarmee samenvallende woekerwinsten uit de slavenhandel en de eerste handelsmonopolies, is ook deel van onze historie dat ‘wij’ de eerste moderne koloniale bevrijdingsoorlog gevoerd hebben, inclusief een erg morsige naloop daarvan. En dat zou misschien nog niet zo erg zijn, ware het niet dat we er in Nederland toch wel erg goed in zijn om daar een of ander huichelachtig verhaal over op te hangen, en dat we ook ‘in die tijd’ de grenzen opzochten en overschreden van ‘hoe het toen ging’.

En dat gebeurt in deze film dan toch ook weer. Niemand die toen leefde en het nieuws volgde kan er ook maar een seconde over twijfelen dat de kapers in De Punt moedwillig en met voorbedachte rade geëxecuteerd zijn - geheel analoog aan het optreden van harer Majesteits troepen in Indonesië, waar ook niet op een inlander meer of minder gekeken werd, en geheel in lijn met de historie van een paar honderd jaar van de kolonie. Nederland is in een heleboel opzichten een plezierig land, maar zelfreflectie of zachtmoedigheid is geen onderdeel van de handelsgeest, en ook zeker onze overheid niet gegeven.

In de productie dan doet de film aan de ene kant vrijwel alles goed, maar blijven een hele serie makkelijke details weer liggen. Het nummer van het treinstel, dat een paar keer duidelijk in beeld komt - was het nou echt teveel moeite om daar het goede nummer even overheen te plakken. En ja, hoe schrijnend is het dat de NS dat treinstel na een opknapbeurtje gewoon weer ingezet heeft en pas jaren later het nummer veranderd heeft. Even anachronistisch is het om in de eerste minuten al ty-raps te zien gebruiken om Oratmangoen te boeien. Die dingen bestonden toen nog niet, en het zou nog tientallen jaren duren voordat de politie daar iets mee ging doen. Was het dan teveel moeite om een paar handboeien op te scharrelen? Ik snap dat gewoon niet.

Evenmin snap ik de keuze om de scope zo nauw op de vooral Nederlandse beleving van het geheel te leggen. Er komt in de hele film eigenlijk helemaal niets aan bod van waar het conflict nou eigenlijk om ging, en wat de kapers wilden bereiken. Ja, lastig, want om daar iets over te noemen, dan staat Nederland wel wat te kakken met de niet al te fraaie koloniale historie - maar is het een geldige keuze om er dan maar niks over te zeggen? Ik vind het een extreem zwaktebod eerlijk gezegd, om enkel een flauw romantisch plotje over Noor/Terence Schreurs/Hansina Uktolseja en Koen/Gerson Oratmangoen/Rudi Lumalessil op te nemen. Speelde dat een rol in het geheel? Wellicht, maar het was niet waar het om ging. Verwerpelijk Hollywoodesk om daar zo op in te zoomen.

Dan de bekende afloop - de getallen spreken duidelijk, ik citeer maar even ‘Zesendertig scherpschutters doorzeefden de wagons op vier plaatsen met 15.000 kogels’ - dat is geen werk van scherpschutters, maar een teken dat het je werkelijk geen donder uitmaakt of iets of iemand het overleeft. Ook daarvan moeten we niet vergeten dat de ‘stemming in het land’ daar toen ook volstrekt vrede mee had, de krokodillentranen van Den Uyl ten spijt. En zeker de BBE’ers maakte het echt niets uit, daar is ook meer dan voldoende materiaal van - die hadden gewoon hun opdracht, in lijn met wat de stemming in de politiek en de samenleving was, en overlevende kapers waren daar echt geen onderdeel van. Daar kan je dan nu achteraf van vinden dat dat niet ok was, maar kom er gewoon voor uit dat het toen zo lag, het gehuichel en gezever daarover maakt me echt onpasselijk.

In de afscheidsbrief van Hansina staat “Als ik doodgeschoten word, dan is dat niet erg, omdat het niet voor niets gedaan zal worden. Met een doel dat niet zinloos is”. Ook dat komt helemaal niet terug in de film, nergens ook maar in de verte. Toch heb ik ergens wel de hoop en de overtuiging dat dat zo is - dat haar dood niet zinloos was. Haar sterfdag wordt nog steeds herdacht, maar wellicht belangrijker dan dat is dat de positie van de Molukkers in de samenleving wel degelijk verbeterd is sinds 1977, en daar hebben deze gebeurtenissen onweerlegbaar een rol in gespeeld. Jammer dat het zo heeft moeten zijn.

Nouja.

Een ietwat idioot en gezocht uitgangspunt. Op zich geen klacht daarover, want dat was tenslotte in de korte omschrijving al best duidelijk. Maar in de uitwerking worden toch een aantal niet zo heel sterke keuzes gemaakt, waardoor het hele zaakje nogal voorspelbaar en nogal moralistisch uitpakt, en het uitgangspunt eigenlijk niet meer blijkt te zijn dan een alibi om er maar eens even een flauwe actie/horrorboel van te maken.

De beklemmende sfeer in het huis komt daarmee niet helemaal tot z'n recht. En het gedoe met de zaklampen is wat potsierlijk. Net als de vechtpartij in de biljartzaal - de bodycount van de purgilisten lijkt daarbij ook niet helemaal te kloppen. Ai, wat een mooi woord eigenlijk - purgilisten! maar purgeerders zal wel correcter zijn. Hoe dan ook, er leken er toch in de gazonscenes meer te zijn dan er in de biljartzaal en daar omheen kaltgestellt worden.

Als alternatief rechtssysteem lijkt me dit bij voorbaat nogal gefaald eigenlijk. Misselijkmakend. Het doet me herinneren aan dat de laatste lynchpartijen niet zo lang geleden zijn als we wel eens zouden hopen. Kennelijk ligt het niet zo heel ver af van de huidige 'beschaving'. En daarmee roept het dan wel een interessante vraag op - als er geen enkele sanctie op stond, was je dan je leven nog zeker tussen je buren in. Of kunnen ze toch niet hebben dat jouw auto groter is. Of die verbouwing van laatst. De nieuwe keuken. En nog een interessantere vraag, wie zou er veilig zijn voor mij

Tsja. Dan liever zoiets als Gamer of Dredd of zo. Politie is niet alles, maar wel beter dan de burgers zelf. Toch net een klein tikje beschaafder.

Nobody digs your music but yourself!

Maar ik herinner het me nog, dat ze in m'n armen lag. Zonder twijfel het mooiste meisje van het feest, en dat ze in m'n oor fluisterde dat ze nooit gedacht had dat ik die woorden wist. De woorden van Prince, wie anders. Eventjes dansen dachten we misschien allebei, maar ik weet het nog, en zij ook - geen twijfel over mogelijk, en elke keer dat ik haar weer zie, al is het ondertussen twintig jaar later, het is nog in haar ogen.

En ja daar kan ik dan verder nog een verhaal over de muziek en de film aan toevoegen, maar dat gaat natuurlijk nooit meer objectief kunnen zijn. Hoe knullig de film hier en daar ook is, en hoe puberaal het verhaal ook is, het is op de een of andere manier ook mijn verhaal, ons verhaal, het verhaal van de wereld. Misschien daarom vooral dat Prince zo'n held is geworden - van zijn muziek heb ik tenminste nooit veel begrepen. Al weet ik nog steeds de woorden.