Meningen

Laat ik meteen [voor de drama-themachallenge] maar eens met zware kost beginnen: Il Vangelo Secondo Matteo van Pasolini. En het was inderdaad een taaie zit, al is de film zeker de moeite waard. Zoals de naam al zegt, is het een verfilming van het leven van Jezus volgens het evangelie van Mattheus, en zodoende is het een film die qua verhaal welbekend is. Pasolini maakt er een behoorlijk fraai gefilmde Jezus-biografie van; het is weliswaar in het zuiden van Italie opgenomen, maar het ziet er overtuigend uit (al heeft Pasolini er schijnbaar vele opzettelijke anachronismen in verwerkt). Maar Il Vangelo Secondo Matteo is ook een vrij rauwe, grimmige, no-nonsense Bijbelverfilming. Niet grimmig qua expliciet geweld (het is geen Passion of the Christ), maar wel vol met vurige tirades van een Jezus die boos, inspirerend en intens is. Niet de knuffelbare, vergevingsgezinde, passief overkomende Jezus zoals hij meestal getoond wordt.

Maar toch, ondanks dat het er strak en streng uitzag, en de ongepolijste, rauwige sfeer me wel beviel, vond ik het toch best wel saai worden, zo her en der. Misschien werd het toch een beetje te, tja, minimalistisch en zonder franjes op momenten. Maar goed, op andere momenten was het juist weer genieten van een uitstekend gefilmd werkje, met een verhaal waarin genoeg overtuigende scenes te vinden zijn. Al schieten andere er weer in noodtempo voorbij. Hoe dan ook, uiteindelijk zeker een geslaagde kijkbeurt. 3.5*

Dit was toch niet helemaal wat ik er van verwacht had. Het bleek in plaats van een horrorfilm (met duivelse kindertjes, hoopte ik) toch voornamelijk een kinderfilm. Het meisje Veronica waant zich een heks, en langzaamaan laat ze haar vriendinnetje Flavia hier in geloven door wat manipulatie en trucage; en gedurende de film gaan ze met z'n tweeen steeds meer heks-achtige dingetjes doen. Het is zeker niet slecht, maar veel verder dan wat bij een begraafplaats rondhangen, wat inbreken of dingen jatten, of een heksentoverdrank brouwen gaat het niet tot in de laatste paar minuten; en dat werd best wel saai op een gegeven moment. Veronica is wel een geslaagd naar manipulatortje, maar een Damien, of een Village of the Damned-kindje, of een Bad Seed, of een Child of the Corn, dat is het bij lange na niet. Het blijft mij ondanks het koekje van eigen deeg op het einde en de sterke laatste pak 'm beet tien minuten toch teveel hangen in de kinderfilm-sferen, en hoewel de sfeer prima is, gebeurt er te weinig interessants om het voor mij bij meer dan een middelmatige score te laten worden.

Frankenstein. Het is een steengoed oorspronkelijk verhaal, en al menigmaal verfilmd - en daar is nu ook deze Victor Frankenstein bijgekomen. Maar hoewel de basisingredienten van het verhaal aanwezig zijn, is hier toch vrij veel aan het verhaal veranderd. Zo is de hele locatie naar (grotendeels) Londen verplaatst, en zijn er buiten Frankenstein zelf en zijn creatie weinig karakters uit het oorspronkelijke verhaal terug te vinden, terwijl er een hele rits nieuwe personages bij zijn gekomen, waaronder Daniel Radcliffe als Igor. Verder ligt hier de nadruk ook niet zozeer op het monster, maar meer op Victor Frankenstein zelf.

Op zich is met zo'n herinterpretatie natuurlijk niet per se iets mis. Helaas is dit toch vooral een niet hele spannende popcornversie van het Frankenstein-verhaal geworden met, ook helaas, een script dat aan alle kanten rammelt en waar regelmatig lijntjes het verhaal in- en uitlopen waar weinig mee gedaan wordt. Ook worden er wat standaardelementen het verhaal ingetrokken die het allemaal formulaischer maken, maar die niet echt goed uitgewerkt worden: de love interest, de villain, en het monster dat in deze film ook echt een simplistisch kwaadaardig monster is.

Om maar een paar voorbeelden te noemen van verhaallijnen of scenes die me stoorden: de achtergrond van Igor die opgroeit als gevangen, mishandelde, gebochelde circusclown heeft verder geen enkele meerwaarde voor het verhaal, maar maakt het wel bijzonder ongeloofwaardig dat hij een dergelijke medische kennis heeft opgedaan, en daarna zonder problemen in no time de transitie maakt naar welopgevoede gentleman. Igor die sowieso nogal inconsistent in gedrag en meningen is. Net als Victor F., trouwens. Vader Frankenstein komt een keertje boos langs, maar verdwijnt verder weer volledig uit het verhaal. Een boze menigte probeert urenlang zonder succes het huis van Frankenstein te bestormen, maar Igor en de politieagent lukt het zonder problemen om binnen de minuut binnen te komen. De echte villain in het verhaal, Finnegan, wordt geintroduceerd en stelt Frankenstein in staat om z'n werk te doen, maar Igor vermoorden lukt op bijzonder knullige wijze niet, ondanks een leger aan handlangers - en bij de ontknoping van het verhaal verdwijnen hij en zijn priveleger ook praktisch in het niets. De inspecteur die zich als een helderziende gedraagt tijdens het onderzoek. Misschien ben ik op teveel slakken zout aan het leggen, maar door al dit soort dingen keek het voor mij soms wat storend weg.

Het is niet alleen maar ellende wat de klok slaat, hoor. Ondanks een bijzonder slordig script is het best wel het aanzien waard. De beelden van de het laboratorium en de ontknoping zijn prima gedaan en de special effects is ook weinig mis mee, al ziet Londen in de buitenlucht er af en toe wel nep uit. Er zitten wel wat toffe scenes in, bijvoorbeeld de Frankenstein-chimpanzee en ook wel de tot-leven-wekking van het uiteindelijke monster. Het acteerwerk is wisselend - Daniel Radcliffe was eigenlijk negentig minuten lang slechts verbaasd aan het kijken. James McAvoy deed het wel goed als Frankenstein, en ik vind het ondanks het matige script alsnog fijn om Andrew Scott aan het werk te zien. Toch overheerst wat mij betreft het gevoel van een gemiste kans en een veel te rommelig script. Jammer.

Winter Brothers is een aparte film. Het is een donker portret van het leven van de, ehm, nogal aparte Emil en zijn broer in een mijnwerkersstadje. Het is niet bepaald plotgedreven, we zien weliswaar wat ontwikkelingen waarin Emil dankzij zijn thuisstookpraktijken, diefstal op werk en jaloezie uiteindelijk zijn baan in de mijn kwijtraakt en lijkt te zinnen op wraak, maar een duidelijk verhaal met kop en staart is het zeker niet. Maar als beeld van het claustrofobische bestaan in en rond de mijnen werkt het uitstekend, en het bevat het ondanks de deprimerendheid toch ook wel wat luchtigere momenten. De beelden zijn verder erg fraai, met ook af en toe wat leuke experimenten, met name in de duisternis van de mijn. Waar we mee beginnen en mee eindigen, en zeker op het einde gecombineerd met het geblaf op de achtergrond, het verhaal van die rossige mijnwerker, en het gevoel dat Emil meer in petto heeft is het een duidelijk statement om juist níet het verhaal een gesloten einde te geven. De noise-soundscapes die de film begeleiden passen er ook prima bij. Wat ik er nu precies mee aan moet, ik weet het niet, maar ik heb genoeg boeiends gezien en gehoord om een leuke score uit te delen.

Behoorlijk vaag werkje van Andrey Iskanov. Mijn eerste indruk was niet meteen heel positief, de goedkoopheid spatte er in het begin vanaf en ik vreesde dat het een lange twee uur zou worden. Enigszins lang was het alsnog, maar gelukkig werd mijn vrees niet compleet bewaarheid.

Visions of Suffering is een film die gaat voor sfeer, voor series aan hallucinante, vervreemdende beelden en niet zozeer voor een duidelijk verhaal. Voor zover ik het kon volgen gaat de film over een wat rare Rus met interesses in het morbide en het occulte, en met een gulzig drugsgebruik, die last krijgt van nachtmerries/hallucinaties. En langzaamaan begint ook de grens tussen zijn nachtmerriewereld en de echte wereld te vervagen. Het precieze hoe en wat is me niet helemaal duidelijk, maar ik vraag me af in hoeverre dit alles nou als samenhangend narratief bedoeld is. Ik vermoed dat het voornamelijk gaat om een desorienterende, nachtmerrie-achtige sfeer te scheppen.

De nachtmerrie-wereld zelf ziet er best geslaagd uit, en zou zo voor een Burzum-videoclip door kunnen gaan. De muziek is af en toe ook wel Burzum-achtig, al gaat de film meestal voor wat meer elektronisch getinte ambient; het past prima bij de film. Zodra de film later ook wat meer naar de echte wereld overgaat, wordt de muziek en actie ook agressiever (met name in de nachtclub-scenes). Hier komen ook een aantal van Iskanov's vaste trucs naar voren: veel kleurenfilters die leiden tot een vaag, soms wat goedkoop aandoend palet, extreme close-ups tot op het irritante af, en bij de actiescenes vaak schokkerige, stroboscopische effecten en een supersnelle stop-motion achtige montage. Op z'n Tetsuo's. Geen geschikte film voor de epileptici onder ons.

Maar hoewel het af en toe best tof was, is het toch wel een erg lange zit. Het is toch meer een aaneenschakeling van losjes gerelateerde, desorienterende scenes en beelden zonder heel veel overkoepelend verhaal, en hoewel Iskanov ambitieus werk levert is het low-budget aspect soms wel erg duidelijk aan te zien. De film was met z'n twee uur toch te lang, en te free form, om de volledige speelduur m'n aandacht erbij te houden.

En daar kan ik me ook wel in vinden. De kwaliteit straalt van Viskningar och Rop af, de film is schitterend opgenomen, er worden op fraaie wijze bijzonder lastige en pijnlijke zusterrelaties ontleed, en ook de actrices doen het uitstekend. Maar om nou te zeggen dat ik met veel plezier danwel geintrigeerd deze film heb gekeken, nou nee. Natuurlijk zijn de zware thema's en het trage tempo daar deels debet aan, en de pijnlijke doodsstrijd van een van de zussen is ook niet bepaald easy watching. Maar ondanks dat ik zeker wel zie dat Bergman wel weet waar hij mij bezig is en de film me op momenten wel raakte, toch ebde mijn interesse meerdere malen weg en kostte het me toch aanzienlijke moeite om door de film heen te komen. Cinematografisch zag het er fraai uit, al gingen de rood-wit-zwarte thema's me op een gegeven moment wel wat tegenstaan - ik waande me bijna in een White Stripes albumhoes van anderhalf uur lang. Maar goed, ongetwijfeld zal dit niet mijn laatste Bergman worden (dit is nummer zeven of acht, volgens mij); zelfs als het zoals hier niet echt mijn soort film is, is het alsnog wel op een bepaalde manier interessant.

Aparte film, met een origineel verhaal en sfeer, maar ook behoorlijk minimalistisch en op momenten zelfs een beetje aan de saaie kant. De intro over de koekoek geeft al een redelijke inkijk in waar de film over gaat, want dat Eisenberg en Poots als een soort van substituutouders voor een soort van changeling dienen is duidelijk, zoals ook te zien is aan het rare gedrag en met name het imitatiegedrag van het kind. De hele film voelt ook kafkaesk aan, in een eindeloze wereld van lege vinexwoningen en vreemde gebeurtenissen. Maar hoe intrigerend het idee ook is, op een gegeven moment werd het steeds meer van hetzelfde. Het voelt een beetje aan als een Black Mirror of Twilight Zone aflevering van een half uur, drie kwartier die uitgerekt is tot langer dan zou moeten.

Rather be forgotten, than remembered for giving in

Ik kreeg het al snel koud toen ik naar deze film keek. The Ascent speelt zich af in een guur en winters Wit-Rusland, waar twee partizanen proberen te overleven omringd door Duitsers en collaborateurs. Maar een actiefilm is dit zeker niet, een behoorlijk sterk oorlogsdrama is het daarentegen absoluut wel. Het duurde voor mij even om in de film te komen, en het psychologische drama in de tweede helft beviel me ook iets beter dan het eerste stuk. Maar de film zit vol prachtige zwart-wit-beelden, en is zonder in geschmier te vervallen emotioneel raak. Traag is het alsnog, en om eerlijk te zijn waren de karakters voor mij ook iets te theatraal; met name de twee partizanen Rybak en Sotnikov zijn heel duidelijk belichamingen van twee uitersten (je eigen hachje proberen te redden en daardoor als collaborateur/Judas te eindigen, versus compromisloos voor de goede zaak blijven staan en eervol sterven). Desalniettemin, deze film heeft best wel indruk gemaakt, met zeker tegen het einde een paar prachtige scenes (de executies, de mislukte zelfmoord, het laatste shot. Een erg fijne ontdekking.

Deze film stond al behoorlijk lang op mijn to-see-lijstje, zowel gezien de overweldigend positieve recensies als ook vanwege het type film waarmee dit vaak geassocieerd werd. Maar toch is dit pas mijn eerste Zvyagintsev; ik keek toch wat tegen deze film op, om de een of andere reden had ik ook meer een film van het type Tarr, Tarkovsky, Weerasethakul verwacht. Gelukkig gaf John Milton me het laatste zetje (iets in de richting van dat ik waarschijnlijk wel hield van dit soort deprimerende Russische films), en een avondje vrije tijd helpt natuurlijk ook.

Ja, het is simpelweg een bloedmooie film. Misschien is het verhaal en het plot wat simpel, maar er hoeft niet altijd een complex verhaal verteld te worden. Visueel is het prachtig, en ook zowel de vader als de twee kinderen spelen bijzonder overtuigend hun rol op deze kampeertrip uit de hel. Ondanks het eenvoudige verhaal is er continu een waas van mysterie, en zijn de ontwikkelingen meeslepend genoeg om je geen seconde te hoeven vervelen. Sfeervol, emotioneel, intrigerend, ik kan nog wel even verder gaan met superlatieven rondstrooien.

M'n eerste Zvyagintsev, maar zeker niet m'n laatste, dat moge duidelijk zijn.

Viel me lichtjes tegen, na alle hosanna-verhalen, met name van de heer John Milton - maar hoewel het misschien niet helemaal het meesterwerk was waar ik stiekem een beetje op hoopte, was het alsnog een sterke film. Grappig genoeg de tweede film binnen een week die ik zie over kinderen/jongeren die gevangen zitten in het geweld in Latijns-Amerika, en Monos was stiekem toch een klein beetje sterker. Een klein beetje.

Tigers are not Afraid is desondanks een fraai staaltje film, waar we een groep wezen zien in Mexico die steun hebben aan elkaar, en die op een bepaalde manier de strijd aangaan met de gangsters waardoor ze verweesd zijn. De genrelabels zijn een beetje misleidend, horror is eigenlijk nauwelijks te ontdekken en fantasy is misschien wat beter te rechtvaardigen, maar is toch ook niet het belangrijkste. Voornamelijk is het een sociaal drama, over de kinderen die omgaan met hun wees-schap in een gewelddadige omgeving, en dat alles wordt gebracht met een behoorlijke scheut magisch realisme die inderdaad doet denken aan Del Toro. Goed geacteerd door de jonge cast, en fraai gefilmd, en op momenten behoorlijk emotioneel, maar op bepaalde vlakken kon de film me toch niet echt meevoeren. Vooral qua verhaal vond ik het niet echt meeslepend of samenhangend, en leek het vooral een kapstok om de drama- en fantasie-elementen aan op te hangen. En de focus op kinderen en hun wereld ligt me toch iets minder, bleek weer eens. Desalniettemin, zeker een sterke film die alleen op bepaalde vlakken niet helemaal in mijn smaak valt.

Ik ben toch best onder de indruk van The VVitch: A New England Folktale. Ik kan me inderdaad voorstellen dat je van een koude kermis thuis kan komen als je deze film opzet omdat je zin hebt om een horrorfilm te kijken - hoewel het horrorlabel an sich terecht is in mijn ogen, is dit toch voornamelijk een langzaam historisch drama met bovennatuurlijke (horror-)elementen. Meer The Crucible dan Halloween, meer Vredens Dag dan Psycho. Maar buiten de discussie over genreklassificaties en valse verwachtingen die dat op kan roepen (al kan ik niet zo heel veel met dat soort beperkende hokjes): ik vond dit een steengoede film.

The VVitch, zoals de ondertitel al aangeeft, speelt zich af in New England, in de tijd dat de Pilgrims net de overtocht hebben gewaagd. De familie waar de film om draait valt in dezelfde categorie: zwaar religieus en uit godsdienstige overwegingen gevlucht uit het oude Engeland, geisoleerd levend, met pijn en moeite in staat om te overleven als keuterboertje in een nieuwe omgeving, en had ik al gezegd zwaar religieus? Hoe dan ook, het verhaal draait om de desintegratie van de familie na het verdwijnen van de jongste telg dankzij de duivel, die de leden van de familie langzaam tegen elkaar uitspeelt en verleidt tot het verkopen van hun ziel. Bovennatuurlijke elementen en schrikmomenten zijn zeker aanwezig, maar dat is niet waar de film om draait. Het is met recht een slow burner, en Eggers weet een geweldig overtuigende sfeer op te roepen van een benauwend New England van een eeuw of wat geleden, midden in de donkere, claustrofobische bossen. Ietwat theatraal maar prima acteerwerk ook, waarin eigenlijk iedereen overtuigend overkwam. Het oud-Engelse dialect was ook een fijne finishing touch, samen met de fraaie kostuums toont het een oog voor detail wat ik kan waarderen. Voor mij een van de toppers van dit jaar.