Stanley Kubrick

Er is in ieder geval een filmpje op youtube te vinden waarin de begintitels van A Clockwork Orange worden vergezeld van Atom Heart Mother.

Maar dat hoeft niks te zeggen.

Stanley Kubrick wanted to use this track for his film A Clockwork Orange; however, the band refused permission.[2] Kubrick did, however, include the album cover in the film. It can be seen on a shelf in the music shop scene. Years later, Kubrick refused Roger Waters permission to use audio samples from his film 2001: A Space Odyssey on Waters' solo album Amused to Death.

Bron: wikipedia

Wel worden die boeken dan weer flink herschreven voor Kubricks films. Stephen Kings reactie op Kubricks The Shining is natuurlijk bekend, maar neem ook bijvoorbeeld Dr. Strangelove, waarvan het boek bloedserieus bedoelt was, 2001 waar de film eerder af was dan het boek (!) en ook Eyes Wide Shut, dat zich in het jaar waarin het boek uitkwam afspeelt (1926).

En waar haal je vandaan dat Kubrick het script vaak niet zelf schreef. Van Eyes Wide Shut weet ik het niet, maar ik heb wel gelezen over het schrijfproces van Dr. Strangelove en 2001 en daar speelde Kubrick een sterke rol in. Ik ben ook een aantal jaren geleden naar een tentoonstelling over de man geweest en daar zag je ook de ongeloofelijke hoeveelheid onderzoeksmateriaal dat Kubrick verzamelde voor hij ging schrijven. Barry Lyndon en A Clockwork Orange hebben zelfs geen andere scriptschrijver dan Kubrick gecredit staan.

Ik heb het boek van Frederic Raphael ook gelezen, en in de aanname dat Kubrick het script vaak niet zelf niet schreef heb je in deze inderdaad gelijk. Het neemt bij Eyes Wide Shut alleen niet weg dat Kubrick heel dicht op het project stond, en met brainstormsessies er voor zorgde dat Raphael verder kon met het complexe ideeën die Kubrick wilde uitwerken. Frederic Raphael staat uiteindelijk ook gewoon bij de credits. De aanname dat dit bij alle films van Kubrick is gebeurt is dan alleen niet juist, alhoewel ik het van zijn laatste films niet helemaal kan nagaan. Het neemt alleen niet weg dat Kubrick een verhalend genie is geweest, die bestaande verhalen van een geheel andere twist kon voorzien. The One Ring bedoelde volgens mij dan ook dat Kubrick het verhaal uit 1926 heeft vertaald naar het hedendaagse New York.

Raphael staat bij de credits en dat is niet meer dan terecht. Waar ik meer moeite mee heb is dat Kubricks naam naast de zijne staat, terwijl hij (volgens wat ik gelezen heb) louter aanwijzingen heeft gegeven en zelf amper iets geschreven heeft. Dan is hij voor mij geen scenarist, wat er nu dus wel staat.

Voor het overige geloof ik je op je woord, ik ben lang geen Kubrick-kenner.

Killer's kiss 5,0*

The killing 5,0*

Spartacus 4,5*

The shining 4,5*

Dr. Strangelove 4,0*

Barry Lyndon 4,0*

2001: A space odyssey 3,5*

A clockwork orange 3,5*

Eyes wide shut 3,5*

Full metal jacket 3,5*

1. Shining, The - 4,5*

2. Full Metal Jacket - 4,5*

3. Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb - 4*

4. Paths of Glory - 4*

5. Killer's Kiss - 4*

6. 2001: A Space Odyssey - 3,5*

7. Barry Lyndon - 3,5*

8. A Clockwork Orange - 3,5*

9. Eyes Wide Shut - 3,5*

10. Lolita - 3,5*

11. The Killing - 3,5*

12. Spartacus - 3,5*

13. Fear and Desire - 2,5*

Het zal nooit mijn favo regisseur worden, maar Kubrick is wel een van de groostste regisseurs ooit. Het knappe is dat hij verschillende soorten genres op zijn eigen wijze kon bedwingen en daar schitterende films van wist te maken. The Shining beschouw ik bijvoorbeeld als één van de beste horrors (zo niet de beste!) die ik ooit heb gezien.

1. 2001: A Space Odyssey 5.0*

2. A Clockwork Orange 5.0*

3. Paths of Glory 4.5*

4. Dr. Strangelove 4.5*

5. Full Metal Jacket 4.5*

6. Barry Lyndon 4.5*

7. The Shining 4.5*

8. Eyes Wide Shut 4.0*

9. Spartacus 4.0*

10. The Killing 4.0*

11. Lolita 4.0*

Kubrick's laatste script moet nog verfilmd worden, klik.

Ik zit niet echt te wachten op een verfilming van Aryan Papers. Kubrick heeft er destijds voor gekozen om de film niet te verfilmen, mede omdat hij niet meer de eerste zou zijn die de holocaust zou bespreken. Daarbij heeft Kubrick later ook aangegeven dat hij ook niet graag een film over de holocaust wilde verfilmen, omdat dit simpel weg niet mogelijk is op het grote doek.

Wat natuurlijk lariekoek is.

A Clockwork Orange 5*

The Shining 5*

Full Metal Jacket 4*

2001: A Space Odyssey 4*

Lolita 4 *

Dr. Strangelove 4*

In die volgorde. Ik moet nog aardig wat zien, maar bijna al zijn films behoren tot mijn favorieten en The Shining en A Clockwork Orange beschouw ik tot de absolute top. Tevens mijn favoriete regisseur. Vandaar de constante hoge scores denk ik.

In de zin die Kubrick eraan gegeven heeft kan hem niet anders dan gelijk geven. Schindler's List ging in ware niet over de holocaust, maar over het succes verhaal van Schindler. Natuurlijk laat Spielberg een tipje van de sluier lichten, maar in principe laat hij niet continu het verdorven verhaal over de holocaust zien. Persoonlijke verhalen van de holocaust zijn gewoon niet te vertellen, alleen de succesverhalen kunnen verfilmd worden.

Wat een nonsens. Opvallend veel Holocaustverhalen eindigen met de hoofdpersoon nog in leven ja, maar ik zie niet in wat er onmogelijk is aan een film waarin alle Joodse hoofdpersonen gewoon sterven. Conceptueel in ieder geval.

Op zich is zo'n film wel te maken, of het ook daadwerkelijk een bevredigende kijkervaring oplevert is een tweede.

Dat lijkt me dan ook niet de bedoeling. De holocaust was een onbevredigende ervaring en wat meer films zouden dit mogen reflecteren.

Het lijkt me altijd de bedoeling een bevredigende kijkervaring te leveren. Is volgens mij toch wat anders dan simpelweg een happy end.

Dat de holocaust geen bevredigende ervaring was (prachtig uitgedrukt, trouwens) lijkt me evident, maar zo werkt het natuurlijk niet in films. Een onbevredigende film (of meer specifiek: een film die er de schijn van heeft onbevredigend te zijn) zal niet zo snel geld krijgen van een studio, omdat mensen onbevredigende films niet willen zien. En waarom zou je geld willen steken in een film die niemand wilt zien?

@ Onderhond: voor veel mensen - het gepeupel, zeg maar - staat een bevredigende kijkervaring wél gelijk aan een happy end. Al is het op zich niet noodzakelijk, nee; een goede, bevredigende film kan best slecht aflopen voor de hoofdpersonages.

Volgens mij is het publiek vooral op zoek naar iets dat indruk maakt, bevredigend (in de klassieke zin) of niet.

Dat hangt er vanaf hoe je 'bevredigend' interpreteerd. 'Bevredigend' in de zin van 'het was een goede film' is natuurlijk essentieel voor een film, zelfs voor het meest pessimistische werk.

Maar een film kan een onbevredigende filmervaring opleveren in de zin van 'de film liet me met een ongemakkelijk, naar en leeg gevoel achter, maar dat hoort bij de gebeurtenissen in de film'. Onbevredigend in zijn hopeloosheid, maar bevredigend als goede film.

Idi i Smotri dan de eerste film waar ik aan denk. Ik haalde er geen enkele troost of bevrediging uit, maar het maakte wel een gigantische indruk en kreeg er vijf sterren mee van mijn kant. Een onbevredigende holocaustfilm zal denk ik ook die kant opmoeten. Waarschijnlijk is zo'n film al gemaakt, want het arthousecircuit is dit onderwerp veel aangehaald en vooral in de wat kleinere kringen (dus niet het Cannes-arthousecircuit) zou er wat pijnlijk werk geschoten zijn. Ik weet er te weinig van om dit te bevestigen, maar het gaat dan inderdaad om films die zo duister het onderwerp behandelen dat het te depressief wordt voor een groot publiek.

Ik zal dan ook nooit beweren dat zo'n holocaustfilm zo succesvol zal zijn als een Schindler's List en daarom misschien ook minder waardevol in het brengen van het verhaal van de holocaust aan de massa. We moeten voor een dergelijke film ook zeker niet denken aan grote budgetten en al helemaal niet kijken naar Hollywoodstudio's. Ik beweer slechts dat de hopeloosheid van de jodenvervolging op zijn allerergst waarschijnlijk wel te vangen is op film, zoals alles wel te verfilmen blijkt. Of iemand het wil zien is een tweede.

Zowat alles gezien van Kubrick nu, dus dan wordt het ook maar eens tijd voor een lijst:

01. 5.0* - Clockwork Orange, A

02. 4.5* - Paths of Glory

03. 4.5* - Eyes Wide Shut

04. 4.0* - Shining, The

05. 4.0* - Spartacus

06. 4.0* - Killing, The

07. 4.0* - Full Metal Jacket

08. 3.5* - Lolita

09. 3.0* - 2001: A Space Odyssey

10. 3.0* - Killer's Kiss

11. 2.5* - Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb

12. 2.0* - Barry Lyndon

Zeer sterk regisseur, die erg vernieuwend te werk ging. Hij heeft echter wel een paar mindere films, al moet ik Dr Srangelove zeker nog een keer herzien.

1. 4,5* Eyes Wide Shut

2. 3,5* A Clockwork Orange

3. 3,5* Full Metal Jacket

4. 2,5* The Shining

Da's natuurlijk niet waar, neem The Pianist of Boy in the Striped Pyjama's. Bovendien verteld Schindler's List weldegelijk over de holocaust. Juist door het verhaal van Schindler kon Spielberg enorm veel laten zien van de concentratiekampen en de ellende. Hij neemt zelfs veel tijd om ellende te laten zien.

TERRY GILLIAM: "The great difference between Kubrick and Spielberg is - Spielberg is more successful. His films make much more money. But they're comforting, they give you answers, always, the films are answers, and I don't think they're very clever answers. (...) Spielberg and the success of most films in Hollywood, I think, is down to the fact thay they're comforting,they tie things up in nice little bows, gives you answers, even if the answers are stupid, they're answers. Oh, you go home, you don't have to worry about it (...) There was a wonderful quote in a book that Freddy Raphael wrote about the making of "Eyes Wide Shut", it's called "Eyes Wide Open", and he's talking to Kubrick about "Schindler's List" and the Holocaust and he says: "The thing is, Schindler's List is about success, the Holocaust was about failure." And that's Kubrick, and that's just spot on. "Schindler's List" had a "save those few people" happy ending. "A man can do what a man can do", and stop death for a few people. But that's not what Holocaust is about, it's about the complete failure of civilization, to allow six million people to die. And I know which side I'd rather be on. I'd like to have a nice house like Spielberg, but I know which side I'd rather be on."

Ik heb alledrie de regisseurs heel hoog staan, maar hier ben ik het toch niet helemaal met Terry eens, vooral het stuk over 'answers'. Want... waar komt de truckchauffeur van Duel vandaan? Waar komt Jaws vandaan? Waar komen de aliens uit Close Encounters vandaan? Waar komt E.T. vandaan? En wie / wat zijn ze eigenlijk? Daar worden geen antwoorden op gegeven.

Een grappige bemerking: Kubrick noemde E.T. een van zijn lievelingsfilms.

Het gaat meer om de conclusie van de films bij de 'answers' denk ik. Waar al die dingen vandaan komen doet er niet toe, dat wekt juist de spanning op die spielberg zoekt. Dingen zijn altijd spannender als het mysterieus is / je niet helemaal weet waar het allemaal over gaat (knipoog aan lynch als je niet aan intensieve interpretaties doet).

Stel dat we de motivatie van de truckchauffeur weten, dan wordt hij menselijker en is hij niet een of ander mythisch monster wat hij nu in wezen wel is. En de films geven de oplossing hoe je zo'n truckchauffeur kan verslaan (answer), daarin verschilt het erg van kubrick denk ik.

Interview met Michael Haneke:

It is partly for this reason, one assumes, that Haneke's work never offers one simple answer where several complicated enigmas will do. As a director, he believes firmly that a film should pose more problems than it solves; his ideal viewer is "one who leaves with questions". Does he find it irritating when people who have seen his films ask him what happened next? "It's not at all irritating because it's a normal question. I say: take a look at the film, let it go through your head, consider what you want to think about it. People always want answers, but only liars have the answers. Politicians have answers."