Toen ik deze film in 1991 voor het eerst zag, tijdens een middagvoorstelling in een bioscoop aan het Leidseplein in Amsterdam (een van de vier theaters in Nederland die hem vertoonden), vond ik 'm zo geweldig, dat ik gelijk 's avonds nog een keer ging.
Nadat hier een reeks mindere beoordelingen verscheen, vroeg ik me recent af hoe gekleurd mijn waardering toen misschien was. Destijds was ik totaal smoor op River. Zou mijn oordeel nu nog standhouden? Hoog tijd om nog eens te kijken.
En wat een belevenis werd dat! Aan het eind, echt waar, pinkte ik tranen weg.
Smoor ben ik niet echt meer, zoiets slijt, maar River acteert hier m a g i s t r a a l en is ongelooflijk sexy. Mikes desinteresse in zijn klanten speelt hij meesterlijk. "Pijnlijk mooi" noemde iemand hier Keanu in zijn rol van Scott - dat klopt. En dan hun combinatie! Prachtchemie.
Nu de film zo lang in mijn geheugd had gerust, vielen me des temeer bijzonderheden op. Niet alleen wordt het verhaal, zoals ik zeventien jaar geleden schreef, verteld door de nevelen van Mikes fragmentarische en deels gedrogeerde beleving, met weinig onderscheid tussen droom en werkelijkheid en verbeelding - het wordt ook verteld in contrasten en paradoxen.
In de documentaire-achtige restaurantscène in het begin gromt Mike vervaarlijk naar een jonge vrouw die sigarettenrook in zijn richting blaast terwijl hij zit te eten. Later in Italië blaast hij zelf - bijna net zo agressief als in zijn grommen - onder het eten rook uit naar Carmella als ze Scott zoent.
De commerciële seks van Mike en Scott met Hans krijgt een draaimolenmuziekje. In de liefdesverstilling tussen Scott en Carmella horen we het gefloten themamelodietje dat het buitensluiten van Mike benadrukt.
Het enorme kraakpand beleven we als een koningsdrama van Shakespeare - arme sloebers in hun eigen paleis, hun burcht, hun koninkrijk. Aan het eind is de scheiding van Scott en Mike definitief en scheurt de illusie: de stuurloze sloebers schoppen herrie om de dood van koning Bob, terwijl de nu schatrijke Scott toekijkt van zijn eigen, zojuist geërfde troon.
Ik heb meer dan ooit genoten van deze weergaloze film. Ik verhoog mijn waardering van vier sterren naar de max. Meesterwerk? Meesterwerk!
