2001: A Space Odyssey (1968)

En je hebt al die Kubricks vandaag herkeken?

2001 kun je niet meteen doorgronden. En daarmee doel ik op de film, niet het verhaal. Herhaaldelijk bekijken is de boodschap.

Speciale film. Ik weet niet goed wat ik er van moet vinden. Ik vond hem wel veel te langdradig. Ik vond hem voor die tijd dan weer wel heel goed gemaakt. De muziek paste bij de film voor die tijd. Ik denk in die jaren dat het wel een heel speciale film was voor iedereen. Ik denk toch niet dat ik hem rap zal terug zien. Maar ik ga toch de 2de nog zien om er wat meer over te weten te komen.

Eindelijk was het zover: ,mijn 'eerste keer' 2001: A Space Odyssey. En zoals verwacht, begrijp ik er de ballen niet van. Maar ik kan nu al concluderen dat het een van de meest interessante, baanbrekende en briljante films is aller tijden.

Laten we eerst even het makkelijke gedeelte nemen om te behandelen: visueel is het zijn tijd ver vooruit en adembenemend. Kubrick de visuele en filosofische meester heeft een ongelofelijke setting gecreëerd. Prachtig camerawerk gecombineerd met misschien wel de beste special effects aller tijden (dit is stukken indrukwekkender dan een fantasywereld uit je computer toveren zoals bij moderne blockbusters) houden je aan het beeldscherm gekluisterd gedurende de bijna tweeënhalf uur. Ik werd volop gewaarschuwd dat 2001 ongelofelijk traag en saai zou zijn maar daar merkte ik niets van. Ok, zo nu en dan mocht het van mij ook wel wat sneller maar me vervelen heb ik absoluut niet gedaan. De muziek zorgde vaak voor een beklemmende sfeer en was niet altijd prettig (nu heb ik het natuurlijk niet over de maintheme Also Sprach Zarachustra). Het laatste halfuur raakte ik de film kwijt in übervaagheid, maar daar zal Kubrick ook wel zijn ideeën bij hebben gehad. Ontzettend lastig allemaal, maar genoeg stof tot nadenken voor de rest van je leven.

Dan nu het lastige gedeelte. Ik zie het als een verhaal over de evolutie van de mens. Na de eerste stappen naar het gebruik van voorwerpen, beginnen onze voorouders te veranderen. Door de tijd heen zijn mensen hun emoties kwijtgeraakt en puur mechanisch en rationeel geworden, maar ze hebben nog wel enkele oude instincten. Door de afhankelijkheid van machines worden wij minder mens en de computers slimmer dan wij en in het doemscenario... menselijk (in de zin van zelfnadenkend). Hetgeen dat overal overeenkomt is het overlevingsinstinct, waardoor evolutionaire stappen worden gemaakt en de reden voor de strijd tussen mens en machine. De valkuil is de zoektocht naar perfectie, het begrijpen van het universum. Hierdoor kunnen wij mensen niet genoegen nemen met de wereld die wij zijn leren te begrijpen: de planeet aarde, maar duiken wij het diepe universum in waar wij niet alles onder controle hebben. We bouwen computers om alles perfect te regelen, maar ook die faalt. De computer heeft onderhand menselijke eigenschappen gekregen en door het streven naar perfectie en het overlevingsinstinct, voelt hij zich bedreigd door de mens. In het laatste halfuur wordt op een zeer eigenaardige en onmogelijke manier een nieuwe evolutionaire stap laten zien; de mens heeft controle over de aarde gekregen en wordt nu een nieuw wezen die alles opnieuw moet leren in de ruimte: het eerste starchild is geboren. Voor mij is het grootste probleem de onaardse monoliet. Deze lijkt telkens essentieel te zijn maar ik kan het niet vatten en vind het jammer dat buitenaardse intellegentie een rol moeten spelen in zo'n prachtig verhaal over de evolutie van de mens. Maar misschien staat het wel symbool voor iets heel anders; misschien staat het wel voor het 'hogere', iets wat wij niet kunnen vatten maar proberen te snappen. Niet voor niets evolueren we steeds wanneer we het onbekende ding zien; het is een inspiratiebron.

(ik heb uiteraard het een en ander gelezen over de film voor ik zelf aan een bescheiden interpretatietje waag)

Herzieningen zullen ongetwijfeld komen, en ideëen zullen komen, ik zal meerdere interpretaties lezen maar het blijft waarschijnlijk een van de grootste mysteries van onze beschaving, maar twee dingen staan vast: Stanley Kubrick is een genie en 2001: A Space Odyssey is een filmwonder.

4,5* (ik weet bijna wel zeker dat het later een 5,0* gaat worden)

Kubrick 2001: The space odyssey explained - kubrick2001.com

Die chevy stuurde heb ik idd ook gekeken en helderde het een en ander op maar nog lang niet alles. Zometeen maar even kijken naar jouw link, goongumpa. Maar nu eerst ontbijten.

Voordat ik in slaap viel dacht ik nog na over de film en heb het tweede stuk van m'n recensie aangevuld/veranderd. De punten die ik eerst moeilijk vond heb ik nu min of meer ingevuld.

Is het niet leuker om zelf op ontdekkingstocht te gaan? Om zelf een beeld te vormen? Waarom een handleiding zoeken als je ziet dat de film zichzelf weigert uit te leggen? Dat gaat in tegen de bedoeling, als je het mij vraagt.

....

Goed punt, maar een "handleiding" zou ik het niet noemen. In deze film zit zoveel, in dat essay worden alleen het plot en bepaalde symbolen uitgelegd. Als hij er "de ballen niet van begrijpt", kan dat hem helpen om bepaalde elementen van de film in te zien.

Daarna kan je de film nog altijd opnieuw kijken, de audiovisuele trip opnieuw te beleven, en 100 nieuwe dingen ontdekken die niet in dat essay stonden.

Maar goed, dat moet iedereen voor zichzelf beslissen.

Ja, misschien was de ballen er niet van begrijpen zwaar uitgedrukt, het was vooral het laatste halfuur waar ik met een groot vraagteken boven mijn hoofd zat. Maar ik heb nu wel een idee hoe het ongeveer in elkaar zou kunnen zitten (lees tweede gedeelte van m'n bericht). AC1 heeft natuurlijk gelijk, en ik laat me ook niet alles voorkauwen, maar ik vind Kubrick toch wel veel eisen van z'n publiek. We hebben niet allemaal zo'n briljante geest als hij.

Je kunt ook niet van iedereen verwachten dat men bij de eerste kijkbeurt zoveel informatie verwerkt. Zoals je zelf aangeeft, is de grote lijn opzoeken niet erg, omdat er bij elke kijkbeurt weer genoeg nieuwe dingen zijn te ontdekken. En bepaalde dingen zullen nooit echt ontdekt worden, omdat er veel ogen en haken aan zitten.

Heeft iemand deze film de eerste keer helemaal begrepen eigenlijk? Ik geloof dat ik nog redelijk ver ben gekomen...

Nee, totaal niet eigenlijk . Maar dat maakte me verder ook weinig uit. Het ging me alleen net iets te traag af. Verder ziet het er prachtig uit.

Vorig jaar eens opgenomen op TCM, omdat ik de film in veel top-lijsten zag zijn, waaronder die van IMDB. Dus wou ik hem wel eens keertje bekijke

achteraf bekeken...langs ene kant vond ik het een vrij langdradige film, zeker het laatste stukje moest ik echt mijn aandacht er proberen bij te houden, maar dat lukte niet echt. Dus werd het maar op automatische piloot en liet ik het maar allemaal over mij heen gaan. Het is een speciale film wel, die ik met momenten, totaal niet snap...en toch vind ik hem niet zooooo mega slecht...

denk gewoon dat het mijn ding niet is.

De film onlangs op Blu-ray aangeschaft. Ik moet erkennen, wat een genot om de film in Hi-Def op deze wijze te kunnen aanschouwen.

Prachtige, sfeervolle film.

Boeiende uitleg, met name omdat ik zelf met een Heideggeriaanse verklaring in m'n hoofd zat. Heidegger heeft het in z'n latere werk over het 'Gestel' (of was het 'Bestel'?), waarin hij uitlegt dat de techniek en technische vooruitgang allemaal wel heel mooi is, maar dat we niet onze menselijke waardigheid en controle erover moeten verliezen (hetgeen feitelijk al in de eerste wereldoorlog gebeurt is, toen we elkaar met machinegeweren neermaaiden). Enfin, zo'n parallel trok ik met HAL en de menselijke drang om het oermysterie te willen begrijpen (wat geniaal gesymboliseerd is in de monolithen). Heidegger waarschuwt voor een nihilisme en verveling, mochten we ooit het oermysterie kunnen oplossen. Doch, leuk en aardig, m'n theorietje, tot ik bij de aftiteling weer geattendeerd werd op het feit dat het nummer van Strauss 'Althus Spoke Zarathustra' heette. Een verwijzing met Nietzsche die niet te ontkennen valt. Het aangehaalde stuk van IMDB maakt de theorie vervolgens helemaal af.

Interessant. Alleen kan iemand duidelijkheid verschaffen over het volgende:

Ik denk dat het slaat op enkele gebeurtenissen die in alle drie de delen terugkomen in de film, zoals de monoliet en de dood (in het eerste deel de aap die zijn soortgenoot vermoordt, in het tweede deel de dood van HAL en in het derde deel de dood van de astronaut).

@ THE eye. Eind april heb ik wat gepost over Nietzsche in de film, dus als je daar wat meer van wil weten raad ik die zeer aan.

Waar is de muziek??

Ik had hier zo veel van verwacht.. en het is gewoon... niks. Je kunt het zo mooi aanprijzen als je wilt, maar ik vond er echt maar weinig aan. Het verloopt veel te traag allemaal en de muziek ontbreekt in een groot deel van de film, erg vreemd ( bijvoorbeeld wanneer Frank Poole wegzweeft, daar had echt wel wat onder gemogen. Terwijl de muziek van ervoor juist overmatig aanwezig is, echt ergelijk.
Het begon nog aardig, met de plaatjes en de apen ( ook al was de pret er deels af nadat ik realiseerde dat er natuurlijk gewoon mensen onderzaten ).

Het acteerwerk is ook niet echt klasse te noemen. De scene waarin ze in dat compartiment zitten (om het zo even te noemen): 'Do you really think that?'.. 'Yes'.. 'Oh'..'You?' 'I don't know'. En dan nog met wat stalen gezichten erbij ook. Ook de rest is erg emotieloos gespeeld.

Dan krijgt Bowman nog een hele reeks animatiebeelden te zien wat veel en veel te lang duurt en die je net zo goed windows media player ( en andere programma's ) kunt afspelen. Dat was verre van spannend of fascinerend.

Ook aan dat gehijg van Bowman wat maar niet ophield begon ik me langzaam te ergeren. Er is opzich niets mis mee dat ze dat ademen laten horen, want het brengt je wat 'dichter bij de situatie' maar dat duurt ook gewoon veel te lang. Ook sommige handelingen mochten ze wel cutten, bijvoorbeeld in de kamer op het laatst. De man draait om en gaat weer naar zijn tafel ( ik dacht echt: nee he, moet er echt heel die afstand getoont worden, daar gaan we weer... )
Ook de verschillende alarms die ertussendoor komen piepte alleen maar in m'n oren en waren irritant.

Het beste in zijn totaal vond ik toch de stem van Hal, en het gesprek tussen Bowman en Hal. Daar heb ik nog flink om moeten lachen, samen met andere in de bioscoop. Man wat was dat, ik hoop niet dat het sirieus moest overkomen.
Verder is het idee wel goed, voor het jaar 1968, 1 jaar voordat Armstrong er arriveerde. En de eindscene met het reusachtige schepsel ziet er wel leuk uit.

Jammer maar helaas, ik laat het bij één keer.

Volgens mij is de muziek best wel prominent aanwezig in 2001 hoor.

Op de verkeerde plekken ja... het lag toch niet aan de audio in de zaal? Vele belangrijke scenes waren gewoon stil, niets, noppes. ( bijvoorbeeld wanneer Bowman zijn collega probeert op te vangen met de grijparmen: Er zit geluid bij Bouwman, en bij zwevende Poole is het stil )

Chevy had al een stukje gequote boven aan de pagina, ben het er wel mee eens.

Soms zegt stilte zoveel meer dan een (muziek)score.

Het is wel een enorm risico wat ze nemen. Bij mij ( en ik denk bij vele anderen, want ik hoorde sommige mensen zuchten en bewegen ) had het geen positief effect.

Ik snap het idee, maar dan had er een betere opbouw moeten zijn... nu was het een beetje leeg.

Tsjah, je hebt de film dus in een bios gezien of zo? Vraag me af wat voor publiek er allemaal zit, van dat volk dat Inception allemaal geweldig ingewikkeld vindt en zo? 2001 ligt wel vele malen hoger qua niveau. Denk dat dat ook de reden is waarom mensen allemaal zo zaten te kuchen en weet ik veel wat. Ik had in mn eentje al moeite om een aantal dingen te volgen, moet je vooral in een zaal vol mensen kijken. Zou mijn kijkervaring bij 2001 in ieder geval niet verbeteren kan ik je op voorhand zeggen.

Die leegheid hoort er trouwens ook te zijn, het is geen film wat uitblinkt in het tonen van gevoelens. Weer is die quote van toepassing op jouw opmerking

Ik ken die bezoekers niet, maar ik ga uit van gemiddelde kijkers. De muziek dus. Ik denk dat er een beter resultaat geboekt was als er gewoon iets onder gezet was.

Bij mij heeft dit experiment in ieder geval niet gewerkt. Al ben ik dan kortzichtig of wat dan ook, so be it.

In de ruimte is het toch ook stil?