2001: A Space Odyssey (1968)

Heb deze film weer eens uit de kast gehaald: het is een meesterwerk!

Een van de beste SF-films ooit gemaakt. De muziek past er geweldig bij.

Elke film, maar vooral déze, moet in de context gezien worden ten aanzien van de periode waarin hij verschijnt. 1968 dus. Om de film in 2007 te beoordelen doet geen recht aan de bijzondere kwaliteiten van Kubrick's grootste meesterwerk.

Deze film heb ik zelf ergens in de jaren zeventig in de bioscoop mogen ontdekken. Het was de eerste en enige keer geweest dat een film me totaal overdonderd heeft (die lange beginscene alleen al!). En het was ook de enige film die ik direct daarna nóg een keer in de bioscoop ben gaan zien. De magie was er nog steeds.

Beste film aller tijden.

5*

Ik vond het beeldtechnisch juist super mooi (inderdaad voor die tijd) Maar je proeft gewoon de liefde waarvoor het gemaakt is. Het verhaal daarentegen vond ik dus nogal tegenvallen. Dit soort verhalen zijn gewoon niet aan mij besteed. Bovendien is de film erg langdradig voor niet liefhebbers van dit soort cryptische films.

Er zijn momenteel maar twee films die van mij de hoogst mogelijke beoordeling krijgen, op de eerste plaats Eternal Sunshine of The Spotless Mind, en als tweede deze film, 2001: A Space Odyssey.

Laten we om te beginnen eventjes alle filosofische elementen vergeten, maar vooral concentreren op de werkelijk fantastische en unieke manier waarop de film z'n ideeën presenteert. 2001 mist op DVD gigantisch veel aan kracht door het feit dat álles in de film groots, majestueus en met gewoonweg ontzettend veel kracht gebracht is. De meest spectaculaire uitvindingen van de mens dansen in de ruimte op prachtige muziek, en samen met de klassieke muziek heeft het een tijdloos gevoel, wat op zo'n schaal nog niet geëvenaard is. Het is dan ook een film die draait over het lot van de mensheid, maar daar ga ik later wel op in. Niet alleen is de muziek bijzonder krachtig, ook juist de momenten van stilte zijn met veel beleid toegepast. Vaak is het enige dat je hoort het ademen van de astronaut in zijn ruimtepak, waarbij zijn adem ritme de spanning bepaald. Uniek op vele manieren, een tijdloze film in de manier waarop beeld en muziek het verhaal verteld, in tegenstelling tot filmisch dialoog. Alle gesprekken zijn tot de kern versimpeld: het enige dat je hoort zijn formaliteiten. Magie en realisme staan naast elkaar, waarbij vooral er op gelet moet worden hoe realistisch het toekomstbeeld daadwerkelijk is. In het daadwerkelijke jaar 2001 waren we niet zo ver gevorderd, maar daar gaat het ook niet om. Vrijwel alles had/zou kunnen gebeuren en het verrassend kleine aantal aan daadwerkelijke fouten met betrekking tot het reizen in de ruimte geeft aan hoe briljant de mensen achter deze film waren.

Maar wat 2001 helemaal een bijzondere plek geeft in de geschiedenis van de film is het (voor velen onbegrijpelijke verhaal), wat bij het uitkomen van de film voor niemand bekend was en tot veel speculaties en zelfs onderzoeken leidde, op zoek naar de betekenis. Nu is er wel enigszins een consensus ontstaan over wat het plot ongeveer zou moeten inhouden (alhoewel er nog steeds ontzettend veel vrijheid blijft voor interpretatie). Mijn mening? De liefde voor de mens wordt geuit door middel van de-mythologisatie (als dat woord bestaat tenminste).
De mens wordt een plaats gegeven in het universum: een aap die een abstract denken ontwikkeld met behulp van hulpmiddel die uiteindelijk hulpmiddelen ontwikkeld die de mens qua intelligentie evenaart en zelfs kan overstijgen, compleet met een eigen overlevingsinstinct. De mens heeft z'n eindpunt bereikt wat betreft z'n hulpmiddelen en moet doorgaan, wat gesymboliseerd wordt door middel van z'n wedergeboorte in het Sterrenkind, dat geen enkel hulpmiddel meer nodig heeft. Sowieso ga ik er zelf van uit dat de monolieten slechts een manier zijn om aan te geven op welk punt de mens voortgaat in z'n ontwikkeling, en niet zozeer dat er buitenaardse wezens zijn die die ontwikkeling in gang zetten.

Wat deze film op deze manier laat zien is dat de mens niets meer is dan een bijzonder geëvolueerd ras, wellicht zijn ze wel zelfs nog maar een tussenstap in onze evolutie, alhoewel ik het met dat laatste niet zozeer eens ben. Het geeft de mens een plaats, waar ik persoonlijk vrede mee heb gevonden.

Stanley Kubrick heeft met 2001 een film gemaakt die mijzelf behoorlijk heeft beïnvloed wat betreft mijn mensbeeld. Het is inderdaad een 'koele' visie, of in ieder geval koel gebracht, maar het is ook de bedoeling dat we zelf onze plaats vinden binnen deze visie. Wat dat betreft beschouw ik AI: Artificial Intelligence als het onofficiële 'vervolg', ook daar wordt de mens van z'n mythologische status ontdaan maar er is net wat meer liefde te vinden. 2001 geeft ons een plaats in het universum, AI geeft ons een doel.
Je hoeft het niet eens te zijn met deze visie, het gaat er bij 2001 met name om dat het je aan het denken zet, inspireert. Of op z'n minst dat je geniet van het unieke en vrijwel onovertroffen schouwspel. Een film waarbij de mensheid als geheel met zoveel visie een plaats wordt gegeven moet worden gekoesterd.

5/5

Na deze mooie(!) kijk op 2001 (al ben ik het niet geheel eens met je visie op de mensheid) besloten de film nog een keer te bekijken. Toch wel een prachtfilm. Sterren verhoogd tot 4,5.

Ik kan snappen dat veel mensen deze film pratich vinden, maar voor mij is het echt niks. Ik heb het met moeite uit gekeken... Maar ik moet zeggen de special effects waren geweldig (ook voor deze tijd). Ik ga deze film niet beoordelen omdat ik het aan de ene kant een heel knap vind hoe de film is gemaakt enzo maar het verhaal opzich is gewoon niks voor mij.

Nr. één in mijn top 10 zoveel stemmen zijn al uitgebracht en dat zegt al veel. love or hate it.

Kubrick fantastisch. Mijn stem: 5

@onderhond,

ik lach u hier niet uit, ik moest lachen om het plaatje dat neo omschreef, "hiphop" onder de film Dolls, het idee is hilarisch. Ik moet wel stellen dat Neo hier een punt heeft trouwens. Maar dat terzijde.

Na vanmiddag voor de 3e keer gezien te hebben, besefte ik dat dit gewoon geen film voor mij is. De film is zeker niet slecht, kubrick was erg origineel, het verhaal is heel ingewikkeld heeft en paar prachtige scenes de scene met de apen in het begin, dat deuntje werkt echt geweldig, en de wedergeboorte op het eind waren prachtig om te zien. Alleen is de film vooral in het begin en in het midden gewoon veels te traag (begrijp me niet verkeert, houd erg van trage films) Maar bij deze film, werd de traagheid me op een gegeven moment een beetje te veel.
Vind het erg jammer dat ik het meesterwerk er niet in zie, wat anderen er in zien. Kortom een behoorlijk origineel geheel voor zijn tijd en prachtige effecten, waren van grote invloed op mijn latere sci fi favorieten. Alleen behoorlijk jammer dat de film op sommige punten beheerst wordt door erg langdradige trage scenes.
3 sterren (Ga hem gauw weer eens herkijken misschien zie ik dan het meesterwerk erin. Moest donnie darko ook eerst 5 keer zien voordat ik het meesterwerk er in zag dus wie weet.)

Ik zou dat niet zo pushen. Je kan de film waarschijnlijk beter over een jaar of vijf opnieuw kijken, misschien dat je hem dan met andere ogen bekijkt. En waarschijnlijk is het gewoon niet jouw film, dat kan en dan hoef je hem ook niet met tegenzin te gaan kijken.

Ja bedankt voor de tip dude, misschien wil ik er te graag een meesterwerk in zien. En misschien vind ik hem over 5 jaar beter.

Technisch zeer sterk en mooie shots,
maar het verhaal is ( nog ? ) niet voor mij besteed.
Ik zie de grote filosofie van de mens er niet in, waar andere uren kunnen over doorgaan. Het verhaal, puur zonder te filosoferen, is langdradig, maar de angst voor de epidimie wordt niets mee gedaan, in mijn ogen. De muziek is vaak erg fantastische begeleiding het gezang als ze de eerste maal die zwarte balk zien, en later ook nog eens terugkomt met andere beelden onder
In die tijd erg sterk, en hoewel ik zelf ook wel enkele gedachten heb over de mensheid door deze film, durf ik het niet echt als hét meesterwerk bestempelen. Zo vind ik "A Clockwork Orange" al beter, ook meer toegankelijker natuurlijk.

ik heb overigens nog een vraagje
( u moet me excuseren dat ik geen zin heb om de 38blz niet door te lezen)
Die Intermezzo; was dat puur voor de bioscoop of nog een verdere betekenis?

Tja, velen hebben het idd over de fantastische filosofie achter deze film, maar ik begin zo een beetje het gevoel te krijgen dat lang niet iedereen die filosofie écht wel doorheeft. Je zou je zowaar gaan afvragen of er überhaupt wel meer achter zit dan het simpele "machine neemt mens over"-theorietje. Zo niet, dan kun je beter Terminator gaan kijken

Je hoeft je dus zeker niet te schamen of zo dat je de film niet zo goed vond, want eigenlijk is 2001 helemaal niet zo goed, eerder euuh... slecht

Wellicht is het al geplaatst, maar op http://www.kubrick2001.com/ wordt de film uitgelegd. Misschien wordt het dan wat duidelijker.

Ik vond de film erg mooi, maar snapte het einde niet. Door de uitleg op bovenstaande site is het me iets duidelijker geworden.

Een hele goede link. Thx.

Al bij al is de film één groot pleidooi voor bescheidenheid vanwege de mensheid: we kunnen niet oneindig door evolueren want op een bepaald punt wordt het gevaarlijk en in de ruimte stellen we niets voor.

Kleine nuance: de mensheid stelt in de ruimte "nog" niets voor. Daar eindigt de film mijns inziens ook mee, de geboorte van de "starchild" zoals in deze uitleg ook wordt uitgelegd.

De nieuwe generatie mens is nu hard bezig de ruimte te ontdekken alleen, zo lijkt de boodschap de luiden, moet men niet alleen maar vertrouwen op techniek en zijn verworven instincten van de mens soms equivalent aan de uitvinding van de meest moderne computers en dat neigt de mens te vergeten.

Dat is dan ook vaak de reden waarom sommige lieden de film kwalificeren met een 0.5. Een leuk punt binnen deze context: Steven Spielberg, een goede vriend van Stanley Kubrick, heeft deze film vijf keer gezien. De eerste keer vond hij de film ronduit slecht en had niet de behoefte de film nogmaals te bekijken. Vijf jaar later bekeek hij de film nogmaals en vond hem naar eigen zeggen toen "briljant". Zijn verklaring betrof dat Stanley Kubrick zijn tijd gewoon vijf jaar vooruit was

Ik moet eerlijk toegeven, de eerste keer dat ik 2001 zag vond ik de film ook helemaal niets. De special effecten vond ik wel mooi maar die waren dan ook stiekem al briljant te noemen gezien het gegeven dat zij anno 2007 nog steeds modern ogen.

Het verhaal begreep ik niet en ik vond het allemaal maar bizar, met name de eindscène. Ik was toen een jaar of 16. Ik "begreep" de film een stuk beter toen ik hem voor de tweede maal bekeek toen ik een jaar of 21 was. Maar ik zat nog met een hoop vragen die ik niet beantwoord kreeg. Toen ik de film voor de derde maal zag, bekeek ik de film samen met mijn broer. We filosofeerde samen over mogelijk verschillende betekenissen en net zoals dit Flash Filmpje hadden wij afzonderlijk net een iets andere kijk met betrekking tot mogelijke antwoorden.

De essentie van onze verklaringen waren echter identiek.

Of, zoals Stanley Kubrick het al zelf stelde: "wees vrij om over de film te filosoferen" en zo gezegd zo gedaan. Kubrick gaf tot aan zijn overlijden geen antwoorden prijs.

De film 2001: A Space Odyssey schets rode draad waarbij tal van scènes als uitspattingen gelden en open staan voor speculaties. De special effecten van deze film waren voor die tijd "groundbraking" en zijn heden ten dagen "a work of art".

Het verhaal c.q. script behoeft nauwelijks enig betoog. Het is een meesterwerk. Niet alleen omdat Stanley Kubrick zo'n groot thema zo bijzonder in beeld heeft weten te brengen maar ook vanwege de verschillende verhaallijnen die op zichzelf al zo bijzonder te noemen zijn. Neem bijvoorbeeld het gedeelte waarbij de boordcomputer van het ruimteschip Hal 9000 doorslaat. De conversaties die volgen tussen Hal 9000 en de laatst overgebleven bemanningslid zijn inmiddels legendarisch.

Niet betreft 2001: A Space Odyssey alleen een bijzondere film maar net zoals de StarWars hype op bijvoorbeeld het gebied van speelgoed kent 2001 zo ook zijn hype dankzij Hal 9000. Middels de opkomst van het internet herinner ik me heel goed dat menig collega wel een audio sample op zijn home computer had geïnstalleerd met de stem die van Hal 9000. Uitspraken van Hal 9000 zoals: "I'm sorry Dave, I'm afraid I can't do that. , "Dave, this conversation can serve no purpose anymore. Goodbye" zijn inmiddels beroemd.

Resumerend

De impact van deze film, de vernieuwende stijl van de "special effects" die veel invloed hebben gehad op de filmindustrie.

De impact van ogenschijnlijk simplistische inbreng van audio fragmenten van Hal 9000 op menig Home Computer (van de ZX Spectrum 48K tot en met de Commodore 64 en later de Amiga 500).

De talloze boeken die geschreven zijn over deze film, het script, de interpretatie ervan und so weiter tekenen een beeld dat 2001 A Space Odyssey meer is dan een gewoon "een slechte film".

Ik had het uiteraard over degenen die de film 5* geven en niet eens de zogenaamde filosofie achter de film weten. Mensen die m.a.w. stemmen uit een soort van meeloperij.

De rest van je bericht is een mooie poging om me te overtuigen, maar helaas, ik heb het allemaal al 20 keer gehoord en tot nu toe vind ik het nog altijd een vreselijk overschatte film. Zowel op cinematografisch vlak als op vlak van verhaal. Ga wel effe de moeite doen om Stevo's link te checken. Wie weet...

Dat begreep ik heel goed mijn beste, daarom betrof mijn opmerking ook één met een knipoog. Wel of niet begrijpen, is het relevant? In beide gevallen, meelopen met de menige of het niet begrijpen of een combinatie van die twee aspecten (kan immers ook), het levert altijd wel een cijfer op.

Ik probeer u geheel niet over te halen uw oordeel te herzien. Ok, "fair enough" ik besluit mijn betoog met dat de film meer is dan slechts een slechte film. Dat bijt inderdaad. Maar ik bedoel eigenlijk dat ook al vindt men de film "slecht", 2001 heeft zeker een hoop betekend voor de filmindustrie en heeft een nalatenschap die op zichzelf respect afdwingt.

Ik heb echter geen enkele behoefte om uw cijfer om te laten zetten in een hoog cijfer. De "ranking" van films kunnen mij eerlijk gezegd totaal niet boeien in tegenstelling tot sommige andere lieden.

De boodschap die enkel met mijn betoog wens mee te geven is een korte opsomming van de geschiedenis van de film, welke invloeden deze film heeft weten te bewerkstelligen en de verklaring waarom deze film voor anderen "wel" een rol van betekenis heeft gespeeld.

Ik betwist dat het verhaal "vlak" zou zijn. Zo kunt u het wel ervaren maar mijns inziens is dat niet correct.

Of het verhaal u aanspreekt of niet, dat is, inderdaad, ronduit subjectief.

Is dit weer een grapje van je?

Een retorische vraag.

Hmmmm, meeloperij. Is mijn liefde voor deze film oprecht of is het slechts omdat anderen zeggen dat het geniaal is dat ik het ook geniaal moet vinden? Natuurlijk, de filosofie achter 2001 blijft gissen, maar wat ik steeds weer merk bij de films van Kubrick is dat hij werkte op een heel ander vlak dan andere filmmakers: het gaat niet om de personages en gebeurtenissen, het gaat er om wat ze voorstellen.

Het meest duidelijke voorbeeld is The Shining, een film die als horrorfilm nog steeds wordt geliefd, maar waar ik op dat vlak altijd moeite mee had. Er zaten oprecht enge momenten in, maar het plot voelde vreemd aan, ik begreep het ook niet. Pas door te kijken op een wat meer filosofisch vlak valt het verhaal op z'n plaats, maar dat kun je lezen bij die filmpagina.

De grootsheid van 2001 geeft voor mij dan ook aan dat het qua thema dan ook dieper moet gaan dan slechts een verhaal over de mens en technologie. Voor mij dan, want waar ik het vooral zie als het ultieme statement over de mens van Stanley Kubrick, door middel van de-mythelogisatie (ik weet nog steeds niet of het woord echt bestaat, maar het dekt de lading) zie ik dat dragje uiteindelijk wél een boodschap ziet over techniek. Mister_Movie vindt daarentegen dat het gaat over bescheidenheid.

Mijn liefde voor Stanley Kubrick is met name ontstaan toen ik zag op wat voor schaal 2001 werkte en ik bewondering kreeg voor de manier waarop het verteld werd. Niet andersom.

@Beitel

U verwoordt het goed. Inderdaad, iedereen heeft zo zijn of haar eigen interpretatie. Een mening veroordelen tot "snobistisch gedrag" of "meeloperij" komt mijns inziens tamelijk infantiel over.

Alle films van Kubrick behandelen namelijk meer aspecten dan een simplistisch lineair verhaal. Hij stond erom bekend graag de aspecten van de mens, hebzucht, haat, woede, liefde, etc. met elkaar in één film te mixen. Kubrick laat zich als persoon eveneens niet makkelijk ontleden. Zelfs niet in menig polemische strijd tussen Kubrick en zijn tegenstanders.

Net als bij 2001 wilde Stanley Kubrick vooral de bioscoopbezoeker zelf laten nadenken en liet hij daarmee een ethisch oordeel over zijn protagonisten en/of over het verhaal aan het publiek over. Dit laatste met, helaas, alle gevolgen van dien; misinterpretaties en één met consequenties.

Paths of Glory (1957) bijvoorbeeld werd in Frankrijk verboden en zo besloot Stanley Kubrick de film A Clockwork Orange (1971) uit de Engelse bioscoopzalen te halen wegens consternatie die zou zijn ontstaan doordat vermeende groepen jongeren zich zouden identificeren met de "bende" uit die film; althans zo betrof de lezing van de pers. Zelfs christelijke organisaties in Amerika verenigden zich om in allerijl een verbod tot vertoning van de film Lolita (1962) te bewerkstelligen.

Dat Stanley Kubrick als regisseur controversieel was behoeft geen betoog maar het gegeven dat het publiek nu de films kan plaatsen en veel elementen uit zijn films heden ten dage actueel zijn spreekt boekdelen. Zo ook deze film 2001: A Space Odyssey.

Stanley Kubrick betrof een visionair; een loftuiting die weinig regisseurs in deze context verdienen.

Mja, dan gaat een infantiel persoon als ik zich natuurlijk snel afvragen waarom iemand over zo'n passievolle thema's zo'n koele film als 2001 maakt...

Ik vind 2001 helemaal geen koele film. Ik vind 'm ontroerend zelfs.

Op zich is het absoluut een koele film, alleen in die koelheid zit veel emotie verscholen. Of beter gezegd, het soms ontbreken van emotie vind ik ontroerend (kijk naar HAL).

Wat betreft de definitie van een koele film? Ik ben het hier met starbright boy eens, 2001: A Space Odyssey is mijns inziens juist een ontroerende film.

Een film met niet al teveel dialogen, dat zich voorts in de ruimte afspeelt zonder de geijkte StarWars effecten en theatrale muziek vol altviolen, bekkens en pauken kan nog steeds "warm" overkomen.

Maar goed, ieder zijn/haar interpretatie natuurlijk. Laat ik dat duidelijk stellen.

Ontroerend vind ik het absoluut, het gaat erom dat Kubrick juist kiest voor een bepaalde bombastische muziek en daarmee een afstand creëert. Althans, zo ervaar ik het. En dat is overigens het omgekeerde van negatief.

Wanneer we HAL horen spreken, met zijn emotieloze stem, krijg ik kippenvel en ontroerd het mij diep. JUIST door het ontbreken van emotie. Of wanneer we één van de astronauten in de ruimte zien vliegen, en alleen het geluid van zijn adem te horen is, het theatrale maakt het daardoor koel, maar koelheid betekend niet ontbreken van emotie. Zo'n soort gevoel had ik soms ook bij The Shining.
Star Wars vind ik ook emotieloos, juist omdat die kiest voor de 'makkelijke' aanpak: juist van die 'pakkende' muziek om scènes te ondersteunen.

Verder behoorlijk moeilijk uit te leggen, maar in dat theatrale en die afstandelijkheid ligt voor mij de kracht van de film. Daarom hoor ik ook liever de huidige klassieke soundtrack, dan een ambient track die als het ware de emoties zo voor de kijker invult.

Zijn mijn intenties nu enigszins duidelijk ?

Duidelijk verhaal. Ja, ik denk dat ik nu begrijp wat u bedoelt. Interessante kijk op zaken, zo had ik het nog niet bekeken.