Meningen

Voor een film met een dusdanige cultstatus vond ik het soms nogal sentimenteel, voorspelbaar en, in hoe dik het er allemaal bovenop lag, ongeloofwaardig. God beware ons als hier ooit een Hollywood-remake van wordt gemaakt, het glazuur op mijn tanden zou het niet overleven. Op z'n Scandinavisch was het nog goed te doen, met fraaie muziek en setting en voldoende lelijke karakterkoppen en aandoenlijke interactie van (met name) de bijrolspelers. In de kern deugt deze film wel, waardoor iedereen met zijn hart op de juiste plaats er wel plezier aan kan beleven, mits ze in het bezit zijn van de benodigde sweet tooth.

Mja, de indruk blijft toch hangen dat de makers meer een Belangrijke Film wilden maken dan een goede film. Het script lijkt geschreven om constant in je gezicht te wrijven KIJK HOE GROOT DIT ONRECHT WAS en KIJK HOE DIE MENSEN HEBBEN GELEDEN OM DAT TE VERANDEREN! Geheel terecht overigens, en historisch dan ook een interessant gegeven, maar dramaturgisch wat minder boeiend, zeker als de film verder oppervlakkig blijft over, bijvoorbeeld, 95% van de karakters.

Er zijn zeker grote lichtpunten, zoals de eerste vijf minuten, en de scene waarin een aantal karakters samen komen om te ontbijten in de keuken van een mevrouw die duidelijk ook niet helemaal weet wat haar overkomt. Niet zo schokkend als veel scenes die ons confronteren met het mensonwaardige leven dat de zwarte Amerikanen leden in die tijd, maar wel met een soort vitaliteit en schwung die in de rest van de film helaas grotendeels ontbreken, al het aardig acteren door karakteracteurs en het fraaie tijdsbeeld ten spijt.

Kritische vraag: hoe is het mogelijk dat de filmmakers erbij waren op alle belangrijke momenten? Letterlijk elke relevante gebeurtenis is gevangen op film, en dat is, in een documentaire, natuurlijk hoogst onwaarschijnlijk. Blijkbaar wisten de makers, de Chicks en hun crew vantevoren wanneer de belangrijke momenten zouden plaatsvinden, en zo te zien storen ze zich geenzins aan de aanwezigheid van camera's, zelfs niet tijdens zeer persoonlijke of cynisch-zakelijke discussies.

Daarom geloof ik niet echt in het verhaal dat hier wordt opgehangen over een 'slip of the tongue' van Nathalie Maines. Dit ruikt meer naar een zorgvuldig opgezette, en enigzins briljante, pr-stunt van een damesgroep die zocht uit het keurslijf van de brave countrymeisjes te breken. Ik wil niet beweren dat de dames alle overtrokken reacties hebben ingepland (de doodsbedreiging bijvoorbeeld zal ze wel echt hebben verrast en beangstigd), maar de geur van manipulatie hangt wat mij betreft onmiskenbaar rond deze film en de gebeurtenissen die erin worden getoond. Ik kan daar natuurlijk ongelijk in hebben.

Hoe het ook zij, de film blijft overeind door twee factoren: ten eerste is en blijft het interessant en schokkend om te zien hoe ver sommige Amerikaanse conservatieven gingen (vlak na 11 september) om alle critici van Bush en de Irak-oorlog monddood te maken. Ten tweede hebben de Chicks overduidelijk talent: ze kunnen prachtig zingen en spelen, en maken boeiende liedjes. En zo heb ik, door deze film, de Dixie Chicks op mijn lijstje gezet van bandjes die ik eens nader moet gaan bestuderen. En ik ben een muziekliefhebber die eigenlijk niets heeft met mainstream-countrymuziek.

Missie geslaagd dus, dames.

Toch niet echt wat ik ervan verwacht had, helaas. De keuze van Marvel om Spidey in deze revamp te laten optreden als meer kleinschalige superheld is op zichzelf een goed idee, omdat het past bij het oorspronkelijke karakter ('Friendly neighborhood Spiderman'). Bovendien is het een fijne afwisseling van de wat hyperactieve globetrotterij van de laatste MCU-films.

Maar laat dan niet Robert Downey, Jr. zo overbodig in de film ronddwalen. Goed, een lijntje tussen Parker en The Avengers is logisch, maar dat high-tech pakje inclusief intelligente computerstem vloekt nogal met de knusse sfeer die de film probeert te creëren, en voelt bovendien aan als een zwakke kopie van de Iron Man-films.

Nog veel belangrijker: als je geen internationale intrige of bedreigingen van de planeet tot je beschikking hebt, ben je grotendeels afhankelijk van de kracht van je karakters, en hun onderlinge spanningen. Juist hierin schiet de film tekort, naar mijn mening.

De schurken zijn op zich prima, maar doordat er veel tijd wordt verspild met een onsamenhangende reeks scenes die weinig met het hoofdplot van doen hebben, wordt de dreiging pas veel te laat in de film voelbaar (en dan nog zat ik niet echt op het puntje van mijn stoel, als ik eerlijk mag zijn).

Meest irritante afleiding vormt de high school-posse van Parker. Zelden zo'n lamlendig groepje afgekeurde Glee-karakters bij elkaar gepropt gezien in één film. Behalve het plot vooruit slepen en wat broodnodige diversiteit toevoegen aan de zoveelste superheldenfilm met een blanke man in de hoofdrol, snap ik niet echt wat hun doel was. Spanning of intrige voegen ze nauwelijks toe, en voor de flauwe humor hoefden ze het voor mij ook niet te doen.

Ook Aunt May lijkt wat doelloos door haar scenes te zwerven, maar in ieder geval is Tomei's heruitvinding van het karakter als hipster-MILF wel charmant en effectief. Hilarisch is verder de cameo van Captain America, volgens mij de enige keer in deze film dat ik hardop moest schaterlachen (blijf zitten tot na de aftiteling!)

Zo zijn er nog best wat meer lichtpuntjes, maar al met al vond ik het als totaalproduct toch wat magertjes. Op naar Thor: Ragnarok dan maar weer.

Gisteren alsnog gratis kunnen zien bij Natlab Eindhoven. Midden in het hipste deel van Eindhoven dus, een passende omgeving voor een film over een museumcurator die maatschappelijk relevante kunst wil maken, maar intussen faliekant faalt bij elke interactie met die maatschappij. En, lijkt de film te willen schreeuwen, wat betekent het dat wij ernaar zitten te kijken?

'The Square' put zichzelf uit in dat soort meta-spelletjes, en komt daardoor maar moeilijk tot de kern. Het helpt ook niet dat de film minstens een half uur te lang duurt, omdat Ostlund per se elke gedachteassociatie tot het uiterste lijkt te willen volgen. Je kunt een interessante film veel vergeven, maar langdradigheid is een moeilijke.

Jammer, want er valt ook veel te genieten. De casting is uitstekend, de humor treft (meestal) doel, en de film bevat minstens een handvol echt briljante scenes. Was in de montagekamer iets kritischer geweest, en het was voor mij misschien een volle ster hoger uitgekomen.

Onder het mom van 'zullen we weer eens...' heb ik gisterenavond voor de eerste keer sinds mijn kindertijd een Star Wars-film bekeken. UIt de enthousiaste reacties hierboven maak ik op dat de consensus over het epos van George Lucas is: iconische film, die je ook als product van zijn tijd moet zien. Natuurlijk, bij oude SF moet je een oogje dichtknijpen bij sommige special effects, anders moet je niet gaan kijken. Er zijn trouwens in dat opzicht veel ergere dingen dan Star Wars, al hadden ze ook toen al beter moeten weten met die malle beeldovergangen, vind ik.

Iconisch is de film zeker. Toch kan ik mezelf niet tot een hoge score bewegen. Het script rammelt aan alle kanten, met slecht uitgewerkte personages, idiote dialogen, en een matige dramatische opbouw waardoor er nooit een echte spanningsboog ontstaat. Dan werd er ook nog belabberd geacteerd, en was de actiechoreografie bijna de hele film lang om te huilen.

Een van de grootste filmepossen aller tijden begint met een mislukte scene aan boord van een ruimteschip, die je zo uit de film had kunnen knippen. Het verhaal van de twee ontsnappende robots is zonder context alleen maar verwarrend, en de verschijning van Darth Vader slaagt er niet in de dreiging op te roepen die waarschijnlijk bedoeld was. Vader lijkt hier meer een motoragent die zichzelf te serieus neemt, en het groepje overijverige laserquesters dat hem omringt doet me ook niet op mijn stoel bibberen.

Liever had ik in die tijd Luke Skywalker en zijn thuisplaneet beter leren kennen, een personage dat nu wel erg slecht uit de verf komt. Het helpt ook niet dat Mark Hamill kennelijk probeert dramatisch gewicht in zijn rol te leggen door de hele film lang te kijken als een kindje dat zijn sommetjes maar niet snapt, en eigenlijk ook best wel nodig naar de wc moet.

Het verhaal begint pas een richting op te bewegen als mentor Obi-Wan Kenobi in beeld komt. Alec Guiness, wel een fatsoenlijke acteur, slaagt er nauwelijks in echte mystiek aan zijn rol, of aan het jedischap mee te geven, zodat ik me afvroeg of hij de rol wel serieus nam. Met de dialogen die hij kreeg kon hij misschien ook niet veel beginnen.

Besloten wordt tot een queeste, en vervolgens verschijnt piloot Harrison Ford uit het niets, in de gedaante van een soort progrocker uit de jaren zeventig, inclusief open hemd met borsthaar. Hoewel Ford net zo slecht acteert als de meeste anderen, geeft hij een ieder geval een soort joviale sjeu aan zijn rol waarmee zijn karakter nog wel positief erbovenuit steekt.

Via een reeks van verwarrende toevalligheden belanden de helden uiteindelijk op de Death Star. De introductie van Luke tot het Jedischap wordt in de tussentijd ook even afgeraffeld, het is blijkbaar niet eens een montage waard. De indruk die blijft hangen is dat de hele Jedi-filosofie als slogan op een natuurfoto op Facebook zou passen, niet zoveel soeps dus, qua diepgang.

Aan boord van de Death Star vindt een soort klucht plaats die wordt doorspekt met slechte geweergevechten. Het lijkt me ook moeilijk in die onhandige playmobil-pakjes, maar als van die keizerlijke troepen er één een beetje fatsoenlijk had kunnen schieten, dan was het een erg kort filmpje geworden.

Het mondt uit in waarschijnlijk het meest houterige zwaardgevecht in een kaskraker ooit. Maar ja, wat maakt het allemaal uit in een film waarin het hoofdpersoon vijf seconden rouwt om de oom en tante die hem opgevoed hebben, en vervolgens veel langer zit te treuren als de mentor dood gaat die hij net een paar uur geleden heeft ontmoet? Of waarin de cynische huurling ineens als held komt opdagen bij de eindstrijd, zonder dat de reden daarvoor ooit duidelijk wordt? Dramatische ontwikkeling is voor sukkels, hoor je George Lucas bijna denken.

Niet dat het allemaal beroerd is. Het eindgevecht rond de Death Star is leuk gedaan, combat in de ruimte lijkt sowieso Lucas' voornaamste talent. De muziek wordt terecht veel geroemd, en de wereld die Lucas heeft bedacht spreekt tussen alle matige plotontwikkelingen nog steeds wel tot de verbeelding. Carrie Fisher weet als powergirl van de film redelijk te overtuigen en te vermaken, bij de scenes tussen haar en Ford zou je bijna van chemie gaan spreken. Voor de rest is het niet allemaal stomvervelend, maar deze volwassen kijker kon zich toch niet meer echt door het sprookje laten betoveren.

Mijn eigen reis door het universum van George Lucas gaat verder met...

De eerste Star Wars-prequel werd destijds niet bijzonder enthousiast ontvangen door de eigen cultaanhang. Ik kan misschien wel begrijpen waarom, want de film mist een beetje de knusse sfeer die de originele trilogie meerwaarde gaf.

Met een grote hoop geld, en alle nieuwe technieken tot zijn beschikking, zet Lucas deze trilogie groots in. Op de juiste momenten is al die techniek een verrijking. Hoe een racewedstrijd eruit zou zien in een soort SF-ghetto, hoe een veldslag eruit zou zien als één van de twee legers enkel uit robots bestaat, hoe een intergalactisch parlement zou vergaderen... het is inventief en ziet er mooi uit. Soms een beetje te gelikt, waardoor je iets te veel beseft naar een tekenfilm te kijken, maar The Phanton Menace stamt dan ook alweer uit de jaren negentig.

Ook de actiescenes, met name de zwaard, pardon, lightsabre-gevechten, zijn gewoon stukken beter dan in de originele trilogie.

De zwakke kanten van Lucas als regisseur en met name scriptschrijver komen wel weer duidelijk naar de oppervlakte. Als de actie even stilvalt, komt de film terecht in een aaneenschakeling van houterige scenes met matige dialogen, kennelijk alleen bedoeld om het plot van A naar B te brengen.

Het acteerwerk is navenant. Dat jochie krijgt een hoop kritiek over zich heen, maar ook de grote acteurs bakten er weinig van (McGregor leek zichzelf ook constant af te vragen wat hij daar stond te doen). R2D2 was nog de meest oscarwaardige van het stel. JarJar is een twijfelgeval, een soort stereotype van een domme Caribische neger in de vorm van een ruimtekonijn, vaak irritant en ook enigszins racistisch. Maar stiekem ook ergens wel innemend, en van de filmreeks die de grote battle op het einde ooit liet beslissen door teddybeertjes met speren moeten we accepteren dat dit soort melige karakters ook wel deel zijn van de charme.

Alles bij elkaar opgeteld vond ik het nog niet zo slecht. De knullige chemie die Ford, Fisher en Hamilton (plus robots en haarbal) samen creëerden door samen in een klein ruimteschipje het universum te redden, vindt hier geen equivalent. Waar er iets tussen de karakters van The Phantom Menace ontstaat, verzuipt dat toch te veel in overdadige CGI en zwakke dialogen. Als poging om het universum van Star Wars tot leven te wekken met een technologische update is het echter wel geslaagd, op de juiste momenten zelfs betoverend.

Alle mensen blijven thuis en bewegen zich door het leven als op afstand bestuurbare robots. Waarom in godsnaam?, denk je dan. Maar voor wie bereid is logica te laten voor wat het is, en met zichzelf afspreekt zich niet te storen aan clichés in de dramatische structuur, is dit een leuk filmpje met een ouderwets getormenteerde Willis die weer de show mag stelen in een paar prima actiescenes. Alles wordt in een lekker tempo afgewerkt en voordat we kunnen gaan klagen rolt de aftiteling alweer voorbij. We krijgen ze slechter tegenwoordig.

Vrij originele maar behoorlijk rare film die refereert aan Michel Gondry en Charlie Kaufman, en tegelijkertijd drijft op een nogal puberale, maar aanstekelijke jongenshumor.

De eerste vijf minuten zijn al zo absurd, dat als je die hebt overleefd, je eigenlijk bijna geen andere keuze hebt dan je te laten inpakken door de charme van deze onzin-met-toch-wel-een-boodschap. Het helpt een hoop dat iedereen, in het bijzonder de twee hoofdrolspelers, duidelijk zoveel lol hebben.

Daarom vergeef ik het makkelijker dat de filosofische momenten misschien niet zo diepgaand zijn als de makers zelf lijken te denken, en de banaliteit soms toch wel even over het randje gaat. Swiss Army Man biedt prima vermaak, met een lach en een traan en een hele harde scheet.

Beelden van de Stones in de studio worden afgewisseld met absurde, subversief politiek geladen sketches (die niets met de band te maken hebben).

Het titelnummer heeft de tand des tijds aardig overleefd, dat geldt minder voor de communistische thematiek.

Als experimentele film, en als een document over de politieke spanningen in de jaren zestig, is Sympathy for the Devil echter goed te kijken: vaak fascinerend, en soms oprecht gewaagd en prikkelend. Te drammerig en afstandelijk echter, om volledig door te worden meegesleept.

Mensen die deze film kijken in de veronderstelling dat het een documentaire betreft over de Rolling Stones, wordt aangeraden de spoelknop bij de hand te houden.

Verrek, Charlie Kaufman. Dat is alweer een tijdje geleden. De bizarre scripts die hij schreef voor onder andere Being John Malkovic en Eternal sunshine of the spotless mind zijn nog steeds beroemd en omstreden, en te oordelen naar zijn regiedebuut Synecdoche, New York, worstelt Kaufman zelf ook met zijn pogingen om zichzelf te overtreffen in orginaliteit en absurdisme.

In een nogal volgeladen twee uur komen zo'n beetje alle plotwendingen, filosofische bespiegelingen en filmtechnische trucjes voorbij die je in één film kan stoppen. Veel kunstgrepen zijn schitterend en/of hilarisch, maar toch kreeg ik regelmatig de indruk dat Kaufman wel een onzekere, sexueel verwarde man moet zijn, die iets te hard probeert een film te maken die alles (maar dan ook alles) omvat, zodat mensen zijn genie zullen erkennen. Dit geforceerde wordt grappig genoeg grotendeels ondervangen door het feit dat juist deze worsteling met leven, vrouwen en kunst precies is waar de film over gaat, en de motieven vormen voor het hoofdpersonage Caden (P.S. Hoffman, eindelijk weer eens in een écht vreemde rol). Op die manier onstaat er een film die constant rondjes draait om zichzelf, en waarin ieder detail gelijk is aan het geheel en het geheel slechts een detail is van wat er allemaal speelt boven en onder de oppervlakte.

Degenen die het soort logica zoals ik hierboven tracht te omschrijven saai vinden, of verwarrend, kunnen Synecdoche gerust overslaan. De rest zal een volkomen unieke film zien met een sublieme cast, sterke absurde humor en legio geslaagde emotionele vuistslagen.

Ik kan het echter geen meesterwerk noemen: twee uur dit tempo is toch wel een beetje te veel van het goede, en de defaitistische grondhouding van het verhaal (je zult nooit antwoorden, geluk of rust vinden, etc.) is uiteindelijk eerder vermoeiend dan beklemmend. Toch denk ik niet dat ik dit jaar nog veel films zal zien die zo ver met hun kop boven het maaiveld durven uitsteken als deze.