Meningen

Net als in Pillow Talk zijn het ook hier, de laatste film in de trilogie van het trio Day/Hudson/Randall, de ondersteunende rollen die het feest compleet maken: de klagende dokter en de vrolijke grafdelver. De drie hoofdrolspelers zijn lekker op dreef, de doorlopende drankzucht van Randalls Arnold Nash is buitengewoon grappig en het verhaal zit gewoon goed in elkaar. Na het toch weer tegenvallende Lover Come Back is dit een mooie herinnering dat het drietal in staat bleef een meer dan geslaagde komedie te maken. Echt een film die ik steeds weer wil zien.

Een onderhoudende film waarin best aardig wordt geacteerd, met af en toe geslaagde grappen en hier en daar nog spannend ook. Mooie rol voor Willie Best. Hij speelt weliswaar een bediende, maar is toch opvallend gelijkwaardig en wordt volgens mij nergens kleinerend behandeld.
In het verhaaltje zit wel een rare kronkel. Als Paul Myron geheel hersteld is van zijn auto-ongeluk, waarom heeft hij dan niet alsnog Elinor getrouwd, in plaats van rond te spoken om te voorkomen dat zij hemel en aarde moet bewegen om alsnog aan een man te komen..?

De bedoeling van deze film is duidelijk en wordt aan het eind nog eens uitgelegd: ook in de DDR kon je een gelukkige jeugd hebben. Ik denk dat het ook de reden van de makers verklaart. In 1999, tien jaar na de Wende, werd vanuit het Westen nogal meewarig op het Oosten terug- en neergekeken. Tegelijk ontstond in de voormalige Volksrepubliek de zogenoemde Ostalgie: een zeker terugverlangen naar producten die bij de Duitse eenwording verdwenen waren (niet alleen levensmiddelen, ook bijvoorbeeld tijdschriften en radio- en tv-programma's). En het besef dat een Ossie zich niet alles af hoeft te laten nemen door arrogante Wessi's. En zeker niet zijn herinneringen. En zijn jeugd.

De DDR was een dictatuur die mensen het leven heeft gekost. Een dictatuur waarin uiteindelijk niemand een ander kon vertrouwen. Wat niet betekent dat er nooit gelachen werd... al is dat in de beeldvorming vaak gesuggereerd.

Wat Sonnenallee wil doen is aantonen dat een jongere met allesoverheersende energie en ongebreidelde luchtigheid door en langs de dodelijke ernst kan laveren. Met levenskunst en luchtigheid die alleen de jeugd bezit. Maar de film doet meer. Ik krijg als kijker de bril van die Oostduitse jongeren opgezet. En door die bril zie ik de rake ironie. De satire. De absurditeit (die knap versterkt wordt door dat vervreemdende decor in het Grenzgebiet). En soms gewoon ontzettend leuke grappen die me luiduit deden lachen. Het totaal zorgde er in ieder geval voor dat ik de film met interesse maar vooral ook plezier uitkeek.

De sfeer in deze film klopt helemaal. Heerlijk, dat oude enorme huis met het uitbundige gotische meubilair en de angstaanjagende tuin (en een hoeraatje voor de ook hier weer geweldige Elsa Lanchester!). Het aanhoudende noodweer en het slimme gebruik van licht en schaduw zetten de toon. Het begin is een vondst: publiek dat zit te kijken naar een stomme film en de enige toeschouwer bij wie we heftige emoties zien blijkt even later zelf niet te kunnen spreken. Haar meest emotionele momenten verderop doen trouwens beslist denken aan de hoogtijdagen van de stomme film..!
Maar dat ik me tijdens het kijken voortdurend dingen zat af te vragen, dat is geen goed teken.
1. Als ik niet zou kunnen spreken, zou ik ervoor zorgen te allen tijde schriftelijk te kunnen reageren, met een leitje om mijn nek, in plaats van maar domweg tegen me aan te laten lullen. Dat ze niet van zich af lijkt te bijten maakt Helen niet toegankelijker...
2. Wanneer Helen erop uit wordt gestuurd om Blanche te zoeken, kijkt ze eerst in dier kamer om direct daarna - en zonder een zweem van angst! - doelbewust af te dalen in die nare kelder, terwijl ze intussen geen enkele reden heeft om aan te nemen dat Blanche daar nog zou zijn: die ging er een hele tijd eerder alleen naar toe om een koffer te halen...
3. De scène waarin Helen wanhopig probeert de aandacht te trekken van de politieman die net aan de deur was, is weliswaar een dramatisch hoogtepuntje, maar niet logisch. Waarom ging de politieman in vredesnaam door dat ellendige noodweer, alleen maar om te melden dat dokter Parry had afgezegd. Ik zou hebben opgebeld...
4. Als Helen dan eindelijk besluit te schrijven wat ze te zeggen heeft, begint ze in het schrijfblok links onderaan op de bladzijde. Een curieuze vorm van motorische debiliteit waarvoor we verder in de film geen enkele bevestiging vinden...
Wat ik dan wel weer slim gedaan vind is dat de blonde kop en lichte kleding van Steve Warren zo tegen de rest en de sfeer afsteken dat ze niet lijken te passen en je vanzelf een wantrouwen jegens hem voelt...

Al met al en niettemin toch een mooie 7 voor deze onderhoudende productie. (Dat ik bij mijn eerste confrontatie met de dader ook meteen het onbestemde gevoel had dat hij 'het gedaan' had maakt me minder uit. Ik wist toen immers nog niet dat ik gelijk zou krijgen.)

De film mag dan (in Nederland) weinig bekend zijn, het boek waarop het is gebaseerd is dat kennelijk nog minder. Niemand hier heeft het erover. Ik doel op 'Uit het raam springen moet als nutteloos worden beschouwd' (de volledige titel komt in de slotscène voorbij naast de brandblusser) van Fernand Auwera. Ik las het boek in 1983 voor het eerst en enkele jaren geleden nog eens. Doorheen het bekijken van deze film speelde het door mijn hoofd omdat diverse scènes me helder voor de geest zijn blijven staan. Deze film volgt het verhaal uit het boek behoorlijk getrouw. Ik had mij Bellina nog iets voluptueuzer voorgesteld - maar ja, vind maar eens zo'n actrice. Pipo en Axel zijn voor mij perfect gecast. Ik had te doen met de eenzame olifant (ik hoop dat ze buiten de film soortgenoten om zich heen had). De locatie spoort met mijn voorstelling uit het boek en is goed gebruikt. Het onwerkelijke acteren van de zwaar overschminkte bejaarden vind ik een mooie toon van absurditeit toevoegen aan een toch al absurde tragikomedie. Die seksscènes zie ik maar in het licht van de tijd. Zou de film vandaag zijn gemaakt was er vast niet veel van te zien geweest. Geef ik dan, omdat ik zowel van het leuke boek als van deze verfilming genoten heb, toch maar een eigenwijze 3,5 ***.

Mijn vier sterren gelden eigenlijk uitsluitend het fenomenale acteren van Lucille Ball, in deze typisch Amerikaanse tv-productie. Typisch, door de kille decors van een rommelig New York zoals we het allemaal kennen. En typisch door de tranentrekdrang en het te gemakkelijke happy end, dat de uitzichtloosheid verdoezelt maar wel het doorgaans wegkijkende publiek een goed gevoel geeft. Mijn troost kan dan zijn dat misschien het acteren van Ball beklijft - de vrouw die als een kind zo blij is met het niks dat ze nog heeft. Wauw, wat een rol!