Meningen

Geen biografie.

Wel een portret.

Een portret dat het meest wezenlijke over Vincent Van Gogh probeert te capteren – met name: een zoeken.

Zijn leven lang herhaalde de kunstenaar geen geconstrueerde visie op de werkelijkheid, wel bleef zijn kunst een streven naar een afbeelding van het transcendente voorbij de alledaagse verschijning der dingen.

- zonnestralen op doek, verf slechts een Ersatz -

Een poging, anders gezegd, om het goddelijke via het schone af te beelden. Een portret van de eeuwigheid, de vergankelijkheid van de materie voorbij, de vergankelijkheid van stijlen en smaken en tendensen voorbij. De tijd voorbij.

De toekomst mocht oogsten wat Van Gogh aan pracht heeft gezaaid. Want ja, ook vandaag oogt ’s mans oeuvre modern. Over tijdloze kunst gesproken…

Is ‘At Eternity’s Gate’ een perfect portret? Nee, portretten zijn interpretaties en een interpretatie hoeft in principe niet absoluut te zijn. Schnabels keuze voor weinig informatie en nauwelijks handeling is verdedigbaar. Net de schaarse dialogen lichten Van Goghs ziel op, zijn schuwheid, zijn onvermogen zich te conformeren aan zijn tijdgenoten, en de indruk van waanzin die daaruit voortsproot. Wat dat betreft gaat het scenario even kernachtig te werk als Van Goghs penseel – wars van ballast.

Cinematografisch valt Julian Schnabel op den duur helaas in herhaling. Zijn de handheld camerabeelden een geslaagde vertaling van Van Goghs koortsige driftmatigheid? En vormen de kleurenfilters een waarachtige transpositie van de overgeleverde werken? Daarover valt een duchtig woordje te discussiëren, al moet gezegd dat alleen al de artistieke moed om Van Goghs taal in bewegend beeld om te zetten, lof verdient. Ook voor de muziek van Tatiana Lisovskaya geldt wat mij betreft dat het eigengereide karakter passend aandoet, maar op den duur lijkt het een beetje eenheidsworst te gaan worden…

Lang verhaal kort: een verdienstelijke film, maar tegelijk een gemiste kans om de toeschouwer nog intenser te beroeren?

3,25*

Meestal zijn het acteurs of actrices die de hoofdrol vertolken in een film. Een zeldzame keer gaat een acteur of actrice echter in rook op achter diens eigen lichamelijke verschijning. Neem bijvoorbeeld Charlize Theron in ‘Atomic Blonde’. Regisseur David Leitch gaat zodanig op in de vormen van haar lijf, dat voor een eigenlijke rol opnemen quasi geen schermtijd overblijft. Tjah...prioriteiten, zeker?

Juist, Therons psyche is gewoonweg verworden tot een bordkartonnen opvulsel voor haar borsten, bekken en benen. Die staan immers in het centrum van de belangstelling. O ja, spreken moet ze af en toe dan toch doen, wat dan weer een gelegenheid is om haar lippen, haar decolleté of haar BMI van welgeteld 19 (een schatting hoor, ik weet van niets!) onder ongewoon loszittende kleren te laten zien.

Enfin. Een vrouwelijke held? Nou, nee. De vrouw als lustobject – meer dan ooit. Zonde dat Theron, die een rolmodel zou kunnen zijn voor talloze tienermeisjes, maar al te graag in de huid van de begeerlijke sloerie kruipt. Emancipatie verkeerd begrepen, kan je wel zeggen.

Verder is het zogezegd intrigerende verhaal niet eens zo moeilijk te ontrafelen. De actiescènes zijn bovendien grotesk, de psychologie vlak, de dialogen zo typisch als maar zijn kan en het vlees…juist ja, bloter dan bloot. Voor de een bloot genoeg, voor een ander te bloot – wie zal het zeggen?

2*

Ondanks de matige recensies in de pers alhier was ik wel benieuwd naar ‘Australia’. Vooral de overweldigende landschappen en de sex-appeal van Hugh Jackman werden de hemel in geprezen, en waar komt dat beter tot zijn recht dan in de bioscoop? De twee overige koppels in een verder totaal verlaten zaal zullen het misschien geweten hebben, maar ik in ieder geval niet.

Noch de natuur, noch de erotiek gelden hier immers als grote troeven. Baz Luhrmann heeft vooral een avonturenfilm willen maken, en slaagt daar in – zonder overweldigende beeldenpracht of ontroerende lichamelijkheid. “Een aangrijpende geschiedenis van een continent” is ‘Australia’ bijgevolg niet geworden, al had het dat – volgens de lange speelduur – best wel mogen zijn. Voor Luhrmann zijn de historische feiten slechts een opstapje om een eigen verhaal te vertellen, uiteraard in zijn eigen stijl.

Het begon me, na een goed uur film, namelijk vaag te dagen dat dit wel de regisseur van ‘Moulin Rouge’ moest zijn. In het kleine wereldje van ‘Australia’ steekt het immers niet zo nauw met fysische wetmatigheden (prachtig is de scène waarbij vanop het bal wordt uitgezoomd en de berg van King George in de verte opduikt), en de karakters zijn ofwel goed, ofwel slecht. Mensen die schipperen tussen beide in bestaan niet – ja, ‘Australia’ wordt verteld als een modern sprookje, of spreekt men in vakliteratuur over 'magisch realisme'?

Dat gegeven op zich vormt geen probleem, zolang klef sentiment achterwege blijft. Luhrmann kan het echter niet laten, en de happy end (die er bovendien van mijlen ver zit aan te komen) wordt smeuïg uitgerekt. De finale (al zijn het er minstens 5) is best aangrijpend, maar zodanig over-the-top dat het ‘Australia’ een half punt kost. Wie echter een avondje wil vol actie en avontuur, en niet zo kieskeurig is op een hapklare plot, moet dit zeker gaan zien.

2,75*

De ene dag heb je alles. De andere dag hou je van dat alles niets meer over.
Omdat mensen veranderen – …en je man er van door gaat met een andere vrouw.
Omdat generaties veranderen – …en je favoriete student een intellectuele moord begaat door zich tegen alles waar jij voor staat te keren.
Omdat je kinderen veranderen - …en je beseft dat diegenen rond de keukentafel eigenlijk bijna vreemden voor je zijn.
Omdat de tijden veranderen - …en ideeëngoed moet gehoorzamen aan de wetten van de vrije markt, punt, andere lijn.
Omdat de dood altijd en overal om de hoek gluurt - …en ineens blijft je achter zonder moeder om je dag en nacht te tiranniseren.

Toch zijn er lichtpunten, bronnen van troost (groot en klein) die alle tegenslagen (groot en klein) in perspectief plaatsen.
Bijvoorbeeld - als een wonder uit een doos: een kat.
Of nog: een boek.
Gras.
Water.
Een hoorcollege waar de aanwezige tieners geen snars van begrijpen.
Een kind dat zich de ziel uit het lijf weent, en jouw aanwezigheid die deze ziel kan louteren.
Die vreemden rond je keukentafel, waar je ondanks hun verraad toch van houdt.
En nee, niet Schumann of Brahms – maar Schubert.

Ach, es entschwindet mit tauigem Flügel
Mir auf den wiegenden Wellen die Zeit;
Morgen entschwinde mit schimmerndem Flügel
Wieder wie gestern und heute die Zeit,
Bis ich auf höherem strahlendem Flügel
Selber entschwinde der wechselnden Zeit.

Ah, ‘L’avenir’ kruipt niet echt onder de huid, maar is wel een getrouwe schets van onze menselijke staat. We vallen, vertwijfelen, verliezen… – …en doen voort.
Altijd.
Toch?

3*

Na het absurde ‘Aaltra’ leek het of wij Belgen er met Benoît Delépine en Gustave de Kervern weer twee beloftevolle cinéasten bij hadden. Hun meest recente, ‘Avida’ geheten, gaat echter nog een stuk verder dan zijn sadistische voorganger: anno 2006 worden gehandicapten maar heel even belachelijk gemaakt om wat ze zijn, en vervagen de grenzen van “plot” en dialoog volledig. ‘Avida’ is het soort film dat een revolutionair vlak voor zijn dood maakt, met andere woorden een "eindpunt". Echter, voor beide heren begint hun carrière nu pas, als daar al sprake van kan zijn. Want wie wil zoiets in Godsnaam financieren?

Juist ja, u heeft de film nog niet gezien. U weet dus niet dat elk personage in ‘Avida’ licht of zwaar gestoord is (en vooral het laatste), u hebt niet het minste vermoeden dat in deze wereld gezinnen in kasten leven, opzichters zich verdoven met kalmerende middelen voor dieren, mensen willen sterven op de top van een berg, plastic tuinstoelen gebruikt worden voor een potje ‘petanque’ en intussen de kever er van door gaat met de chips terwijl een onbekend karakter een Afrikaans afscheidslied aanheft. Inderdaad, dit is volgens mij het meest onzinnige “gelul” dat ooit aan elkaar werd gemonteerd, en toch gaat er een bepaalde poëzie van uit.

Poëzie die inherent is aan de beelden, en absoluut niet aan de inhoud – laat dat gezegd zijn. Waar ‘Aaltra’ al bewees dat de cineasten oog hadden voor landschap, wordt dat in het desolate van ‘Avida’ nog duidelijker. En dat is ook de enige reden waarom deze film “dragelijk” is: ondanks het diepe mysterie valt er genoeg om te bekijken en te beoordelen. Alleen leidt dit soort films helemaal nergens heen, en kan men hun “bestaanrecht” (niet dat een film daar nood aan heeft) daartoe in twijfel trekken. Want ook fotografisch hebben we beter gezien, zelfs in eigen land (zie 'Khadak’).

Veel woorden om gewoon te zeggen dat ‘Avida’ van A tot Z nergens over gaat en dodelijk saai wordt, maar af en toe een goeie mop bevat en degelijk gefilmd is. Ik ben benieuwd of er mensen zijn die er wel iets van kunnen maken, bij interesse geven jullie maar een gil.

2*