Stanley Kubrick

Maar bij bijvoorbeeld 'The Shining' geeft Kubrick toch ook de oplossing hoe je zo'n doorgeslagen kerel kan verslaan.

The Shining eindigt daar echter niet. Jack Nicholson leeft als het ware voort in een foto waar je weer erg over kan speculeren.

Mja... dan kan je ook gaan speculeren over E.T. in de ruimte. En we zien het lichaam van truckchauffeur uit Duel ook niet...
Maar het is al lang geleden dat ik The Shining zag, dus het fijne weet ik niet meer van het einde.

Ik heb E.T. (nog) niet een keer helemaal gezien. Je hebt misschien wel gelijk dat we kunnen verzinnen wat voor figuur die truckchauffeur is maar dat voegt niet echt wat toe denk ik. De foto waar Jack op staat daar staat ook een bepaalde datum bij en het staat gewoon meer open. Volgensmij is E.T. een mooi afgerond verhaaltje, alien komt en gaat weer weg. The Shining wordt niet zo mooi en duidelijk afgerond. In Duel is het ook zo, de grote vijand verslagen alles is weer happy.
Kubrick's films stellen meer vragen dan dat ze antwoorden geven, wat niet echt het geval is bij Spielberg. Daarom is Spielberg ook commercieler gezien succesvoller terwijl het voornamelijk (makkelijk) sentimenteel is. Kubrick nodigt je uit na te denken over de beelden die zich voor zijn camera ontvouwen. Hij zorgt voor een soort afstand tussen ons en de film a la Brecht terwijl Spielberg ons juist volledig manipuleert als het ware (met mooie strijkers van John Williams en emotionele close-ups he).

Ik neem aan dat Gilliam bedoelt dat een filmmaker als Spielberg het publiek te makkelijk dient. Dus hij maakt een film over de Holocaust (houdt de mens eigenlijk een spiegel voor), maar kiest dan uiteindelijk toch voor een hoopvol, geruststellend einde opdat het publiek tevreden de bioszaal verlaat. En Haneke wil juist dat het publiek vertrekt en nadenkt over wat ze zojuist gezien hebben. Zit wat in hoor.

Kijk uit met spoilers, zeker bij een regisseur die niks met deze 2 films te maken heeft!

Kubrick heeft voor mij een goede balans gevonden, je kan zijn films kijken met popcorn maar je kan er ook zelf voor kiezen om er nog eens goed over na te denken wat hij nou wilt met zijn film. Ik denk dat er over de films van Kubrick over 50 (of weet ik hoeveel) jaar meer gesproken zal worden dan over Spielberg, want we vinden wel weer ander vermaak (of misschien lees ik teveel over Kubrick http://kubrickfilms.tripod.com en http://www.collativelearning.com ).

Ik zal de vaardigheden van Spielberg om ons zo in een wereldje te verplaatsen niet onderschatten maar als je mij en in zo'n wereldje kan plaatsen en naderhand is er nog stof om goede gesprekken over te hebben dan krijg je mijn bonuspunten. Oh en Hitchcock was nogal bezig met freud, psychologie en symboliek geloof ik maar daar heb ik me nog niet zo in verdiept.

PS goongumpa: Ik zal E.T. zeker nog wel een keer kijken maar eerst staan: that obscure object of desire, ludwig, tokyo story en Eraserhead nog in mijn kast te wachten om eruit getrokken te worden. Tel daarbij op dat ik deze week een filmanalyse schrijf over Lost Highway waar ik nog wel even zoet mee zal zijn.

En ik blijf erbij: zo'n Close Encounters geeft me veel meer stof voor een goed gesprek dan The Shining.

Oh ja, regisseurs die vermaak en diepgang voor mij perfect combineren zijn Fellini en Altman (Nashville vooral). 2001 vermaakt mij ook hoor, maar dat is geen film die je zomaar opzet op een avondje.

Eerlijk gezegd lijken die Freudiaanse toestanden me er wat bijgesleurd door Europese critici die zijn films overanalyseerden, en wou Hitchcock zijn publiek vooral in spanning brengen, vermaken, meeslepen.

Voorbeeld daarvan hoorde ik onlangs ook in een interview met Spielberg. Europese recensenten meenden allerlei onderliggende thema's over de economische crisis en de onderdrukking van de gewone man in de VS te vinden in Duel en Sugarland Express, terwijl Spielberg zelf dit helemaal niet zo bedoeld had.

Verder lijkt het me ook niet echt een pluspunt. Die Freudiaanse theorieën zijn meestal zwaar verouderde onzin.

Maar ja, iedereen ziet een film op een andere manier, dat moet ik accepteren .

Ik denk niet dat Gilliam dat bedoelde. Het lijkt te gaan om het verschil in toegankelijkheid van de twee genoemde soorten cinema. Spielberg lijkt zich meer te richten op het tevreden stellen van het publiek dan Kubrick. Het gaat niet enkel om de thema's an sich (het is heel normaal dat je ook zou kunnen nadenken over een film van Spielberg) maar om het verschil in uitvoering van die thema's en de totale filmstijl.

Verder heb ik geen angst voor Europese critici, hoor. Dit is gewoon hoe ik het zie, jij mag het zeker anders zien.

Schindler's list toont je ook de verschrikkingen van de Holocaust en wil de kijker vooral raken en wat laten voelen. (Dit lukte bij mij niet zo, het is ook niet mijn favoriete film)

Mijn inziens geven die films veel meer inzichten over de mens en 'la vie' dan The Shining, wat gewoon een zeer goed gemaakte bovennatuurlijke horrorfilm is, maar veel psychologische diepgang vind ik daar ook niet in. Wat voor 'levensbeschouwelijke' worden daar dan in gesteld?

Duel is gewoon een zeer spannende, perfect gemaakte thriller, en stelt geen vragen.

Close Encounters deed me oa. nadenken over buitenaards leven in het algemeen en de relativiteit van de tijd. Verder vind ik het ook knap hoe de personages hier toch wel als 'echte' mensen worden voorgesteld, niet als karikaturen. Het gezin van de Dreyfus' personage is best gelukkig, maar ook niet perfect. Hij laat zien hoe een gebeurtenis (de eerste 'close encounter') zulke ingrijpende gevolgen heeft op het leven van Dreyfus' personage en zijn gezin, hoe hierdoor zijn gezin langzaamaan ontwricht wordt en steeds verder vervreemd wordt van de buitenwereld.

Over A Clockwork Orange heb je gewoon gelijk: films als deze en 2001 zijn gewoon verschrikkelijk interessant en diep, veel dieper dan een Spielberg. En ik denk er ook graag en veel over na. Als ik levenslang naar een eiland verbannen werd en de keuze mocht maken tussen het oeuvre van Spielberg en dat van Kubrick, zou de keuze ook gauw gemaakt zijn, dan stak ik die Kubricks in mijn koffertje.

Spielberg wil ook vooral een groot publiek bereiken met zijn films, Jan Modaal ook raken/laten nadenken. En dan kan je nu eenmaal niet zo diep op de stof ingaan als in 2001 gedaan wordt.

En je doet net alsof ik niet diep nadenk over een film, hoe kom je daarbij? 2001 staat in mijn top 5, net als Bergmans Fanny & Alexander, toch ook niet de makkelijkste films me dunkt. Ik denk ontzettend veel na over bepaalde films, maar ik kan ook genieten van toegankelijke / minder diepgaande films. Want de hersenen zijn niet het enige dat een film moet prikkelen om goed te zijn, weet je. Zo kan een film kan ook mikken op je 'hart', je emoties. En dat is voor mij nog belangrijker (al is Spielberg ook niet meteen het soort filmmaker die dat voor mij doet).

PS. Iedere idioot kan over een film lezen.

Dus het hotel uit de Shining is geen metafoor voor USA?

In kunstvormen zoals cinema wordt vaak beeldtaal en storytelling gebruikt die door de jaren heen mischien bewust of onbewust (zoals jou theorie) op den duur toch wordt gezien als metaforisch (auw). Jaws zou je (en nee dat heb ik nergens gelezen) eventueel (met de nadruk op eventueel) als America kunnen beschouwen: de politiek, de dreiging etc. Een eventueel gegeven dat de film in mijn ogen ten goede komt.

Ook Freud, door Goongumpa weggezet als veroudere ongein, heeft tot op de dag van vandaag een zware culturele stempel gedrukt op de westerse maatsschappij en cinema. Alleen al het besef dat we onze handelingen niet per definitie bewust maar onbewust worden uitgevoerd (waar of niet waar) zorgde ervoor dat het mensbeeld opnieuw werd gedefinieerd, alleen al angsten waarvan je niet bewust bent (EVENTUEEL), om maar even terug te komen op Hitchcock. Hetzelfde gold voor Darwin: de mens als een biologisch (dierlijk?) schepsel.

En dat je rept: alle idioten kunnen boeken lezen, is wel een allerbelabberste statement

Nee, die Freudiaanse toestanden zijn zeker niet naar voren gekomen door overanalyse. In de hoogtijdagen van Hitchcocks carriére (met name de jaren '40) was Freudiaanse psychoanalyse helemaal hot in Hollywood. Als men de psychologie van een personage wilde verklaren, zeker van een crimineel, werd er altijd naar Freud gekeken. Dergelijke psychoanalyse komt soms nu wat ouderwets over in die films, maar je ziet het volop.

Niet alleen bij Hitchcock dus, maar hij was wel een van de fanatiekste gebruikers van Freuds theorieën in films en hij heeft er ook over gepraat in interviews (als ik het goed heb ook in zijn beroemde interview met Truffaut). En laten we eerlijk zijn: is het mogelijk om Freudiaanse invloeden in Hitchcocks werk te ontkennen na het zien van Marnie?

Lezen helpt mensen om een film beter te voelen. In een tijp plaatsen, geschiedenis begrijpen, motivaties kunnen inzien etc.. etc... Dit soort kennis kan je weer hergebruiken of liever toepassen op ander materiaal.

@ The One Ring: Marnie heb ik niet gezien. Je zal wel gelijk hebben, maar mij lijkt dat Hitchcock die Freudiaanse 'toestanden' (bewust of onbewust) gewoon als kapstok gebruikte om een spannend, meeslepend, goed verhaal te vertellen en dit zo 'echt' mogelijk te maken, niet om een diepgravende karakterschets te maken.

Verder ben ik ook niet bepaald een Freud-kenner, maar wat ik er van weet, vind ik verschrikkelijke onzin. Interessante onzin, dat wel.

O ja, ik wil zeker niet overkomen alsof ik denk alles te weten hoor... Al die verschillende interpretaties van een film, dat zegt mij persoonlijk gewoon niet zoveel.

"Er zijn geen twee mensen op de hele wereld die dezelfde film gezien hebben" en "een film is niet wat de regisseur bedoelt, maar wat de kijker ervan maakt", weet je.

PS. Ik schrijf het soms wat harder als ik het bedoel, met 'alle idioten kunnen over films lezen' bedoelde ik gewoon dat het niets over je filmkennis zegt dat je veel over films leest (ik had het niet over literatuur).

Daar heb je zeker ook gelijk in, hoor. Het ging mij erom dat je beweerde dat de critici Freud er bij hebben gesleept, terwijl dit zeker niet het geval is (al wordt in de filmwetenschappen Freud nog tot op de dag van vandaag toegepast op veel films, helaas). Je kunt psycholanalyse dan ook voor meer gebruiken dan alleen karakterstudies.

Ik vind het ook onzin, maar Freuds therieën waren in Hitchcocks tijd nog het beste van het beste op psychologisch gebied. Het is roeien met de riemen die je hebt.

@goongumpa: Domme vraag misschien: vind je kunstgeschiedenis ook overbodig, of heb je voldoende aan alleen het schilderij?

Nou laatste berichtje in deze discussie van mijn kant. Mijn intenties waren om te bewijzen dat ik wel degelijk wat zie in de quote van Terry Gilliam (en dat Kubrick een interessantere diepere filmmaker is dan Spielberg). Mijn excuses nogmaals als ik hierbij iemand beledigt heb of aangevallen dit had ik op dat moment niet door en dit was zeker niet mijn bedoeling (als iemand mij kan quoten op momenten dat ik het doe zal ik dit lezen en proberen te voorkomen volgende keer). In geen geval wilde ik goongumpa afdoen als zomaar een filmkijkertje die niet over film nadenkt (ik zag ook al dat je laatst nog een bergman had gezien dus mijn respect daarvoor).

Zoals ik volgensmij al een keer had gezegd: ik vond de films van Kubrick ook een ervaring voor het hart (2001, The Shining, ACO, Barry Lyndon oa)maar als je daarna denkt over de film ben je langer zoet dan bij een Spielberg.

Over The Shining kan ik wat minder zeggen omdat ik me daar wat minder in hebt verdiept, wel kan ik enkele thema's / lagen aanwijzen die van toepassing zijn (doolhof zowel buiten als het hotel zelf, indianen thema, spiegel (openingsshot is de alleroudste spiegel), hotel als usa, cartoons: whatup doc?, cyclus van geweld). Ik moet hierbij zeggen dat ik het allemaal niet zelf heb uitgevogeld natuurlijk. Maar juist als je erover leest kunnen je ogenen geopend worden voor andere aspecten, als iedereen de film anders ziet en hij brengt dat naar buiten via blog of weet ik het wat, dan zien we weer eens een ander aspect van de film.

p.s. Spellbound is een film van Hitchcock over psychiaters en freud. Volgensmij had zelfs Dali in deze film een sequentie gemaakt. Surrealisme is natuurlijk bij uitstek beinvloed door freud.