Paths of Glory (1957)

In tegenstelling tot wat de titel doet vermoeden is de tweede lange speelfilm van Kubrick een hard , schaamteloos verhaal over de ongewone ingrepen in het Franse leger ten tijde van 1916. Het is allesbehalve glorie dat in de oren klinkt en hiermee wil Kubrick de kijker al meteen duidelijk maken dat de film ongelooflijk veel ironische elementen bevat. Lachenderwijze maken we kennis met grappige dialogen tussen mensen die in het leger de hogerhand bieden en de leugens die ze vertellen echt serieus nemen.

Paths Of Glory is de tweede oorlogsfilm van Stanley Kubrick (na Fear And Desire). Dit is dan meteen het genre dat hij in zijn carrère het meest heeft gebruikt , want later komt hij ook terug met ‘Full Metal Jacket’. Toch mag je Paths Of Glory niet meteen in het vakje oorlogsfilm plaatsen. Hier speelt het genre drama de bovenhand. Het eerste deel van de film gaat over de inname van de Mierenheuvel , maar daarna neemt het verhaal een totaal andere wending. We zien kolonel Dax (gespeeld door Krik Douglas die we in de volgende Kubrickfilm weer gaan tegenkomen als Spartacus) veroordeelde soldaten beschermen met de vanzelfsprekende rede omdat de soldaten horen tot het Franse leger. Inderdaad, doorheen de film komt de generaal met het belachelijke idee om de soldaten die te laf waren om de Mierenheuvel in te nemen zelf onder schot te nemen (voorafgaande in de film wordt er dan nog uitsluitend door hem gezegd dat hij alles doet voor zijn mannen… Dit wordt dan nog eens belachelijk herhaalt op het einde van de fillm). De ironie speelt dus een grote rol in de film. Waar het boek al veel kritiek heeft gekregen door het controverse verhaal , was de film , vooral in Frankrijk, een tijdje verboden in de bioscoop.

De films die zich afspelen in de beginnende periode van Kubrick’s carrière(naar mijn mening eindigt deze periode met de film Dr. Strangelove) zijn bedoelt voor een groter publiek. Niet alleen Paths Of Glory, maar ook Spartacus, Lolita, The Killing… zijn allemaal films met een niet te complex verhaal dat op een gewone wijze wordt verteld. Iets dat Kubrick compleet anders gaat doen naarmate hij vordert en complexere films gaat maken. Toch zijn de vroegere films van deze regisseur ook zeer gedurft. Zoals reeds gezegd is, neemt Paths Of Glory het Franse leger wel zeer nauw in de maling. Denk verder maar aan het controversiële thema van Lolita of de spot die hij drijft met de Koude Oorlog in Dr. Strangelove.

Kubrick is een koud iemand. Hij heeft zo zijn eigen interpretaties die hij uitvoert op het witte doek. Zo zijn de films die hij maakt vooral pessimistisch ingesteld. Ondanks zijn gave met de camera en de mooie kostuums/decors, zijn z’n films ongelooflijk koud. De kans dat je met een hoofdpersonage meeleeft is in een Kubrickfilm enorm klein, wat niet wil zeggen dat de acteurs het slecht doen. Paths Of Glory is de enige film die koude en warmte combineert. Naar het einde toe krijg je als toeschouwer een zware brok in de keel. De boodschap die Kubrick op het einde wil laten tonen aan het publiek is duidelijk. Het lijkt een beetje kort voor de bocht Op het einde gaat Kubrick’s vrouw in spé voor een brullend publiek van Franse Soldaten een lied zingen in het Duits. Na een paar tellen worden ze allemaal stiller en mompelen ze het lied zelf mee. Of we nu Duits, Frans, Nederlands of Engels spreken, de muziektaal is iets dat we allemaal verstaan. En zodra deze soldaten het bedroefde gezicht van het Duitse meisje zagen vergaten ze de oorlog, vergaten ze wat er zonet is gebeurd met drie van hun medesoldaten, worden ze steeds menselijker… Kolonel Dax’ gezicht verandert van frons naar glimlach. Dan hebben ze toch iets geleerd. maar de blikken in de ogen van de soldaten zegt al veel genoeg. Non-verbale taal is nog steeds sterker dan de verbale.
Op het acteerwerk is niets aan te merken. Kirk Douglas doet , in tegenstelling tot zijn volgende performance, zeer goed zijn best en de rest van de acteurs doen het niet slecht. Ook leuk dat de barman in The Shining hier meespeelt als één van de veroordeelde soldaten. De film is kort voor een Kubrickfilm maar alle minuten zijn zeer mooi gebruikt. Misschien is de film in het begin iets te traag , maar eenmaal ze de Mierenheuvel innemen begint het spektakel.

Op vlak van camerawerk is er niets op aan te merken. Soms een beetje stroeve beelden , maar dit is dan ook een film van de jaren 50. Het moment wanneer Kolonel Dax door de loopgraven wandelt en de camera hem netjes volgt is priceless. De gezichten van al de soldaten die totaal geen hoop meer hebben in de situatie, gepaard met explosies op de achtergrond zijn geweldig. Ook de aanval op de Mierenheuvel zelf is zeer goed geschoten. Ook speelt hij prachtig met licht-donker effecten Als de drie soldaten op stap moeten gaan om de omgeving te onderzoeken komt er opeens een ‘flare’ naar de lucht geschoten waardoor de zwarte grond oplicht en je een paar lijken ziet. Als de flare weg is verdwijnen de lijken weer in het donker. Heerlijk.


Paths Of Glory is één van mijn favoriete Kubrickfilms. In tegenstelling tot andere films (2001 : A Space Odyssey, A Clockwork Orange, Eyes Wide Shut, Barry Lyndon) die ook terechte klassiekers zijn, maar waar je toch wel wat tijd en zin voor moet hebben , is deze meer ‘luchterige’ film van hem iets dat ik al meerdere malen heb gezien. Kort maar krachtig, een einde waar ik de tranen in mijn ogen van krijg , prachtige regie en goed acteerwerk. Paths Of Glory verdient sowieso 4,5* en blijft hiermee nog steeds in de top vijf van Kubrickfilms.