Meningen

'O Pagador De Promessas' is een heerlijke ironische Braziliaanse film over godsdienstwaanzin, riooljournalistiek en populisme. Regisseur Anselmo Duarte toont zich de Zuid-Amerikaanse tegenhanger van Frank Capra. De film won de Gouden Palm maar greep naast de Oscar voor beste buitenlandse film. Ten onrechte.

Jacques Demy bouwt in 1964 verder op een verhaallijn uit zijn drie jaar eerder verschenen 'Lola' en doet dat in een volledig gezongen film (muziek: Michel Legrand). Het is geen opera en eigenlijk ook geen musical en na een minuut of twintig ben je gewend aan deze aanvankelijk zwaar irritante stijl. Demy laat de kleuren schijnen als Douglas Sirk in zijn beste dagen (let op de explosieve soorten behang aan de muren) en eindigt met een onvergetelijke slotscene die een tot leven gewekt schilderij van Edward Hopper lijkt.

Tsja, Wim Wenders, het beste jongetje van de klas. Dropout-medicijnenstudent, filosoof, schilder, fotograaf, documentairemaker, voormalig voorzitter van de Europese Film Academie, cinema-historicus en uiteraard zelf ook invloedrijk regisseur.

Wenders heeft veel goede films op zijn naam staan, waarbij in zijn jonge jaren roadmovies zijn specialiteit waren. Dat genre kwam tot een hoogtepunt met 'Paris, Texas' uit 1984. Harry Dean Stanton en Hunter Cardon gaan als vader en zoon op zoek naar voormalig geliefde respectievelijk moeder Nastassja Kinski. Het verhaal is behoorlijk dun, maar de cinematografie van Wenders' vaste Nederlandse cameraman Robby Müller zorgt voor de nodige brokken in de keel. Hoogtepunt in deze is de scene in een peepshow waar de gezichten van Stanton en Kinski met elkaar samenvallen zoals Ingmar Bergman dat eerder deed in 'Persona'.

Geweldige close-up beelden in een Pan-Europese productie avant la lettre.

Michael Powell was samen met Emeric Pressburger goed voor een aantal succesvolle Britse films met sprookjesachtige sferen. Met de slasher-movie avant-la-lettre 'Peeping Tom' wist hij zijn carriere vakkundig om zeep te helpen. De film werd in veel landen verboden vanwege de controversiele inhoud en uitvoering. Bijna zestig jaar later blijkt de film de tand des tijds meer dan uitstekend te hebben doorstaan en geeft deze op veel fronten zelfs Hitchcock het nakijken.

Julien Duvivier's 'Pepe Le Moko' is een soort 'Casablanca' avant la lettre, ook al speelt de film in Algiers. Broeierig, sensueel, een beetje spannend en met Jean Gabin als een reus die zich met athletisch vermogen door en over de Algerijnse citadel beweegt. Rock The Casbah!

Bij de vraag wat een goede film een goede film maakt beland je al snel in de eeuwige discussie over vorm en inhoud. Een discussie die wat mij betreft bijna altijd in het voordeel van de vorm wordt beslecht.

Mocht het zo zijn dat ik mijn mening kracht bij moet zetten dan hoef je eigenlijk alleen maar te wijzen op de spaghetti-westerns van Sergio Leone. Ongetwijfeld zijn er betere cowboy-verhalen verfilmd, maar zelden met de impact van de beste producties van deze Italiaanse geweldenaar.

‘Per Qualche Dollaro In Piu’ was zijn eerste honderd procent geslaagde proeve van bekwaamheid. De film vormde met voorganger ‘Per Un Pugno Di Dollari’ en opvolger ‘Il Buono, Il Bruto, Il Cativo’ de zogenaamde Dollars-trilogie.

Leone toont zich daarin steeds meer meester in het uitstellen van de actie, het gebruik van extreme close-ups en verre panorama-shots en dat alles ondersteund door de inventieve en innovatieve filmmuziek van die andere Italiaanse gigant Ennio Morricone.

Nicolas Roeg is één van de meest interessante Britse regisseurs. Zijn eerste film 'Performance' maakte hij samen met Donald Cammell en had naast James Fox Rolling Stones-zanger Mick Jagger en Nina Pallenberg, de toenmalige vriendin van Keith Richards in de hoofdrol. Naar verluidt repeteerden Jagger en Pallenberg de toch al tamelijk expliciete sex-scenes dusdanig grondig dat Richards bij de set de wacht ging houden. Het eindresultaat van 'Performance' was dermate schokkend dat filmmaatschappij Warner (die een soort Stones-versie van 'A Hard Days Night' had verwacht) het aanvankelijk niet uit wilde brengen. Naast het blote mensenvlees waren er ook nog het rauwe geweld, het excessieve drugsgebruik en de psychedelische beelden die behoorlijk grensverleggend waren. Jagger's eerste solohit 'Memo From Turner' komt uit deze film.

Er was een tijd dat het werk van Ingmar Bergman het filmnieuws domineerde. De tand des tijds heeft veel van zijn voormalige meesterwerken de nodige schade toegebracht. Ook 'Persona' lijdt onder postmoderne moellijkdoenerij. maar blijft glansrijk overeind door de inventieve beelden. De film brengt zijn twee favoriete actrices Liv Ulmann en Bibi Andersson bij elkaar en Bergman gebruikt hun fysieke gelijkenis om een ingewikkeld dubbelspel te verbeelden. Hun gezichten overlappen geregeld en je wordt daardoor niet alleen als kijker in de war gebracht. Ook de personages in de film kunnen de psychologische kluwen nauwelijks meer uit elkaar halen. Desondanks: zwaar intrigerend.

John Waters maakte met 'Pink Flamingos' in 1972 een film die je één keer in je leven gezien moet hebben. Drag-queen Divine (die van de discohits 'Shoot Your Shot' en 'Shake It Up') speelt de hoofdrol en er is ook nog iets van een plot te ontdekken al gaat die verloren door de open mond van verbazing over het vertoonde. Een dementerende moeder met een eieren-obsessie, gekidnapte vrouwen die worden verkracht en bezwangerd om hun kinderen aan lesbische stellen te kunnen verkopen, een potloodventer met een worst aan zijn pielemuis, sex met een kip, een playbackende anus, incest, kannibalisme met doodgeschoten politie-agenten, een (for lack of a better word) ontmanning, een moordpartij die live op de televisie wordt uitgezonden en als apotheose Divine die een verse hondendrol op eet. Hilarisch, provocerend, politiek heerlijk incorrect en totaal uniek.

De Argentijnse regisseur Hector Babenco was een drijvende kracht achter de moderne Braziliaanse cinema. Zijn documentaire-achtig verfilmde 'Pixote' vertelt een uitzichtloos verhaal over (her)opvoedingsinstituten, drugsgebruik en -handel, gevangenissen, homo- en hetero-prostitutie, criminaliteit en uiteindelijk moord. Rauw, gewelddadig, eerlijk en ook nu nog shockerend is het de missing link tussen Bunuels 'Las Olvidados' uit 1950 en het eenentwingste eeuwse 'Cidade de Deus' van Fernando Meireilles.

Film kijken is natuurlijk vooral ook een leuke bezigheid en het helpt als zo nu en dan een filmmaker uitdrukkelijk laat blijken dat het maken ervan ook een leuke bezigheid is.

Er is geen betere titel dan ‘Le Plaisir’ denkbaar voor de flamboyante vrolijk stemmende rolprent van Max Ophüls uit 1952, waarvoor hij drie verhalen van Guy de Maupassant verfilmde.

Met name in het tweede deel over een groep prostituées die met de trein naar de bruiloft van een voormalige collega gaan, leeft Ophüls zich uit. De camera gaat op en neer, heen en weer en in de rondte, zoals bruiloftsgasten op een dansvloer. Het is virtuoos gedaan en de techniek staat ook nog eens de karakters niet in

De films van Jacques Tati roepen bij mij steevast tegenstrijdige gevoelens op. De brille van de maker valt niet te ontkennen, maar de karakters in de film (Tati's zelf gespeelde karakters voorop) roepen ook enorme irritatie op. Het in 1967 verschenen 'Playtime' (dat een financiele ramp voor Tati betekende) schiet daarin het minste (of het meeste?) door. Het is een rechtlijnige film ; dat wil zeggen dat er nauwelijks ronde vormen in voorkomen. Gebouwen zijn kaarsrecht en symmetrisch, dat ramen zo vierkant zijn is nog nooit eerder gedemonstreerd en als er al iets rond is (zoals een rotonde) dan kun je er nooit meer van ontsnappen.

Daarnaast is de film dan wel in kleur maar die kleuren zijn een variant op zwart-wit, in de zin dat elke scene gedomineerd lijkt door één overheersende kleur.

'Playtime' is inmiddels vijftig jaar oud, maar het is best deprimerend (met een glimlach gelukkig) om te ontdekken dat veel van de dwaasheid in kantoren, huizen, restaurants en op vliegvelden er niet veel minder op is geworden.

John Boorman's 'Point Blank' is een hard-boiled gangster-film rondom Walker, het personage dat gespeeld wordt door Lee Marvin. En lopen, dat doet Marvin: recht op zijn doel af, ook al wordt nooit helemaal duidelijk wat zijn echte drijfveren zijn. 'Point Blank' is als een koortsdroom, heen en weer springend in de tijd en drijvend op primaire emoties. De locaties zijn geweldig gekozen in al hun kaalheid en Marvin heeft weinig woorden nodig. Eventuele opsmuk wordt door Boorman buiten het verhaal gelaten.

Regisseur Tay Garnett was een one-hit-wonder in Hollywood met de eerste Amerikaanse verfilming van het boek van James M. Cain. Merkwaardig genoeg zeven jaar na een Franse en drie jaar na een Italiaanse versie. Lana Turner is erg blond en erg verleidelijk, dus als mannelijke of pottelijke kijker kun je goed meegaan in de motieven van John Garfield om de sukkelige echtgenoot om te brengen. Maar ja, het noodlot komt altijd twee keer langs. In de film tenminste.