Melancholia (2011)

Opmerkelijke film die aan de hand van hoe anderen met het gegeven van een stervende aarde omgaan in hun bijna dagelijksheid (incl. een feest), de vraag wat mij betreft dwingend opwerpt: hoe zou U, spectator, omgaan met het proces van geloof tegen beter weten in richting onafwendbaar lot? Ziet u zich zelf in de ogen van de acteurs ? Geboren worden doe je alleen; sterven ook. Dat individuele proces gebeurt alleen hier en masse en gelijktijdig. Iets met gedeelde leed? Nauwelijks.

Ik had precies hetzelfde, dit is mijn tweede Von Trier, na Antichrist (slechts 30 minuten gezien, maar genoeg om Von Trier jaren links te laten liggen). Ik vreesde al het ergste, zeker gezien deze qua productiejaar tussen Antichrist en Nymphomaniac in zit, maar het is een hele aangename verrassing geworden. Ik dacht er zelfs over om Antichrist weer op te pakken daar waar ik gestopt was, maar na je stukje te hebben gelezen stop ik die intentie maar weer in de ijskast .

Deze film (of eigenlijk films, want de twee delen zijn totaal verschillend) begint met enkele aanvankelijk nietszeggende beelden die wat aan 2001 doen denken. Aanvankelijk nietszeggend, want de beelden vallen uiteindelijk wel op hun plaats en hebben dus wel inhoud (niet te verwarren met diepgang). Een film uit twee heel verschillende delen vereist wat mij betreft twee recensies:

Melancholia - Part One: "Justine"

Oftewel Von Trier's "Festen". Zoals de titel al zegt draait dit deel rond Justine, en dus rond haar huwelijksfeest. Vrijwel meteen komt de herinnering aan het eveneens Deense Festen (1998) naar boven. Von Trier's versie is echter minder rauw, meer gestileerd, en met minder woedeuitbarstingen en ook minder heftige woedeuitbarstingen. Kortom, een gepolijste versie van Festen waar de scherpe kantjes van af zijn.

Aanvankelijk neigde ik richting de 3,5* voor dit deel, maar Van Trier weet het vlak voor het einde van dit deel toch wel te verpesten. Zo waren er al genoeg ergernisjes te ontdekken, zoals de misplaatste figuur van de zakenman en leidinggevende van Justine, wat had zoiets nou in dit verhaal te zoeken? Dat een blauwe planeet in de verte rood uitziet was verder een klein foutje waar ik met gemak overheen kan kijken, maar het einde van deel 1... Welke bruidegom verlaat nou zijn eigen bruiloft alsof hij een gast is . Zoiets doe je niet, zelfs niet al zou de aarde vergaan... Met zo'n afgeraffeld einde sloeg Von Trier de plank dus flink mis. Verder is me ook niet helder wat dit deel als geheel in deze film te zoeken heeft, kent weinig toegevoegde waarde en staat vrij los van de rest. Een hele magere 3* dus voor deel 1.

Melancholia - Part Two: "Claire"

Een heel ander verhaal, waar de bruiloft van enkele dagen eerder totaal vergeten is, alsof die nooit heeft plaatsgevonden, en waar scifi haar intrede doet. Dit scifi-drama gaat over de dreigende nadering van een planeet die wellicht de aarde gaat raken. In dit deel gaat meer aandacht uit naar de andere zus, Claire (zoals de titel van deel 2 al aangeeft), al blijft Justine een belangrijke rol spelen. Dit deel ligt meer in mijn straatje, ik hou wel van een goede scifi-drama, en deze valt daar zeker onder. Van Trier doet ook weinig verkeerd in dit deel, en de beginbeelden vallen eindelijk op hun plaats. Ook de naam van de planeet die tevens de titel is van deze film krijgt enige betekenis. Ik begrijp dit als Van Trier's visie op Melancholie, iets moois wat een allesvernietigende kracht heeft.

Dit deel deed me denken aan andere goede scifi-drama's zoals Coherence (2013) (dit is een "praatfilm", verklaart het lage gemiddelde op MM, ik waarschuw maar voor wie daar niet van houdt). Zeker met deel 1 in het achterhoofd is het verband met het etentje in Coherence wel te leggen, evenals wat eromheen gebeurt, zoals de stroomuitval, de auto die niet wil starten, e.d. Het visuele doet ook aan Another Earth (2011) denken dat hier ook al vaker is genoemd. Maar dat verband is dus vooral vanwege de gelijkende planeten want het is een totaal ander verhaal, al heeft het een beetje dezelfde dromerige/mysterieuze sfeer. Van dezelfde regisseur van Another Earth komt ook I Origins (2014), wederom een heel ander scifi-drama, maar met dezelfde mysterieuze sfeer en met iets meer diepgang dan deze, want dat is toch wel het grote gemis. Alledrie aanraders wat mij betreft voor wie van deel 2 genoten heeft. Deel 2 is erg slim bedacht maar blijft zonder een diepere laag erg aan de oppervlak hangen.

Deel 2 krijgt van mij 4*, waardoor ik gemiddeld op 3,5* voor het geheel uitkom. Jammer, want deel 2 had ik graag een dikke 4 gegund, maar het redelijk correcte maar nietszeggende deel 1 haalt dat wat onderuit.

Ik kan je score niet goed rijmen met je recensie, arno74. Ik begrijp namelijk niet hoe je deel 1, ondanks je ronduit negatieve beoordeling, die ik trouwens helemaal volg, toch nog 3 sterren kunt geven, en evenmin hoe deel 2, dat volgens jou een groot gemis heeft aan diepgang, en "aan de oppervlakte blijft hangen" - en ook hierin volg ik je - zelfs 4 sterren wegkaapt, zeker omdat de combinatie van de twee delen voor jou - en eens te meer ook voor mij - geen meerwaarde biedt! En dat laatste lijkt me toch wel een doorslaggevend element bij de waardering van een film als geheel!

Het tweede deel kon ik wel waarderen ThomasVV, en al heb ik ze niet allemaal genoemd, er zitten ook positieve dingen in de film (in beide delen), acteerwerk, cinematografie, en de sfeer zijn prima in orde, vooral de cinematografie is bijzonder goed verzorgd. Deel 2 vond ik bovendien behoorlijk origineel en goed bedacht. Maar ja, een waardering geven blijft lastig, helemaal als het een twee-in-een-film is. Met minder dan 3,5* voor het geheel vind ik dat ik het tweede deel tekort doe.

Een film over m.i. de onafwendbaarheid van ons lot en wel of niet acceptatie (als mensen denken we overal invloed op te kunnen hebben). Ongetwijfeld meer interpretaties en metaforen mogelijk. Eerste deel gaat over samenzijn ter gelegenheid van een huwelijkse verbintenis tegen heug en meug met als focal point bruid Justine (een fantastisch acterende Kirsten Dunst) die aan depressiviteit lijdt. Tweede deel gaat over hoe met name Justine's zus Claire (Charlotte Gainsbourg) omgaat met het besef van een gedoemde aarde vanwege het naderen van planeet Melancholia. Claire hecht aan rituelen en aan samenzijn, Justine leeft op bij de wetenschap dat de aarde reddeloos is... als een verlossing van het kwade. Prachtige Arnold Böcklin still als Justine zich naakt in het maanlicht drapeert. Toeval? Wagner (het steeds terugkomende themaatje uit Tristan & Isolde) en Böcklin waren favorieten van Hitler, die nog steeds als iets noodlottigs afgeschilderd wordt wat de mensheid is overkomen. Een terloopse verwijzing naar wellicht onze grootste erfzonde - het laten gebeuren van de vernietiging van een volk? Zou natuurlijk wel uitkomen, even arbitrair uit het leven gerukt worden. Geeft betekenis. Resteert iets van een gedeeld leed? Nee. Geboren worden doe je alleen, sterven ook. Dat individuele proces gebeurt hier alleen en masse en gelijktijdig.

Gisteren voor het eerst op tv gezien. Wat een vreselijke film voor iemand die al "wakker" is. Het mooie eraan is alleen het einde, en de emoties zoals het hoort ipv die schreeuwende "Hollywood einde van de wereld." Films. Ook keiharde realiteit gewoon je ontbijt nog maken bijvoorbeeld. Wat ik ook vreemd vond als je depressief bent omdat je "het weet" dan snap ik niet dat je niet op dat moment realiseert dat een dier het ook weet en dus geen paard mishandeld wat een akelig scène was dat en totaal niet kloppend. Een hoop metafoor ook zoals 19 hole is een verwijzing dat er meer tussen hemel en aarde. Ik kan mij wel voorstellen als je er nooit in verdiept hebt dat deze film je wakker maakt en de wereld voor je open gaat.

Iets wat je collectief ondergaat is snel gedeeld leed, nietwaar? Maar kijk hoe Lars het heeft uitgewerkt. Na de bruiloft zijn pa en ma niet meer in beeld. Geen telefoontje, laat staan afscheid. Claire's echtgenoot (Kiefer Sutherland) pleegt zelfmoord, zonder afscheid te nemen, zonder drama. Justine gelooft niet in de poespas van Claire rondom het aanstaand einde (wijntje, kaarsje, liedje). Dat ze gedrieën onder de takkentent eindigen, heeft meer te maken met nog een laatste keer met neefjelief een hutje bouwen. Justine vraagt haar niet, Claire komt er op het laatst gewoon bijzitten. Let op ook hoe het sterke geslacht er zonder uitzondering van af komt bij Lars. Een k.ttekop van een baas (die van Justine), pa die een briefje achterlaat dat ie een lift kon pakken, de bruidegom is een watje van hier tot gunder, Claire's ega die er gewoon niet meer toe doet aan het eind...

Ik begrijp nog steeds niet wat je bedoelt met dat vraagje, des1: Resteert iets van een gedeeld leed? Bedoel je van de deling, van het leed zelf, van de oorzaak van het leed, ...?

Ik ergerde me wat aan de fouten (wetenschappelijk), maar ook gewoon in het verhaal zelf. Want het zit vol met onlogische beslissingen, en de samenhang tussen deel 1 en deel 2 is wat zoek. Andere factoren zit goed, maar daar sloeg men toch de plank mis, en geen klein beetje. Misschien is het geen slecht idee - als je een SF-idee wilt maken - om je daarin te verdiepen, of te ondersteunen door mensen die daar de nodige kennis van hebben.

Von Trier beweert niet wetenschappelijk verantwoord bezig te zijn, verre van dat zelfs. Ieder mens reageert verschillend onder gegeven omstandigheden. Als er een SF film is die wél bepaalde pretenties en premisses in zich borg, dan kun je een film als Sunshine veel meer blameren.

Als je niet wetenschappelijk verantwoord bezig wilt zijn, maak dan ook geen film die dit wel vereist. Dit is fantasy, geen science fiction. En dan schuilt men onder het excuus van: "Dit alles is een metafoor", maar wat is het nut van een film als die al helemaal niet kan kloppen? Mij verlies je dan echter op je weg naar hetgeen je wilt vertellen. Hetgeen blijkbaar ook iets niet echt positiefs was.

Je bent zeker een beta, TornadoEF5...?

Hee, ik ben ook een bèta!

Sorry dat mijn mening niet dezelfde is als die van jou. Mag het?

Tuurlijk. Nix vereist een regisseur. Artistieke vrijheid heet dat. Als je je niet over zoiets kan heenzetten... Hoeveel films nemen niet een hele hoop suspension of disbelief. Reden waarom ik bijv. al die Mission Impossible films zulke onzin vind.

Als laatste zou ik nog aan alle commentaar willen toevoegen: kinderen zijn onschuldig. Daarom Justine's eerste aandrang om liever haar neefje in te stoppen dan bij haar ega te zijn op de avond van de bruiloft, zelf als een kind gebaad te worden, etc. Hoeveel aanwijzingen moet een kijker nog hebben? Nomen est omen ook - Justine staat voor naderend oordeel (justice), Claire voor het licht dat daarop schijnt, verheldering, toelichting. De vraag is of Von Trier dit allemaal zo doelbewust heeft opgezet als door mij gesuggereerd wordt... Ik denk het wel.

Ik ben ook geen fan van de Mission Impossible films en andere actiemeuk

Tja, intrigerend saaie film met af en toe erg mooie shots afgewisseld met dat overdreven gewiebel. Dunst acteert wel heel erg goed moet ik zeggen.

Een film die je niet moet bekijken als je een zorgeloze avond wil hebben. Deze blijft even op de maag liggen (ook letterlijk want de manier van filmen heeft op mijn vestibulair systeem gewerkt).

Deze moet je gezien hebben als je even intellectueel wil doen bij de vrienden.

Echter Charlotte Gainsbourg zal nooit 1 van mijn favoriete actrices worden...

Nou, spoilers zijn niet te geven want meer dan er al in de omschrijving staat gebeurt er niet.

Veel gesproken wordt er ook niet en dan is 2 uur dus véél te lang. Wel mooie beelden en qua muziek alleen telkens het zelfde Wagner motief. En weer eens een aantal gestoorden als alibi voor het ontbreken van logica.

Mooie sfeer, prachtige muziek!

Je voorganger gaf met dezelfde argumenten 2 sterren, moviebrielen...

Je moet bereid zijn om je mee te laten voeren door het verhaal want anders kun je het zomaar niets vinden.

Film krijgt mijn punten voor het eerste deel. Het tweede deel imponeerde mij niet meer. Ik vond de SF er met de haren bijgesleept.

Dat deel is de hele clou van de film. Het is geen bruiloftsvideo.

Ik heb gisteren het begin opnieuw gezien op tv. Na de eerste beelden kwamen ineens beiderzijds de icoontjes van VPRO en NPO 2 in beeld; dan zie je pas hoe bespottelijk dat is wanneer je een film uit zendt.

bijzondere film,het begin is heel mooi met klassieke muziek.

Prachtige film over depressiviteit en (gegronde) angst. Het verhaal van 2 zussen. Goed acteerwerk, mooi in beeld gebracht. Niet vergeten de rol van de bezeten Sutherland. Juiste timing van muziek en geluid.

Film van Lars von Trier, de Deense regisseur die altijd zeer bijzondere films maakt. En ook deze film is zeer bijzonder. De film bestaat uit twee gedeeltes, waardoor erin eerst instanties de suggestie wordt gewekt dat ze los van elkaar staan. Echter vond ik pas aan het einde dat beide gedeeltes toch één geheel vormde. De twee gedeeltes los van elkaar beoordelen zou dan ook niet kloppen. Het eerste gedeelte heet Justine en heeft veel weg van de film Festen. Waren het niet dat er iets raars aan de hand is. Justine wordt gespeeld door een fantastisch acterende Kirstin Dunst en zij loopt regelmatig weg van haar eigen bruiloft. De bruidegom verlaat zelfs naar het einde zijn eigen bruiloft. Raar want het is meestal toch een heugelijk dag met zijn alle? Dit valt voor een groot gedeelte op zijn plaats in het tweede en afsluitende deel Claire gespeeld door een eveneens zeer goed acterende Charlotte Gainsbourg. In dit gedeelte komt ook de SF naar voren, in de vorm van de enorme planeet Melancholia. Von Triers film voelt aan als een warme behaaglijke deken maar als je deken weg trekt dan is het koud en minder comfortabel. En die deken wordt langzaam heel langzaam weg getrokken.