Melancholia (2011)

Dat er betere en indringender films zijn dan Melancholia, dat denk ik ook wel (en Festen vind ik ook een goede film), maarre.. hoe 'zwartgallig' had jij Melancholia eigenlijk gehad willen hebben? Het is zo'n beetje een verhaal dat een einde maakt aan alle verhalen. Of je moet op het standpunt staan dat het doormodderen van het leven op aarde een deprimerender vooruitzicht is dan de vernietiging ervan; dat kan ook natuurlijk.

Het verschil tusen Festen en Melancholia is dat er na het verkeerd afgelopen feest in Festen altijd weer opnieuw gefeest kan worden en dat het na Melancholia radikaal ophoudt. Er kan als het ware niet meer gefeest worden. Het is over en uit. Boem!
Welk van de twee de meest zwartgallige film is lijkt me meer dan duidelijk.

Wat mij betreft heeft de film weinig tot niks met Festen te maken.

Familiefeesten met ongemakkelijke speeches zijn sowieso meer voorkomend binnen de Scandinavische cinema, ik denk bijvoorbeeld aan Fanny och Alexander en Efter Brylluppet (ook Babettes Gaestebud kan vermeld worden, hoewel weer heel anders). Films die verder net zomin met Melancholia vallen te vergelijken als Festen.

Ik vond het heel storend dat de ene zuster Engels sprak en de andere Amerikaans. Op dat soort 'kleinigheden' kunnen ze in zo'n grote film toch wel letten?

Het gaat mij ook niet om het einde maar om de weg er naar toe. Dat er op het einde niks meer is vind ik niet perse boeiend. Het is niet hoe groter het probleem hoe groter de klap, voor mij misschien juist andersom zelfs.
Maar ik had gewoon problemen met het gedrag van Justine, hetzelfde maar in ergere mate dat ik problemen met het gedrag van Bess had in Breaking the Waves. Ik kan me daar gewoon niet echt mee inleven. Als Justine nou erg naar de klote is waarom niet zelfmoord plegen of poging tot als het allemaal toch niks uitmaakt. Daarom vond ik dat gesprek waar ik het eerder over had ook zo slecht. Mij en misschien ben ik wel raar leek het mij veel raarder of droefgeestiger als Justine er juist super vrolijk onder blijft. Maar goed misschien heeft met vrouwelijke depressieve grillen te maken wat Von Trier interessant vind en waar ik niet zo veel mee heb.

Festen en Melanchohlia zijn zeker verschillende films maar dat feest heeft veel overeenkomsten vind ik waardoor het minder verrassend is.

Ik moet de film nog gaan herzien iig want heb dat vaker dat ik van te voren verwachtingen heb van de film en dat de film anders loopt dat ik het niet helemaal goed mee krijg. Bij de 2e kijkbeurt weet ik iig wat er gaat komen en kan ik op meer dingen letten.

Het viel mij ook wel op, maar het stoorde mij niet. De casting van de zuster-personages had ook wel andersom kunnen zijn, denk ik (had op het eerste gezicht misschien zelfs meer voor de hand gelegen), maar beide dames doen het in hun rol nu ook uitstekend. Hurt en Rampling (ook geen Amerikanen overigens) kwijten zich ook prima van hun taak.

De familieverhoudingen spelen wel een rol, maar vormen niet echt het hart van de film. De 'kleinigheid' waar jij over valt is volgens mij in déze film inderdaad niet van belang; dat had het misschien wel geweest in een meer sociaal-realistisch verhaal. Hier lijkt het me dus het belangrijkste dat de acteurs goed zijn. En dat zijn ze.

Alleen al het idee van Festen geeft Justines gedrag een mogelijke context. Bruiloft, huwelijk....twee persoonen die samengaan als twee planeten is al een prachtig beeld. En Justine, net als planeet Melancholia, verpest het grote mensen feest. Vergelijking met Festen hoeft niet ver te gaan maar suggereert wel motieven, die op de achtergrond blijven, voor Justines gedrag. Haar vader en moeder zijn niet bepaalt alledaagse gevallen. Haar zus voelt zich juist superverantwoordelijk. Een huwelijkfeest staat sowieso in contrast met depressie en ondergang. Het legt ook de nadruk op ceremonie en geregel... Wat weer tegengesteld is aan Justine's grillen en de komende vernietiging.. Door de komst van planeet "Melancholia" en Justines juiste voorspelling krijgt de film, ook met terugwerkende kracht, een extra interessante lading..

In het begin is Justine wel oprecht vrolijk leek me in de limo. Ik dacht dat ze wist dat de wereld verging maar dat ze aan niemand wilde vertellen maar omdat ze zoveel met de toekomst wordt geconfronteerd (nieuwe baan, moestuintje) dat dat de depressie aanwakkerde.
En omdat een bruiloft inderdaad staat voor een nieuw begin en vrolijkheid dat het dan erg moeilijk is om net te doen alsof er niks aan de hand was wat haar originele plan was. Lijkt mij iig logisch.

Ik denk dat Lars von Trier dubbelzinniger is over waarom Justine doet zoals ze doet...

Narcissus, het feest van Festen was geen bruiloft.. Wel is het natuurlijk zo dat in beide films de tegenstelling tussen het feest als ceremonie, als 'viering' van de normaliteit, en de realiteit van de (hoofd-)personages, die níet normaal is, een grote rol speelt. Maar die tegenstelling komt in zoveel verhalen voor, en is niet per se een speciale overeenkomst tussen Festen en Melancholia; films die verder in hun vorm, verloop en meer specifieke thema heel erg verschillen.

Nee het gaat mij om een feest, familie besognes, onderhuidse spanningen...conflicten etc. Festen, als Dogma 95 film, is exemplarisch geworden voor een familiefeest, dat uit de hand loopt... Het lijkt me sterk dat Von Trier van deze associatie geen gebruik heeft willen maken... de Bruiloft benadrukt hier dan ook de familiebijeenkomst...

Zou kunnen. Misschien moeten we het hem eens vragen, maar nu ik de beelden van die persconferentie in Cannes gezien heb, ben ik bang dat we dan als antwoord een betoog krijgen over hardcore-porno, oosters-orthodox christendom en Hitler in zijn bunker..

Nog 'even' dit:

De regels van Dogma werden als volgt ondertekend:

"Zo zweer ik mijn EED VAN ZUIVERHEID.

Kopenhagen, maandag 13 maart 1995.

Namens DOGMA 95

Lars von Trier, Thomas Vinterberg".

Die strenge eis van zuiverheid is inderdaad een recept voor melancholie...en opvallende pers bijeenkomsten.

Nee exact, ik snap ook niet waarom er steeds aan Festen gerefereerd wordt hier.

Hoe dan ook, de ouverture was een indrukwekkend stuk cinema wat mij betreft, de rolwisseling tussen de depressieve Justine en de beheerste kalme Claire was ook sterk. Vooral die bijna angstaanjagende rust die er over Justine hangt Daarbij, die planeet was een schitterend gevaarte op het grote doek. Toch een stuk minder aangrijpend dan ik van andere Von Triers vind.

Toch verwijst een overgroot deel van recensies op sites en bladen naar film Festen, lijkt me ook logisch...om niet te zeggen een open Dogma deur.

Ah, het 'Argumentum ad populum'. Ik verwacht beter van je, Narcissus!

Bittere tranen, zuiver verdriet.

Verdampt, verdroogd, en verlaten, rollen de eindcredits nietzeggend over het zwarte doek. Het onderhuidse vuurwerk is in rook opgegaan, en alsjeblieft, stel geen vragen, ik adem nog even uit.

Von Trier 1.Antichrist was een verradelijke eikel, een onsympathieke lul die de realiteit in tweeën brak. Een regisseur met ballen! En een klein hartje zo blijkt. Althans, is dat nu de aorta die ons kippenvel doet huiveren? Een kort moment van euforie, een enkele honderste van een seconde slechts, streelt von trier het allermooiste.

Melancholia opent kenmerkend VonTriers; Anders, uniek, en toonzettend. Daarmee uiteraard niet zeggende dat het ook direct goed is, want eerlijk gezegd voelde ik mij niet meteen thuis. Een veel te bombastische score, zet een grove, aanwezige toon, die zonder pardon mijn hele trommelvlies oprolt.

Von Trier 2.0 omarmd zijn veelzijdigheid met een glimlach van oor tot oor. Er zit weliswaar een Von Trier stempel op, gemarkeerd door het in hoofdstukken opgedeelde verhaal plus oprechte presentatie en vertedering van de poedelnaakte mens, maar óók Von Triers allerkleinste, kent een eigen dimensie. Een eigen wereld van fluweel, vol mystiek.

Van donder tot zon, worden Claire en Justine geïntroduceerd; Justine is ziek, een nuchtere schoonheid verbitterd door het verschrompelde as wat ooit het optimisme was. Claire is haar zus, heeft een zoontje en gelooft in het fenomeen 'na regen komt zonneschijn'.

De eerste 90 minuten lijken wat weg te hebben van een actieve vulkaan die op het punt staat uit te barsten. Er is frustie en ellendigheid. De spanning trilt op je neushaar, maar von Trier geeft niks prijs. De mooie momenten duren te kort om écht te kunnen genieten, de emoties pruttelen énkel op non-verbaal; en de wil om de longen uit je lijf te schreeuwen neemt drastisch toe.

De film draait duidelijk om haar climax, en hier gaat Von Trier dan ook all-in op. Dit is duidelijk te merken, want over de rest van de film doet von Trier zijn eigenzinnigheid gewoon tekort. De mystiek is voelbaar, maar niet tastbaar. Het blijft te ver weg.

Komt het door de score, of door het onverwachte wandelpad waarop de Deen ons leert lopen?

De dvd zal het zeggen.

4*

Festen heeft ook die typerende onrustige cameravoering, waar Bergman ver vanaf stond. Het is dan ook logisch dat 'Vox Populi' aan deze Dogma klassieker refereert. Volgens mij is die globale associatie een bewuste keuze van Von Trier...het geeft Justines gevoelsleven een suggestieve context...

In alle films van Von Trier sinds The Idiots wordt gebruik gemaakt van dit soort camerawerk. Dat is zijn stijl, geen referentie.

De bruiloft in Melancholia beslaat slechts ongeveer 1/3 van de film, de vergelijking met Festen gaat niet verder dan dat er ook hier een feest is met ongemakkelijke speeches, die overigens inhoudelijk mijlenver afstaan van die uit de film van Vinterberg.

Veel logischer is het om de bruiloft te linken aan de naderende ondergang. Niet alleen is dat een fraai contrast, in de apocalyptische visioenen van het laatste bijbelboek is er een belangrijke rol (sic) weggelegd voor "de Bruid". Ook de transformatie naar de "hoer", die bijvoorbeeld naakt baadt in het licht van Melancholia, staat mijns inziens in dat kader.

Net gezien in Antwerpen. Wat een prachtige film. Eerste minuten (intro) was al indrukwekkend (net als bij Antichrist) Dunst is volwassen geworden. Sutherland in eren hersteld. Prachtig in beeld gebracht en zeer goed verhaal. waar je in het beging een "festen" gevoel hebt slaat het in deel 2 om. Daar ga je de film volledig snappen, en zie je waarom de acties in deel 1 zo waren... Geen film voor de doorsnee bios ganger/film kijker. Maar arthouse voor breed publiek als je van rustige drama's houdt.
4.5

Maar dat door vele filmcommentatoren niet naar Bergmans familiekroniek verwezen wordt maar wel naar Festen lijkt me duidelijk ook iets met Dogma stijl te maken hebben en ontkracht jouw argument. Ik gaf ook aan dat die associatie niet inhoudelijk diep hoeft te gaan: als simpele verwijzing naar familietoestanden is al voldoende... Het gaat om opbouw van een doemsfeer met motieven die in het (half)duistere blijven. Het geeft naast de komst van planeet Melancholia voor mij Justine een extra gelaagdheid...Het zet haar motieven in een speciaal obscuur licht. De planeet balt uiteindelijk alles samen waar haar melancholie naar verlangt: het einde. Daarom aanbidt ze zijn licht en biedt, als het ware, haar lichaam aan...Ze houdt van het melancholisch gevoel. Een sterk staaltje van psychologie...

Deze Apocalyptische Bruid is dus de Femme Fatale.

Grandiose opening a la Antichrist. Beetje saai bruiloft gedeelte, en een zeer goed 2e deel.
Die instabiele camera, héél erg storend. Voegt niks toe.
Niet het meesterwerk geworden dat Antichrist is, in die zin viel het een beetje tegen.

Toch is er genoeg te beleven en om over na te denken. Von Trier heeft een apocalyptische film gemaakt die het tegendeel is van de gangbare apocalyptische films. Zo zijn we bijna volledig afgesloten van de buitenwereld, er wordt alleen even gegoogled, om aan te geven dat we wel degelijk in de 21e eeuw zijn. Maar de TV ontbreekt, die normaal steevast het onheil aankondigt en de paniek en de chaos laat zien die met de komst van zo'n planeet gepaard zouden gaan. Maar niets van dat alles.

Iedereen heeft het hier over Festen en terecht, wat de bruiloft betreft, maar de belangrijkste inspiratiebron is toch weer Tarkovsky, Het offer heeft een vergelijkbare setting, (en speelt zich ook af in Zweden) een afgelegen landhuis waar een familie de naderende apocalyps boven het hoofd hangt. In het offer probeert men de ramp af te wenden door een seksuele daad, daarnaar verwijst de wip van de bruid in de golfkuil wellicht. Alleen is er in Melancholia geen enkele hoop meer. En is het gissen naar haar motieven.
Ik vind niet dat je deze conclusie te trekken.

Want hoezo femme fatale, ze weet toch dat de wereld vergaat......alles heeft geen zin meer vooral een huwelijk niet. Er is hier sprake van buitengewone omstandigheden, alle conventies zijn zinloos. Het is bekend dat mensen in apocalyptische tijden met de pest bijvoorbeeld heel ander gedrag gaan vertonen en zich in bv orgies verliezen omdat het toch allemaal geen zin meer heeft.

De andere Tarkovsky is Solyaris, de schilderijen Jagers in de sneeuw van Bruegel, speelt een prominente rol in Solyaris.

Een ander punt is dat de apocalypse totaal niet realistisch is. Het is meer een kinderlijke voorstelling van een botsing tussen 2 planeten. Wat zich ook uit door een soort tent te gaan bouwen. In werkelijkheid zouden de 7 plagen van Egypte eerst over ons af komen. Het weer zou sterk veranderen, het dierenleven zou veranderen, er komen vloedgolven, aardbevingen, vulkaanuitbarstingen, ontploffende kerncentrales enz.. Voor de daadwerkelijke botsing plaats zou vinden, zijn we er allemaal allang geweest. Een paar dingen worden als schets weergegeven, de hagelbui, wat wriemelende insecten, elektrische ladingen. Het lijkt wel of we in botsing komen met de planeet Solyaris zelf, die meer onze ideeën weerspiegeld over zo'n botsing, dan dat we een werkelijke botsing meemaken.

Hoeveel holes heeft de golfbaan? .....18.... goedzo, maar het enige hole met een vlaggetje heeft nummer ....19.....?!

Melancholia verwijst ook naar een depressief gevoel of storing. Als je Justines gedrag alleen verklaart vanuit de voorkennis die ze van de Apocalyps heeft maakt je haar één dimensionaler dan volgens mij uit haar complex gedrag blijkt. Waarom niet eerst de liefde bedrijven met haar bruidegom? Mooie aan de film is juist dat haar gedrag manisch depressieve trekken vertoont....die pas later in de film met terugtrekkende kracht door haar voorkennis verklaard zou kunnen worden. Trouwens, depressieve mensen zien vaak alles op stellige wijze negatief dus haar voorspelling kan ook toeval zijn. Die ambivalentie van Justine maakt haar juist intrigerender. Haar fataliteit zit vooral ook in haar houding t.o.v Melancholia / melancholie: het is haar 'ding'...Ze geniet stiekum met volle teugen...Die obscure 'zonne' bad verraad volgens mij haar ware houding...

Je opmerkingen over Tarkovsky kan ik alleen beamen...denk ook aan de "Nostalghia"...over een sombere schrijver.

Weer een sterke film van Von Trier. Het eerste deel presenteert een typische wedding gone wrong die je wel vaker terug ziet in films, alleen ligt hier de depressie van de bruid onder de loep. Kirsten Dunst speelt die rol met verve, en ook de ondersteunende rollen zijn goed ingevuld, van Kiefer Sutherland als rijke hobbyist of Udo Kier als de wedding planner die op heerlijk droogkomische wijze weigert de bruid aan te kijken. Het steekt fenomenaal in elkaar en verveelt geen moment.

Het tweede deel trok me dan net wat minder. Het arriveren van de planeet Melancholia zorgt voor nieuwe spanningen, maar deze richten zich op het personage van Charlotte Gainsbourg, terwijl het juist Kirsten Dunst's vertolking als de depressieve Justine was waarvan ik meer wilde zien. Uiteindelijk komt dat ook wel, maar mijn aandacht was inmiddels toch een beetje verslapt. Het sterke einde maakte echter weer een hoop goed, mede doordat Justine's rol weer prominenter wordt en een beter plaats krijgt.

Daarbij vind ik het eigenlijk vooral benoemenswaardig dat ik Justine op geen enkel moment beschouwde als vooruitziend. Ik zag haar juist veel meer als een vrouw die erg diep in depressie verzwolgen is, en vanuit die depressie haar wereld ziet eindigen. Als Melancholia nadert en die donkere wens plots mogelijk lijkt te kunnen worden, klaart ze juist op want zij ziet haar gevoelens nu representatief worden voor het lot van de wereld, terwijl zij eerder juist ten onder ging omdat haar gevoelens kaatsrecht op die van van de rest van de mensheid stond (vertegenwoordigt in het bruidsfeest wat een blije gebeurtenis zou moeten zijn). Haar vertrouwen in haar vooruitziende blik zie ik dan ook niet meer dan een door depressie gevoede wens.

Juist het omgekeerde zie je ook bij Gainsbourg's Claire, wiens bazige en alles onder controle proberen houdende persoonlijkheid juist in elkaar zakt onder de angst voor de ondergang van de aarde. Dat is waar naar mijn mening de film ook om draait, aan de ene kant is er Justine die haar hele leven (man, baan) door depressie verliest, maar daardoor juist makkelijker kan accepteren dat alles eindigt omdat dit haar lijden excuseert (het maakt toch allemaal niks uit), terwijl Claire die alles mee had (rijke man, een kind, leuk buitenhuisje) juist hier aan ten onder gaat (want ze raakt alles kwijt). En zie daar de crux van de film.

Sinds lange tijd weer is een film in de bioscoop gekeken.. En dus geen controle over mijn medekijkers of volumesterkte..

Vanaf het begin werd je, wanneer je het toeliet, volledig mee gezogen door de muziek, de beelden waren vooral apart te noemen.

Zodra de "echte" film begint lijkt het net of je ergens middenin valt, het lijkt me dan ook twijfelen of die gebeurtenis zo noodzakelijk was voor de film.. Aan de ene kant wel omdat het je meer laat inzien over de personages, maar aan de andere kant? Alsof je er nog veel mensen van hebt terug gezien?

Al met al zat ik op het eind met stilte te kijken tot het laatste beetje van de aftiteling en met mij vele andere. In het begin vond ik Justine de rare en Claire wat "beter", maar terugkijkend vind ik het juist andersom.. Dan blijkt dat Justine gedurende de film gewoon kalm was en wist wat er kwam en dus handelde ze daarnaar. Terwijl Claire in het ongewisse zat en voor iedereen probeerde te zorgen, (met name voor Justine dan.)

Vooralsnog mijn eerste Von Trier film, wie weet volgen er nog meer!

Knap acteerwerk! Vooral verbaasd door Kirsten Dunst (gezien eerdere ervaringen!)

Ik zie trouwens Justine als de wijze/verlichte en Claire als de gewone/allerdaagse mens. Het leven is altijd en voor iedereen eindig (ooit komt voor iedereen die planeet die een eind aan je aardse bestaan maakt een keertje binnen stormen), dus een houding als die van Justine is de enige logische/juiste. Neem het zoals het is. Melancholie is in die context een hele normale fase van bewustwoordig, gevolgt door berusting en daaruit voortkomende vrijheid.

Een gezapige interpretatie...

Om mijn intuitie (door lezen gevoed) te testen google-de ik op de namen "Lars von Trier" en "De Sade" en ondekte een mooie site over de film Melancholia en een interessant interview van de Deense journalist Nils Thorsen met Von Trier. Bijna aan het eind van het interview zit voor mij de crux:

"I'm searching on nymphomania. And Marquis de Sade. I've found that 40 percent of all
nymphomaniacs are also cutters, in the sense that they cut themselves".

De Film is dus losjes gebaseerd op het toneelstuk De Meiden van Jean Genet. Getipt door Penelope Cruz... en hij ondekte op TV dat Saturnus in het teken van melancholie stond..

Wat Ferdydurke over zucht naar 'zuiverheid' schreef komt erg dichtbij Von Triers uitgangspunt betreffende Justine.

Misschien zie ik het einde van Melancholia wel te negatief...en teveel in het licht van De Sade. Hoewel ik de indruk heb dat Von Trier, ondanks zijn openheid, niet alle kaarten op tafel legt. Die ambivalentie blijft. Dat 'zonne' bad is voor mij een meesterzet. Misschien wel meer dan hij zichzelf realiseert....

Jammer van die te instabiele camera anders was het 5 sterren geweest.

Was ook meer een gedachtensprongetje dat een complete interpretatie, maar maakt de film wel plots een optimistische.

Eerlijk gezegd kreeg ik niet de indruk dat Justine erg wijs of verlicht was, ook niet ten opzichte van de misschien ook niet 'wijze', maar wel heldere(!) Claire. Wat Justine doet is niet 'nemen zoals het is', maar een radicaal veroordelen van, een totaal 'nee' zeggen tegen, het leven. De acceptatie dat het leven eindig is, en dat je het op een gegeven moment zal moeten loslaten, is wat anders dan een totale afwijzing van het leven an sich. En hier hebben we volgens mij met dat laatste te maken. Dat Justine tegen het einde rustig blijft, zal misschien meer te maken met het samenvallen van haar depressieve state of mind met de werkelijke ondergang, dan met een 'verlichte' staat. 'Afscheid' van het leven had ze al genomen.

Je laatste zin begrijp ik denk ik wel, maar 'die context' ontbreekt bij deze film. 'Vrijheid' is een begrip dat zinledig wordt buiten het menselijk leven, en dat leven wordt hier dus afgewezen.

Overigens heb ik in de films van Von Trier nooit een rechtstreeks perspectief op een verondersteld 'enig juiste houding' ten opzichte van het leven kunnen bespeuren. Gelukkig niet zeg. Dat neemt natuurlijk niet weg dat je naar aanleiding van die films die 'juiste houding' (als die er is) voor je zelf kunt bepalen, maar de door jou genoemde vind ik niet bepaald van toepassing op Justine.

Ik zie wel dat het ook aannemelijker is om het anders te duiden, maar vond het toch een interessante kijk. Los van of Von Trier het zo bedoeld heeft, zegt het mij dat de dwazen zich soms minder dwaas gedragen dan de wijzen (vermeend helderen). Dat vind ik een leuke gedachte. Ik geloof namelijk in de grenzeloze stupiditeit (onwetendheid) van de mens.

Ik heb de Idiots overigens noot gezien, maar zou het kunnen dat die film een dergelijk statement maakt?