Meningen

De film speelt zich af in een katholieke kostschool ten tijde van de tweede wereldoorlog. De twaalfjarige Julien is joods en is er leerling en onderduiker. Au Revoir les Enfants geeft een bitter tijdsbeeld af maar weet tegelijkertijd door de focus op de dagelijkse jeugdige dynamiek binnen de kostschool te leggen de duistere Duitse dreiging af en toe uit het hoofd van de kijker te weren.

Intrigerend om te zien hoe er lol wordt getrapt, banden worden gesmeed en machtsstrijdjes worden uitgevochten. Kinderspel dat de onderlinge verbondenheid versterkt en niet is geënt op het vuur van de racistische vooroordelen die in de wereld van de volwassenen zo koortsig woedt. In die wereld wordt een minder onschuldig type spel gespeeld. Het contrast tussen onschuld en gewetenloosheid legt de film goed bloot.

Regisseur en schrijver Louis Malle hanteert vooral beeldspraak om duiding te geven. Overdreven effectbejag en oppervlakkig theatraal gedoe blijven gelukkig achterwege. De mimiek, de gebaren, het zwijgen van de personages en de sobere kille setting zeggen veel meer dan welke sentimentele truc ook. De ongekunstelde visuele vertelling zorgt dat in de film voortdurend een realistische sfeer van beklemming hangt.

Toen de eerste voorstelling in 1987 een feit was, schijnt Louis Malle een traantje te hebben weggepinkt. Een bevrijding. Het was hem eindelijk gelukt zijn verhaal in een film te vatten. De film heeft autobiografische kenmerken. Eens was hij leerling op een kostschool en ondervond aan den lijve wat het betekent om als kind op te groeien in oorlogstijd. Van de vele sterkten van de film is de authenticiteit wellicht de grootste sterkte.

Het slot van de film is trouwens prachtig en bewerkstelligt een enorme emotionele lading. Met dank aan fantastisch camerawerk, maar zeker ook met dank aan het goede acteerwerk van de twee jonge hoofdrollen. Toen, net als Louis Malle, toch ook een traantje weggepinkt..

Na jarenlange afwezigheid keert Koffi samen met zijn zwangere vriendin terug naar zijn geboorteplaats in Kongo. Vanwege een moedervlek op zijn wang werd van hem gezegd dat hij een afgezant zou zijn van kwade machten. Hij hoopt na al die tijd dat zijn familie haar bijgeloof aan de kant heeft geschoven en hem als een normaal familielid verwelkomt. Het bijgeloof is echter niet verdwenen. Koffi gaat wanhopig op zoek naar manieren om zijn familie ervan te overtuigen dat hij alleen maar goede bedoelingen heeft. Hoe meer hij echter zijn best doet, hoe meer hij het gevoel krijgt dat zijn inspanningen vruchteloos zijn.

Augure is de eerste lange speelfilm van regisseur en schrijver Baloji. Een film die thema’s als bijgeloof, kolonialisme, vluchtgedrag, culturele wortels en familie behandeld. De film zou je als een episodenfilm kunnen beschouwen. Hoewel Koffi de centrale figuur is, wisselt de film regelmatig van perspectief. Binnen het verhaal van Koffi wordt ruimte gemaakt voor andere verhalen. Het verhaal van zijn zus Tchalla en van het straatjochie Paco bijvoorbeeld. Verhalen die zijn ingebed in Koffi’s verhaal. Verhalen van personages die net als Koffi als uitgestoten worden beschouwd en die zich met de zware last van hun verleden geconfronteerd zien.

De verschillende perspectieven en verhalen verduidelijken de hardnekkigheid waarmee het bijgeloof in alle facetten van de Congolese samenleving is doortrokken. De film speelt zich in een niet-westerse realiteit af, toont culturele verschillen en doet dat vaak met gebruikmaking van magisch-realistische sequenties. Droom en werkelijkheid zijn verstrengeld. De kijker wordt getrakteerd op een andere ruimte-tijd dimensie waarin merkwaardige processies, wilde dansen, sprookjesachtige visioenen en warrige flashbacks botsen op de realiteit van alledag.

De film toont een bonte en chaotische wereld. Een wereld die wordt vormgegeven met fraaie locaties, fascinerende decors en opzichtige beelden. Dynamisch en kleurrijk maar inhoudelijk bleek. De film laat een warrig universum zien en heeft geen werkelijke interesse in de belevingswereld van de personages. Ik kreeg er in ieder geval niet veel hoogte van. Het is daarom ook moeilijk om sympathie of zelfs antipathie op te brengen voor de verschillende karakters. Ook is het moeilijk om iets te voelen als aan het einde van de film personages het traditionele denken overstijgen en in staat blijken om toenadering tot elkaar te zoeken. Die feelgood kwam bij mij niet aan.

Het is niet gemakkelijk om thuis te komen. Het deed me uiteindelijk maar weinig.

Tante Lee bakt vleestaarten die gretig aftrek vinden. Het belangrijkste ingrediënt is natuurlijk vlees. De vier mooie nichtjes van tante Lee zorgen voor de aanvoer van dit ingrediënt. Met hun sexy uitstraling lokken zij mannelijke passanten hun woonstee binnen. Daar worden zij ter dood gebracht en leveren aldus hun bijdrage aan de unieke smaak van de vleestaart.

De film is pulp. Slecht acteerwerk. Krakkemikkig verhaal. Mooie killer girls, die zich te weinig bloot geven. Aardige kills, maar te weinig expliciet. Gewoon een armzalige film. De film vermaakt nog wel redelijk door zijn stompzinnigheid. Verbazingwekkend trouwens om gerenommeerde namen als Karen Black en Pat Morita hier aan te treffen tussen een aantal jonge vrouwen die hun rol niet hebben te danken aan hun acteertalent. Het is daarom vreemd dat de vrouwen met hun erotisch fotografische en -filmische achtergrond zich vooral gekleed door de film bewegen. Teleurstelling daar.

Regisseur en schrijver Joseph F. Robertson heeft zich tijdens zijn carrière vooral onderscheiden in het erotische genre. Dat feit verklaart wellicht de gebrekkige regie, de fantasieloze fotografie, de povere dialogen en de abominabele dramaturgie. Niet alles aan de film is trouwens slecht. Sommige kamers in de woonstee van tante Lee zijn dermate creatief ingericht dat de scènes die zich daar afspelen een surrealistisch tintje krijgen. Erg intrigerend. Het zal wel geen opzet zijn.

Inhoudelijk stelt het verhaal niet zo veel voor. Hoofdpersonage Ava zwalkt als impulsieve en recalcitrante tiener door de film om, zoals het een personage in een Coming of Age Film betaamt, dingen te onderzoeken, uit te proberen en kortstondig teleurgesteld of gelukkig te zijn. Vervolgens wordt haar aandacht ongeduldig verplaatst naar iets anders waarna hetzelfde patroon zich herhaalt. Het piekt, het daalt, het zwabbert. De film schets een aantal voorvallen die tijdens de vakantie gebeuren. Geen consistent verhaal maar losse gebeurtenissen, opgesierd met Ava’s droombeelden die een surrealistisch tintje aan de film geven. Leuk.

De film heeft in de vorm van de oogziekte van Ava natuurlijk wel zoiets als een rode draad. De ziekte is naast de gangbare puberale aspecten mede bepalend voor haar stemming die de hele film wat nors en eigenzinnig is. Ook zijn er andere elementen die zorgen voor herkenbare grond onder de voeten. Een moeder, een zwerfjongere en een hond zijn de terugkerende ijkpunten in het soms apathische en soms turbulente vakantiebestaan van Ava. Opvallend is wel dat al die elementen weinig meer worden dan ijkpunten. Ze doen er even toe, lijken belangrijk, maar verdwijnen zonder veel rumoer heel gemakkelijk weer naar de achtergrond. Het zijn flarden in Ava’s egoïstische beleving van het bestaan.

De film geeft een inkijk in de belevingswereld van Ava. Weergegeven vanuit haar perspectief. Onvolwassen, springerig, emotioneel, hartstochtelijk en vluchtig. Het geeft een ongepolijst en ongeremd beeld weer van de turbulente weg naar de volwassenheid.

Ava wordt gespeeld door Noée Abita. Mij onbekend, maar een genot om naar te kijken. De norse ontevreden blik waarmee ze de hele film rondloopt is verrukkelijk aantrekkelijk.

Eigenlijk zou de film geregisseerd worden door een ander. Eigenlijk zou regisseur Matthew Newton zijn eigen draaiboek gaan verfilmen. Dat gebeurde niet. Aangezien hem huiselijk geweld tegenover meerdere vrouwen ten laste werd gelegd, werd besloten hem van het project af te halen. Zijn vervanger werd Tate Taylor, die met films als The Help (2011) en Ma (2019), voldoende capaciteiten in huis zou hebben om een actiefilm als Ava te kunnen regisseren.

Ava vertelt het verhaal van een huurmoordenaar die bonje krijgt met haar opdrachtgevers en zelf aangeschoten wild wordt. Een film met weinig verrassingen. De film kent een klassiek en overbekend B-movie plot. Daar is op zich niets mis mee. Ook dan kan een film je nog steeds voorzien van wat spanning en actievermaak. Door toevoeging van smeuïge intriges kan zo’n film zelfs zorgen voor oprechte inleving in de personages.

Dat is allemaal mogelijk, maar geldt niet voor deze film. Het verhaal is gewoon te rechtlijnig en te fantasieloos. Ook de intriges die tussendoor opduiken zijn te onbeduidend om de kijker werkelijk te beroeren. De actiescènes vallen daarentegen als redelijk tot goed te kwalificeren en vermaken prima. De film als geheel is echter maar weinig boeiend. De algehele vermakelijkheidsgraad valt tegen.

De film gaat de fout in door teveel het accent te leggen op het drama. Niets tegen goed drama. Drama biedt een uitgelezen mogelijkheid om de personages te leren kennen en binding te ervaren. In deze film werkt dat niet. Het drama dat deze film biedt heeft daarvoor te weinig substantie. De film staat bol van irrelevante dramatische subplotjes die het thrilleraspect juist in de weg staan in plaats van het te versterken. Bovendien maken ze de film die maar 90 minuten speelduur heeft, onnodig langdradig. Het is soms net alsof het thrillergedeelte maar bijzaak is.

En dat is jammer. De actiescènes zijn als gezegd heel aardig. Ok, hier en daar wat overdreven aangezet en misschien wat te hectisch door de vele cuts in de scènes, maar over het algemeen bieden ze aangenaam kijkplezier.

Ook heel aardig zijn de acteurs. Jessica Chastain, John Malkovich en Colin Farrell verbeelden aangename personages. Lekker vet aangezet in hun typering. Helaas krijgen de personages daarnaast weinig mogelijkheden om hun karakters gelaagder uit te bouwen. Toch brengt hun verschijning ondanks hun psychologisch armoedige aankleding tenminste wat bite in de film.

Ava is een wat bleke film. Het verhaal is bleek. Het drama is bleek. De personages zijn vermakelijk getypeerd maar toch ook wat bleek. Eigenlijk zorgt alleen de actie voor geslaagd compromisloos vermaak.

Ava is niet bijzonder.

Een origineel plot dat de gangen van een ex-bezetene volgt. De film richt zich niet op het exorcisme als zodanig, maar start vanaf het punt waar andere films uit het exorcisme genre doorgaans stoppen. De weg naar herstel zogezegd. Een interessant uitgangspunt is het zeker.

Als de ex (Ava uit de titel) zich meldt bij de plaatselijke afdeling van 'Spirit Possessions Anonymous' is trouwens ook meteen duidelijk dat de film behalve een originele insteek ook een humoristische insteek heeft. Fijne humor is het. Van die onderkoelde humor van de zwarte soort. Louisa Krause die de titelrol vervult is er met haar lijzige manier van spreken en haar onverschillige voorkomen een fantastische exponent van.

Humor dus. Hoe staat het dan met de horror? Die is er, als gezegd. Er passeren wat demonische entiteiten die er goed uitzien. Er is wat bloed. Verder toont de horror zich niet heel uitbundig. De horror verschuilt zich veelal in de psyche van de hoofdpersoon. Het pad naar herstel is in deze film geplaveid met veel psychologische horror.

De psycho-scènes leveren een goed sfeertje op. Duister en onheilspellend. En omdat Ava behalve aan psychologisch zelfonderzoek ook aan praktisch onderzoek doet, als zij vergeten genante acties die zij tijdens haar bezetenheid ondernam weer probeert in te kleuren, speelt er zelfs nog iets detectiveachtigs door het verhaal heen. Niet al te ingewikkeld, maar wel met voldoende verrassing om spannend te zijn.

De film loopt bij dit alles lekker door. Geen overbodig gezeur of overbodige uitleg. Geen vervelende vertragende uitstapjes. Gewoon in een vlot tempo naar het einde. Een einde dat ook nog eens bevredigend is, wat mij betreft.

Leuk dit.

Avarice is een film uit het Home Invasion genre. Het woord avarice was mij onbekend. Het woord staat voor hebzucht. Na afloop van de film kan je stellen dat hebzucht de lading bij de meeste personages wel dekt. De film Avarice voegt behalve de opzienbarende titel geen nieuwigheden aan het genre toe. De film is vrij vlak en voorspelbaar en bevat dientengevolge weinig spanning.

Pas na vijftig minuten ontwikkelt zich een soort kat-en-muisspel dat voor een beetje opwinding zorgt. De film bevat geen nieuwigheden schreef ik eerder. Niet helemaal waar, want de protagoniste stelt zich niet passief gillend op maar bedient zich in de contra-attaque heel stoer van pijl en boog. Ik denk dat regisseur John V. Soto zich veel eerder op het kat-en-muisspel had moeten richten in plaats van zijn kijkers te vervelen met oppervlakkige pogingen om te investeren in zijn personages. Die blijven ten allen tijde vlak en oninteressant en vervelen met obligate dialogen en weinig opmerkelijke handelingen.

Ondanks alle geleuter ontstaat geen sympathie voor het aangeslagen gezin en blijven de beweegredenen van de antagonisten onduidelijk. Je zou hoogstens kunnen zeggen dat ze uit hebzucht handelen. Een wat magere beweegreden gezien de vele tijd die de film met hen doorbrengt, maar het verklaart in ieder geval de titel

Er volgen nog wat schokkende twisten en daarna is de film gelukkig snel afgelopen en de kwelling voorbij.

Ik heb Avatar in 2D bekeken, maar dat de film in 3D is opgenomen is van het begin af aan duidelijk. Regisseur James Cameron en cameraman Mauro Giore hebben een film gemaakt met de intentie om visueel indruk te maken. Opvallend is dat figuren, planten en objecten steeds voor een diepe achtergrond opgesteld staan. Ik kan me voorstellen dat de 3D versie indrukwekkend is. Zelfs in 2D zijn de beelden heel genietbaar. Dat is maar goed ook, want het verhaal dat zich op de beelden afspeelt is minder indrukwekkend. Dat is tamelijk simplistisch. En ook wel wat zoetsappig.

De mensheid is hier eens niet de onderliggende partij in de confrontatie met een buitenaards ras. Technisch is de mens het vreedzame natuurvolk de Na‘vi dat op de planeet Pandora leeft ver vooruit. De grond waarop de Na‘vi wonen bevat echter een zeldzaam mineraal en dan weet je het wel. Het mensenras wil dat mineraal bezitten. Spion Jack laat zijn geest naar een kunstmatige gekweekte Na‘vi tranfereren teneinde hun vertrouwen te winnen. En ja, zoals dat dan gaat. Hij gaat de cultuur van de Na‘vi respecteren en raakt ook nog eens verliefd op de dochter van het opperhoofd. Het mensenras is daar niet blij mee. Dat wil geen overloper met respect voor de inheemse cultuur. Dat wil geld. Desnoods kwaadwillig. Het gevolg is dat het verhaal zich tamelijk voorspelbaar gaat bezighouden met geweld, vernietiging en dood.

Het kwam mij allemaal tamelijk bekend voor. Tijdens het kijken gleden mijn gedachten meerdere keren af naar het spel tussen goed en kwaad zoals je dat in westerns wel tegenkomt. De heerszuchtige blanke tegenover de nobele indiaan. Slecht tegen goed. Pocahontas revisited bijvoorbeeld.

De personages in Avatar zijn erg stereotiep vormgegeven en niet bijster interessant. Allereerst is daar de held van de film, de ongecompliceerde soldaat Jack, die dientengevolge heel ongecompliceerd te werk gaat en weinig indruk achterlaat. Uiteraard zijn er de humane wetenschapper, de kwaadaardige menselijke tegenstander en natuurlijk het esotherische exotische natuurvolk met opstandige en inschikkelijke leden. De muziek bij het verhaal dat steeds zoetsappiger momenten kent, klinkt plakkerig bombastisch en doet indringend haar best ook de onbewogen kijker tot tranen toe te roeren.

Simplistisch of niet. De film zit goed in elkaar. Een schitterende uitheemse setting met fraai uitziende leden van de Na‘vi-stam. Verder zijn de sympathie en de antipathie met betrekking tot de personages effectief uitgebalanceerd. Visueel is de film prachtig. Al dat moois zorgt er zelfs voor dat het verhaal met zijn gebeurtenissen en personages intrigeert. Toch knap. Avatar is gewoon een prima blockbuster.

De twee voorgangers van Avatar: Fire and Ash waren inhoudelijk nogal mager. De verhalen in beide films werkten weliswaar net afdoende maar waren toch ondergeschikt aan het visuele spektakel dat bijzonder indrukwekkend was. Het verhaal diende vooral als middel om sensaties in het leven te roepen die vervolgens met overweldigende visuele kracht werden gepresenteerd. De familie Sully raakte erin ondergesneeuwd. Het empathische vermogen van de kijker werd veeleer geprikkeld door de beeldende pracht en praal dan door de personages an sich. Op voorhand betrap ik mij er dan ook op dat ik eigenlijk niet heel nieuwsgierig ben hoe het in het derde deel verdergaat met de familie Sully.

Avatar: Ash and Fire valt tegen. De uitgangssituatie is niet heel verschillend van die in de vorige film. De conflicten zijn min of meer dezelfde. De grootste vernieuwing is de introductie van een rivaliserende clan, waarvan overigens niet duidelijk is waarom deze clan zo vijandig is. De leidster is een memorabele verschijning. Haar vurige optredens deden mij steeds opveren uit de comfortabele hanghouding waarin ik tijdens het kijken naar de film als vanzelf in belandde. Meer opveermomenten had ik niet. Verrekte weinig bij een film met een speelduur van ruim drie uur.

De visuele afleiding is minder indrukwekkend. Het is niet dat de visuele aankleding er slecht uitziet. Er is alleen niet veel nieuws onder de zon. De tweede film scoorde met indrukwekkende innovaties als de kustlocatie en de walvisachtige zeedieren. In Fire and Ash is maar zelden een nieuwe setting of een nieuw wezen te zien. Het meeste optische vermaak bestaat uit het opnieuw vertonen van dingen waar ik in de andere films al urenlang naar heb gekeken. Van een film die weinig energie steekt in het narratief en zijn accenten zet op de visuele effecten, mag je in dat opzicht toch meer verwachten.

Er is kaalslag op het emotionele vlak. James Cameron zet in op een mix van gekunsteld drama en esoterische kitsch. Noch de afzonderlijke componenten noch de mix spraken me bijzonder aan. En als tegen het einde een stem de kijker meedeelt dat Jake Sully een meeslepende toespraak heeft gehouden, die niet wordt getoond, verbaas ik mij erover dat niemand van de scriptschrijvers de moeite heeft genomen die toespraak op te schrijven. Ik was graag een momentje meeslepend en emotioneel vermaakt geweest.

Avatar: Fire and Ash ziet er ondanks mijn weinig vleiende commentaar en de weinige nieuwe visuele impulsen natuurlijk wel gewoon fantastisch goed uit. Wat mij gewoon erg tegenviel is dat de film niet veel meer is dan het recyclen van de vorige twee films. Ash and Fire lanceert geen nieuwe visuele invalshoeken en vertelt een zeer mager verhaal dat maar liefst ruim drie uur in beslag neemt. Drie uur! Ik vond Avatar: Ash and Fire een tamelijk langdradige blockbuster.

Voor aanvang dacht ik terug aan de eersteling en ik herinnerde mij alleen hele grote lijnen en wat spaarzame scènes. O jee, hoe zat het ook al weer? Het is een vraag die heel bevredigend wordt beantwoord voordat het nieuwe avontuur een aanvang neemt. In enkele scènes vat James Cameron de verhaallijn en de drijfveren van de eerste film nog even samen. En ja, opeens komt alles weer terug. De visuele pracht, het dunne verhaaltje en de (overbodige) esoterische paden die de film bewandelt. En natuurlijk de overdreven lange speelduur. Hm.

Het tweede deel heeft een nog langere speelduur en heeft eveneens weinig om het lijf. De esoterie neemt minder plaats in. De film vertelt een behoorlijk rechtlijnig avontuur vol actie dat zich afspeelt in een wereld vol visuele pracht. Wederom vallen snode mensen de idyllische planeet Pandora binnen en zijn uit op de scalp van Jake Scully die tussen de inheemse bevolking leeft. Dramaturgisch gesproken niet heel opwindend en erg hangend aan de eersteling.

Ook nu weer zijn de parallellen met het westerngenre onmiskenbaar. Agressieve landjepik. Gewelddadige en respectloze overheersers. De nobele weergave van de inheemse bevolking. De shootout. Ook de tegenstellingen die Cameron laat zien zijn simplistisch. De inheemse bevolking versmelt met de natuur. De overheersers met de techniek. Pacifisme staat tegenover militarisme. Spiritualiteit tegenover wetenschap. Romantiek tegenover agressie. Kortom, goed staat tegenover slecht.

Hoe opzichtig het allemaal ook is, toch wordt de nobele strekking je minder opdringerig door de strot gedouwd als in de eerste film. De zwart-wit boodschappen zijn subtiel ingebed in een opeenvolging van furieus gechoreografeerde actiescènes die het meeste van de aandacht opeisen. En die scènes zien er gewoon erg goed uit. Er is daarnaast natuurlijk ook nog wat tijd ingeruimd voor ontroerende momentjes om de banden met de helden van de film steviger te maken. Ach,het klopt allemaal wel. Goed tegen slecht. Beetje geweld. Beetje romantiek. Beetje esoterie. En daarbij is het visuele aspect gewoonweg indrukwekkend.

Ik merkte trouwens dat ik nooit ontroerd raakte of bepaalde scènes die intentioneel spannend zijn echt spannend kon vinden. De reden? Emoties worden de kijker opgelegd. Hé kijker! Let op! Dit is spannend! Dit is ontroerend! Ik hou daar niet zo van en ben daar niet gevoelig voor. Of juist wel. Het is maar hoe je het bekijkt.

Aan het eind zijn er voldoende open eindjes voor een derde deel. Voor mij hoeft het niet. Ik vraag me trouwens af welke malloot de familie Scully na de verwoestingen in het bos en in de zee nog op zijn terrein wil hebben. Niemand, hoop ik.

Het vieren van kerstfeest met je familie kan op zich een horrorscenario waardig zijn. In deze film waarin de onderlinge familiaire verhoudingen al niet zo soepeltjes lopen, worden de familieleden ook nog eens met elkaar opgesloten als zich opeens een ondoordringbaar scherm om het huis manifesteert en er geen ontsnapping mogelijk is.

Bijna alle communicatie met de buitenwereld is afgesloten. De tv vormt de enige verbinding met de buitenwereld. Op het tv-scherm verschijnt eenzijdige informatie in de vorm van eigenaardige en dubbelzinnige boodschappen met aanwijzingen om te overleven.

Beklemming ontstaat. De sfeer is onheilspellend. Dreigend. De situatie biedt volop gelegenheid voor de filmmakers om eens lekker tekeer te gaan. Om een intrigerend spel te spelen met claustrofobie, paniek en paranoia, terwijl op de achtergrond het mysterie van de insluiting schemert.

Heel veel mogelijkheden om er een spannende film van te maken. Regisseur Johnny Kevorkian maakt er iets van dat slechts gedeeltelijk door mij als pakkend werd ervaren.

Kevorkian stopt in het verhaal een psychologische en maatschappijkritische onderlaag die zich langzaam ontwikkelt tot bovenlaag. Middels de onenigheid binnenskamers, die wordt gevoed door de dubbelzinnige mededelingen op de tv, levert de film kritiek op de boze rol die de media spelen in het manipuleren van de massa. De tv creëert tweespalt. De één accepteert de tv als het alwetende oog dat onvoorwaardelijk en blindelings wordt aanbeden. De ander betwist de alwetendheid. Wat mij betreft worden hier geen eyeopeners aan de kijker gepresenteerd.

In het voetspoor van deze discussie, maakt de tv veel meer los. Zaken als ingesleten racisme, blind conformisme, buitensporig mannelijk chauvinisme en voorspelbare familievetes komen ook nog aan bod. Ook hier geen eyeopeners.

Het is wat veel voor een film die zich beter op een spannende vertelling met Cronenbergse uitwassen (die in aanzet best aardig zijn gelukt) had kunnen concentreren, maar in plaats daarvan de fout maakt zich teveel uit te leven op maatschappelijk geëngageerde bijzaken.

Geen heuse horror. Geen bloed. Geen griezelige setting of angstaanjagend verhaal. Wel een paar schriks. Maar met wat simpele jumpscares die heel goedkoop door een harde muziekuithaal tot stand komen, ben je er natuurlijk niet.

Het verhaal rammelt en de verschillende subplotjes vallen niet in elkaar. Erg onbevredigend om naar personages en situaties te kijken zonder duidelijk verband met andere personages of situaties.

De personages zijn zonder uitzondering erg plat vorm gegeven. We weten gewoon niets van hun motivering. Op die manier wordt het met de inleving natuurlijk niets. De film wordt er bepaald niet prettiger kijkbaar door.

t' Is daarnaast ook nog een erg oppervlakkig verhaal. Dingen gebeuren zomaar. Enige achtergrond of inzicht in wat dan ook, wordt amper gegeven.

Datzelfde geldt voor de engerd uit de filmtitel. Slechts een figuur dat de film opsiert zonder dat de reden duidelijk wordt waarom hij er überhaupt is. Tja, er zijn wel wat suggestieve aanwijzinkjes, maar die zijn te vaag om bevredigend te zijn. En als ie nou nog groots imponeerde, die Schaduwman, dan kijk je wat gemakkelijker over een onzorgvuldig geconstrueerd plot heen, maar imponeren doet ie op generlei wijze.

Veel is dus niet geslaagd. Er is ook iets wel geslaagd. Er is een zekere beklemmende sfeer voelbaar. Een sfeer die vooral wordt opgeroepen door goed en stemmig camerawerk.

Verder is het niet veel. Nou ja, de poster is natuurlijk ook oké.

Vergezochte onzin.

Het uitgangspunt ("Hé, we hebben filmrollen van een nooit opgespoorde seriemoordenaar ontdekt") is nog enigszins intrigerend. Wat zich vervolgens als verhaal ontvouwt, is dat niet. Dat verhaal is niets anders dan vergezochte stompzinnigheid.

Alhoewel, ik moet toegeven dat ik op sommige momenten toch even in het verhaal werd meegetrokken. Dat heeft met name te maken met het sfeervolle camerawerk en met de stemmige filmlocaties, die bestaan uit van die gore, schimmige en verlaten plaatsen, die als vanzelf een soort onheil uitstralen. Die dingen leiden dan toch even af van de belachelijkheid van het verhaal.

Het acteerwerk valt ook wel mee. Niet top, maar geloofwaardig in momenten van angstige stress. Dat scheelt toch als de personages verder totaal niet interessant zijn. Laat hen dan in ieder geval overtuigend zijn in de beleving van hun basale emoties.

Geen thriller zonder enge scènes. Ze zijn er. Althans de intenties zijn er. Van een voorspelbare jumpscare of van een onduidelijk geluidje schrikt natuurlijk niemand. Waarom de personages zich bijkans doodschrikken is dan ook raadselachtig.

En net als je denkt dat de film niet nog ongeloofwaardiger of lachwekkender kan worden, bewijst het eindspel het tegendeel. Het kan echt.

Vergezochte onzin.

Aardige horror. De aanloop is aan de lange kant, maar niet vervelend. De introductie van de personages is best interessant. Het zijn eens niet van die oervervelende verwende cliché-tieners die meestal dit soort films bevolken. Deze personages hebben iets meer te melden dan banaliteiten. Ze dragen onverwerkte issues uit het verleden met zich mee, die tot onderdeel van het verhaal worden gemaakt en het verhaal daarmee wat meer laag geven.

Ondanks de korte speelduur is er voldoende tijd vrijgemaakt om dit met enige zorg te doen. Die gedegenheid maakt dat de film meer is dan een uit de hand gelopen bezoek aan een spookhuis. Maakt dat de film uit meer bestaat dan een bloederig potje slashen.

Het sfeertje is goed. Beklemming. Duisternis. Een oud huis. Geheimen. Paar geluidseffecten. Paar lichte schriks.

Heel geslaagd is de grote portie dramatiek die doorklinkt in bijna elke scène in het spookhuis. Het drama flikkert op middels overdreven aangezet toneelspel dat past in een theatrale horrorshow met bijbehorende stilistische effecten. Met bombastische muziek. Met trage camerabewegingen. Met licht- en geluidseffecten. Echt op en top theater. Ludiek, sfeervol en enigszins over the top, maar wel leuk.

Er wordt daarbij ook nog eens heel behoorlijk geacteerd.

Ik kon het goed hebben.

Niet slecht.

Op 16 jarige leeftijd schreef regisseur Helene Hegeman de roman Axolotl Roadkill. In de film naar dat boek die een iets andere titel heeft gekregen, brengt zij het personage Mifti tot leven. De film vertelt over het leven van deze 16-jarige, dat bestaat uit vreemde seksuele escapades, nightclubbing, drugs- en drankgebruik en problemen met het gezag. Haar belevenissen worden onoverzichtelijk en fragmentarisch op het bordje van de kijker gedropt en gaan gepaard met veel turbulentie, warrigheid en luidruchtigheid.

Mifti staat op de rand van volwassenheid, maar wil of kan niet volwassen worden. Een deel van de titel zegt in dat opzicht veel. De axolotl is een Mexicaanse salamander die zijn hele leven als larf doorbrengt. Net als de axolotl hult Mifti zich volhardend in haar onvolwassen stadium. Om haar gevoelens van frustratie, verdriet, verwarring en agressie in te dammen heeft zij een harde cocon geweven die haar moet beschermen tegen de verantwoordelijkheden die haar in het volwassen leven wachten.

Mifti heeft diverse rollen tot haar beschikking die ze op het juiste moment aanwendt. Ze is een onvolwassen rebel, een verleidelijke Lolita, een naïef meisje en één en al energieke beweeglijkheid. De andere personages verbleken in haar nabijheid. En dat is gedurende de gehele film het geval. De andere personages fungeren als extreme clichés die elk voor een levensinvulling staan die Mifti samen met hen heel sprankelend uitprobeert.

De dialogen komen tamelijk gekunsteld over. De personages (ook de oudere) praten met een mix van scheldwoorden, Engelse terminologie, hippe slang en scherpe oneliners. De authenticiteit van de spraak ligt er wel heel dik op en klinkt juist daardoor erg onnatuurlijk.

Een onevenwichtige film is het. Een kapot, excentriek en dolgedraaid portret van een nachtelijk Berlijn met in het middelpunt de recalcitrante en ongrijpbare Mifti. De regisseur kiest voor overdreven aangezette dialogen en extreem aangezette personages om het portret in te vullen. Erg vermoeiend en eigenlijk ook helemaal niet nodig, want in een paar scènes met stemmige accenten en fijnzinnige details, die rustpunten zijn in de beeldende en sprekende chaos, zegt zij veel meer dan met het warrige gewoel en banale geschreeuw.

Enkele prachtige surrealistische scènes doorsnijden de warrige onrust en duiden heel precies en prettig absurd Mifti’s echte wezen. Haar dromerige karakter dat zijn best doet om in grip te komen met de harde vijandige wereld die zoveel van haar vraagt. De overige film richt zich op excessieve uitbraken en snijdt wat karaktervorming betreft weinig hout.

Echt jammer dat er niet meer scènes zijn zoals die ene grappige scène met die pinguïn. Of die onheilspellende scène van een stille stad met verspreid liggende slachtoffers van een ramp. Of die scène met die hoopvolle ontmoeting met een eenhoorn. Heerlijke scènes zijn het. Scènes die emotioneren. Veelzeggende scènes waar je je genietend even door laat verrassen, voordat je weer keihard wordt teruggeworpen in de vermoeiende fragmentarische warrigheid van de eigenlijke film.

Axolotl Overkill gaat veel op en neer en wisselt rumoerige scènes met clichématige personages en overtrokken dialogen af met stukken sfeervolle intimiteit. Van het ene is er teveel. Van het andere te weinig.

De film laat in een aantal losse scènes verschillende mensen zien die om diverse redenen contact hebben met Iraanse gezagsdragers. De film hanteert daarbij een satirische toon en accentueert daarmee de absurditeit van de situaties die zich voordoen. Zo is er een jonge vader die zijn pasgeboren zoon aanmeldt en hem de naam David wil geven. In zijn ogen een eenvoudige administratieve handeling. Toch niet, want zodra de beambte de naam van het kind hoort, is er een probleem. Volgens de richtlijnen is die naam niet toegestaan. De man is stomverbaasd en begrijpt niet dat een vreemde hem komt vertellen hoe hij zijn zoon niet moet noemen. Nog een voorbeeld. Tijdens een sollicitatiegesprek moet een werkzoekende veel meer bewijzen dan alleen zijn kwalificaties. Hij wordt ook ondervraagd over zijn kennis en naleving van de Koran en moet zelfs voordoen hoe hij zich ritueel wast voordat hij gaat bidden.

Autoritaire regiems staan er niet voor open om bekritiseerd te worden. Het regisseursduo Ali Asgari en Alireza Khatami heeft dat al meerdere malen ondervonden. Zo kreeg Asgari in september 2023 een filmverbod opgelegd en mocht hij het land niet verlaten. Het weerhield hem er niet van deze film te maken. Een film die de idiote uitwassen van een star systeem laat zien. In Ayeh Haye Zamini wordt de spot gedreven met het Iraanse regiem door mensen te tonen die normale wensen hebben en een normaal leven willen leiden, maar dat niet kunnen omdat ze door de geboden, verboden en starre bureaucratie worden tegengewerkt.

De film bestaat uit negen episoden. In elk van die negen episoden wordt erg duidelijk gemaakt dat het welzijn van de burger niet de eerste prioriteit heeft. Elke episode is een tweegesprek. De camera heeft een belangrijke rol. Die observeert een personage vanuit het perspectief van de gezagsdrager. In elke scène zien we steeds één persoon. Van de gezagsdrager horen we enkel de stem. De camera beweegt niet maar registreert genadeloos de arme man of vrouw die een trivialiteit probeert uit te leggen, maar niet serieus wordt genomen. De zienswijze van de camera roept bij de kijker net als bij de ondervraagde een ongemakkelijk en boos gevoel op. De gezagsdrager heeft daar geen boodschap aan. Die heeft geen ander doel dan met gebruikmaking van een irritante monotone stem zijn gelijk door te drukken. Behalve een stukje ongemak brengen de episoden ook verbazing en hilariteit teweeg over zoveel inhoudelijke onzinnigheid en stompzinnige koppigheid.

De film laat de kijker getuige zijn van bizarre situaties die alle een verlies aan vrijheid aan de kaak stellen. Situaties waarin de politiek direct ingrijpt in het leven van mensen. In Iran wordt iedereen in de gaten gehouden. Het regiem heeft marionetten tot zijn beschikking om zijn ideologie uit te dragen. De hulpmiddelen die daarbij worden gebruikt zijn formulieren, wachtkamers en vertragingstactieken. Asgari en Khatami slagen erin een film te maken die niet alleen ontstelt maar die gelukkig ook bijzonder hilarisch is.