Stalker (1979)

Geinig Altijd een fan van Hawtin's werk geweest, volg hem de laatste tijd niet meer zo. Toch dit dvdtje maar eens kijken dan.

Dit was mijn 4de tarkovsky film, na Ivan's childhood, andrey roeblev en offret. En deze beviel me veel meer dan de voorgaande. Bij deze film kon ik me meer inleven met het hoofdpersonage stalker wat ik bij de andere films tot nu toe wat miste.

Ook heeft deze film een schitterende soundtrack(ook bevremende geluiden) en bij momenten een surrealistische sfeer(het café, het huis). Verder is het visueel weer een pareltje.

Ik hou het voorlopig bij een 4,5* maar deze zou later nog wel naar de volle 5 kunnen gaan.

Deze film heeft voor mij alles om een vijf-sterrenfilm te zijn, maar krijgt dat toch net niet.

Het begin is ongelofelijk goed, de gedekte bruintinten
zorgen voor een onaardse sfeer zoals ik dat nog nooit eerder heb gezien. Hoogtepunt de scene op de lorrie met de hoofden tegen een onscherpe achtergrond, eindeloos mooi. Ook tijdens het vervolg, in de Zone, druipt de sfeer van het scherm. Zonder twijfel is dat een van de sterkste aspecten van de film. De dromerige opname van de bodem van het beekje is bijvoorbeeld eveneens fantastisch.

Stalker krijgt pas een enorme diepgang als de drie hoofdpersonen liggen uit te rusten en de gids ineens de bijbeltekst over de Emmaus-gangers aanhaalt. Zoals Mithrandil ook al aangaf is dit cruciaal. Voor mij kwam de film in een heel ander licht te staan: stalker identificeert zichzelf expliciet met Jezus Christus. Dat de schrijver (doornenkroon) daar vervolgens de spot mee drijft doet er niets aan af. Dat is juist het hele probleem, niemand gelooft er meer in, niemand gelooft meer in de weg die stalker wijst (of is). 'Het belangrijkste wat je moet doen is geloven'. Net als Jezus wordt stalker echter bespot, vernedert en afgewezen.
Hoe ik de mythische figuur 'Stekelvarken' hierin moet plaatsen weet ik niet. Aan de ene kant heeft hij trekjes van Kain, die zijn broer Abel vermoorde. Aan de andere kant wijst zijn verraad voor geld sterk naar Judas.
Een ander religieuze motief is het deuntje dat de Schrijver in het begin van de Zone fluit, afkomstig uit de Matteus-passion, het lijdensverhaal van Jezus op muziek gezet door J.S. Bach. Ik weet helaas niet welk fragment het is, wellicht zit daar nog een betekenis in.

Tegelijk vormt deze inhoud ook een beetje mijn bezwaar tegen de film. Ik kan de figuur die Tarkovsky voorschotelt als messias op bepaalde punten niet rijmen met de bijbelse Jezus. Maar misschien zoek ik er dan teveel in.

Inhoud, sfeer, prachtige beelden, zoals gezegd: deze film heeft alles wat film voor mij moet hebben. Maar het is het net niet, helaas. Misschien vanwege de inhoud, misschien vanwege de lengte, misschien wel vanwege de vele spelfouten in de ondertiteling.
Duidelijk is in ieder geval dat ik deze film nog eens moet herzien. 4,5*

Mooie hypnotiserende film. De scene door Mithrandil en eRCee aangehaald was een hoogtepunt in de film. 4*

Ik ben eigenlijk wel benieuwd hoe anderen daar over denken. Wat mij betreft is het erg opvallend dat er in 10 pagina's van dit topic amper over de religieuze lading van de film is gerept. Misschien heeft deze scene voor christenen veel meer betekenis dan voor niet-gelovigen?

Ik zie absoluut NIETS christelijks in Stalker (behalve wat vage aanwijzingen, die naar een ander referentiekader verwijzen).

Dat is wellicht de ruimte voor interpretatie die Tarkovsky aan de kijker laat. Je kunt de geroemde scene namelijk op verschillende manieren aanschouwen.

Ik heb wel het gevoel dat er in Stalker aanwijzingen naar de bijbel liggen. Het voelt allemaal erg religieus aan, maar blijft heel vrij voor eigen interpretatie.

Hoe aanschouw jij de Emmaus-scene dan?

Als een poging om de gids te beledigen, en als uiting van persoonlijke frustraties.

(hoewel je er "meer" achter kunt zoeken, en misschien gaat dat in het onderbewustzijn ook wel zo, want ik vind het meer een sneer naar religies, zo van, van religies moeten we het helemaal NIET hebben)

Nu heb je het denk ik over een andere scene. Wellicht het moment met de doornenkroon. Wat ik echter bedoel is een gebeurtenis die eerder plaatsvindt: de drie liggen te rusten, de Schrijver en de wetenschapper voeren een intellectueel gesprek over de zin van het leven en dan citeert Stalker (of een voice-over) de tekst over de Emmausgangers. Hierin gaat het over twee discipelen van Jezus die na zijn dood naar huis reizen. Ze ontmoeten dan de opgestane Jezus zonder Hem te herkennen, terwijl Hij hun alles gaat uitleggen. 'Maar hun ogen waren bevangen, zodat zij Hem niet herkenden' (Luc. 24:16). Veelzeggend is ook de volgende take, door het beekje, waarbij een afbeelding van Jezus onder het wateroppervlak ligt. Dit zet voor mij de figuur Stalker en daarmee de hele film in een ander daglicht.

De film legt toch ook de sympathie bij Stalker, die sterk verbonden is met religie, niet bij de andere twee personages. Ik denk daarbij onder andere aan het einde.

Misschien heeft christelijke lading in deze film ook wel heel veel te maken met de kijker zelf. Of misschien kun je dat ook wel breder zien: de bagage van de kijker bepaalt de interpretatie van de film.

Tuurlijk. Maar het is niet zo dat je er iets uithaalt wat er niet in zit. De film zit wel degelijk vol met religieuze motieven, zonder dat ik overigens weet wat Tarkovsky nu precies wil zeggen.

Tarkovski is meester van de de lange indringende shots en de psychologische aanpak, maar dan in poetisch-filmische zin. Absolute kunst en een bijzondere ervaring.

De beelden zijn mooi en langzaam wordt je kijkintensiteit tot het extreme opgerekt. Als je echt hebt gekeken ben je in een andere toestand en kijk je echt anders om je heen. Dus niet bellen, heen en weer lopen naar de koelkast terwijl de film doorloopt.

Helaas was de DVD-transfer van Moskwood niet al te best (vooral in het begin met het bed in de kamer zitten er rare bewegingen waarbij het bed staat te te pixelspringen voor de achtergrond). Helemaal idioot is de toegevoegde soundtrack met extra geluiden ed. Waarom moet dat allemaal, het gaat tenkoste van de beeldkwaliteit!

Het is echt jammer dat dit soort schatten zo moeilijk bij de mensen komen en dat we zo lang moet wachten tot het binnen handbereik komt. We zullen het ermee moeten doen.

ik heb hem zo een tweetal weken geleden gezien onder invloed van alcohol + samen met mijn vriendin..kan me van de film dus nog nauwelijks iets herrineren ..ik weet alleen nog dat ik hem goed vond..

zal hem een van de dagen wel herzien

wat een wazige film. Hier heb ik lang op gewacht maar of het ook aan mijn verwachtingen voldoet?? Misschien nog maar eens kijken

Ik moet toegeven dat ik na het bekijken van deze film enorm verward ben. Dit is de derde film dat'k nu van Tarkovski bekeken heb (De jeugd van Yvan, Andrey Rublyov en nu stalker).

Nog steeds ben'k erg verbaasd door zijn prachtige beelden en filmtechnieken. Zoals eRCee al eerder vermeldde: 'hoogtepunt de scene op de lorrie met de hoofden tegen een onscherpe achtergrond...' Ook in de film andrey rublyov maakt hij gebruik van deze techniek, een techniek waar ik nog steeds van in de wolken ben (als andrey over het water vaart). Ik heb maar enkele religieuze aspecten opgemerkt; de scene waarin Stalker een doornen kroon draagt, als stalker in bed ligt en erg teleurgesteld is in zijn medemens (hij praat over lijden en hoop en ...), ...

Ik vond het een erg mooie film maar ben nog steeds erg in de war. Er zijn zoveel scènes die ik niet begrepen heb.

Bv. helemaal op het einde, als " 't aapje " haar boek sluit, het hoofd op tafel legt en ... de glazen doet bewegen?

Een ander voorbeeld is de scène in het huis, de telefoon rinkelt, Stalker neemt op en zegt: 'neen, dit is helemaal niet normaal...' Had de film nood aan enige humor of zat er ook echt een betekenis achter?

Hemeltje, kan iemand me helpen?

Het gaat niet om het begrijpen maar om het voelen en ervaren bij de cinema van Tarkovsky. Zoeken naar voorgekauwde parallellen op internet heeft verder weinig zin omdat Tarkovsky naar eigen zeggen geen gebruik maakte van symbolen (dus met een expliciete link of betekenis) maar van 'images', plaatjes die gevoelens oproepen bij ons, plaatjes die ons doen graven in ons eigen bewustzijn. Bijvoorbeeld die scene op het eind met 'aapje' en de bewegende glazen/flessen. Er is geen eenduidige verklaring voor wat we zien, want Tarkovsky laat ons zelf voelen en denken over die scene. Is het telekynese? Of is het die trein die langs raast en de glazen doet bewegen? Of is het een andere kracht die we niet kunnen bevatten? Is het energie? Is het god? Tarkovsky laat de mensen graven in hun mens-zijn, in hun spiritualiteit.

Ik zie ook al dat mensen Kain en Abel en zelfs Judas gaan linken met dat hele 'stekelvarken'-figuur; waarom toch? Volgens mij doet die scene enkel wat Tarkovsky met alle andere scenes in de film ook doet: ons laten graven naar de kern van ons mens-zijn. Zelf denk ik dat ik in mijn leven goed gezocht heb naar de kern van mijn bestaan. Misschien is 'liefde' een levensdoel voor mij'. Ik kan naar die zone afreizen, die kamer binnengaan met het volste vertrouwen dat de kamer me zal 'belonen' met een zachte blonde vrouw die van films houdt en patsboem: in plaats daarvan krijg ik alleenheerschapij in een geweldadige dictatuur. Blijkbaar had ik toch nog niet genoeg gezocht naar de kern van mijn ik-zijn. Vooral de duistere kanten van mijn onderbewuste verlangens kende ik dus niet; macht

Zo zie en voel ik die 'stekelvarken'-scene.

Tarkovsky plaatst een doornenkroon in 1 van zijn images en wij, het publiek leggen meteen de connectie met Jezus. Maar betekent dat dan vanzelfsprekend dat Tarkovsky ons een Jezusvergelijking wilde opleggen met Stalker? Nee. Hij wilde ons ook niet tonen dat wij het milieu vervuilen met dat befaamde trackingshot over dat water met al die menselijke produkten erin. Daar ben ik van overtuigd. Tarkovsky lijkt ons na te laten willen laten denken over onszelf. Bijbelcitaten en de poezie van zijn vader begeleiden ons enkel in de tocht door ons onderbewustzijn.

De verklaring voor het bijbelcitaat dat ercee opmerkte lijkt me dan ook geen Jezus-parallel van Tarkovsky's zijde. Mijn eigen verklaring is simpeler; de fictieve persoon 'stalker' trekt juist vergelijkingen tussen hemzelf en Jezus. In een droom zelfs denk ik; de Stalker slaapt.

Bovendien heb ik ooit gelezen dat Tarkovsky eigenlijk nog een deel 2 wilde maken. Daarin wilde hij aantonen dat het ver doorgevoerde idealisme van de stalker ook wel eens kon overgaan in het 'opdringen van idealisme'; een soort waarschuwing voor dictatuur. Dan zou de Jezusvergelijking totaal aan diggelen liggen lijkt me.

Tarkovsky was gek van Bach, met name de Mattheus-Passion en leende fragmenten uit dat stuk voor een aantal van zijn films, niet enkel Stalker. Ik zie er verder dus geen betekenis in.

Onbegrijpelijk. Twee mensen discussieren met elkaar over het leven maar komen geen steek verder. Over/door hun gids wordt geciteerd uit de bijbel, een gedeelte van de tekst over de Emmausgangers (Luc. 24:13-18). En verrek, dat gaat ook over drie mannen waarvan er twee discussieren maar die toch ziende blind zijn. En over een derde figuur die hen de ogen wil openen:

Hier wordt hoe dan ook een verband geschetst tussen Jezus en Stalker. Misschien door hemzelf, misschien in een droom maar dat doet niets aan het verband af. Dat doet ook niets af aan het feit dat de rest van de film in een heel ander daglicht komt te staan. De andere religieuze verwijzingen ondersteunen dat alleen maar (dat Tarkovsky vaker Bach gebruikt wil toch niet zeggen dat het geen betekenis heeft, integendeel zou ik zeggen).
Verder zeg ik niet dat Tarkovsky echt de bijbelse Jezus in beeld brengt. Of dat hij een christelijke film heeft gemaakt. Sterker, ik vind zijn Stalker-interpretatie van Jezus erg lastig te duiden. Maar dat hij er die lading aan geeft, dat staat voor mij vast. Zie ook het 'bovennatuurlijke' einde.

"Bijvoorbeeld die scene op het eind met 'aapje' en de bewegende glazen/flessen. Er is geen eenduidige verklaring voor wat we zien, want Tarkovsky laat ons zelf voelen en denken over die scene. Is het telekynese? Of is het die trein die langs raast en de glazen doet bewegen? Of is het een andere kracht die we niet kunnen bevatten? Is het energie? Is het god? Tarkovsky laat de mensen graven in hun mens-zijn, in hun spiritualiteit."

Ik vroeg me vooral af 'waarom' hij deze scène gebruikt en helemaal op het einde plaatst.

Ik moet nog een fout van mezelf corrigeren. Het is niet Stalker die de telefoon opneemt, maar de schrijver.

Geen enkel idee. Ik ben niet zo bezig met het 'waarom' eerlijk gezegd. Ik weet alleen dat ik heel veel bij die scene voel. Ook als die aan het begin gezeten had.

Tsja, Tarkovsky was een religieus man. De tekst zal hem zeker aangesproken hebben, de muziek van Bach vond hij fantastisch, maar ik geloof gewoonweg niet dat Tarkovsky dit gebruikte om ons naar een vaststaande betekenis te leiden. Ik heb zijn boek gelezen (Sculpting in Time), veel andere bronnen nagekeken en zover ik weet had de man een gruwelijke hekel aan symbolen en vaststaande interpretaties van zijn werk. Ik zie er enkel een poetische begeleiding in en misschien roept het ooit wat associaties bij me op; maar daar stopt het.

Voor mij dus absoluut niet. Tarkovsky oordeelt niet over wie van de drie (schrijver, stalker, wetenschapper) nu 'Het Licht' ziet. Ik denk dat deze personen juist 3 invalshoeken zijn die verenigd zijn in ieder mens. Ze hebben allemaal gelijk en ongelijk. Tarkovsky zet ons aan het denken maar omlijnt niets. Wat ik ervaar bij zijn films kan ik enkel omschrijven met het vage begrip 'spiritualiteit'.

Bach roept schoonheid bij de man op. Het bracht hem in vervoering, maar dat wil niet zeggen dat Tarkovsky de muziek gebruikte om de film in een omlijnd kader te stellen. Dat is het punt van discussie: ik geloof wel dat bepaalde elementen in de film associaties oproepen, maar ik geloof niet dat Tarkovsky ons in een bepaalde richting tracht te forceren. Daar had ie juist een hekel aan.

Ercee; ik weet niet of je Offret al gezien hebt, maar daar zouden we precies dezelfde discussie kunnen voeren. En daarna zouden we de discussie kunnen verplaatsen naar Pasolini die het stuk van Bach ook voor meerdere films gebruikte (zijn Jezus-verfilming, maar ook Accatone). En die man stond bij veel mensen bekend als een atheist (terwijl ie dat eigenlijk niet is, maar dat is een andere discussie).

Woorden uit een interview met Tarkovsky (bron: nostalghia.com):

I never create allegories. I create my own world. That world does not signify anything unusual. It just exists, it has no other meaning. I think symbol and allegory rob the artist. Creator brings up images which express, reveal life the way it is. They are not Aesop's fables. This manner of working would be too primitive not only for the contemporary art but for art of any era. Artistic image possesses an infinity of meanings just like life carries an infinity of meanings. An image changed into a symbol cannot be analysed. When I create my images I use no symbolism of any kind. I want to create an image, not a symbol. That's why I don't believe in interpretations of supposed meanings of my pictures. I'm not interested in narrow political or social issues. I want to create images that would touch the viewer's soul to some degree. That's why in my films I tell precisely those stories and not the others.

It makes no difference to me how the public receives and interprets my films. I make films in such a way as to create certain spiritual state in the viewer. As a result he cannot remain unchanged after watching the film. But what the viewer thinks about my film's style is unimportant to me. Viewers search for meanings as if this was some sort of a charade. I know of no work of art whose meaning would be clear to the degree demanded by some. When they listen to music, read a novel or watch a play they frequently encounter fragments they don't understand. It's a normal state of the relationship toward a work of art. But when they go to the cinema — they demand complete clarity, total understanding. I am against discrimination in art. Clarity is not most important. The world created by an artist is as complex as the world that surrounds him.

Alleen de beginscene gezien. Maar je punt is duidelijk. Het gefloten deuntje leek mij gewoon een extra motief, temeer daar het niet buiten de film staat (filmmuziek) maar bij een van de personages hoort.

Verhelderende citaten ook, waarvoor dank. Op zich kan ik goed begrijpen dat voor Tarkovsky de interpretatie van de kijker niet zo belangrijk is. Bedenk echter dat mijn visie op de Stalker helemaal niet zo vastomlijnd is. Ik zie drie figuren die bepaalde aspecten van de mens representeren, waarvan er één duidelijke religieuze trekjes heeft. Wat dat vervolgens betekend, dat weet ik niet. En dat is blijkbaar ook niet belangrijk. Maar het lijkt me wel noodzakelijk voor de 'spirituele ervaring' om te zien waar de verschillende personages voor staan, wat de kern van hun wezen is. Alleen zo kan je je laten aanspreken.

Voor Stalker heeft mijn visie tot gevolg dat ik hem niet zie als 'loser', iemand die totaal van de wereld is en ontmaskerd wordt door helder denkende mensen, maar als een onbegrepen figuur die de waarheid kent. Dat is belangrijk voor mijn filmervaring.

Als je het zo stelt dan ben ik het er wel mee eens. En het is ook zo dat mijn gevoelens ook het dichtst liggen bij de stalker, een personage dat op een spirituele zoektocht naar waarheid is. Maar of ie de waarheid ook echt al 'kent' (zoals je in je laatste alinea stelt), dat weet ik niet.

Meesterlijk!!! Echt 1 van de beste films die ik ooit heb gezien. Spiritueel, filosofisch, surrealistisch, en prachtig. Dat is stalker.

5*. En als alles bezonken is zal ik een wat uitgebreidere review schrijven.

Ik deel zowat dezelfde mening als Kiriyama na deze eerste kijkbeurt. In mijn recente post bij Solyaris haalde ik nog aan dat die 1e plaats wel eens voorlopig kon zijn. Ik ging namelijk Stalker kijken, de verwachtingen waren dus torenhoog.

Maar deze werden waargemaakt. Een ongelofelijk goede film die mij aan het denken heeft gezegd. Stalker was een spirituele reis doorheen het onderbewustzijn. Ik moet wel nog alles wat laten bezinken, denk ik. En meerdere kijkbeurten zijn zeker nodig, want de vele filosofieën, denkpistes, symboliek,... hebben een onuitwisbare indruk op mij achtergelaten. Al ik kan nog niet alles plaatsen.

Met zekerheid nu al 5 sterren. Voorlopig nog niet in mijn top-10, al komt die er zeker nog wel in, maar weet nog niet waar. Een 2e viewing zal duidelijkheid brengen. De kans is groot dat ie op 1 of 2 komt.

In enkele dagen tijd is mijn kijk op films grondig veranderd. En dat komt door één man: Tarkovsky, een genie.

Amen

Heb net deze film gezien, en ik weet niet goed wat ik ervan vind. Ik heb met name genoten van de originaliteit: een mysterieuze 'zone', de tocht erdoorheen, de surrealiteit en grauwheid die het geheel omgeven. Ik vond de traagheid prettig, maar de NL DVD laat de ondertitels té snel verdwijnen bij die snelpratende russen, waardoor de hypnotische traagheid nogal eens verstoord werd door terugspoelen. De soms moeilijke discussies (en irritante vertaling ervan) hielpen daar zeker niet bij mee, hoewel ze in essentie interessant zijn. Ook viel me op dat de gesprekken niet samen liepen met de mondbewegingen van de acteurs (leek wel ge-dubbed!). Daarbij begonnen sommige gesprekken terwijl de acteurs niet met hun gezicht goed in beeld waren, en dan is lastig te volgen wie wat zegt aangezien de russische monotone stemmen nogal op elkaar lijken. Al met al veel belemmeringen ervaren op de toegankelijkheid van de taal/vertaling.

Ik snap wat zo mooi aan deze film wordt gevonden, maar de taalbarriere en de falende ondertiteling zorgen voor een beperkt mogelijke inleving. De film laat prachtige beelden zien, en geeft je de ruimte zelf na te denken, maar de plotselinge gesprekken storen soms doordat het terugspoelen geblazen is om sommige discussies goed te volgen. Maar misschien moet ik niet proberen alles te 'zien' tijdens de eerste view.

Erg vermaakt heb ik me met de inventieve manier waarop de zone werd betreden met de jeep. Maar ook de rest van de film was nooit saai, gewoon lastig te volgen voor me.

Wat de betekenis van de film sluit ik me na de eerste viewing aan bij Redlop:

2,5* met name door de niet optimale beleving, voor de rest zeker een heel bijzondere film!