Meningen

Nogal tam begin dat een uurtje voortduurt en waarin de spanning wordt gezocht in het gebruik van gemakkelijke jumspscares, overdreven creepy klinkende stemmen (die dus niet creepy zijn) en goedkoop uitziende effecten. Daaromheen een standaard verhaal over een entiteit die een huis terroriseert. Matig acteerwerk maakt de boel er niet beter op. Het hoort en oogt allemaal een beetje amateuristisch en de weerzin om verder te kijken neemt toe. Maar goed, we zijn over de helft dus nu even doorzetten. Noteren we zo even een lage score en schrijven even een negatief stukje. Dat lucht op en dat heeft de film wel verdiend.

En dan wordt de film opeens leuk. Het laatste halve uur is helemaal geen afspiegeling van het saaie begin. Een hele andere film passeert. Het tempo wordt opgeschroefd, er ontstaat wat spanning en we krijgen zowaar nog wat heuse horror te zien. Een entiteit die indruk maakt. Een fijn zelfingenomen schepsel dat even lekker tekeer gaat en gebruik maakt van effecten die er nu wel mee door kunnen. Leuk.

Ja, goed uiterlijk. Het enige dat een lichte afknapper is, is de stem. Miskleun. De stem klinkt gemaakt donker, heeft wat ruis en klinkt nogal homemade. Erg kunstmatig eng en dus niet eng. De entiteit met een gewonere stem was een echte respectabele creep geweest. Nu is ie acceptabel.

Matige film met een hele aardige finale. Meer niet.

Jack Lemon en Walther Matthau zijn de hoofdrolspelers in deze komedie die eigenlijk niet heel grappig is. Ik heb wel eens beter werk van het duo gezien. De constellatie is vertrouwd. Matthau is de vrijbuiter die zich met allerhande zwendelpraktijken in leven houdt. Lemon is de correcte burgerman die na jaren trouwe dienst pensioen ontvangt en een saai en risicoloos leven leidt. Samen bevinden ze zich dankzij Matthau op een cruiseschip en hebben daar grapige belevenissen.

Hoewel de opzet van het verhaal komische potentie heeft, lukt het de beide heren niet om grote hoeveelheden humoristische vonken te laten overspringen. De interactie tussen Lemon en Matthau is lusteloos. De esprit ontbreekt. Zo is er een scène waarin Lemon Matthau leert dansen. In vroeger tijden zou zo‘n scène ongetwijfeld tot uitbundige improvisatie uitnodigen en veel hilariteit opleveren. In plaats daarvan toont de scène twee vermoeid ogende heren die hun uiterste best doen om leuk te zijn, maar wier capriolen niet meer dan een glimlach opwekken. Dergelijke scènes zijn er veel.

Het zal ook deels aan het script liggen. Dat is zouteloos en lijkt zonder veel creatieve inspiratie tot stand te zijn gekomen. Het lijkt eerder alsof men heeft geprobeerd om nog eenmaal een financieel slaatje uit de samenwerking tussen de Grumpy Old Men te slaan zonder de grumpy old men daarbij te voorzien van lachwekkend materiaal.

De film biedt meer dan het eenvoudige wraakplot doet vermoeden. De film trapt weliswaar af als een typische wraakwestern, maar het verhaal ontwikkelt zich meer diepgravend en zit vol onvoorspelbaarheden. Het wraakmotief is onmiskenbaar een stevig motief, maar de film heeft het ook stevig over vergeving, haat, liefde, vertwijfeling en levert kritiek op het fenomeen oorlog. Om maar wat te noemen.

De film speelt zich af na afloop van de Amerikaanse burgeroorlog en houdt zich bezig met de gevolgen van die oorlog. Josey Wales is een typisch voorbeeld daarvan. Nadat hij zijn gezin heeft verloren, verandert hij in een harteloze moordmachine die alleen maar wraak in de zin heeft. Op zijn zoektocht om wraak te nemen, ontmoet hij andere slachtoffers van de oorlog die hem blijvend vergezellen. De ontmoetingen met en de verhalen van zijn eveneens lijdende metgezellen dagen hem uit om na te denken over leven en dood. Ze dagen hem uit om weer mens te worden.

Dat klinkt misschien wat zwaar, maar dat valt best mee. De film kijkt als een avontuurlijke western en vertelt een spannend verhaal met veel brute actie en veel intrigerende personages. In de eerste plaats is de film gewoonweg erg onderhoudend. Naast de vele interacties tussen zeer uiteenlopende type mensen, slaagt de film er bijna terloops ook in om kritiek op de oorlog te leveren. Zo komen de problemen om weer te integreren in een samenleving na de oorlog aan de orde. Ook is er ruimte voor het hekelen van corrupte ambtenarij en racisme en toont de film een geslaagde assimilatie van culturen. Maar zoals ik al zei gebeurt dat heel terloops. Je kunt de film heel goed bekijken zonder tweede gezicht.

De film zou oorspronkelijk door Philip Kaufman geregisseerd worden. Die begon er ook mee, maar werd na artistieke meningsverschillen met hoofdrolspeler Clint Eastwood (en naar verluidt vanwege romantisch gesteggel over actrice Sondra Locke) vervangen door Eastwood zelf. De afzetting van Kaufman kreeg nog een juridisch staartje doordat de Director's Guild of America sindsdien The Eastwood Rule hanteert die inhoudt dat geen acteur of producer de regisseur mag ontslaan om vervolgens op diens stoel plaats te nemen. Saillant detail is wel dat het script voor de film (naar een boek van Forrest Carter) door diezelfde ontslagen Philip Kaufman werd vervaardigd.

En dat script is erg goed. De film ruimt veel tijd in voor zijn personages en vertelt zijn verhaal heel realistisch en gedetailleerd. Het gebulder van de wapens, de wild west-stadjes, de smerige uitrustingen, de kreupele oorlogsslachtoffers, de louche premiejagers en heel veel meer. Alles is heel zorgvuldig vorm gegeven.

In het bijzonder vallen de geweldige dialogen op. Die werken heel sfeerbepalend. Samen met het prachtige landschap en de naturelle personages leggen ze een heerlijke rauwe laag over de film. Het geweld draagt zeker bij aan de ruwe sfeer. De film gedraagt zich met een bodycount van 106 in dat opzicht niet terughoudend. De relativerende werking van ironische en bijtende spot is een prettige bijkomstigheid bij het ondergaan van al dat geweld. De hand van Eastwood, denk ik.

Eastwood is grandioos. Hij speelt de übercoole en zwijgzame antiheld Josey Wales, zoals alleen hij dat kan. Geen cigarillo dit keer maar pruimtabak spuwend. En als altijd de ogen dreigend toegeknepen om zijn afkeer tegen iemand te laten blijken. Fantastisch. Tot slot mag de fijne rol van Chief Dan George als de oude wellustige indiaan Lone Watie niet onvermeld blijven. De fatalistische indiaan die altijd een passende lichtzinnige repliek of wijsheid paraat heeft. Een perfecte aanvulling op de wat sombere figuur Josey Wales.

The Outlaw Josey Wales is een geweldige film. Genoten.

The Outrun is de derde speelfilm van regisseur Nora Fingscheidt. Haar eerdere films Systemsprenger (2019) en The Unforgivable (2021) bevielen me met mate, maar intrigeerden wel. Dus erg benieuwd naar The Outrun. De film is gebaseerd op de gelijknamige autobiografie van Amy Liptrot en vertelt van de alcoholverslaving van de jonge en talentvolle Rona en haar strijd daartegen. Fingscheidt stelt niet teleur. The Outrun is een prachtige film.

De film hanteert niet een chronologische aanpak. Het verhaal wordt in drie tijdvakken verteld en speelt zich op drie plaatsen af. De drie verhaallijnen lopen door elkaar. Soms is het wat lastig om precies te weten in welk tijdvak de film zich bevindt. Gelukkig is daar dan het kapsel van hoofdrolspeler Saoirse Ronan die zo vriendelijk is om de kijker middels de kleur van haar kapsel daarin bij te staan. De vertelstructuur maakt dat gebeurtenissen, plaatsen en personages met elkaar worden vervlochten op een manier die de neergang en wederopstanding van Rona prettig inzichtelijk maakt.

The Outrun is een prachtig drama dat zich heerlijk langzaam en sfeervol ontvouwt. Saoirse Ronan is geweldig als de vrouw die tegen haar verslaving vecht. Ze overtuigt als wrakkig mens, als vervelende dronkaard, als depressieve eenzaat en als naar verlichting zoekend mens. Woede, schaamte, rouw, melancholie, uitbundige extase, agressie en controleverlies. Ze laat het allemaal zien. Geweldig acteerwerk. Ronan versmelt met haar personage. Ik leed met haar mee.

Een sfeervolle bijdrage wordt geleverd door de fantastische locaties. De Schotse Orkney-eilanden. Ruig en wild. De altijd waaiende wind. De schuimbekkende golven beukend op de rotsen. Het schrale landschap. Een setting die in eerste instantie neerslachtig maakt. Maar ook een setting die na de eerste kennismaking eigenlijk wonderschoon blijkt te zijn. Authentiek. Naturel. Onstuimig. Oer. Mooi. Het zijn kwalificaties die je ook op protagoniste Rona kunt toepassen.

The Outrun tekent een intensieve karakterschets waarvan de alcoholverslaving een onderdeel is. Onderdeel van de schets is ook de familiegeschiedenis. Met een vader die aan een bipolaire stoornis leidt en een moeder die haar heil in religie zoekt, zijn de onderlinge verhoudingen afstandelijk. Rona zoekt het in de zelfredzaamheid. Het leidt haar naar de mooiste locatie in de film. Een winters verblijf op het kleine eiland Papa Westray moet de beslissende stap worden in het genezingsproces. Met name in dat deel van de film worden de natuur en het gedrag van dieren afgezet tegen Rona’s situatie. De film zoekt de verbinding en vindt die. Het slot sluit daarbij aan en is prachtig.

De verfilming van de gelijknamige roman van Susan Eloise Hinton door Francis Ford Coppola. Een verhaal over twee rivaliserende jeugdbendes. De Greasers waarvan de leden afkomstig zijn uit het arme deel van het stadje Tulsa in Oklahoma. En de Socs met leden uit het rijke deel van Tulsa. Het perspectief ligt bij de leden van de Greasers en in het bijzonder bij Ponyboy (C. Thomas Howell) en Johnny.(Ralph Macchio). Behalve deze twee acteurs bestaat de cast uit vele acteurs die later een behoorlijke carrière hebben opgebouwd. The Outsiders was een bioscoophit en is nog steeds een prachtfilm.

De ontstaansgeschiedenis van de film is leuk om te vermelden. Het begon met een simpele brief van een bibliothecaresse uit Fresno die een petitie startte om Coppola ervan te overtuigen om vooral de roman van Hinton te verfilmen. De regisseur ging daar op in en maakte de schrijfster deelgenoot van het filmproject. Hinton hielp met het herschrijven van de dialogen, liet Coppola de plaatsen zien die in het boek voorkomen en kreeg zelfs een klein rolletje als verpleegster toebedeeld.

Van de film bestaan twee versies. Een ingekorte bioscoopversie (op last van Warner Brothers) en The Complete Novel-versie waarin meer achtergrondinformatie over de bestaande rivaliteit tussen de twee bendes wordt geleverd en waarin scènes voorkomen die de onderlinge verhoudingen tussen de personages inzichtelijker maken. De lange versie verscheen pas in 2005 en kwam tot stand door brieven van boek- en filmfans die vroegen om een versie die dichter bij de roman stond. Dus werden door Coppola scènes aan de film toegevoegd die bij het montageproces voor de bioscooprelease waren gesneuveld. Ook de muziek werd aangepast. In de kortere bioscoopversie zijn het met name romantische songs die de klok slaan. In de verlengde versie werd muziek gebruikt die beter past bij het jaar 1964. Het jaar waarin het verhaal zich afspeelt. Ik zag de lange versie.

De sociale misstanden waarmee de leden van de Greasers te maken hebben, worden voornamelijk gesuggereerd in plaats van getoond. Ze komen vooral naar voren als een weerspiegeling van de emotionele uitingen van de afzonderlijke personages. Ondanks de rode draad van twee rivaliserende jeugdbendes is The Outsiders dan ook geen overwegend harde film. The Outsiders is veeleer een film die vertelt over vriendschap, eerste verliefdheid, broederschap, saamhorigheid en over al die gevoelens die je als tiener bij de keel grijpen. Angst, haat, liefde, genegenheid, zelftwijfel. De film laat de wereld zien door de ogen van de tienerpersonages. De wereld achter de zelfverzekerde uitstraling.

De zonsondergang die men in het armere deel van Tulsa ziet is dezelfde zonsondergang als die in het rijkere deel van het stadje. Zonsop- en ondergangen hebben een symbolische betekenis in de film. Ze staan vooral symbool voor de gevoelens die Ponyboy ervaart. Ponyboy die net als de andere leden in zijn leven vaak met verlies, geweld en sociale misstanden te maken heeft gehad en desondanks (net als Johnny overigens) geen harde en gevoelloze jongen is geworden. Hij is iemand die zich afvraagt of het goed is om een ander te haten die in feite niet veel anders is dan hij. Ook al behoort die ander dan tot de rivaliserende jeugdbende. Ponyboy probeert te differentiëren en te relativeren. Alles is vergankelijk en het enige dat zeker is, is de dag van vandaag. Geniet van het moment. Dat moment is zo weer voorbij. Ponyboy refereert hier zelfs aan als hij het gedicht “Nothing Gold Can Stay” van Robert Frost voordraagt.

Na afloop las ik dat Coppola de rivaliteit tussen de beide bendes zo authentiek mogelijk wilde nabootsen. Coppola betaalde daarom de acteurs die de Greasers speelden minder gage dan de acteurs die de Socs speelden. Bovendien werden de Socs in een luxere accommodatie ondergebracht dan de Greasers. Wrevel alom natuurlijk. En dat was precies de bedoeling. Coppola’s slinkse acties zorgde ervoor dat de groep acteurs die de Greasers speelden zich nauw hechtten en individueel en als team met veel afgunstig enthousiasme de strijd tegen de arrogante Socs aangingen. Goeie truc van Coppola. Goeie film ook trouwens.

Operatie Overlord was de codenaam voor de invasie van de geallieerden in Normandië op 6 juni 1944. De film neemt je meteen mee in de hectiek en de spanning van die operatie. We bevinden ons in een vliegtuig vol hypernerveuze soldaten die op het punt staan gedropt te worden boven Frankrijk. De aftrap van de film bestaat uit beklemmende actie. Het adrenalinepeil schiet omhoog. Spannend.

In de volgende fase van de film neemt de pacing af en is er ruimte voor de introductie van de personages. Een fase die minder bombastisch is. De film richt zich meer op de individuele personages en op hun onderlinge interacties. Er is wel wat actie, maar er is vooral veel psychologische spanning. Best aardig allemaal.

Het duurt lang tot de nazi experimenten en de bovennatuurlijke krachten opduiken en de film van een oorlogsfilm verandert in een actiehorror. De overgang is subtiel. De bovennatuurlijke elementen worden heel geleidelijk in het spannende oorlogsverhaal gevlochten. Met de komst van de zombie-horror, blijft de film een spannende film, die de nazi experimenten als een verantwoorde toegevoegde waarde hanteert en daarmee voorkomt dat het bovennatuurlijke element slechts bloederig en gewelddadig effectbejag is.

Nee, de film lijdt er gelukkig niet onder, zeg ik als niet-zombiefan. De creaturen zien er eigenlijk nog wel goed uit ook. Dat de film over een aardig budget heeft kunnen beschikken is zichtbaar. Make Up en Set Design zijn dik in orde.

Inhoudelijk stelt het verhaal trouwens niet veel voor. Nazi’s zijn slecht en doen waanzinnige dingen. Amerikanen zijn goed en redden de wereld. Het bekende voorspelbare verhaaltje dus. Ach, wat zou de wereld toch een helse plek zijn zonder al die Amerikaanse filantropie. Lang leve de Amerikanen! U hoort het al. Het verhaaltje is erg simplistisch.

Het amusement zit ‘m dan ook in andere dingen. In de actie, de effecten en toch ook wel in de psychologische en gewelddadige steekspelletjes van de personages.

Overlord is leuk popcornvermaak.

Een Home Invasion film die doet denken aan Don't Breathe (2016). De film is geen kopie, maar het Home Invasion plot heeft zeker overeenkomsten met voornoemde film. The Owners is een redelijk originele variant binnen het genre. Gebaseerd op een Franse strip genaamd Une Nuit De Pleine Lune die in 2011 verscheen.

Hoewel gebaseerd op een Franse strip en geregisseerd door de Franse regisseur Julius Berg is de film typisch Brits. Neem alleen al de humor. Typisch Brits. Onderkoeld, zwartgallig en cynisch. Heerlijk vind ik dat. Ook de personages zijn typisch Brits. De jeugdige insluipers zouden in de film Trainspotting niet hebben misstaan. En neem de bewoners van het huis dat onderwerp is van de invasie. De bejaarde bewoners zijn in spraak en gedrag een sterk aangezette versie van de Britse upperclass. De onverstoorbaarheid en de overdreven vormen van beleefdheid kijken heerlijk weg.

De film kenmerkt zich door cynische dialogen, doortrapte acties en onvoorziene geweldsuitbarstingen. Daartussendoor een ogenschijnlijk ongelijk kat- en muisspel tissen opgeschoten delinquenten en de oude gevestigde orde. Een zeer enerverende strijd die tevens onvoorspelbaar, humoristisch en spannend is.

Grimmig is het af en toe ook. Dat geldt vooral voor het einde. De slotscènes spelen zich af op een kleiner beeldformaat. Hiermee wordt de kleine speelruimte geaccentueerd waarin de hectische apotheose zich afspeelt. Het claustrofobische gevoel dat samen gaat met insluiting, wordt er door benadrukt. Een geslaagde stilistische truc.

The Owners is een prettig filmpje met valse personages, kwaadaardige humor en een hilarische laag-bij-de-grondse strijd tussen de personages. Een geslaagde eigenzinnige productie binnen het Home Invasion genre.

Leuk.

De film van William A. Wellman biedt iets meer diepte dan de doorsnee klassieke western. De personages in deze western die in 1944 trouwens een Oscar won in de categorie ’beste film’, zijn gevangen in een web van ethische vraagstukken. In deze film geen helden die voor de goede zaak vechten, maar slechts ene Gil Carter (Henry Fonda) die eerder een onruststoker dan een typische held is.

Wel is er een moord op een rancher en zijn er drie verdachten die door een groep opgewonden inwoners van de streek worden opgespoord. De groepsdynamiek binnen de groep streekbewoners is interessant om te aanschouwen. De meerderheid wil de drie verdachten ter plekke lynchen. Een enkeling stelt zich tegen de groepsdruk teweer en pleit voor een eerlijke rechtszaak. Carter behoort schoorvoetend tot de laatste groep. Wat volgt is een beeld van het morele verval van de mensheid in het klein. De verontwaardigde grootbekken niet gewapend met enig nuancerend vermogen tegen de bescheiden lieden met een verstandige en empathische geest. Het voelt hopeloos beklemmend.

De sfeer is mede door de werking van de zwart-witbeelden duister en dreigend. Die atmosfeer wordt trouwens meteen bij aanvang van de film al neergezet als dramatische muziek opklinkt onder de beelden. Dreiging en rampspoed klinken in de muziek door. Het is een sfeervolle aftrap die de film niet meer verlaat. Als kijker word je overdonderd. Je wordt een wereld binnengeleid die totaal niet aanlokkelijk is. Je wordt vertrouwd gemaakt met mensen die niet zijn te vertrouwen. The Ox-Bow Incident is een indrukwekkende film.

Een film van Alexandre Aja. De man is geen persoonlijke favoriet, maar wel een regisseur die met films als Haute Tension (2003), The 9th Life of Louis Drax (2016) en Crawl (2019) best aangenaam kijkwerk afleverde. Voor Oxygène geldt dat ook. Oxygène is een film die verscheidene genres met elkaar verbindt en die wat mij betreft tot op heden Aja's beste film is. Van de geziene films natuurlijk.

Oxygène begint met mysterie als het vrouwelijke hoofdpersonage ontwaakt en zich niets kan herinneren. Samen met de kijker probeert zij uit te vinden wie zij is en waarom zij in hemelsnaam ontwaakt in een vastgeketende positie in een afgesloten kleine ruimte. Zonder bewegingsvrijheid en met als enige verbinding tot de buitenwereld een computerstem, die kennis vertegenwoordigd maar die kennis slechts spaarzaam prijs geeft. Ja, een leuke opzet.

Het is een benauwende situatie die de film spannend verbindt met een strijd om te overleven. Een beperkte zuurstofvoorziening in combinatie met de factor tijd spelen daarin een belangrijke rol. Bijzonder aardig is dat de film een realistisch tijdsverloop hanteert. Geen filmische trucjes om de tijd te manipuleren teneinde de spanning te verhogen. De klok tikt en de klok doet dat zoals een klok hoort te tikken. Heel kil. Heel onverbiddelijk. Heel spannend.

De claustrofobische setting dringt een onvermijdelijke vergelijking op met Buried (2010). De film over een man die levend wordt begraven en een weg naar buiten moet zien te vinden. Zo intens als die film wordt Oxygène niet. Oxygène is minder rechtlijnig. Minder beperkend. De begrensde setting is goed voor een benauwend stukje film, maar het script gunt de protagonist al snel meer speelruimte. En dat geeft mogelijkheden tot verassingen. Net als je denkt te weten hoe de vork in de steel zit, trekt de film het volgende konijn uit de hoge hoed. Konijnen die goed zijn voor veel dynamiek en hectiek. Iets meer terughoudendheid had van mij gemogen. De talloze wendingen hebben invloed op het inlevingsvermogen van de kijker. Om de film geloofwaardig te blijven beleven is af en toe rekkelijke inspanning van de kijker nodig.

De film is gesitueerd in een mooie rustige setting die wordt gedomineerd door de kleuren blauw en wit. Prima passend bij deze thriller die ondanks de momenten van hectiek toch vooral onderkoeld is. De setting is tevens zeer geschikt voor het sfeervol uitspelen van Aja’s horrorachtergrond. Hij creëert een onaangenaam en benauwend gevoel en raakt op die manier heel effectief een dreigende snaar bij de kijker, Een gevoel dat nog eens wordt versterkt door het inbrengen van plotselinge explosieve schrikmomenten.

Oxygène is een spannende film. De vele verrassingen zorgen voor dynamiek, maar tasten hier en daar ook de bereidheid aan om helemaal in de belevenissen van de protagonist op te gaan. Ach, het zijn details. Oxygène is vooral aangenaam kijkwerk.