There Will Be Blood (2007)

....en de rest van de wereld...

Daar heb ik dan geen problemen mee. Het betekent dat iedereen kan worden misleid, zelfs iemand die iedereen en alles wantrouwd. Life is full of inconsistencies.

Eli is inderdaad niet erg uitgelicht maar dat deed voor mij geen afbreuk aan de totale kijkervaring. Film is toch meer dan karakters en acteren. Plus, ik heb de indruk dat PTA zijn karakters graag in het duister wil houden.

Viel me eerlijk gezegd niet tegen. Vaak vind ik dit soort films waarin personen op weinig koosjere wijze stinkend rijk worden helemaal niks. There Will Be Blood bevat wel een flink aantal van de ingrediënten waar ik op afknap, maar wist wonderwel mijn aandacht vast te houden. Daniel is een klootzak eersteklas, maar is aanvankelijk wat lastig te peilen. Godzijdank ontbreekt het element van de (georganiseerde) misdaad. Scheelt weer een bak clichés en een ongetwijfeld gewelddadig einde aan het leven van de hoofdpersoon. Niet dat het olieboren aan de westkust van de Verenigde Staten van ruim een eeuw geleden me echt kan boeien, maar qua onderwerpen kan je het slechter treffen.

Ik vind het vooral een kijkbare film die verder weinig memorabels in zich heeft. Ik kan maar niet begrijpen waarom dit soort films zo mateloos populair zijn. Er is geen sterk verhaal aanwezig, de personages zijn niet bijster interessant (al vind ik het acteerwerk wel sterk). Sommige scenes (zoals in de kerk) zijn best leuk om te zien. Het beste aan de film vind ik de relatie tussen vader en zoon, zeker wanneer deze tot een climax komt, omdat dan de ware aard van Daniel naar boven komt. Alleen hoeft zoiets van mij geen 158 minuten te duren.

Ik denk dat de meeste mensen eerder zoals jij reageren en dan mag de film nog van geluk spreken. "Mateloos populair" is voorbehouden voor Nolans, Marvels en Camerons van deze wereld ...

Waarom sommige dit toch wel goed vinden? Ik kan niet voor iedereen spreken maar volgens mij heeft het veel te maken met de manier waarop het wordt verteld. Je kijkt naar een PTA film en dat heeft een attitude, aanpak en smaak dat je op een ander niet zo gauw zal vinden. Waarom kijk je naar een Kubrick film? Same thing! De thema's (hebzucht en blinde ambitie) op zich zijn ook niet mis. De ene lust het alsof hij in geen drie dagen heeft gegeten. De andere spuwt het uit alsof het bedorven is. Jouw 'in-between' houding is komt minder vaak voor, denk ik.

Deze film is anders populair dan een the dark knight of een Iron Man, (ik denk toch dat je makkelijker kan vergelijken met the shawshank redemption, the godfather of the green mile) maar toch staat deze film in de imdb top 250. Hier op mm scheelt het maar drie honderdsten. Ik denk dat je de populariteit van deze film niet moet onderschatten.

Hoe kom je erbij dat deze film populairder zou zijn dan The Dark Knight of Iron Man? Die films hebben 10-20 keer meer bezoekers getrokken.

Hij wordt hoger beoordeeld, maar dat komt omdat dit filmkunst is en niet enkel populair entertainment. Verder zo'n beetje het tegenovergestelde van SSR, waar de hoofdpersoon juist 110% likeble is. Bovendien is dat een simpel verhaaltje, maar wordt hier de ziel van de USA blootgelegd. De tweestrijd tussen de peilers godsdienst en kapitalisme waar het land op gebouwd is.

Krijg vooral het idee, dat het verhaal achter het verhaal je totaal niet is opgevallen. En als je weinig memorables gezien hebt, heb je erg weinig gevoel voor de cinematografie. Het spel met licht en donker is subliem en de scene met de ontploffing van de bron is grootse Cinema. En dan heb ik het nog niet eens over de acteerprestaties.

Ik zeg toch ook niet dat deze film populairder is dan de andere genoemde films? Ik zie heus wel in dat There Will Be Blood een ander (en kleiner) publiek trekt. Toch is er wel een duidelijke doelgroep dat kickt op dit soort films. Ik had eigenlijk de wat bekendere mafiafilms willen noemen. Daar valt TWBB ook wat makkelijker mee te vergelijken.

Wel een beetje cru om te zeggen dat deze film de ziel van de Verenigde Staten blootlegt. Alsof heel het land vol gehaaide zakenmannen zit.

Ik doel erop dat de usa gebouwd is op het kapitalisme en het geloof. Je ziet toch hoe de dorpelingen gedwongen worden aan beide mee te doen anders hoor je er niet bij. Zelfs Plainfield moet meedoen aan de kermis van Eli. Dus ja (de machtshebbers in) Amerika bestaat uit gelovigen die het kapitalisme omhelzen. Zie de Tea Party als kenmerkend uitvloeisel.

Ook deze vergelijking doet There will be blood naar mijn gevoel schromelijk oneer aan!

Het zijn films die ik stuk voor stuk lage waarderingen heb gegeven, dus dat komt me dan goed uit. Eerlijk gezegd had ik verwacht dat ik deze ook een stevige onvoldoende zou geven.

Kweenie, Ruud. The Master heeft wereldwijd 28 miljoen dollar omgezet. Er is een publiek voor "dit soort films" (gelukkig maar) maar ik kan het niet associëren met "mateloos populair". Ik wou dat het populairder was want zo'n projecten van de grond krijgen is niet evident. Zelfs een Spielberg kan haast geen film gefinancierd krijgen dat niets met monters, aliens of superhelden heeft te maken. Zonder de steun van Brat Pitt had Andrew Dominik The Assassination Of Jesse James niet kunnen maken.

Ik vind het ook een beetje jammer dat een filmfreak zoals jij zich (normaal gezien) ergert aan "dit soort films". Mag er dan geen plaats meer zijn voor cinefiele cinema? Jij had het liever uitgeroeid gezien?

Oh nee, absoluut niet. Ik erger me niet aan dit soort films, ik vind ze over het algemeen niet bijster interessant. Ik misgun in principe niemand zijn of haar plezier. Als jij je ongelooflijk kan vermaken met deze film, kan ik alleen maar blij voor je zijn. Ik heb alleen wel eens het idee dat er veel meelopers zijn die bepaalde films 'leuk' vinden. Vergeet niet dat ik zelf ook geen doorsnee filmsmaak heb. Dat maakt het wat makkelijker om mensen met een eveneens afwijkende smaak te respecteren.

Deze week heb ik There Will Be Blood voor de derde keer gezien. De film van Paul Thomas Anderson is in drie jaar tijd en in drie kijkbeurten gegroeid van een krappe 3,5* tot één van mijn favoriete films van de laatste tien jaar.

De invloed van Stanley Kubricks stijl op deze film is duidelijk merkbaar gedurende de hele film, maar ik vond dat dit met name het geval was in de openingsscène. Er zijn meerdere parallellen te trekken tussen de eerste scène van TWBB en de eerste scène van 2001. Eerst en vooral is de totale afwezigheid van dialoog gedurende het eerste kwartier. Daarnaast is er eenzelfde soort kale, desolate setting, waarbij er vanaf een hoog camerastandpunt wordt ‘neergekeken’ op de personages met af en toe cuts naar een laag camerastandpunt waarbij de acties van de personages een stuk heroïscher lijken. Bovendien lijken beide scènes dezelfde situatie te schetsen. De personages bevinden zich in een situatie van gestokte vooruitgang; het delven van goud brengt grote risico’s met zich mee met een relatief kleine pay-off. Dan komt datgene wat de revolutie inluidt: olie. Waarschijnlijk de belangrijkste drijfveer achter honderd jaar explosieve welvaartsgroei voor de mensheid en, nog belangrijker in deze film, bijna honderd jaar economische dominantie van de Verenigde Staten. En, als je de personages zo bezig ziet vanop een afstandje, doet dat niet denken aan Kubricks apen? In ieder geval, heerlijke scène!

Het zet de toon voor een uitgebreide analyse van de twee instituties die de grootste invloed hebben gehad op de ontwikkeling van het leven in de VS: religie en kapitalisme. Voor mij laat de film vooral zien dat beide systemen grotendeels op dezelfde manier werken. Beiden beloven vrijheid en onafhankelijkheid door diegenen die het desbetreffende systeem volledig omarmen. Kapitalisme belooft rijkdom en macht voor iedereen die er maar hard genoeg voor werkt. We zien Daniel Plainview onder andere onderwijs en goede jobs beloven aan de inwoners van het dorp om hen te overtuigen om voor hem te kiezen. Religie verlossing en vergeving aan iedereen die zijn of haar leven op de ‘correcte’ manier leidt. Eli belooft zieken te genezen door middel van uitdrijvingen. Beide systemen hebben in theorie dus bewonderenswaardige motieven.

Maar van de beloftes van zowel Eli als Daniel komen uiteindelijk weinig in huis. De school komt er niet en de mensen van het dorpen lijken het niet beter hebben dan voor de komst van Plainview. Integendeel, ze zijn verplicht zwaar en gevaarlijk werk uit te voeren terwijl de enige die daadwerkelijk rijker wordt Daniel Plainview zelf is. Niemand wordt beter van de wonderen van Eli en als je je laat overtuigen om lid te worden van zijn kerk krijg je daar voornamelijk (financiële) verplichtingen voor terug. De menselijke imperfecties, de eerder genoemde honger naar vrijheid door macht, corrumperen het systeem en zorgen voor perverse eindresultaten.

Ook de unieke relatie tussen beiden wordt erg goed in beeld gebracht door de film. Sunday en Plainview hebben een hartgrondige hekel aan elkaar, net omdat zij het bedrog van de andere (als enige) doorzien. Ze ‘strijden’ ook om dezelfde mensen, Plainview heeft ze nodig om te werken, Sunday heeft ze nodig in zijn kerk. Dit komt expliciet tot uiting in de scène waarin Eli Daniel aanspreekt over het aantal uren dat ze moeten werken van hem waardoor ze geen tijd meer hebben om naar zijn kerkdiensten te komen. Het valt op dat beide mannen die op zoek zijn naar onafhankelijkheid, uiteindelijk heel afhankelijk zijn van de gewone dorpelingen. De dominantie binnen hun relatie verschuift gedurende film regelmatig, meestal door exterieure zaken. Hier wordt ook een fundament gelegd voor het einde: wanneer Daniel in het nauw gedreven is door de olieontploffing en de gevolgen voor zijn geadopteerde zoon moet Eli het ontgelden.

Naar het einde toe worden de lijnen van de metafoor voor mij een stuk minder duidelijk. Het grote, grauwe en vooral lege huis van Daniel lijkt mij de desillusie van het succes te symboliseren. De bowlingbaan in Plainviews is een geweldige locatie voor het einde. Met name door de absurditeit van die kamer, er zijn drie bowlingbanen terwijl uit alles blijkt dat er nooit vriendschappelijk bezoek is ten huize Plainview. ]Ik kan niet echt beslissen wat de moord op Eli juist betekent. De huidige teloorgang van het christendom, een voorspelling over een toekomstig einde van religie in de VS of eerder een illustratie en waarschuwing dat het kapitalisme gevaarlijk uit de hoek kan komen wanneer het in het nauw gedreven is(hier door de breuk met zijn zoon). De breuk met de zoon vond ik op zich interessanter. De geadopteerde zoon lijkt zijn vader en zijn manier van werken te verachten en besluit voor zichzelf te beginnen. Hij is van plan om het anders aan te pakken dan zijn vader(weliswaar in dezelfde business). Dit zou een metafoor voor de nieuwe generatie kunnen zijn. Zijn intenties zijn goed, maar het is niet duidelijk of hij uiteindelijk ook gaat slagen in zijn opzet. De kans leek mij reëel dat hij uiteindelijk in dezelfde vallen als zijn vader trapt. Misschien is de echte winnaar wel Paul Sunday. Hij probeert het systeem niet te exploiteren of te veranderen maar gewoon te gebruiken om een afzijdig maar zelfstandig bestaan af te dwingen. Het wordt enigszins gesuggereerd dat hij het dichtste bij die gegeerde vrijheid komt.[/spoiler

Nog interessanter dan de symbolische tweestrijd tussen Plainview en Sunday vind ik de invulling van de persoonlijkheden van beide karakters. Plainview wordt hier regelmatig als een monster afgeschilderd, ik ben het daar niet mee eens. Daniel Plainview is volgens mij eerder een extreem tragisch personage. Hij lijkt niet in staat te zijn om een persoonlijke relatie op te bouwen met een andere persoon, laat staan iemand anders dan hemzelf vertrouwen. Vreemd genoeg is de meest volwassen relatie die hij heeft gedurende de film die met zijn jonge zoon tijdens het ‘kwartels jagen’, er lijkt zelfs sprake te zijn van vertrouwen. Maar wanneer het ongeval gebeurt, neemt hij onmiddellijk afstand; hij stuurt H.W. weg naar een school en focust zich op zijn werk. Daniels onvermogen om een persoonlijke relatie te hebben komt echter het meest naar voren in de laatste ontmoeting tussen vader en zoon. Wanneer Daniel zich verraden voelt door iemand moet daar onmiddellijk mee afgerekend worden, “You’re afterbirth”! De manier waarop hij dat blijft herhalen doet mij denken dat hij zichzelf daarvan koste wat kost moet overtuigen. Die scène had dan ook eerder een sneue sfeer dan een gemene sfeer. Dat Daniel op zich wel een connectie wil voelen met mensen blijkt uit de ontmoeting met zijn ‘broer’. Het idee van een natuurlijke connectie met iemand met wie hij zaken gemeen heeft spreekt hem, waardoor hij volledig out-of-character op pad gaat met hem. Het vertrouwen ontploft echter in zijn gezicht, wat naar mijn gevoel het lot van Plainview voor goed bezegelde.

Daartegenover staat de Eli Sunday. Eli belichaamt het idee dat zoveel jonge mensen koesteren, het verlangen om ‘speciaal’ te zijn. Het verlangen om grote dingen te verwezenlijken en het idee daarvoor gekozen te zijn. Het is ironisch dat net datgene hem ondermijnt, Eli is behoorlijk slim en charismatisch. Maar zijn zelfbewustheid is datgene wat hem tegenhoudt om ook daadwerkelijk succesvol te zijn. Waardoor hij uiteindelijk op het, naar zijn normen en waarden, laagst mogelijke punt eindigt: letterlijk en figuurlijk overgeleverd aan de genade van zijn grote vijand.

Het getuigt van de grote klasse van Daniel Day-Lewis dat hij het groteske maar complexe personage zo overtuigend weet neer te zetten. Zeggen dat Paul Dano zich hier tegenover staande weet te houden is dan ook een groot compliment in dit geval. De score van Greenwood was goed, met veel gevoel voor de sfeer van de film en nergens dominant aanwezig. Misschien had het af en toe zelfs iets minder vrijblijvend mogen zijn.

PTA wentelt zich zoals eerder aangehaald in de Kubrickiaanse stijl met veel lange, complex geschoten shots. Die steevast zorgvuldig zijn opgebouwd met een enorm oog voor detail. De typische manier van het vertellen van een verhaal die Anderson vrijwel altijd gebruikt is hier ook aanwezig. Daarbij kiest hij ervoor om slechts fragmenten van het verhaal te tonen aan zijn publiek. Deze fragmenten worden wel zeer gedetailleerd uitgewerkt, waarmee je de rest van het verhaal zelf kan uitwerken. Hierdoor zorgt het een verhaal voor een zeer bevredigende kijkervaring.

Dit alles maakt There Will Be Blood een indrukkende werk over mens en maatschappij waarmee Anderson zich definitief bij de allergrootsten voegt.


4.5*

Heel knappe bespreking, Kosmo, bedankt! Alleen heb je het niet gehad over de titel van de film. Hoe interpreteer jij die?

Bedankt voor het compliment. Ik denk dat in de eerste plaats de ironie van de titel PTA erg aansprak. De titel doet eerder denken aan een slasher. Zo wat alle titels van Anderson lijken een vleugje ironie te hebben.

Daarnaast is het ook een bijzondere grimmige vaststelling, eerder dan een voorspelling. Het einde van de film wordt door de titel als een onvermijdelijke gebeurtenis in de toekomst beschouwd. Wanneer twee persoonlijkheden van dat kaliber clashen zal er (figuurlijk en/of letterlijk) bloed vloeien.

Ben benieuwd naar je recensie bij The Master, Kosmo. Hier valt er in ieder geval geen speld tussen te krijgen.

Mij trof ook de ironische lading, kosmo. Maar kun je dat nog een beetje toelichten?

Ik ben niet zeker dat ik begrijp wat je graag toegelicht wilt zien? De ironie?

De ironische lading zit em voor mij in de associatie van bloed met fysiek geweld dat in de regel ongecontroleerd en onbeheerst is. Dit staat haaks op de sfeer van de die net, buiten enkele uitzonderingen, extreem beheerst is, tot aan het verstikkende toe.

Zoiets?

Inderdaad, kosmo, de titel suggereert iets als: Je zal aan je trekken komen, geweldfilm-liefhebbers: bloed, geweld, sensatie... en dan blijkt dat er eigenlijk geen druppel bloed te zien is, tot in de allerlaatste scène, in een afgelikt-cleane villa-bowlingzaal, in een inderdaad zeer beheerste context...

Goed stuk kosmo, maar doe eens verhogen naar 5,0*. Ik zie geen onvertogen woord en enkel complimenten.

Toen ik mijn tekst nog eens doornam, viel het mij inderdaad ook op dat ik geen kritiekpunten heb. Toch zei mijn gevoel 4.5*, kan dat eigenlijk niet hard maken met argumenten. Misschien bij herziening drie!

@kosmo:

- Waarom oorspronkelijk een "krappe 3.5"? Had je eerst wel meer punten van negatieve kritiek?

- Vreemd dat je de muziek te vrijblijvend vond. Het feit dat het geen typische filmmuziek is maar eerder moderne of eigentijdse klassieke muziek zorgde ervoor dat ik de soundtrack wel dominant vond. Hij viel echt op vanaf de eerste noot.

AC1:

-Toen ik hem de eerste keer zag, onderkende ik de filmische kwaliteiten van TWBB maar vond ik de film te afstandelijk, te weinig meeslepend. De personages leken vreemde beslissingen te nemen en de film was te traag. Nu heeft mijn filmsmaak zich de laatste jaren duidelijk meer ontwikkeld naar dit soort films. De nuance en het oog voor detail in zowel de beelden als de personages vielen mij pas echt op bij herziening. Hierdoor beleefde ik de film bij de herziening(en) een stuk intenser. Je kan eigenlijk stellen dat de evolutie van mijn beoordeling op een goede manier de evolutie van mijn interesse in film weergeeft.

-Ik schrijf toch ook dat ik de muziek goed vind. De score werkte, voor mij, vooral ondersteunend en sfeerversterkend. Het beeld bepaalde de sfeer van de muziek, ik kan me geen scène herinneren waar de muziek de sfeer op het beeld bepaalde. De rol van de muziek vond ik anders dan in bijvoorbeeld Boogie Nights. Met 'soms te vrijblijvend', wou ik aangeven dat daar eventueel wel ruimte voor was binnen het concept van de film. Maar jij vond de muziek wel dominant, lijkt me een kwestie van beleving en smaak.

Nou ja, met "dominant" bedoelde ik alleen maar dat de muziek erg aanwezig was. Inderdaad, het was zeker niet zo dat Greenwood oplegde wat je moest voelen. Jij gebruikt hiervoor het woord 'vrijblijvend' en eigenlijk klopt dat misschien ook wel. Aanvankelijk dacht ik dat je bedoelde dat de muziek niks toevoegde.

Heb de film gezien op een tv schermpje achterin de auto. Lijkt me verstandig dat ik hem dan nog een keer moet herzien.

Vond het wel een mooie film, Daniel day Lewis zet hier wel een hele knappe prestatie neer als plainview, voor wie ik een soort afkeer kreeg. Waar lag het nou uiteindelijk aan dat hij zo gek werd? Dat kreeg ik dan niet helemaal mee..

Ook de Paul Dano vond ik zeer goed spelen.

Wat de titel 'there will be blood betreft' hij verwijst al naar de eindscene. Moet hem nog herzien, dan misschien hoger.

4

Heidense praktijken!

Ha zeker

Een machtige, ambitieuze film over het vroege kapitalisme van de VS, gedragen door een verbluffende prestatie van Day Lewis. Samen met de eindeloze ambitie en technische perfectie van Anderson is dit ook na Magnolia een schot in de roos.

*4,5

Groeit met iedere herziening.

Schitterend portret van een land in "bloei". Voor de Tweede Wereldoorlog was de VS nog een uit de kluiten gewassen ex-kolonie van Engeland die zich van de rest van de wereld had geïsoleerd, maar na 1945 werd het de sterkste natie op aarde. Vast geen toeval dat There Will Be Blood eindigt in het interbellum, vlak voor het land zich aan de wereld zou openbaren.

Anderson laat zien hoe de supermacht zoals we die vandaag de dag kennen zijn vorm heeft gekregen, in een fantastische metaforische vertelling over de strijd van Amerika - het kapitalisme (Plainview) en religie (Sunday) - om het volk.