Aleksandr Sokurov

Ik ben zéér benieuwd naar zijn werk, maar heb helaas nog steeds niks kunnen zien.. Verwacht er veel van

Schijnt ook samen te hebben gewerkt met mensen die ook met Tarkovsky werkten.

Aleksandr Sokurov en zijn films worden altijd vergeleken met die van Andrej Tarkovskiy. Een last waar je als Russische filmer volgens mij zal moeten leren leven. Zeker als je langzamere, introspectieve en psychologische films maakt. Op zich niet erg, want beide hebben zeker veel van elkaar. Andrej Zvyagintsev zal de volgende worden die het film-op-film voor zijn kiezen zal krijgen (hij is er overigens nog lang niet – bij deze grote twee)

Ik heb inmiddels 13 van Sokurovs 14 lange speelfilms gezien en zo nadenkend over deze films kom ik langzaam tot het inzicht dat ik Sokurov een tikkie hoger begin aan te slaan dan zijn illustere voorloper-landgenoot. Omdat overeenkomsten in de woorden die ik hiervoor gebruikte voor de hand liggen (en in thematische zin absoluut vanzelfsprekend lijken te zijn) een stukje over enkele opvallende verschillen tussen de twee wat mij betreft.

1. Fotografie

Beeldend wijken beide zeer af. Sokurov is veel meer bezig met cinema. Het gebruik van amorfe (vervormende lenzen en prisma’s) is essentieel in het werk van Sokurov. Het uitgebeende beeld van zand in Days of Eclipse of Aleksandra, de Duitse schilderromantiek uit Mother and Son (het meeste extreme voorbeeld) en Father and Son. En de vrijwel twee-dimensionale schimmigheid van Kamen’ en Whispering Pages hebben op mij allemaal een onuitwisbare indruk gemaakt. Kleuren en vormen van mensen en zaken: Sokurov is er een meester in om het terug te brengen tot zijn essentie. Tarkovskiy heb ik technisch toch niet echt kunnen betrappen op vernieuwings- of geldingsdrang. Bij fraaie kadreringen houdt het wel op. In zijn laatste film Offret komt hij het verste.

2. Geluid

Geluid is zeer belangrijk bij Sokurov. Waar in eerdere film beeld belangrijk was is in zijn later werk geluid zeer belangrijk geworden. Hoogtepunt daarin vind ik The Sun, maar ook Alexandra en Father and Son hebben prachtige geluidsbanden met desoriënterende geluiden, gezoem, radio’s. Een rijk palet. Qua muziek is Tarkovskiy wat minder terughoudend dan Sokurov is.

3. Thematisch

Sokurovs films gaan altijd over het individu zelf. Tarkovskiy’s films gaan over het individu als geheel van een groter universum. Een universum waar het hogere zichtbaar aanwezig is. Bij Sokurov zal dat nooit de overhand krijgen. Het handelen en het gevoel van dat ene individu staan centraal. Oorlog en familiebanden zijn in de Sokurov films veel belangrijker dan in Tarkovskiy's films, hoewel oorlog in beider oeuvre een rode draad vormen.

4. Religie

Daarnaast God en de relatie God-mens. In films van beide makers komt ‘het hogere’ aan bod. Bij Tarkovskiy is voor mijn gevoel altijd de zelfbeschikking altijd een groter onderdeel. De films van Sokurov kennen meer exogene godsbeleving. Er is iets, waar de mens altijd een ondergeschikte pion in is. Die twee naderen elkaar niet, bij Tarkovskiy wel. Het hoeft zeker niet God te zijn, waar het bij Sokurov om gaat. Dat kan ook oorlog zijn (Moloch, Alexandra). Het is er, maar de individuen die we volgen staan centraal en het effect van de omgeving is niet in de tijdspanne van de film het onderwerp (dat het effect er is wel duidelijk).Tarkovskiy’s film met de meest Sokuroviaanse thematiek volgens deze definitie is naar mijn mening Solyaris.

Wat mij betreft zijn de meesterwerken (potentieel Top 10 aller tijden naar mijn mening):

Дни Затмения/Days of Eclipse (1988)

Камень/Stone (1992)

Мать и Сын/Mother and Son (1996)

Daar nauwelijks voor onderdoen:

Тихие Страницы/Whispering Pages (1993)

Круг Второй/Second Circle (1990)

Отец и Сын/Father and Son (2003)

Солнце/The Sun (2004)

Bijzonder geslaagd, maar geen meesterwerk:

Спаси и Сохрани/Save and Protect (1989)

Молох/Moloch (1999)

Александра/Alexandra (2007)

Voor de verzamelaars en completisten:

Одинокий Голос Человека/Lonely Voice of Man (1978)

Телец/Taurus (2000)

Русский Ковчег/Russian Ark (2002)

De enige speelfilm die ik nog niet heb gezien is Скорбное Бесчувствие/Mournful Unconcern (1983). Toeval of niet, ook de enige film die in de Moviemeter database ontbreekt.

Sokurov’s films zijn beperkt te zien en te verkrijgen op DVD. Vooral het oude werk, dat ik nóg hoger waardeer dan het nieuwere is hoegenaamd onvindbaar. In Nederland zijn de titels destijds allemaal gedistribueerd geweest door Argus Films. Toen die distributeur ter ziele ging heeft het Filmmuseum de kopieën overgenomen. Omdat er geen vertoningsrechten meer zijn voor de film, zijn ze sporadisch te zien (ik heb het geluk gehad ze toen bijna allemaal te hebben gezien). De Brabantse Filmhuizen hebben er lange tijd in december een aantal gedraaid. Daarbij ook puttend uit zijn documentaire werk en zijn serie elegieën (filmgedichten) waarmee ik nauwelijks bekend ben overigens. Met name het nieuwe werk (vanaf Mother and Son) is goed verkrijgbaar op (import-)DVD. Hoe het met de beschikbaarheid op het net zit weet ik eigenlijk niet.

Tot zover deze lange inleiding op een eventuele Sokurov discussie. Benieuwd naar reacties.

Zal binnenkort eens kijken wat ik hier aan toe kan voegen. Interessant in ieder geval om jouw bevindingen te lezen!

Ik heb slechts zes films uit z'n oeuvre gezien, te weten:

Odinokij Golos Cheloveka (1987)

Skorbnoye Beschuvstviye (1987) - niet op MM vooralsnog

Dni Zatmeniya (1988)

Krug Vtoroy (1990)

Mat i Syn (1997)

Otets i Syn (2003)

Waarom 'slechts'? Omdat de overige films schreeuwen om gezien te worden. Het is dan ook geen geheim dat ik een groot fan ben van Sokurov's werk.

De thematiek van Mat i Syn spreekt me enorm aan en is beeldschoon uitgewerkt. Skorbnoye Beschuvstviye en Dni Zatmeniya hebben niet zozeer aansprekende thematiek, maar zijn zonder twijfel het beste wat ik ooit ervaren heb als geluid in film; een aspect wat in menig film verwaarloosd wordt. De andere films die ik van Sokurov zag waren minder bijzonder op deze vlakken, maar nog steeds opvallend goed.

De vergelijking die Mochizuki Rokuro hier doet met collega en landgenoot Andrej Tarkovski is interessant om te lezen, Sokurov heb ik evenals Mochizuki Rokuro hoger zitten dan Tarkovski op technisch vlak (beeld + geluid). Qua regie, thematiek en compositie spreekt Tarkovski me echter meer aan. De grootste overeenkomsten zijn wat mij betreft de uniciteit van het oeuvre en de buitengewone en betekenisvolle waarde die hun werk heeft voor de historie van cinema als kunstvorm.

Helaas zijn de films van Sokurov slecht verkrijgbaar, al kan ik me niet voorstellen dat dit in de toekomst zo blijft. Tot die tijd zal ik proberen te pakken wat ik pakken kan.

Er is een Frans (?) label 'Ideale Audience' dat veel van het documentaire- en elegieën werk van Sokurov op DVD heeft uitgegeven, link

Bijzonder interessant stuk over Sokurov die mijn beeld toch flink verandert. Sowieso had ik niet door dat hij streng Christelijk was?

Mooi. Mooi stuk over een filmmaker die zich zo prachtig weet uit te drukken met het medium film. Zou erg graag nog meer van hem willen zien, er is echter inderdaad moeilijk aan te komen. En ook heeft hij het effect op mij wat Tarkovsky (en ik wil die link tussen beiden telkens juist niet benadrukken, doe ik het toch!) heeft: de films maken zo'n unieke indruk dat je er niet te veel achter elkaar kunt bekijken. Ze hebben tijd nodig.

Ik had overigens wel door dat hij christelijk was (kan het me voorstellen), vind juist die zoektocht naar transcendentie (met zijn wortels in het christendom) zo verschrikkelijk mooi aan zijn films. Daarbij kan ik me tot op zekere hoogte ook absoluut vinden in het in dit artikel beschreven commentaar wat hij heeft.

Een mooie treffende schets uit het artikel trouwens:

Dan heb ik goed nieuws voor je, Moskwood is namelijk van plan om ze uit te brengen. Op de site staan op dit moment Mother And Son, Father And Son en The Sun.

Het is Mother/Father and Son.

Verder blijft het een feit dat Sokurov's films beperkt te zien zijn. Moskwood brengt precies die films uit die al een release hadden...

Sonata for Hitler (1989)

Lijkt me een heel interessante regisseur. Bestaat er toevallig geen voordelige dvd-box die ik kan aanschaffen.

Nee, er bestaat sowieso niet ze gek veel werk van 'm op DVD. ie mijn eerdere post. het werk vanaf Mother and Son (of eigenlijk Second Circle al) zal wel lukken - de rest niet

Ok, bedankt.

Klopt het dat "A Lonely Voice of Men" (nog) niet op MM staat, of is dat helemaal geen film van Sokurov of... ?

Dat is wel een film van Sokurov en hij staat ook op moviemeter. Op moviemeter wordt vaak het premièrejaar genomen als jaartal. Aangezien deze jaren 70 film verboden werd was hij pas veel later te zien (zelfs pas na Sokurov's tweede film, Pijnlijke Onverschillgheid).

Wat ben je toch een veelweter en interessante gebruiker Rokuro.

Ik ben maar eens begonnen om het oeuvre van deze man vanaf het begin te bekijken. De reis is begonnen met het bekijken van twee korte films die Sokurov maakte tijdens zijn studententijd: Samye zemnye zaboty (1974; over de ontwikkeling van de agricultuur in een Russisch gebied) en Pozyvnye R1NN (over een radiostation in hetzelfde gebied). In beide films zie ik Sokurov al experimenteren met camera standpunten en dat maakt vooral het eerste filmpje vrij interessant. Verder zijn de films vrij standaard en daardoor ook enigszins saai.

Samye zemnye zaboty (1974): 2.5*

Pozyvnye R1NN (1975): 1.5*

Dat de films niet altijd even goed boeide kan ik inkomen, maar standaard?

Tot nu toe gezien:

Odinokij Golos Cheloveka (4,0*)

Elegiya Dorogi (3,0*)

Gepland voor mei bij de lieve mensen van Artificial Eye (uitstel voorbehouden dus): Een Sokurov-box met Spasi i Sokhrani (1989) , Krug Vtoroj (1990) en Elegiya zhizni. Rostropovich. Vishnevskaya. (2006) - IMDb .

Verplichte koop voor me. En hopen dat er meer in zit. AE geeft nog al eens boxjes in series uit (Satjayit Ray, Agnes Varda, Theo Angelopouos enz.)

zeker, fingers crossed, want dit zijn nog niet bepaald de bekende meesterwerken die nog ontbreken op dvd... maar zeer goed nieuws!!!

Merkwaardige combi van Spasi en Krug. Nu niet direct themAtisch verwante films binnen Sokurovs oeuvre. Had eerder Spasi met Kamen' en Tikhiye verwacht. Maar goed. Hopen dat ze ook los komen, om nu twee keer Krug te hebben....

Zelden een regisseur meegemaakt waar ik zo'n tegenstrijdige gevoelens en gedachten over heb. Het is vooral zijn humor / absurdisme die me tegenstaat. Misschien iets voor dit topic?

--. Dni Zatmeniya / The Days of Eclipse (****)

--. Krug Vtoroj / The Second Circle ( - )

--. Tikhiye Stranitsy . Whispering Pages ( - )

--. Dukhovnye Golosa. Iz Dnevnikov Voyny. Povestvovanie v Pyati Chastyakh / Spiritual Voices (****)

--. Povinnost / Confession (***½)

--. Molokh / Moloch (½)

--. Russkiy Kovcheg / Russian Ark (****)

--. Solntse / The Sun (**)

--. Aleksandra (***½)

--. Chitaem 'Blokadnuyu Knigu' / Reading Book of Blockade (½)

--. Faust (*)

Mother and Son, A Humble Life en Father and Son heb ik nog op DVD liggen.

humor en absurdisme?

het wordt hier echt steeds gekker.

Heb alleen Russian Ark en Aleksandra gezien, maar ik vond Aleksandra wel degelijk grappig en absurd.

Probeer dat maar eens een fanboy aan het verstand te brengen ...

Er komen wel cynische personages in zijn film voor die heel soms neigen naar zwarte humor, bijvoorbeeld de gids van Russian Ark inderdaad, maar absurdistische humor is nou niet meteen een kenmerk van Sokurovs films dat ik zou noemen om ze omschrijven.

Maar Sokurov verwerkt dan ook subtiel (?) verschillende soorten humor in zijn fictieve werk. Zijn tetralogie vind ik - en sommige critici ook - veelal slapstick en ironisch, Second Circle en Aleksandra op hun beurt weer absurdistisch en Russian Ark is cynisch van aard.

Kan nu dan toch besteld worden (22 oktober release): The Alexander Sokurov Collection DVD | World Cinema | Films by Movie Mail UK - moviemail.com

Kamen op DVD ziet er best mooi uit

Inderdaad, net als Tikhiye Stranitsy (1993) (blu-ray) en Spasi i Sokhrani (1990) (was al op AE uitgegeven), die in dezelfde boxset zitten. Ga Kamen zeker een herkansing geven nu, en erg zin in die andere twee.