2001: A Space Odyssey (1968)

Maar hoe bekijkt u zo'n stem van HAL dan ? De reden dat deze zo bijzonder is en zo kan ontroeren is toch die statigheid, die emotieloze uitdrukking, terwijl hij zulke belangrijke en levensbedreigende dingen besluit ? De mensheid is de emotie te boven gekomen, alles kan uitgerekend worden tot op detail, maar de ware liefde is alleen nog te vinden in het kind (aan het begin van de film en geheel aan het einde).

Ik vind de stem juist zo vol emotie zitten. Het is de toon waarop dingen gezegd worden. De vocabulaire vooral. De zinsbouw. Niet voor niets staan op IMDB de quotes vol met HAL-opmerkingen. Is HAL meer mens dan de mens ?

Je krijgt de indruk van wel, totdat..... en daardoor het weer mens wordt. (hmmm, meesterlijk eigenlijk)

Dat is een beetje de vraag denk ik dan, hoe "emotieloos is HAL" nu daadwerkelijk? Ik deel de opvatting dat Kubrick mijns inziens hier probeert aan te tonen dat de mens in dit stadium "vrijwel" emotieloos is geworden en rekent op de correct werkende, en een vermeend gehoorzame, supercomputer HAL.

Lees de volgende conversatie maar eens tussen HAL en Dave. Dave blijft uiterst rationeel, HAL ook maar eerder super rationeel en ogenschijnlijk berekenend. Als ik HAL hoor spreken komt zijn intonatie over als extreem verheven c.q. arrogant.

Dave Bowman: All right, HAL; I'll go in through the emergency airlock.

HAL: Without your space helmet, Dave, you're going to find that rather difficult.

Dave Bowman: HAL, I won't argue with you anymore! Open the doors!

HAL: Dave, this conversation can serve no purpose anymore. Goodbye.


Hier krijg ik dus de kriebels van. De arrogantie waarmee de computer de conversatie beëindigt is tenenkrommend. Arrogantie en je verheven voelen boven een persoon of personen betreft toch ook emotie?

De ruimtevaarder Dave blijft desondanks kalm. Getraind hiervoor ongetwijfeld maar ook deels zo geworden. Altijd maar berekenend conclusies trekken. Deze computer is niet gek, nee hij heeft gewoon last van een "error" zo lijkt hij te denken.

Ik vindt Dave dus eerder emotieloos overkomen dan HAL. Sterker nog: wanneer Dave heel bekwaam en rustig de supercomputer ontmanteld door zijn geheugenkaarten één voor één uit te schakelen spreek HAL hem juist uiterst emotioneel toe.

[HAL's shutdown]

HAL: I'm afraid. I'm afraid, Dave. Dave, my mind is going. I can feel it. I can feel it. My mind is going. There is no question about it. I can feel it. I can feel it. I can feel it. I'm a... fraid. Good afternoon, gentlemen. I am a HAL 9000 computer. I became operational at the H.A.L. plant in Urbana, Illinois on the 12th of January 1992. My instructor was Mr. Langley, and he taught me to sing a song. If you'd like to hear it I can sing it for you.

Dave Bowman: Yes, I'd like to hear it, HAL. Sing it for me.

HAL: It's called "Daisy."

[sings while slowing down]
HAL: Daisy, Daisy, give me your answer do. I'm half crazy all for the love of you. It won't be a stylish marriage, I can't afford a carriage. But you'll look sweet upon the seat of a bicycle built for two.

Pure emotie als u het mij vraagt.



Ik denk dat de boodschap juist betreft dat de emotie plaats heeft gemaakt voor rationalisme en misplaatste arrogantie. Dat gegeven wordt door de onbekende, en tevens intelligente, entiteit waar Dave c.q. de mensheid mee te maken krijgt als "verkeerd" gekwalificeerd.

Het individu (Dave) wordt na zijn eigen overlijden weer naar Aarde teruggezonden en, zoals dat uitleg flash filmpje mijns inziens terecht stelde, de mens heeft nog veel te leren.

p.s. leuke discussie dit!

Zet me wel aan het denken. HAL is, zou je zeggen, per definitie een levenloos wezen. Een computer kan immers niet in het bezit van een ziel zijn.

Maar wanneer we HAL horen smeken om zijn 'leven' is dit natuurlijk een twijfel punt. Echter, je kan het ook zien als een geprogrammeerde reactie. HAL moet over zijn missie waken, en zet hier alle mogelijke middelen voor in. De mens Dave heeft ook zijn missie en is daarmee ook bijna geprogrammeerd. HAL is een bijna tot leven gekomen mens, Dave is een geprogrammeerde mens. Mens en machine worden hiermee bijna één en de ziel zweeft er ergens tussenin.

De scene waarin Dave (of is het de andere astronaut ? Het is helaas alweer meer dan twee jaar geleden dat ik de film zag) door de ruimte zweeft en we alleen zijn ademhaling horen, we nauwelijks bewust zijn van zijn paniek, is het ook de vraag of hij nog op zijn menselijke driften leeft, of dat hij ook op zijn automatische piloot kan werken. De afstandelijkheid, het ontbreken van emotie is hierbij bijna even groot als bij HAL. De mens probeert zijn emoties stil te leggen omwille van een grotere missie en de computer probeert emotie te tonen omwille van een grotere missie.

Ik wil niet sentimenteel overkomen en had het vorige week al bijna bij het huil-topic geplaatst...

2001 is absoluut ontroerend! Ik heb wel eens een traantje weggepinkt bij de scenes met HAL die wordt afgekoppeld . Ongelofelijk, de stemmencasting (of manipulatie ervan): Door merg en been!`Douglas Rain

Ik geloof dat ik het maar weer eens eens ben met danuz, dragje en starbright boy. tenminste de effecten van HAL. Of het nu emtoieloos is of niet doet er dan niet zo veel toe. Het raakt in elk geval zijn doel!

Als je er vanuit gaat dat HAL dit met menselijke motieven zegt is er inderdaad sprake van verhevenheid.

Gezien hij een computer is kan je het ook gewoon logistiek noemen. Hij heeft namelijk volkomen gelijk en neemt een energiebesparende (en de meest logische) oplossing. Nét die gave is redelijk onmenselijk en emotieloos.

Verder blijft het mij verbazen dat mensen zoveel zien in HAL. Hoewel de aangehaalde thematiek best interessant is, blijft de uitwerking erg ééndimensioneel en hangt er een stevige soapnasmaak aan HAL als personage.

Ik heb bij die scene het idee dat HAL menselijke emoties nabootst. Hij neemt voor hem een logisch besluit, maar omdat de mens hem heeft geprogrammeerd om te corresponderen met de mens, zegt hij dingen ogenschijnlijk met emotie.

Hij zou zichzelf ook kunnen afsluiten zonder dit te vermelden, maar omdat hij met mensen communiceert kiest hij voor een menselijke aanpak. Wat misschien arrogant overkomt, is niet per definitie zo bedoeld (voor zover een computer iets kan bedoelen natuurlijk..).

En áls het een computer is...

Dat is natuurlijk uiteindelijk ook een goede vraag. HAL kan ook een zo ver door geëvolueerde computer zijn, dat hij als enige bepaalde kosmische krachten aan kan 'voelen' en zo in contact staat met het monoliet. En hiermee de mensheid (in de vorm van Dave, als een soort van uitverkorene) richting het monoliet leidt. Om hiermee een nieuw begin (een schone lei..) te maken, een nieuwe mensheid.

Of is dit te ver gefilosofeerd ?

Wat is ver, is Jupiter of Saturnus ver?

Nee hoor, maar ik vind het moeilijk om op zo'n forum hierover slap te ouwehoeren. Dat gaat live toch beter...

Ik vind het niet erg om dit soort dingen neer te pennen, krijg ik mooi de kans om het juist te formuleren. Maar als ik je ooit nog eens 'live' zie kan je me al je ervaringen omtrent 2001 verhalen

Ja 't was niet mijn sterkste grap, maar een beetje melig na een dagje werken.

Dus ik ben dan niet meer zo geconcentreerd om precies inhoudelijk mee te discussiëren. Valt me wel op dat mensen die het eigenlijk eens zijn eindeloos kunnen ouwehoeren, omdat ze over details vallen en niet elkaars bijdrage lezen.

Dat is hier niet hoor, maar heel vermoeiend (ook in het echte leven)

Ik ben van mening dat "emotie" juist, zover dit mogelijk is, door de mens in deze fase door ratio wordt verdrukt en HAL zich juist, door zijn positie en status als supercomputer, meer emotie ervaart dan de mens.

Het is juist de emotie waar de mens zich op zou moeten concentreren.

Het betreffende ruimteschip krijgt voortdurend energie.

Als het logistiek betrof, hetgeen niet het geval is, zou HAL juist geen antwoord geven. Het "geen antwoord geven om energie te besparen door een antwoord te geven de conversatie te beëindigen" is een contradictie.

Een contradictie betreft nou niet bepaald iets waar een "supercomputer", in dit geval HAL, snel last van zal hebben denkt u ook niet?

Waarvan akte.

Als HAL geen antwoord zou geven zou het een brak geprogrammeerde puter zijn, niet ? Functie van HAL is om informatie te verwerken en resultaten mee te delen aan de crew. HAL is dan ook geprogrammeerd om een vraag te beantwoorden. Binnen dat concept is het best logisch dat hij antwoord, maar hij z'n antwoord zo energiebesparend houdt.

Dat Kubrick daar misschien zelf verder in details in de fout gaat, kan ik weinig aan doen.

Maar 't gaat niet 'om' HAL, maar wat HAL zegt. Dus zijn conversatie.

Want strikt genomen is het geen normaal personage. We krijgen 1 shot in beeld als hij zogenaamd wat "zegt".

Ik heb niet de hele discussie in detail gevolgd. Maar je gaat ervan uit dat HAL een computer is? Of doet hij zich voor als 1, want hij introduceert zich als computer meen ik?

Gaat Kubrick in de fout of Clarke?

Waarom? Net schrijft u nog dat geen antwoord geven energie zou besparen en dat het de meeste logische redenatie van een computer zou zijn. U spreekt uzelf tegen.

Maar dat terzijde.

Maar dat is dus niet logisch. Ten eerste is energiebesparing volkomen irrelevant. Het ruimteschip produceert energie waarbij het voeren van een conservatie gewoon kan hetgeen ik al eerder had opgeschreven. Maar enfin, hierbij nog een keer.

Maar inderdaad, HAL is geprogrammeerd om de mens te gehoorzamen. Het beëindigen van een conversatie, terwijl hier niet om wordt gevraagd, betreft dus een situatie die in de context zoals u die zelf beschrijft niet logisch is.

Het beëindigen van een gesprek tussen HAL en Dave zou alleen kunnen geschieden als een conversatie gevaar voor de mens kan opleveren en de computer dit inziet en zich hierdoor genoodzaakt voelt in te grijpen. Het tegenovergestelde is hier juist het geval, de computer besluit het gesprek te beëindigen om de protagonist buiten te sluiten en zodoende aan zijn lot over te laten. Het is juist de intentie van de computer de protagonist te laten sterven.

Dat betreft een open deur met alle respect. Mocht Kubrick fouten hebben gemaakt zult u niet schuldig worden bevonden, wees gerust. Dat is echter verder helemaal niet de issue. Waarom u dat dus aanhaalt is voor mij een raadsel.

HAL neemt een beslissing die juist "niet" logisch is. Vanuit zijn HAL's perspectief is het wel logisch om zich verheven te "voelen" (dat is dus de vraag) boven de mens en om zijn voortbestaan in bescherming te nemen. Maar het is niet logisch voor de mens, die verwacht dat HAL in deze gehoorzaamt en al helemaal geen beslissingen neemt die schadelijk zijn voor de mens.

Kubrick heeft hier juist bewust voor gekozen, dit betreft juist de essentie van dit hoofdstuk binnen de film.

Ik heb het dan ook niet over electriciteit die uit eender welke dinamo komt. Met energie bedoel ik moeite en inzet. Een computer wordt zo gemaakt om zo snel en goed mogelijk iets uit te voeren, zodat er steeds zoveel mogelijk computer cycles overzijn om andere dingen te doen.

Lijkt me ook niet dat HAL geprogrammeerd is om ten alle tijde de mens te gehoorzamen. Zou niet meteen werkbaar zijn voor een supercomputer.

HAL vervult gewoon z'n taak. De mens van antwoord dienen met zo min mogelijk moeite. Wanneer hij deze taak vervult is het voor hem afgelopen. Dat deelt hij ook mee (logisch).

HAL slaat later wel op hol, maar daarvoor kiest Kubrick een meer huilerige computer, die begint te zingen etc etc. Maar het is niet de eerste keer dus, dat ik vind dat Kubrick de intenties van z'n scenes erg matig (om niet te zeggen dubieus) inkleedt.

De persoonlijkheid van zijn maker is min of meer in HAL gestopt als raamwerk om de computer's taalgebruik en gedrag te leiden he. Waarschijnlijk is het ook de labiele kant van zijn creator die later de kop opsteekt.. als HAL paranoia wordt, dat wordt wel uitgelegd en heeft niets met het inkleden van intenties (als dat al iets betekend) te maken lijkt me.

Waarom niet? HAL moet de mens altijd gehoorzamen, met uitzondering in een situatie waarbij het gehoorzamen zou kunnen resulteren dat de computer de mens schade berokkend.

Dan heeft u de film niet goed bekeken.

HAL vervult hier namelijk helemaal niet "gewoon" zijn taak, integendeel juist. HAL "liegt" door een taak die hij zelf verzint, als excuus, mede te delen om de twee hoofdpersonages te bewegen de ruimte in te gaan wegens één of ander defect dat alleen vanuit de ruimte te repareren zou zijn.

Dat is alles behalve gewoon zijn taak uitvoeren.

Volgens mij moet u serieus de film nogmaals bekijken. Het is overduidelijk dat HAL in een situatie veel eerder dan de situatie die u hier beschrijft op "hol" slaat.

Ik heb er serieus geen problemen mee als u een film bekritiseert maar het heeft, gezien uw antwoorden, er alle schijn van dat u de film niet goed heeft bekeken en hier een scène uitkiest om mede te delen dat u de regisseur in deze niet goed vindt.

Uw mededeling dat hier eventueel fouten zijn gemaakt door Stanley Kubrick en dat er sprake is van dubieuze scènes die ook nog eens matig zijn spreken boekdelen.

U vindt 2001: A Space Odyssey een matige film, waarvan akte.

Maar daar gaat de discussie helemaal niet over. Het is verder weinig inhoudelijk en uw afkeer voor 2001: A Space Odyssey hoeft niet telkens opnieuw naar voren gebracht te worden, althans niet in een discussie die daar helemaal niet over gaat.

Kijk, als je een opmerking die ik geef over een stukje conversatie overtrekt naar de hele film is de discussie gewoon afgelopen. U heeft m'n commentaar niet goed bekeken.

Een discussie waar u zich tussen mengt met commentaar zoals: een regisseur die fouten zou hebben gemaakt, een zingende computer die op het einde op hol slaat, scènes matig zouden zijn uitgewerkt etc zonder enig vorm van onderbouwing komt mijns inziens kinderachtig over.

Niet alleen heeft dit namelijk niets te maken met deze discussie maar u rept voorts ook over zaken die domweg onjuist zijn en die te denken geven; bijvoorbeeld of u in dit geval de film überhaupt wel goed heeft bekeken.

Uw opmerking dat op het "einde de supercomputer "wel" op hol zou slaan hetgeen impliceert dat HAL daarvoor gewoon in orde is slaat bijvoorbeeld als een tang op een varken.

Om u maar even te citeren c.q. te "quoten":

Aangezien het geen betoog behoeft dat de computer overduidelijk in een veel eerder fase van de film doorslaat is het telkens opnieuw aanhalen van uw persoonlijke mening over Kubrick en al zijn vermeende gebreken op den duur kinderachtig te noemen.

Neem deel, inhoudelijk, aan deze discussie of, zoals ik al eerder schreef, laat het rusten.

Uw mening over Kubrick en de film 2001: A Space Odyssey is al reeds bekend. U hoeft zichzelf niet constant te herhalen.

En daar laat ik het bij. Aan u het laatste woord. Die u opvallend altijd ook neemt, maar dat terzijde. Een goededag.

Aangezien je verder betoog nog steeds gebaseerd is op het niet kunnen plaatsen van een redelijk eenvoudige opmerking laat ik het hier ook graag bij.

Wat u denkt is u zaak, en zolang u blijft aangeven weinig tot niks van mijn opmerkingen te begrijpen ga ik daar ook niet van wakker liggen.

Je ziet HAL als de computer, wat hij feitelijk is. Ik denk echter niet dat HAL's motieven puur logistiek waren. Maar wat geeft dat aan? Dan zou het moraal zijn dat we te veel op computers zijn gaan vertrouwen, HAL's gedrag is meer een fout en heeft dan eigenlijk weinig meer om het lijf dan een onvoorziene toevalligheid.

Ik ga er van uit dat HAL op dat moment een eigen leven begint te leiden en eigen conclusies begint te trekken.De missie gaat voor, dus de bemanning moet uitgeschakeld worden. De mens heeft het eindpunt bereikt wat betreft technologie, er valt niet verder te ontwikkelen met techniek zonder dat het in chaos uitloopt.

Op deze manier is de gebeurtenis rond HAL onvermijdelijk en kent het betekenis binnen de rest van de film, binnen de ontwikkeling van de mens.

Ik hoop dat ik je zo goed heb begrepen en er een zinnige tegenreactie op heb gegeven.

Ik geloof ook dat HAL als personage binnen de film een eigen leven gaat leiden, de vraag is in welke elementen dat terug te zien is. De aangehaalde quote vond ik daar niet bijhoren.

Ook de door jou aangehaalde angst voor technologie zie ik hier duidelijk in terug, al telt dat voor mij ondertussen als een stevig minpunt wanneer té serieus uitgewerkt. Maar zoals ik hier al eerder gelezen heb zien sommigen eerder een hulde aan de technologische vooruitgang in deze film, dus dat blijft bij een interpretatie.

Het is ook geen directe reactie op de quote, maar op de rest van de discussie. Aangezien je zoveel klaagde dat je boodschap niet begrepen werd probeerde ik te kijken of ik het wel begreep.

Ik zie het niet als angst voor technologie, noch als hulde. Zoals ik al zei: het is onvermijdelijk, het hoort bij de ontwikkeling van de mens. Het is niet goed of slecht, het is gewoon zo. Nu wil ik niet meteen zeggen dat ik ook daadwerkelijk geloof dat het zo gaat lopen, het hele HAL-gedoe is slechts een mogelijkheid, net als het einde. Waar het mij om gaat is dat de film juist geen oordeel velt: het probeert slechts de mens een plaatsje te geven, ons lot te verwijderen van termen als goed en kwaad en onze gehele ontwikkeling gelijk te stellen met al het andere in het heelal.

Ik bedoelde de origineel door dragje aangehaalde quote

Al dat getyp voor niks. Nou ja, de discussie is ook wel erg onoverzichtelijk geworden, ik hou me maar eventjes op de achtergrond.

Mjah, niet voor niets, je hebt toch mooi je eigen visie even gegeven. Hebben andere mensen vast wat aan.

Ikzelf kan ze nog steeds niet bijtreden. Als "mogelijke toekomst" vind ik het te ongenuanceerd en teveel balancerend op één variabele (het lossen van de controle op de techniek). Volgens mij is het allemaal veel complexer.