• 15.814 nieuwsartikelen
  • 178.383 films
  • 12.228 series
  • 34.008 seizoenen
  • 647.645 acteurs
  • 199.107 gebruikers
  • 9.378.044 stemmen
Avatar
 
banner banner

Antichrist (2009)

Drama / Horror | 108 minuten / 104 minuten (Cut "Catholic Version")
3,14 1.532 stemmen

Genre: Drama / Horror

Speelduur: 108 minuten / 104 minuten (Cut "Catholic Version")

Oorsprong: Denemarken / Duitsland / Frankrijk / Zweden / Italië / Polen

Geregisseerd door: Lars von Trier

Met onder meer: Willem Dafoe, Charlotte Gainsbourg en Storm Acheche Sahlstrøm

IMDb beoordeling: 6,5 (143.907)

Gesproken taal: Engels

Releasedatum: 29 oktober 2009

  • On Demand:

  • CineMember Bekijk via CineMember
  • Netflix Niet beschikbaar op Netflix
  • Pathé thuis Niet beschikbaar op Pathé Thuis
  • Videoland Niet beschikbaar op Videoland
  • Prime Video Niet beschikbaar op Prime Video
  • Disney+ Niet beschikbaar op Disney+
  • Google Play Niet beschikbaar op Google Play
  • meJane Niet beschikbaar op meJane

Plot Antichrist

"When nature turns evil, true terror awaits."

Terwijl een echtpaar de liefde bedrijft, valt hun kind uit het raam en sterft. De vrouw raakt in een diepe depressie. Haar man, zelf therapeut, wijst de medische behandeling die ze krijgt af en wil haar genezen met rationele praatsessies. De vrouw heeft een diepe maar onbestemde angst die verband lijkt te houden met het woud waar ze eerder aan een historisch onderzoek naar religieus gefundeerd geweld tegen vrouwen werkte. Om haar met die angst te confronteren reist het paar af naar het woud dat de Bijbelse naam Eden draagt.

logo tmdbFilm stilllogo tmdbFilm stilllogo tmdbFilm stilllogo tmdbFilm stilllogo tmdbFilm stilllogo tmdbFilm stilllogo tmdbFilm stilllogo tmdbFilm still

Externe links

Video's en trailers

Reviews & comments


avatar

Gast

  • berichten
  • stemmen

Let op: In verband met copyright is het op MovieMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.

Let op! Je gebruikersnaam is voor iedereen zichtbaar, en kun je later niet meer aanpassen.

* denotes required fields.
zoeken in:
avatar van Goldenskull

Goldenskull

  • 24398 berichten
  • 3093 stemmen

Redlop schreef:

(quote)

Uhm... Begnini...

Haha, ik dacht vanochtend precies hetzelfde


avatar van Onderhond

Onderhond

  • 87598 berichten
  • 12853 stemmen

Hangt er sterk vanaf of je "irritatie" onder "geen zier doen" laat vallen of niet. Begnini doet Reinbo duidelijk wel wat.


avatar van Reinbo

Reinbo

  • 70660 berichten
  • 0 stemmen

Idd. Begnini....brrrrr, daar ga ik me heel slecht van voelen is de ervaring. Vreselijk wat die man doet.


avatar van Redlop

Redlop

  • 8961 berichten
  • 3566 stemmen

Onderhond schreef:

Begnini doet Reinbo duidelijk wel wat.

Hetgeen natuurlijk ook over Ramon gezegd kan worden met 10 posts over Antichrist op 1 pagina. Kennelijk doet de film hem ook meer dan een zier.


avatar van Onderhond

Onderhond

  • 87598 berichten
  • 12853 stemmen

10 posts over de link met Tarkovsky ...


avatar van Redlop

Redlop

  • 8961 berichten
  • 3566 stemmen

en de vergelijking met Von Trier inderdaad.


avatar van eRCee

eRCee

  • 13443 berichten
  • 1978 stemmen

Ramon K schreef:

Dat is toch geen bijzondere overeenkomst? Zo'n algemene noemer als religie? Het gaat toch om uitwerking van je thema, je oprechtheid, de conclusies etc? (Bergman, Pasolini, Bunuel oa).

Het gaat mij niet om een algemene noemer als religie. Het gaat mij om een eigen visuele theologie. Daarmee bedoel ik dat een regisseur als Von Trier probeert een bepaald stukje kennen van God weer te geven in film, of daarnaar te zoeken. Beelden en personages in plaats van woorden en dogma's. Films die als het ware de vervanging, of aanvulling, zijn van bijbelverhalen. Je zou Breaking the Waves, Dancer in the Dark en Dogville kunnen opvatten als de evangelieen van Von Trier, zijn visuele canon. (Antichrist is dan weer meer oudtestamentisch.)

Natuurlijk is dat maar één aspect van zijn werk, ik zeg ook niet dat je die films compleet zo moet zien, maar het zit er wel in.

Bergman doet dat soms ook, hoewel minder dan je zou denken. Hij stelt vooral vragen bij de God van de bijbel, zonder zijn eigen visuele representatie te scheppen. (Hoogstens in Als door een donkere spiegel, De avondmaalsgasten en Persona.) Pasolini doet het volgens mij helemaal niet, dat is een communist die eens een bijbelboek in zijn eigen straatje verfilmd heeft (prachtig gedaan trouwens).

Zie verder bijvoorbeeld het artikel dat ik in dit topic reeds tweemaal linkte. Ook aardig is het artikel van Willem Jan Otten over Stalker, zie het topic aldaar.

Ook heeft ie beweerd dat ie veel symboliek uit deze film (al dat Eden gezwets) had willen verwijderen.

De uitspraken van Von Trier over zijn eigen films moet je inderdaad altijd serieus nemen.

Probeer anders eens te bedenken wat de hommage aan Tarkovsky allemaal kan betekenen als het niet hoogdravend is.


avatar van Ramon K

Ramon K

  • 13575 berichten
  • 0 stemmen

Of dat zo is begin ik me ook af te vragen. Bij films die mijn geen zier doen, post ik meestal ook niet veel....

Niet zo flauw gaan doen he? Ik heb het in al mijn posts enkel over de Tarkovsky link gehad. Verder heb ik al gezegd dat de schokkende scenes me altijd bij zullen blijven, maar dat de symboliek en de personages me emotioneel absoluut niet raken. Verder is de film controversieel en vorm ik af en toe graag een tegengeluid.

Pasolini doet het volgens mij helemaal niet, dat is een communist die eens een bijbelboek in zijn eigen straatje verfilmd heeft (prachtig gedaan trouwens).

Hij was een atheist met een nostalgie voor geloof (naar eigen zeggen). Dat is wat anders. En dat gaat wel verder dan 1 enkele Bijbelverfilming. (Teorema oa ooit gezien?)

Het gaat mij er mij in de discussie ook om dat een beeldje (image) uit een film van Tarkovsky me om bepaalde redenen kan ontroeren (spiritueel) en de hele filosfische uiteenzetting van Von Trier met symboliek etc me geen bal doet. Plus: gezien de visie van Tarkovsky op cinema kan ik dan ook geen link tussen de twee regisseurs leggen. Maar een conclusie kan dus wel zijn dat ik me irriteer aan de ode van Von Trier.

Het gaat mij om een eigen visuele theologie.

Die dus mijlenver van Tarkovsky afstaat.... Ik snap dus niet wat je er precies mee wil zeggen. Er zijn zoveel films die iets met elkaar delen.

Probeer anders eens te bedenken wat de hommage aan Tarkovsky allemaal kan betekenen als het niet hoogdravend is.

Waarom? Qua beeldkunst zijn de regisseurs totaal anders, qua oprechtheid, qua grafisch geweld, qua conclusie, qua uitwerking op mij (ook niet geheel onbelangrijk)..... waarom zou ik naar een paar overeenkomsten moeten gaan zoeken? Die zijn er zelfs tussen Miike en Ozu te vinden...


avatar van eRCee

eRCee

  • 13443 berichten
  • 1978 stemmen

Ramon K schreef:

Die dus mijlenver van Tarkovsky afstaat.... Ik snap dus niet wat je er precies mee wil zeggen.

Von Trier is voor zover ik weet de enige moderne cineast die zo te werk gaat als ik boven beschreven heb. Niet zo gek dat hij gefascineerd en geinsipireerd is door grote meesters uit het verleden die dat al eerder deden (Dreyer, Tarkovsky).

Natuurlijk doen ze het vervolgens op heel verschillende manieren, maar het grondprincipe is hetzelfde, dat is juist veel belangrijker dan de uitwerking. Gelukkig dat Von Trier vervolgens niet probeert om Tarkovsky te imiteren zeg.


avatar van Ramon K

Ramon K

  • 13575 berichten
  • 0 stemmen

Von Trier is voor zover ik weet de enige moderne cineast die zo te werk gaat als ik boven beschreven heb. Niet zo gek dat hij gefascineerd en geinsipireerd is door grote meesters uit het verleden die dat al eerder deden (Dreyer, Tarkovsky).

Alleen maakt een film van Tarkovsky direct indruk op me en moet je er bij deze film van Von Trier een analytisch artikel of een Bijbel bij houden. Onderstreept nogmaals de immense verschillen tussen de twee regisseurs. Voor mij is de enige overeenkomst dat beide films over religie gaan (visuele theologie). Alleen vind ik Von Trier's film eerder gebakken lucht. Niet heel gek want Von Trier heeft zich zelfs negatief uitgelaten over zijn eigen gebruik van symboliek in deze film (wat jij dan heel guitig van de kaart wilde vegen).

Gelukkig dat Von Trier vervolgens niet probeert om Tarkovsky te imiteren zeg.

Maar dat wordt ook niet gevraagd. Ik vond Breaking the Waves trouwens ook niet goed. Daar zag ik ook niet de oprechtheid van een Ordet terug.


avatar van Ramon K

Ramon K

  • 13575 berichten
  • 0 stemmen

Natuurlijk doen ze het vervolgens op heel verschillende manieren, maar het grondprincipe is hetzelfde, dat is juist veel belangrijker dan de uitwerking.

Ik vind van niet. Er wordt gewoon weinig religie in cinema verwerkt. Daarom ga jij meteen vergelijken. Ook al staat het mijlenver van elkaar af.


avatar van erik1677

erik1677

  • 1787 berichten
  • 0 stemmen

donders!!!! wat een mokerslag.

het begin vind ik supermooi, maar daarna kakt de film een beetje in met al dat gelul.

je hebt het idee dat je naar een praatdrama zit te kijken.

Maar dan na 3 kwartier,gaat de film een andere kant op.

dan word hij echt creepy.

super


avatar van eRCee

eRCee

  • 13443 berichten
  • 1978 stemmen

Ramon K schreef:

Niet heel gek want Von Trier heeft zich zelfs negatief uitgelaten over zijn eigen gebruik van symboliek in deze film (wat jij dan heel guitig van de kaart wilde vegen).

Hij heeft ook gezegd dat dit zijn beste en belangrijkste film is. Beetje gek om een film die vol symboliek zit uit te brengen en dan te zeggen: h'm, wou de symboliek er eigenlijk uitgooien, shit, vergeten. Maar het is wel m'n beste film!

Ik heb inmiddels meerdere interviews met Von Trier gezien. De man speelt elke keer weer met de interviewer en met de kijkers/lezers. Hij kan aan het einde van een interview alles ontkrachten wat hij eerder heeft gezegd. Kortom: neem die dingen niet te serieus. Daarmee veeg ik niks van tafel (laat staan van de kaart), maar ik probeer hem gewoon een beetje te begrijpen.

Ramon K schreef:

Ik vind van niet. Er wordt gewoon weinig religie in cinema verwerkt. Daarom ga jij meteen vergelijken. Ook al staat het mijlenver van elkaar af.

Ik probeer die hommage aan Tarkovsky te verduidelijken. Jij vroeg zelf om een verklaring toch? Net als jij zie ik geen echte stilistische overeenkomsten, maar er zijn mijns inziens wel enkele inhoudelijke parallelen tussen de twee (waarbij de uitwerking van die inhoudelijke parallelen weer sterk uiteenloopt, dat wil ik best toegeven en heb ik ook al eerder gezegd). Verder is het mijns inziens een grapje richting de critici.

Zoals jij.


avatar van Ramon K

Ramon K

  • 13575 berichten
  • 0 stemmen

Net als jij zie ik geen echte stilistische overeenkomsten, maar er zijn mijns inziens wel enkele inhoudelijke parallelen tussen de twee (waarbij de uitwerking van die inhoudelijke parallelen weer sterk uiteenloopt, dat wil ik best toegeven en heb ik ook al eerder gezegd).

Ok. Dan zijn we het daarover zo ongeveer eens.

Verder is het mijns inziens een grapje richting de critici.

Dat weet ik dan zo net nog niet. Ik heb wel een beetje over de man gelezen, maar volgens mij lijdt ie een beetje aan grootheidswaanzin. Ik meen zelfs gelezen te hebben dat ie zichzelf zag als een God van de cinema of iets dergelijks. Ik weet niet wat ik er mee aan moet verder.


avatar van eRCee

eRCee

  • 13443 berichten
  • 1978 stemmen

Ramon K schreef:

Ik meen zelfs gelezen te hebben dat ie zichzelf zag als een God van de cinema of iets dergelijks. Ik weet niet wat ik er mee aan moet verder.

Dit is een zwaar verminkte uitspraak uit de Cannes-persconferentie bij Antichrist. Zal wel op internet terug te vinden zijn.

Degene die dat heeft opgeschreven heeft in ieder geval Von Triers humor niet begrepen. Of niet willen begrijpen.


avatar van Glacius

Glacius

  • 4297 berichten
  • 3032 stemmen

Alleen om de sfeer zou deze film al een voldoende moeten krijgen. Geen prettige film om te kijken en niet één die ik snel weer zal zien, maar desalniettemin, spannend, sfeervol, intens, boeiend en ja, ook walgelijk. Alleen het einde kan ik helaas niet echt plaatsen.


avatar van raafmau

raafmau

  • 134 berichten
  • 170 stemmen

Verhaal kon me niet boeien.


avatar van IcU

IcU

  • 6783 berichten
  • 3051 stemmen

Sfeer was erg goed en cinematografisch was het ook erg mooi. Over het verhaal heb ik mijn twijfels, net als over het feit waarom er zoveel seksuele (in combinatie met ranzige) handelingen getoond moesten worden. Het laatste half uur vond ik dan ook gewoonweg niet leuk. Ik kon ook weinig verklaring voor deze overvloed aan seks en gore vinden, behalve dan om te shockeren. En dat is jammer, aangezien ik verwacht had dat deze film meer te bieden had dan gewoon dom shockeren. Daardoor is mijn waardering sterk gedaald. Jammer, want het eerste stuk was erg mooi.


avatar van Reinbo

Reinbo

  • 70660 berichten
  • 0 stemmen

De overvloed aan sex zat er in omdat sex leven tot gevolg kan hebben en in deze film dat leven was weggerukt. Spanningsveld sex(leven)/dood zat er al vanaf de openingscene in.


avatar van IcU

IcU

  • 6783 berichten
  • 3051 stemmen

Reinbo schreef:
De overvloed aan sex zat er in omdat sex leven tot gevolg kan hebben en in deze film dat leven was weggerukt. Spanningsveld sex(leven)/dood zat er al vanaf de openingscene in.


Ja ok, maar het eerste uur was het niet zo heftig aanwezig als het 2e uur. Daarbij zie ik het aftrekken van een kapot geslagen penis, het afknippen van de clitoris etc etc niet als een toevoeging. Of ik heb de film verkeerd begrepen...


avatar van xangadix

xangadix

  • 1618 berichten
  • 4501 stemmen

TIp van 2009: als je met zijn tweeën aan de gang gaat, zet je kind dan achter slot en grendel.


avatar van WessRocks

WessRocks

  • 118 berichten
  • 123 stemmen

Het begint allemaal goed, daarna zwakt het een beetje af..

Het blijft een goed verhaal, het boeit je om de film af te kijken.


avatar van Gulpje

Gulpje

  • 3 berichten
  • 3 stemmen

Heb Antichrist zaterdagavond met frisse tegenzin gekeken, en mijn eerste gevoel nadat het afgelopen was; Akelig, naar, bah! Maar, op de een of andere manier is de film onder mijn huid gaan zitten, ik kan het niet helemaal loslaten. Mooi om hier enkele pagina's terug het Munchausen by Proxy verband te lezen, nu snap ik denk ik ook beter wáarom ze doordraaide uiteindelijk.

Het duurde even voor alles was ingezakt, maar toch een enorm intrigerende film.


avatar van Gulpje

Gulpje

  • 3 berichten
  • 3 stemmen

Reinbo schreef:

De overvloed aan sex zat er in omdat sex leven tot gevolg kan hebben en in deze film dat leven was weggerukt. Spanningsveld sex(leven)/dood zat er al vanaf de openingscene in.

De sexdrive kwam het meeste van háár af. Zou het kunnen zijn dat ze sex als een soort 'straf' zag omdat haar kind doodging terwijl ze sex had?


avatar van maerk

maerk

  • 4249 berichten
  • 2702 stemmen

Hyggeligt at møde dig, Lars von Trier.

Natuurlijk heb ik al eens eerder gehoord van Lars von Trier, maar tot nu toe interesseerden zijn films me niet zo. Naast regisseur, ken ik hem ook als de (mede)oprichter van Dogma 95. Ik heb één dogma film gezien en die vond ik erg goed, Von Triers Idioterne zal dus binnenkort ook aan de beurt komen.

Een ding werd me meteen duidelijk aan het begin van de film (eigenlijk al bij de trailer): Dit is geen dogma film. Die proloog is juist de tegenstelling van dogma. Dit is trouwens geen minpunt hoor, sterker nog, ik vond het prachtig. Von Trier maakt veelvuldig gebruik van prachtige super slow-mo beelden, alleen dat al is genieten geblazen. De proloog in slow-motion laat prachtige plaatjes zien, onder begeleiding van muziek van Hegel, deze muziek past er geweldig onder. In de proloog laat Von Trier ook al meteen zien welke toon de hele film heeft. Je kunt expliciete seks verwachten en een duistere neerslachtige sfeer. Het camerawerk na de proloog is wat schokkeriger, wat meer uit de losse pols, maar daardoor niet minder mooi. Zeer fijn camerawerk en erg duister kleurgebruik dat veel sfeer aan de film meegeeft. Bij de aftiteling zag ik dat niemand minder dan Anthony Dod Mantle het camerawerk verzorgd heeft. Verbaast me niets, geweldig cameraman. Von Trier regisseert geweldig, alleen was ik niet zo'n fan van de expliciete seks. Ik had na een tijdje wel genoeg piemels enzo gezien. Maar volgens mij gebruikte Von Trier het meer als controverse, waarmee hij mensen op de stang jaagt. Antichrist is een zeer naargeestige en akelige film. Je hebt heel vaak een gevoel van onbehagen en er komt wat onvergetelijke gore in voor.

Het verhaal op zich is niet zo heel bijzonder, maar Antichrist gaat dieper dan verwacht. De film zit bomvol symboliek en Bijbelse verwijzingen. Het vreemde is dat ik de symboliek zie, maar de helft van deze symboliek een beetje snap. De verwijzingen Eden en de man en vrouw zijn duidelijk, maar de rest is redelijk vaag. Ik zag het zo:
In Genesis plukte Eva de appel en bracht 'kwaad' over op de generaties na hunzelf. Von Trier zet de vrouw hier (uiteindelijk) neer als het kwaad. Je ziet dit al van tevoren aankomen. Dafoe blijft rationeel denken, maar Gainsbourg geeft haar geloof in het bovennatuurlijke niet op. Uiteindelijk slaat ze dan ook door. De vrouw is het kwaad waar de man niet aan kon ontsnappen. Daarnaast heb ik zo mijn eigen invulling over de drie bedelaars. In de Bijbel volgen de drie koningen een ster naar de plaats waar Jezus geboren is. Von Trier portretteert het andersom. Niet leven, maar dood vindt plaats als de drie aankomen. In het begin stoot hun zoontje de drie bedelaars van tafel, voordat hij naar beneden tuimelt. Op het laatst verschijnen ze in de vorm van dieren van de sterrenbeelden. Dit is echter mijn eigen idee en ik heb geen flauw idee of dit waar is. Nog steeds snap ik een hoop dingen niet, zoals bijvoorbeeld de lijken in Eden als Dafoe wegloopt en het einde met al die mensen.
Mijn commentaar over het acteerwerk heb ik even voor het laatste bewaard. Gainsbourg en Dafoe zijn beiden uitstekend. Ze spelen geweldig en dat vind ik knap want dit waren rollen die veel van ze vergde. Ook een pluim voor hen.

Geweldige film, een herziening zou wonderen kunnen doen. Voordat ik deze film herzie wil ik wel wat meer uitzoeken over de symboliek en de Bijbel. Ook wil ik wat van Tarkovsky zien, zodat ik hopelijk de link tussen Tarkovsky's werk en deze film kan zien. En uiteraard wil ik meer van Von Trier zien, wat een geweldige kennismaking was dit.

4*.


avatar van mcdaktari

mcdaktari

  • 7305 berichten
  • 0 stemmen

xangadix schreef:

TIp van 2009: als je met zijn tweeën aan de gang gaat, zet je kind dan achter slot en grendel.

hahaha ja daar zit wat in


avatar van aphexfreak

aphexfreak

  • 220 berichten
  • 667 stemmen

Grappig hoe sterk mensen reageren op deze film.

Voor mij persoonlijk was het een eerste kennismaking met het werk van Von Trier. Natuurlijk kende ik wel stukjes van Dogville en Manderlay maar ik heb op 1 of andere manier nooit de moeite genomen om ze ook daadwerkelijk te bekijken.

Maar na alle dingen die ik hoorde over Antichrist en de reacties op Cannes besloot ik om hem gewoon te gaan kijken. En hij sloeg in als een bom, zelden zo'n stukje prachtige cinema als dit gezien.

Werkelijk alles klopt aan deze film, van de prachtige cameravoering tot en met de geweldige acteerprestaties en de zeer naargeestige sfeer.

Waarschijnlijk ook 1 van de films die mij in lange tijd weer echt angst aanjaagde mede door het realistische onderwerp. Zo'n scene waar de vrouw een aanval krijgt is zo treffend en realistisch in beeld gebracht dat je bijna de paniek voelt en zelf ook in ademnood raakt. De droomsequences zijn van zo'n enorme (lugubere) schoonheid dat je je bijna zelf ook in het bos waant.

De diepere psygologische lagen geven de film een enorme kracht mee en de symboliek is hier ook enorm sterk in een aantal scenes.

Voor mij echt 1 van de beste films van de afgelopen jaren en een regisseur die met stip binnenkomt in mijn rijtje favoriete filmmakers.

Zo heb ik meteen even rondgeneusd op het net en een aantal dvd's besteld, Breaking The Waves word de volgende en Idioterne heb ik ondertussen al gezien(op de avond dat ik dit stukje aan het typen ben). Ook deze film is een juweeltje.

Lars Von Trier heeft er een fan bij! Dat hij er nog veel mag maken in de toekomst!

5*


avatar van misteryland

misteryland

  • 61 berichten
  • 131 stemmen

ik vond het echt een zeik film om het kort te houden..

het begin was veel belovend, echt knap en goed gedaan

maar dan.... pfft ik wou hem echt afzetten, er zat echt niets in deze film.

ik snap de scores niet zo goed, maarja ieder zijn smaak en keuze uiteraard

1.5* enkel alleen voor de opening


avatar van orbit

orbit

  • 12092 berichten
  • 0 stemmen

IcU schreef:
(quote)


Ja ok, maar het eerste uur was het niet zo heftig aanwezig als het 2e uur. Daarbij zie ik het aftrekken van een kapot geslagen penis, het afknippen van de clitoris etc etc niet als een toevoeging. Of ik heb de film verkeerd begrepen...


Het is een film die in extremen gaat over het kapotgaan van een relatie tussen man en vrouw, zowel psychisch als fysiek.. ze zet er letterlijk een "punt" achter. Dat het te expliciet is zal best voor sommigen, ik vind juist dat Von Trier zich daarmee verrassend tot het horrorpubliek richt en de apotheose niet schuwt. In dit geval getuigd dat van durf en compromisloosheid, waar anderen het bij suggestie hadden gehouden ongetwijfeld.


avatar van Harmonijak

Harmonijak

  • 22 berichten
  • 59 stemmen

Deze film kon me eigenlijk nooit echt boeien. Misschien als ik de christelijke thematiek beter zou kennen dat het me meer had kunnen boeien maar helaas(ondanks dat ik de christelijke geschiedenis wel interessant vind, vooral de duistere kant).