Meningen

Had hier toch wat bij moeten schrijven. Alsnog een kleine poging:

Zoals Montorsi al zegt is de soundtrack van Sven Grünberg zeer de moeite waard, soort onmogelijke kruisbestuiving tussen Vangelis, Queen en Biosphere. Wel jammer dat het mooiste, kortste en tevens meest minimale en melancholische nummer (Hästi ) niet later in de film nog eens terug kwam, leende zich daar zeker voor. De soundtrack zet in ieder geval meteen de toon. De film dragen gaat me te ver, want buiten de soundtrack valt er genoeg bijzonders te beleven. Allereerst vallen gelijk het dynamische camerawerk en de futuristische designs (inclusief allerlei kleuren lichtjes) op. Denk Fassbinder (en een vleugje Zulawski) met een gebrekkig ritmegevoel en een ziekelijke drang tot het hanteren van de schaar (ik overdrijf). Het is dus best wel knullig vaak (ook de dubs lopen meestal niet synchroon), maar het creëert ook wel een apart eigen sfeertje. Het uitgangspunt van de film - zoals hierboven in de plotomschrijving uitgestippeld - is vrij simpel, maar ontaard al snel in een maffe bende. Hierbij wil de verveling af en toe de overhand nemen, omdat het meer maf is in de lamlendige betekenis van het woord (ook al bestaat deze betekenis natuurlijk helemaal niet). De politieman die de hoofdrol vertolkt is een stijve hark die doet denken aan een (nog) minder charismatische H. Ford. Het heeft daarnaast veel weg van sommige (teken)films die ik vroeger zag, waar allerlei excentrieke figuren zich in een kasteel bevinden waar dan een moord plaatsvindt. Raar sfeertje hadden die films altijd. Met Stalker heeft het overigens, naast het jaartal en de gebroeders Strugatsky, weinig van doen. Vooral naar het einde toe is de serieuze toon compleet verdwenen. We zien op een gegeven moment zelfs een volslagen belachelijk tafereel als de aliens op hun zwaar opgevoerde scootmobielen de sneeuwvlaktes bestormen, wel geniaal natuurlijk. De eindmonoloog vond ik dan weer enorm stuitend: overbodig en de verkeerde toon aanslaand. Er leek in ieder geval opeens weer een serieuze draai aan gegeven te willen worden, of het zou toch zelfspot moeten voorstellen. Hoe dan ook niet geslaagd. En omdat het mijn hobby is om cameramannen en andere crewleden in spiegels en andere weerkaatsingen te spotten, heb ik speciaal voor jullie VLC een snapshot laten maken.

Non-lineaire narratieve cinema op zijn best. Een soort mix tussen Resnais en Wajda? Doet ook enigszins denken aan wat Ruiz later deed met Proust. Wat deze film mist (net als bij die referenties meestal het geval is) is een sterke emotionele overdracht (wat dat ook betekent), waardoor ik niet naar het hoogste cijfer grijp. De inhoud van de film zou dit wel moeten toelaten, maar de protagonist blijft toch (bewust) ongrijpbaar en afstandelijk en de film is niet melancholisch en kent ook geen momenten van euforie, maar heeft wel een nostalgische aankleding. Een vergelijkbare film wat betreft het persoonlijk ontvouwen van tijd in een specifieke historische periode die wel zwaar melancholisch is en dicht op de protagonist zit is Beskonechnost (1992). En nog zwaarder aangezet (tegen het randje van pathetisch) kom je bijvoorbeeld uit bij La Prima Angélica (1974). In tegenstelling tot deze films is de film van Fábri echter radicaal gemonteerd, waardoor het toch meer weg heeft van een Resnais (hoewel 141 meer associatief dan academisch van aard is) en qua setting, mis-en-scène en thematiek ligt het dicht tegen een Wajda aan. Maar Fábri is zelf een auteur die ik verder wil ontdekken. Bij de vorige twee films die ik van hem zag was het ook opletten geblazen door de verwarrende narratieve structuur en de historische sociaal-politieke context. Geen eenvoudige kost (helemaal door de razendsnelle dialogen), maar ik zat dit keer echt helemaal aan het beeld gekluisterd.

Zou Lelouch echt hebben gedacht dat het een goed idee is om van het einde een soort karaoke te maken? Zonder tekst (en het nummer had ook wel morgen worden weggelaten) was het een zeer fraai slot geweest. Even daarvoor moet er ook al een sentimenteel zeiknummertje van Lai (gelukkig wel zachtjes) over de tranen van Deuneuve spelen. Maar voor de rest is dit weer bijzonder vakwerk. Zoals Lelouch' andere betere films uiterst fragmentarisch verteld met indrukwekkende cinematografie. Toch een voorloper van de inmiddels wijdverspreide poëtische beeldtaal van Malick.

Wanneer Lelouch de kitsch thuislaat is het een geweldenaar.

Lekker pretentieuze film die het ook helemaal waarmaakt. Hetzelfde hallucinante verhaal speelt zich op grofweg drie prachtige locaties af (Eden, fabriek, Djerba), soms door elkaar heen lopend via flitsende montage. Doordat ik dankzij persoonlijk gepruts de film gisteren twee keer heb bekeken, heb ik veel dingen meegekregen die ik de eerste keer had gemist. Tijdens de trip in Eden zien we bijvoorbeeld al beelden van de fabriek en Djerba. Dit viel mij pas op tijdens de tweede kijkbeurt omdat ik bij de eerste kijkbeurt die beelden nog niet ergens aan kon koppelen. Ook zag ik bepaalde (plot)elementen, symbolen en gebaren meermaals terugkomen in een andere setting en/of context, zoals het kruisen van de polsen, of iets meer simpels als het vergiftigen van Boris, wat in eerste instantie voor Violette bestemd leek. Ik kan dan ook concluderen dat coherentie wel degelijk aanwezig is, en dat het eigenlijk een vrij rechtlijnig verhaal is, maar dan onconventioneel als een trip en nachtmerrie weergegeven. Wat verder niet wil zeggen dat ik de film 'begrepen' of 'doorgrond' heb of iets dergelijks. Een bepaalde opmerking van Violette vond ik erg treffend voor de trip die zij ondergaat, dat het voelt als een soort onmiddellijk geheugen of een herinnering van de toekomst. De poort tot Djerba lijkt gelegen in een combinatie van schilderkunst, cinema en drugs, oftewel een verlangen naar het vreemde, gepersonificeerd door Duchemin/Dutchman: l'étranger. Net als in een nachtmerrie wordt Violette geconfronteerd met mensen die ze goed kent, maar deze mensen hebben een andere rol dan in haar normale leven, een rol die zij hen onbewust toebedeelt. Zoiets blijft sowieso een fijn uitgangspunt voor een film. De cinematografie is ook een enorm troefpunt in het versterken van de hallucinante sfeer, net als de brommende en onheilspellende soundtrack. Met name het dynamische handheldwerk is verrukkelijk, helemaal in combinatie met de editing. Deed me onder meer denken aan Zulawski (Possession zou nog het meest van deze film weg moeten hebben las ik). Vooral het gedeelte in de fabriek is daarom smullen, maar ook in Djerba is meesterlijk camerawerk te ontwaren (dat gevecht in het water, of die fata morgana, of daar ergens op een dak). Prachtig ook dat wit met blauw.

Zit uiteindelijk nog vrij dicht tegen de 5* aan.. even over nadenken (of niet)