2001: A Space Odyssey (1968)

Omdat ze deze op TCM toch een drietal keren per dag uitzenden, moest 'k dus die toch wel eens bekijken.

Tja, wat een filmervaring. De film moet het vooral hebben van de beelden, want veel dialoog komt er eigenlijk niet voor in deze film.

Het begint ook wel verrassend en niet zoals de titel doet vermoeden in 2001, maar bij het ontstaan van de mens. Dus in het begin is het naar aapjes kijken

Vervolgens speelt het verhaal zich af in de toekomst.

De film moest het dus vooral hebben van de beelden en die zagen er zelfs voor nu (de film is al uit '68), nog steeds erg sterk en realistisch uit. Ook de muziek is erg opvallend: klassieke stukken die iedereen wel zal kennen.

Het verhaal is wel wat andere koek. Vooral het einde is erg vreemd

De film heeft wel een boodschap die toch wel overkomt.

De film is wel niet direct flitsend gebracht, dus je moet er wel wat voor in de mood zijn, maar desondanks is het wel een film die je eenmaal moet gezien hebben.

2001: A Space Odyssey

De belofte van technologie

De film van regisseur Stanley Kubrick 2001: A Space Odyssey (1968) word

door vele recesenten geprijsd tot een van de beste science fiction

films aller tijden. De film verdient niet alleen waardering voor de

uitmuntende special effects, maar vooral door de diepere en diverse

betekenislagen die de productie biedt.

De filmproductie van Kubrick behandelt een aantal thema's die tot de

dag van vandaag actueel zijn, zoals; de menselijke evolutie,

kunstmatige intelligentie, buitenaards leven en reïncarnatie. In

relatie tot de hiervoor besproken thema's kunnen er nog enkele diepere

betekenislagen worden herkent, dit essay richt zich op het

technologisch imaginaire. In dit betoog wordt de film 2001: A Space

Odyssey van de regisseur Stanley Kubrick in combinatie met de term

technology imaginair uiteengezet. We kijken hoe Kubrick door het

concept van technology imaginair beïnvloed zou kunnen zijn, maar ook

hoe Kubrick met zijn film het concept technology imaginair heeft

beïnvloed. Dit heeft tot de volgende hoofdvraag geleid: ''Welke relatie

heeft Stanley Kubrick met de term technology imaginair en hoe komt dit

tot uiting in zijn film 2001: A Space Odyssey?''

Het concept van technologisch imaginair gaat in op de ontevredenheid

over de sociale realiteit en verlangen naar een betere maatschappij die

middels technologische vooruitgang gerealiseerd kan worden. Technologie

word gezien als het middel om de sociale en culturele mankementen op te

lossen (Lister et. al. 429). De psychoanalyse koppelt het imaginair aan

een totaal van afbeeldingen, representaties, ideeën en gedachten over

een ideale wereld, waar zo naar wordt verlangd. De gedachten over een

volmaakte wereld worden grotendeels geïntroduceerd door de media.

(Lister et. al. 67).

Stanley Kubrick heeft met zijn film productie 2001: A Space Odyssey

bijgedragen aan het technology imaginaire. Zoals William Boddy in zijn

artikel Archaeologies of electronic vision and the gendered spectator

te kennen geeft heeft radio broadcasting in de begin jaren twintig van

de twintigste eeuw een krachtige uitwerking op de populaire

verbeelding. Radio werd gezien als de eerste grote technologische

uitvinding, gevolgd door treinreizen, Telegraph, telefoon, elektrisch

licht en fotografie. Deze periode met zoveel technologische

ontwikkelingen heeft het technologisch imaginaire gevoed met

enthousiasme, welke uitvindingen zouden er nog komen? Hoe zal de

mensheid kunnen profiteren van deze uitvindingen? (Boddy, 1994) Jaron

Lanier geeft een andere verklaring voor fantasieën over toekomstige

technologie, in een interview zegt hij:

'The whole point of virtual reality is to make feel people powerful...

When you're a kid, you get the shocking realization that you're not

all-powerful. You learn that you can't bend the world to your own

wishes, and adulthood sets in. We never recover from that.' (Boddy,

p.117)

Volgens Lanier is de drijvende kracht achter het technology imaginair,

dat technologische vooruitgang volwassenen de hoop geeft terug te

kunnen keren naar de kinderjaren.

Stanley Kubrick die is opgegroeid in deze tijd waarin de ene uitvinding

na de ander de revue passeerde. Hij heeft het enthousiasme en de

verbeelding over de toekomstige mogelijkheden van wat technologie voor

de mensheid kan betekenen dus met de paplepel meegekregen. In de film

zien we dat de menselijke evolutie voornamelijk tot stand is gekomen

door de ontwikkeling van techniek. De door vele filmrecensenten

geprijsde overgangscène vat deze relatie tussen techniek en evolutie

pakkend samen.

Nadat een groep apen miljoenen jaren geleden in aanraking komt met een

monoliet, welke veel weg heeft van een artefact, lijkt de groep

betoverd met een hogere intelligentie. Niet snel hierna ontdekken de

apen dat ze stukken bot kunnen gebruiken als wapen om andere groepen

dieren de baas te zijn. De apen zijn nu de baas over de schaarse

voedselbronnen die aanwezig zijn. De aangekondigde overgang vindt

plaats zodra de gewapende groep apen een andere groep weet weg te jagen

van een stuk vruchtbare grond. Uit vreugde van de geboekte overwinning

gooit de aap zijn bot in de lucht, waarmee zojuist de leider van de

andere groep heeft uitgeschakeld. Het geworpen bot transformeert in

slow motion in een ruimteschip miljoenen jaren later. Het schip is

onderweg naar een zelfde soort monoliet waar de apen als hierboven

beschreven mee in aanraking zijn gekomen.

Een jaar voordat Neil Armstrong voor het eerst voet op de maan zet, gaf

Kubrick met zijn film een visie weer over de toekomstige ruimtevaart.

Met de beschreven overgang laat Kubrick zien hoe techniek de mensheid

zal ondersteunen om te evalueren en uiteindelijk andere leefgebieden te

ontdekken. In wezen probeert Kubrick in deze film te verbeelden waar

toekomstige technologie de mensheid kan brengen.

De ruimteschepen in de film zijn tot in de kleinste details perfect

uitgevoerd en de samenwerking tussen mens en machine loopt uiterst

soepel. De ruimtereizigers hebben aan boord beschikking over vele luxe,

Kubrick geeft eigenlijk een perfecte leefomgeving weer die voornamelijk

gecreëerd wordt door de aanwezigheid van technologie. Dit is een

typisch voorbeeld van het technologisch imaginair.

William Boddy geeft in zijn artikel Archaeologies of electronic vision

and the gendered spectator aan dat media uitingen voor een groot deel

de populaire discour bepalen. We kunnen aannemen dat Kubrick in zijn

leven voor de film ook is beïnvloed door de populaire discour. Gestoeld

op deze gedachte beïnvloedt de film van Kubrick het technologisch

imaginair op zijn beurt ook weer. We kunnen zelfs stellen dat de film

van Kubrick de grondlegger is van de science fiction cinema. (Boddy,

1994).

In de film productie 2001: A Space Odyssey plaatst Kubrick ook enkele

kanttekening bij de technologische ontwikkelingen. Op de discovery, het

ruimteschip waar het tweede gedeelte van de film zich afspeelt, is het

de computer Hall die de eindverantwoordelijkheid over de missie heeft.

Het besturingssysteem is zo volmaakt dat het in de interactie met de

bemanning lijkt of deze beschikt over menselijke gevoelens. Aan deze

volmaaktheid komt abrupt een einde wanneer Hall opzettelijk drie van de

vier bemanningsleden om het leven brengt wanneer zij een bedreiging

voor de missie vormen.

Het lijkt of Kubrick in dit gedeelte van de film een kanttekening

plaatst bij een technologie die zich steeds sneller en verder

ontwikkelt. De tot nog toe utopische benadering van de ontwikkelingen

van technologie slaan om in een bedreiging van machines die

beslissingen maken over het welzijn van de mensheid. (Lister. et. al.)

Tom Gunning heeft in zijn analyse een parallel geconstateerd tussen de

denkpatronen over 'nieuwe' media uit eind negentiende eeuw en de nieuwe

media in 1994. Gunning noemt de parallel zelfs een déjà vu. De uitkomst

van zijn analyse laat zien dat eind negentiende eeuw mensen net zo

enthousiast en tegelijkertijd angstig waren over de toekomst van

technologie als in 1994. Kubrick laat deze parallel terugkomen in zijn

film. Kubrick behandeld zowel de utopische als dystopische kant van de

toekomstige technologie, waardoor de enthousiaste en angstige gevoelens

beiden op het doek terug te zien zijn. Een andere bijkomstigheid,

waardoor de film anno 2011 wellicht nog steeds wordt bewonderd, is de

tijdloosheid van deze utopische en dystopische gedachten over

technologische ontwikkelingen. (Boddy, 1994)

Uit de constateringen in bovenstaande paragraven kan worden opgemaakt

dat Kubrick een sterke relatie heeft met technology imaginair. We

hebben gezien dat Kubrick is opgegroeid in een periode van sterke

technologische vooruitgang. Het populaire discour in die tijd heeft

deze ontwikkelingen toegejuicht als verlosser van vele sociale en

culturele mankementen. Er kan worden aangenomen dat Kubrick is

beïnvloed door de gedachten van deze populaire discour. Met de kennis

van nu kunnen we ook duidelijk stellen dat Kubrick met zijn film 2001:

A Space Odyssey op zijn beurt het technology imaginair heeft gevoed met

een verbeelding van toekomstige technologie. Kubrick distantieert zich

in zijn film tegelijkertijd met het concept van technology imaginair,

hij laat zien dat technologie ook nadelen met zich mee kunnen brengen.

Het technology imaginair enthousiasmeert en laat ons geloven dat

toekomstige uitvindingen op technologische basis onvolmaaktheden op

sociaal en cultureel gebied zullen oplossen. Het volgende citaat van

Swartz (1992) uit The Next Revolution zet ons wellicht weer (even) met

de beide benen op de grond:

You remember the future, right? When we were kids, comic books and

'star trek' readied us for some kind of gleaming techno-paradise. So

far, the future hasn't delivered. Technology hasn't yet solved any of

the really big problems – you know, poverty, war and injustice. High-

tech industries we saw as our great hope have been mastered by

determined foreign rivals. We can't even control the technology in our

own homes, which is why our VCRs are still blinking 12:00... 12:00...

12:00...(p.42)

Voor een tweede keer gezien, ditmaal op Blu-Ray. Jammer genoeg was ik erg moe, wat een magische filmbeleving misschien wel in de weg zat. Niettemin enorm genoten van deze klassieker, maar de ervaring miste een klein beetje intensiteit om boven de 4* uit te komen (opnieuw: misschien de schuld van de Zandman).

2001: A Space Odyssey is ook wel redelijk afstandelijk en klinisch, maar het is dan ook weer die lijzige sfeer die deze prent bijzonder maakt. De lange, geluidloze scènes, de emotieloze personages, die kille stem van Hal... Bij momenten echt geweldig. Ook op visueel vlak hou ik hier wel van. Het heeft misschien niet de panache van pakweg Enter The Void, maar het wérkt wel wat mij betreft.

Een film die misschien pas bij de derde kijkbeurt helemáál weet te betoveren, maar toch al dik onder de indruk.

Een klassieker van de beroemde regisseur Kubrick i.s.m een evenzo beroemde schrijver wetenschapper A.C. Clarke.

Soms iets wat uit 1968 met te lange beelden van de ruimte schepen maar bovenal

een heerlijk relaxte mysterie science fiction ,zeker het conflict met HAL en zeker als

de computer nog een liedje gaat zingen.

Het einde is ook fraai, een vallend glas, een stervende man in bed, een nieuw leven

wat een film,

4,0

2001: A Space Odyssey

Heel erg lang gewacht om deze iconische film te bekijken. Moet 'm ongeveer al drie jaar in mijn bezit hebben. Maar uiteindelijk toch gekeken en geen spijt van gehad.

Wat gelijk opvalt is de visuele flair waarmee heel deze film geschoten is. 1968 is het productiejaar, maar dat valt er niet uit op te maken. Werkelijk schitterende plaatjes die opgeluisterd worden door fantastische muziek. Deze film is echt een genot voor de zintuigen!

Het verhaal is wat mij betreft iets te abstract, zeker in het laatste deel. Deel 1 en 2 zijn goed te behappen en met name het gedeelte met HAL is uitermate boeiend.

Sowieso een film om nog eens te herbekijken.

Eindelijk ook deze film eens gezien. Ben een grote fan van de weinige films die ik van Kubrick al heb gezien: The Shinig, Dr Strangelove, A Clockwork Organge en Full Metal Jacket. Wat bij elke film van Kubrick opvalt is het uitstekende camerawerk en de prachtige beelden. Ook hier is dit het geval.

Jammer genoeg is dit echt het enige dat als positief beschouw aan deze film. Eventueel kan je de muziek aanhalen (wat trouwens veel gebeurd), maar eigenlijk is dit bijzaak en zo uitzonderlijk is dit niet allemaal.

Ik moet wel toegeven dat ik echt niet mee ben met het verhaal en dat is me eigenlijk nog nooit overkomen.

De duidelijkste weg is die van de evolutie.... Ik snap wel het feit dat de curieuze mens die uiteindelijk gereedschap gebruikt en dingen creëert zijn eigen ondergang heeft ingezet. Dat Kubrick dit gebruikt als waarschuwing dat we te afhankelijk zijn geworden, zeker als we op plekken komen waar we veel van onze eigen kwaliteiten kwijt spelen. (de ruimte). Dat we uiteindelijk enkel door onze oorspronkelijke eigenschap (moed), ons eigen gereedschap toch kunnen verslaan en dat we dan uiteindelijk de stap naar het spirituele maken als volgende stap in de evolutie. Niet mee de fysieke verschijning maar de geest. (glas en wijn). Helemaal zeker ben je in dit soorf films natuurlijk niet. Ik begrijp dan ook niet echt dat de "massa" mee is met deze film. Ik vrees ook daarom echter dat de helft die hier roept hoe geweldig hij het allemaal vindt, eigenlijk geen idee heeft waarover het gaat. Ik hoop natuurlijk dat ik er naast zit en wel degelijk een eigen mening durft te vormen over de film.

Die van mij is in ieder geval verrassend negatief voor een film waar ik heel hard had naar uitgekeken. Jammer...

De Kubrick-herzieningen #7: 2001: A Space Odyssey.

En zo gaat dit project om alle Kubricks gezien te hebben voort op een tempo dat ergens in het verlengde ligt van 2001: A Space Odyssey. Kubrick heeft natuurlijk veel klassiekers, maar dit is gewoonlijk de grootste. Daarom is er al veel over geschreven, ook door mij, een daarom zal dit in deze reeks herzieningen een minder lange recensie krijgen dan gewoonlijk. Niettemin, zijn er nieuwe dingen aan het licht gekomen?

Verrassend genoeg wel, al ligt dat in het verlengde van wat me al duidelijk werd in de eerdere herzieningen van deze film: Kubricks kijk op technologie en de mensheid is niet zo eenzijdig als hij lijkt. Heel vaak wordt dit gezien als een anti-technologische film, terwijl tegelijkertijd beweerd wordt dat de mensen hier kil zouden zijn. Dat is allebei niet echt waar.

Bij dat eerste punt kun je natuurlijk al zeggen dat de astronauten hun technologie nodig hebben om alleen al deze odyssee af te leggen. De mensen zouden zonder hun nieuwe stap richting evolutie niet kunnen zetten. Daarbij zou iemand die een hekel heeft aan technologie denk ik nooit rondzwevende ruimteschepen niet ondersteunen van elegante muziek van Strauss. Kubrick was in feite diep onder de indruk van de ruimtevaart en de mogelijkheden die het bood en hij was bijzonder optimistisch op de richting die de wetenschap volgens hem in ging. Zie bijvoorbeeld dit interview. Dat zie je gewoon terug.

Natuurlijk is dat idee dat 2001 een technofobische film is gebaseerd op Hal 9000, maar die begin ik met iedere kijkbeurt minder een schurk te vinden. Het is dat hij mensen vermoord, maar dat dit juist zijn menselijke aard toont maakt hem al complexer en Kubrick gebruikt hem vooral in vergelijking met de mensen. Zijn sterfscène is de meest ontroerende in heel Kubricks oeuvre. Hal 9000 moet je denk ik niet zozeer zien als een reactionaire visie op intelligentie computers, maar meer in de lijn van evolutie waar deze film om draait. De mens heeft nu zijn eigen vorm van leven gecreëerd, in symbolische zin, en is daardoor klaar voor het laatste stadium van zijn reis. Al moet daar wel de nieuwe concurrent voor uitgeschakeld worden. Wellicht is dat de reden waarom de film verweten wordt onmenselijk te zijn, omdat de kille mensen de begrijpelijke Hal uitschakelen, maar in feite is Dave duidelijk aangeslagen als hij Hal uitschakelt en zie de spanning in zijn gezicht als hij probeert uit zijn Pod en in de Discovery te komen. Deze relatie tussen Hal en Dave benadrukt de verbondenheid en tegenstelling tussen twee verschillende intelligente wezens en visualiseert denk ik op duidelijke wijze de verhouding tussen de mensheid en de wezens die de monolieten achterlaten.

Het blijft een prachtige film die bij iedere herziening weet te verbazen en niets van zij mysterie lijkt te verliezen, ondanks dat ik hem steeds beter begrijp. Dit komt denk ik omdat geen andere film de grootte van het universum weet te vangen (dat ruimteschip met zijn trage tempo blijft ontzettend nietig in de eindeloze ruimte), daarbij zo'n desolaat gevoel weet te geven en toch de indruk wekt dat er nog meer in het heelal is. Het is niet zozeer dat ik geloof dat er andere wezens zijn die ons in de gaten houden en zelfs onze evolutie beïnvloeden; het is meer dat deze film mij daar enorm goed in weet te laten geloven voor bijna twee-en-een-half uur. Dat maakt het zo'n uniek stukje cinema en dat verklaard zijn kracht om te blijven fascineren.
5* blijven staan.

Nu wordt het overigens echt interessant: A Clockwork Orange en Barry Lyndon heb ik als enige Kubricks, buiten eerder Killer's Kiss om, nooit herzien, dus dit wordt hun eerste kijkbeurt sinds 2005. Benieuwd wat daar uit komt.

Vond het echt drie keer niks. Wat een trage, saaie en vage film. De eerste 20 minuten waren vreselijk. Gelukkig kwam daarna verandering in. Maar ook daarna werd het niet al te best. Het hele vage gedoe over de evolutie vond ik maar matig in kaart gebracht. Ook duurt de film veel te lang. Ben precies halverwege in slaap gevallen. Het enige goede vond ik de muziek en bepaalde scènes vond ik interessant.

Nee jammer, niks voor mij.

Naar aanleiding van referenties bij Sunshine (2007) deze film gekeken, welke ik nog niet gezien had aangezien deze film 21 jaar voor mijn geboorte uitgekomen was.

Nu moet ik eerlijk toegeven dat ik natuurlijk flink verwend ben "graphics" dus ik ga er altijd goed voor zitten bij de classics om langs de technische beperkingen van die tijd te kijken en op die manier een eerlijk oordeel te vormen voor die films en er zo toch van te genieten. Dat resulteerde in dit geval dat ik inderdaad onder de indruk was van wat er toen der tijd mogelijk was en dat ik me op sommige momenten lang heb afgevraagd hoe het e.e.a. gedaan was.

Daarnaast kan ik ook genieten van sommige klassieke muziekstukken, maar persoonlijk vind ik het in deze kwantiteit in films niets.

De abstracte vorm van deze film spreekt mij ook geenszins aan, niet op de laatste plaats vanwege de enorme stukken zonder enige dialoog en of geluid en het gebrek aan "gebeurtenissen" op het scherm. Ik heb dan ook vanaf de 1e seconde letterlijk lopen gapen gedurende ong. 80% van de film. Het dieptepunt van de film was vanaf de derde akte, vanaf de LSD-trip tot aan de foetus. En ja ik heb de achterliggende boodschappen meegekregen, maar man man man wat heb ik een moeite gehad om mijzelf wakker te houden, notabene op klaarlichte dag.

De enige reden waarom ik de film heb uitgezeten is, omdat dit naar mijn mening en afgaande op de mening van anderen een film is die je gezien moet hebben als filmliefhebber.

Als dit, zoals zovelen hier beweren, echt een kunstwerk e.d. is dan ben ik duidelijk niet gemaakt voor kunst of haute cinema. Ik snap dan eerlijk gezegd ook niet waar de "fuzz" voor nodig is. Doe mij dan maar 2010 (1984), welke ik hierna heb bekeken en waar ik meer van heb genoten. Of als het dan perse van Kubrick moet zijn; Eyes Wide Shut (1999)

Iets te wisselvallig, maar leuk om een keer gezien te hebben.

Begin is echt niet goed en best saai. Ik heb niks tegen trage films, integendeel, maar dan moet er wel wat te zien zijn. Was duidelijk niet het geval, of het moesten een stel overacterende apen zijn. De scène die de opening afsluit is op het randje van lachwekkend. Hierna wordt het wel beter. Nog steeds traag, maar ruimteschepen zijn nu eenmaal een stuk cooler dan apen. Het ziet er allemaal best mooi uit, en het verhaaltje met HAL begint ook best sterk. Enkele interessante scènes en een sfeertje dat steeds ijziger wordt. Alleen best jammer dat het niet iets meer wordt uitgewerkt. Toch een beetje een teleurstelling dat de climax zo snel volgt. Het laatste stuk, Jupiter and Beyond the Infinite, is duidelijk het sterkste stuk. Gave visuals, geen dialoog die de boel komt verstoren, erg interessant einde.

Film die gelukkig steeds beter wordt, waardoor ik 'm ooit wel eens zal herzien. Benieuwd of ik dan ook een klik krijg met het eerste deel. In ieder geval 3* voor nu.

Een zeer mooie film die naar mijn mening terecht een plek verdient in de top 250. Echter, gaat de film net zo goed ten onder aan zijn eigen schoonheid. Een kritiekpunt van Kubrick is namelijk dat zijn films vaak overgeproduceerd en emotieloos overkwamen. Toen ik Clockwork Orange en Lolita had bekeken vond ik dat wel meevallen, maar met deze film begrijp ik wat de critici zoal bedoelen. Zelfs de acteurs lijken wel robots en lijken emotieloos in het heelal te zwerven.

Anderzijds vind ik dat ook de kracht van de film. De film moet het namelijk vooral hebben van de sinistere sfeer die als een laken over het beeld zwerft. Wanneer de monoliet in beeld komt weet de muziek je te binden zonder dat er ook maar één klank synoniem is aan elkander. De stiltes die er ontstaan op de plaatsen waar je juist die niet had verwacht.

Op het eind vind ik het echter een beetje vreemd worden en ik weet zeker dat ik niet de enige zal zijn. Waar slaat dat stuk op dat hij steeds ouder wordt en uiteindelijk transformeert in een foetus of iets in die richting. Op het ene moment hoort hij een schokkende ontdekking over hun expeditie naar Jupiter en op het andere moment ontstaat dus de hierboven benoemde situatie. Is hij gestorven en ziet hij nu de rest van zijn leven aan zich voorbij flitsen?. Dit zal wss de functie hebben om over de film na te denken, aangezien ik geregeld Nietzsche lees zal dit wel over zijn theorie gaan dat God dood is en er geen zin van het leven bestaat. Maar ik denk dat de onervaren kijker dan toch gaat nadenken wat het laatste stuk in zal houden en het lijkt mij de bedoeling dat je zo'n film in het geheel bekijkt en daar over gaat nadenken. Een beetje slechte keuze van Kubrick (of wie verantwoordelijk was voor het script).

Maar, omdat Kubrick een koning blijft en deze film (zeker voor die tijd) de nodige progressiviteit heeft geboekt in Hollywood zou het een schande zijn om deze film met een onvoldoende uit te schelden.

3.5*

Aangezien het plot mij nou niet bepaald aansprak heb ik een behoorlijke tijd gewacht met het kijken van 2001: A Space Odyssey. Uiteindelijk is het best meegevallen, al zal ik deze film niet snel nog eens opzetten. Ondanks het trage tempo kijkt de film toch best aardig weg, vooral de scènes met HAL-9000 zijn wel de moeite waard. Het tempo had wel iets hoger gemogen. Ik had mij van tevoren een klein beetje ingelezen en de film viel qua plot best redelijk te volgen, al kon ik het laatste kwartier (op Jupiter) een stuk minder goed plaatsen. De soundtrack was prima en visueel gezien is de film zeker de moeite waard. Zeker geen topper, daarvoor kon het plot mij toch echt veel te weinig boeien, al valt er ongetwijfeld veel over te discussiëren, en is de film toch echt te traag. Voor een filmliefhebber wel de moeite om eens gezien te hebben.

Gister op 35mm gezien, niet zeker of de effecten op het grote scherm nu echt zo veel slechter uitzien dan op DVD - alles leek zo plat, vooral de ruimteschepen en hemellichamen leken gewoon cut outs - of dat het aan de matige print heeft gelegen maar de ervaring was toch niet zo bijzonder als gehoopt. Ik verlaag naar 4,5*.

Het duurt de laatste tijd vrij lang eer ik de tijd kan nemen om een recensie te schrijven. Dat heeft als nadeel dat je veel dingen vergeet die je na de film opvallen en die je in je stukje wil verwerken, maar aan de andere kant geeft het wel de tijd om over de film na te denken en te kijken in welke mate hij impact maakt of je bezig blijft houden. Wat dat laatste betreft is 2001: A Space Odyssey een memorabele film.

Stanley Kubrick.. The Shining was de eerste film die ik van hem zag. Tot op heden mijn favoriete horrorfilm. A Clockwork Orange maakte ook indruk. Die wil ik overigens nog wel eens herzien, omdat ik het idee heb dat dat er eentje is die beter wordt naarmate je hem vaker kijkt. Dat idee heb ik ook bij deze film. Mijn verwachtingen waren gemengd. De een noemt het ''dé sciencefiction onder de sciencefictionfilms'', terwijl ik ook meerdere malen negatieve commentaren heb gehoord over het visuele aspect van de film, niet passende muziek en een vreemde filosofie. Het verleden heeft wel uitgewezen dat het bij dat soort films bij mij beide kanten uit kan gaan. Wat dat betreft ben ik benieuwd wat me te wachten staat bij The Tree of Life..

Bij 2001 is het me in ieder geval wel duidelijk met welke mening ik het eens ben. De film zet meteen de juiste sfeer met het begin. Als ik op voorhand niet had geweten had dat de film begint met 5 minuten zwart beeld, had ik waarschijnlijk het schijfje als 'kapot' bestempeld. Na de openingssequentie begint Kubrick zijn avontuur bij onze prehistorische voorouders. Jaja, ook ik zie hier mensen in apenpakken, maar op de een of andere manier voelde dat als de bedoeling aan. Met name omdat het om een fase gaat waarin de dieren voorzichtig evolueren naar een meer mensachtig type. Een interessant weergegeven schouwspel. Vooral de scene met het bot is een sublieme. De timing van de muziek is perfect. Je weet in eerste instantie nog niet waarom we deze fragmenten voorgeschoteld krijgen en wat er zich allemaal afspeelt, maar intrigeren doet het absoluut. De overgang naar het ruimtegedeelte kwam erg onverwacht.

Het ruimtegedeelte is iets heel anders, kent een heel andere sfeer. In het begin snapte ik de samenhang dan ook totaal niet met het eerste gedeelte, maar dat wijst zich gelukkig vanzelf. Ik vind dat Kubrick er goed in geslaagd is om een aantal overtuigende beelden naar voren te laten komen. Geweldig hoe al die klassieke muziekstukken onder de beelden worden gezet en hoe die als een grote puzzel in elkaar passen. Ik lees hier dat veel mensen de beelden fake vonden uitzien, maar dat gevoel had ik nooit. Ik vind het visuele aspect erg knap gedaan. Simpel, maar overtuigend. Ziet er daarnaast veel realistischer uit als sommige films die met de computer in elkaar worden gezet. Intrigerend schouwspel, dat zeker. Niet alleen de beelden in de ruimte, maar ook het laatste gedeelte ('Jupiter and Beyond the Infinite') is indrukwekkend weergegeven met het felle kleurgebruik. Ik blijf het apart vinden om te bedenken dat de film uit de jaren '60 komt. Als er 1985 achter de titel hierboven had gestaan, had ik de film ook geprezen om het gebruik van effecten 'voor die tijd'.

Verhaaltechnisch is de film 'wel aardig'. Er is best over nagedacht en intrigerend is het zeker, maar ik zou liegen als ik hier met termen als 'geniaal' of iets dergelijks op dat gebied ging gooien. Acteerwerk is ook in orde. Keir Dullea zet een geloofwaardig hoofdpersonage neer, maar het is misschien nog wel Douglas Rain die met zijn vreselijk irritante stem de meeste aandacht op zich vestigt. HAL is een villain waar nog meer dreiging van uitgaat dan enkele van zijn collega's van vlees en bloed. Mede door de kalmte waarmee Kubrick dit soort momenten (de moorden van HAL, diens onthulling en vooral zijn eigen dood) overbrengt, maakt dit het tot een imponerend en bij vlagen zelfs spannend geheel. Of ik het allemaal van voor tot achter begrepen heb.. Ik denk het niet. Ik weet ook niet of het belangrijk is. Ik denk dat de film zo gemaakt is dat je er zelf over kunt filosoferen en er je eigen conclusies uit kunt trekken. Dat heb ik gedaan en ik zie 'evolutie' toch als het hoofdonderwerp en als antwoord op de meeste vragen.

De film is duidelijk eentje die je nog wel een tijdje bezig houdt. Zeker de eerste dagen, maar nu ook nog, speelt de film best vaak met mijn gedachten. Dat is wel een teken dat het vrij veel indruk heeft gemaakt. De film steekt creatief in elkaar, vermaakt en imponeert. Een krachtig staaltje film, dat meerdere kijkbeurten verdient. En dat gaat dan ook zeker in de toekomst gebeuren.

4*

Een waar meesterwerk van Kubrick.

De film werd destijds met gemengde gevoelens ontvangen.

Tijdens de première liepen 241 mensen de bioscoop uit, en vroegen zich af waar het verhaal in hemelsnaam over ging.

Het was echter de doelstelling van Kubrick en Arthur C. Clarke om zoveel mogelijk vragen op te roepen bij de kijkers.

In een interview gaf Kubrick te kennen dat hij de film nooit heeft willen uitleggen.

Hij moedigde de mensen aan om hun fantasie de vrije loop te laten.

Tijdens de 1e week van de première werd de film financieel geen succes, en was MGM van plan om hem uit de bioscoop te halen.

Diverse eigenaren wisten dit te voorkomen, en leverde richting het einde behoorlijk wat geld op.

In deze 160 minuten zijn er maar hooguit 88 dialogen waar te nemen.

Voor de rest ben je afhankelijk van beeld en geluid wat op een schitterende manier worden weergegeven.

De band Pink Floyd werd benaderd voor de filmmuziek, maar moesten dit aanbod afwijzen wegens andere verplichtingen.

Het is jammer dat de film niet meerdere Oscars heeft ontvangen.

Er werd 1 Oscar uitgereikt voor beste visuele effecten.

De dochter van Stanley Kubrick (Vivian Kubrick) speelt het dochtertje van Dr. Floyd.

Later heeft zij o.a. een korte documentaire gemaakt van The Shining (1980)

De film bevat gewoon teveel aan informatie die zich zowel binnen als buiten de set afspeelden.

Ik zou net zoals Kubrick de meesten willen adviseren om vooral je eigen fantasie te gebruiken.

Ik kan me de ladingen kritiek best wel voorstellen, maar anderzijds is de term " Meesterwerk " ook niet ondenkbaar.

4,0 *

Onlangs opnieuw bekeken. Het was al zo lang geleden dat ik deze voor het laatst zag dat ik me alleen HAL nog kon herinneren.

De special effects en het beeld zijn waanzinnig. Met CGI wordt tegenwoordig alles zo makkelijk opgelost dat we gewend zijn om nepbeelden te bekijken, maar de beelden van deze film ogen een stuk echter. De scene met het letterlijk rondlopen in het cirkelvormige ruimtevoertuig maakt indruk, erg knap gemaakt. Muziek en beeld sluiten ook erg op elkaar aan. Ik kan wel zien waar Gravity (2013) door is geinspireerd, en ondanks al die technische foefjes blijft deze film uit 1968 zelfs visueel een waardige tegentander. Wordt tijd om deze film opnieuw uit te brengen, digitally remastered en in 3D

2001 poogt een filosofische diepgang te tonen die ik hier echter niet helemaal van de grond vond komen, het komt niet verder dan een soort "filosofie voor beginners" (dat Kubrick de film niet uitlegt vind ik overigens een zwaktebod). De Russische film Solyaris (1972) doet dat veel beter, maar is daarmee ook veel zwaardere kost dan 2001 (meer "filosofie voor gevorderden" zeg maar). Het verloopt even traag, kent een langere tijdsduur, en heeft pittige filosofische dialogen (in het Russisch nog wel). Niet voor iedereen weggelegd dus, en alleen geschikt voor wie interesse heeft in films met een veel diepere filosofische inhoud, of wil kennismaken met de Russische grootmeester Tarkovsky. Wie dit niet zoekt en 2001 al niet veel aan vond doet zichzelf een plezier door Solyaris over te slaan, of evt. de Amerikaanse (en inhoudelijk meer povere, maar daarmee ook luchtigere) remake ervan te bekijken: Solaris (2002).

Overigens zal Kubrick best willen fantaseren dat hij met 2001 Tarkovsky geinspireerd heeft om Solyaris te maken, en dat die film het Russische antwoord is op 2001, maar dat is volstrekte onzin en wishful thinking natuurlijk. In 1968 kwam al een andere Russische Solyaris uit, en die twee films zijn gebaseerd op een Pools boek uit 1961.

2001 had ik op 3* staan, en dat hou ik zo na deze herkijk.

In 1968 moeten die beelden fantastisch geweest zijn. Nu is dit wel door computertechnieken fel achterhaald. De film blijft wel erg futuristisch, ook nu nog, maar eigenlijk is dit absoluut mijn genre niet. De beelden en effecten duurden te lang en gingen mij uiteindelijk vervelen en alleen de discussie met die computer konden mij boeien. Heb aan deze film weinig plezier beleefd.

Not my cup of tea. Ik Juist de betekenis van de film opgezocht en vond het wel iets hebben. Chapeau voor de mensen die na het eerste keer zien van deze film het helemaal begrepen maar ik betwijfel dat dat er veel waren. Ik hou van films waarover je nog lang zit na te denken maar dit was een beetje teveel van het goede naar mijn mening.

Gisteren voor de eerste keer 2001: A Space Odyssey gekeken. Om eerlijk te zijn vind ik dit maar warrige en langdradige film.

De film begint meteen al raar met een stelletje apen. Ruim 20-30 minuten ( ik heb niet precies de tijd opgemeten ) zit je te kijken naar een stelletje apen. Je kan overduidelijk zien dat het geen echte apen zijn. Het zal misschien aan mij liggen. Maar wat is er in hemelsnaam interessant aan ruim 20 minuten naar een stelletje nepapen te kijken ? Ik zie trouwens ook niet in wat dit stuk van die apen nu toevoegt aan de film. Oké. De monoliet komt erin voor. Maar verder zag ik toch niet het nut van het oninteressante apen gedeelte.

Na een wat goedkope overgang krijgen we mooie ruimte beelden te zien. Misschien ziet het er nu wat gedateerd uit, maar ik vond de ruimtebeelden toch prachtig gemaakt. Op visueel gebied is deze film een waar kunstwerk. De film is schitterend gemaakt. Dit moet ik de film nagegeven. Ook het camera werk is erg mooi.

Ik vond deze film bij momenten een soort propaganda show van special effecten. De special effects zien er schitterend uit, maar na een tijdje heb ik dat ook wel gezien. 5 minuten vind ik leuk om te kijken naar special effects maar op gegeven moment had ik het ook wel gezien. Ik wist op een gegeven moment wel dat de filmmakers tot mooie special effects in staat waren. Ze hoeven zich niet de hele tijd te bewijzen. Er mocht best wel wat meer gebeuren in de film. Naar lange ruimtebeelden kijken ( hoe mooi ze ook zijn ) begon mij op een geven moment ook te vervelen.

En als er wat gebeurt zitten er best toch nog wel wat goede stukken in de film. Het beste stuk van de film vond ik dat een computer zich tegen de bemanningsleden ging keren. Douglas Rain spreekt de stem van de computer in. Rain doet dat inspreken heel erg goed. Ik vond dit stuk nog best spannend. Er zitten ook wel goede dialogen in dit stuk tussen de computer en astronaut Dave. Het stuk dat de monoliet word opgegraven op de maan vond ik ook een sterk stuk. Het acteerwerk is trouwens erg sterk in deze film. Op dit gebied heb niks te klagen.

Het einde van deze film vond ik raar. Dave komt de monoliet tegen en komt dan in een tunnel terecht van vreemd licht. Dit stuk is trouwens erg mooi gemaakt door de filmmakers, al had dit gedeelte ook wel wat korter gekund. Na de deze lichten zijn we opeens in een slaapkamer beland. Dave ziet oudere versies van zichzelf. Dan veranderd Dave plotseling in een enorme baby dat in de ruimte gaat zweven. Een beetje vreemd einde. Ik snapte er niet veel van.

De muziek in deze film bestaat uit klassieke muziek. Ik vond eerlijk gezegd de muziek maar wisselend werken in de film. Elke keer als de monoliet in beeld kwam hoorde je een soort koormuziekje op de achtergrond. Ik vond dit muziekje niet zo goed bij de film passen. Dat muziek stukje moest een soort mysterieuze sfeer creëren, maar ik vond het in de film niet werken. Het muziek stukje kwam een beetje raar over. Voor de duidelijkheid, ik heb het over het muziekstuk Lux Aeterna. De overige muziek die gebruikt word vond ik wel goed. De rest van de muziek paste erg goed bij de film. Vooral de muziek van Johann Strauss jr. vond ik erg goed bij de film passen.

Al met al vond ik dit een beetje een vreemde film. Deze film is op visueel gebied prachtig. Maar verder vond ik deze film eerlijk gezegd een erg lange zit. Ik zat meerdere keren op mijn horloge zitten kijken. Verder vond ik de film ook nog eens erg warrig. Misschien is dit een film wat je meerdere keren gezien moet hebben voordat je hem kan plaatsen. Maar voor nu vond ik dit niet een bijster goede film.

2 sterren voor deze film.

2001 is een film better enjoyed all alone. Hasjpijpje erbij, whiskietje. Liefst op groot scherm. Teveel zien en de film loopt gevaar als triviaal te worden ervaren. "Het zal wel". Wie googlet, ziet dat er geen enkele film is waar zoveel over is geschreven en gefilosofeerd als over 2001. Alleen al wikipedia. De reacties bij de premiere in 1969 waren erg verdeeld. Velen waren verveeld. Wat Kubrick als eerste deed, is maling hebben aan de regels waaraan films moesten voldoen, nl. een kop en een liefst wat boodschapperige staart met identifiable characters. Out the door ermee. 2001 begint met een bijna David Attenborough-achtige docu over een stel aapachtigen. Erna meteen de sprong in het diepe en in de (toen) toekomst, met als enige schakel de monoliet die een zender blijkt te zijn. Ontwikkelingen erna zijn ook van een erg abstracte, bijna documentaire aard. Hoe dan ook... de film mondt uit in wat mij betreft de scene of all scenes uit ruim 100 jaar cinema (en daar bedoel ik niet de zwevende foetus mee). Voor wie de schoen aanpast. Uhh, laat ik zo zeggen: meestal moet ik janken. Kubrick is tot vervelens toe gevraagd wat ie nou met de film voorhad, wat ie bedoelde. Heeft hij altijd mistig over gedaan. Dat mag iedereen voor zichzelf uitmaken. Wat mij betreft rekende/rekent 2001 af met alle films die een werkelijkheid pretenderen te brengen waarbij regisseur en scenarioschrijver alle denken en wat u moet vinden voor u heeft gedaan. Getuige ook de vele commentaren hierboven. "Langdradig... Begrijp er niks van... Waar gaat het over?" Alsof jouw leven ergens over gaat of moet gaan. Enfin, mijn avatar moet genoeg zeggen. Kun je nagaan: ik houd niet eens van SF. Voor mij is 2001 dan ook geen SF film... maar een reis, een "Child is Father to the Man" odyssee.

Tja, wat moet je hier nu van zeggen. Eigenlijk zijn het vier filmpjes, die buiten de geheimzinnige monoliet weinig tot niets met elkaar te maken hebben. Deel 1 gaat volgens mij over de ontdekking van gereedschap en de spontane toepassing daarvan in de aloude strijd om het mijn en het dijn. Deel 2 is min of meer een klassiek stukje science fiction, dat zowaar op een gegeven moment nog even spannend dreigt te worden. Bij het zien van deel 3 waande ik mij terug in Fremont Street, Las Vegas, waar iedere avond een kleurrijke lasershow wordt opgevoerd. Deel 4 gaat duidelijk over reïncarnatie, maar wat de barokke aankleding van de kamer daar nou mee te maken heeft is mij een raadsel. Maar eigenlijk geldt dat voor heel de film. Weliswaar uniek, maar plotloos en supertraag. In weerwil van de fraaie plaatjes af en toe kan ik er weinig mee.

Lastige te typeren film, die qua Hal verhaallijn ijzersterk is en waar niet voor niets erg vaak van is gejat. Eigenlijk staat dit verhaal los van het grotere plaatje: de ontwikkeling van de mens van 'start'' tot '(on)eindigheid'.

De lange scenes, zoals het beginstuk of zo'n scene waarbij er buiten het ruimtestation iets (al dan niet) gerepareerd moet worden (die ademhaling!) maar ook de muziek en dat het beeld een tijd op zwart gaat brengen je als kijker in een soort trance waarbij je je graag laat meevoeren met wat er ook komen gaat. Het einde vond ik dan ook niet zo belangrijk.

Denk dat ik gewoon makkelijk tot de conclusie kan komen dat dit niks voor mij is. Maar ik verbaas me erover hoe makkelijk sommige leden met de 4,5en en 5en rondstrooien. Waarom dan?

Is dat om de soundtrack? Bij elk shot in de ruimte word de bombastische muziek van weet ik veel wie weer opgetrommeld. (Vergeef mij, ik denk Mozart???) Nee ik vind dat ten eerste al helemaal niks.

Kubrick begint al met een minachting naar de kijker toe. De beste man laat het beeld 3 minuten lang zwart. Ik ging checken of er iets mis was met mijn tv, maar nee, het bleek een van Kubrick zijn trucjes te zijn.

Dan de apenscenes. Die vond ik stiekem erg grappig. Mensen in een pak die lekker gek lopen te doen. Het leek soms wel of ze op een house-feest beland waren. Heerlijk. Tot slot mag de bonbastische muziek natuurlijk niet ontbreken bij een aap die een schedel kapot slaat. Kijkaan zeg! De ontdekking van het wapen. Pfff.

Zoals ik al zei denk ik dat dit gewoon niks voor mij is, het is te traag, niet mooi en ik begrijp geen moer van het verhaal.

De enige Kubrick tot nu toe voor mij blijft the Shining.

In deze reis door tijd en ruimte komen vier niveaus van intelligentie voor. Het dierlijke instinct evolueert naar menselijke intelligentie wanneer de homo habilis op het idee komt om een bot als werktuig of wapen te gebruiken. Via een veelbesproken matchcut springt Kubrick naar de hoogtechnologische wapens en werktuigen van de toekomst. Dit contrasteert met de kleingeestigheid van de Koude Oorlog - de Russen mochten niet de eersten zijn. De personages zijn niet zo diep uitgewerkt. We zien Dr. Floyd met z'n dochter praten en Dr. Poole met z'n ouders, maar over de achtergrond van Dr. Dave Bowman komen we weinig te weten.

Het derde niveau is de kunstmatige intelligentie van HAL. Bij momenten lijkt hij menselijker dan de menselijke personages, vooral wanneer hij dat kinderliedje zingt, als een kinds geworden bejaarde. Hij raakt in verwarring doordat hij kennis geheim moet houden, terwijl hij ontworpen is om kennis te verspreiden. Sommige zaken worden vanuit zijn standpunt getoond, zoals de lipleesscène. Met z'n ene oog lijkt hij op de cycloop in de Odyssee.

Het vierde niveau is de buitenaardse intelligentie. Op aanraden van Carl Sagan zijn er geen antropomorfe wezens gebruikt, maar een immateriële intelligentie. Deze onderhoudt contact met de mensheid via zwarte, rechthoekige monolieten die radiosignalen uitzenden. Via deze laatste overschrijdt Dave de grenzen van tijd en ruimte. Het menselijke brein is voorgeprogrammeerd om binnen deze grenzen te denken en waar te nemen.

Sommige voorvallen zijn geïnspireerd door de ruimtevaart van de jaren '60. In 1965 vond de eerste ruimtewandeling plaats (EVA = extravehicular activity). In 1967 vielen de eerste doden in de ruimte. Andere voorvallen hebben een voorspellend karakter. De maanlanding, volgens een samenzweringstheorie eveneens geregisseerd door Kubrick, zou pas een jaar later volgen. De route van Voyager 1 en 2 vanaf de late jaren '70 leek sterk op het fictieve traject van de Discovery. Moderne tablets lijken op elektronische toestellen aan boord van het ruimteschip.

Technische effecten als voorgrondprojectie en slitscanfotografie waren nieuw. Gewichtloosheid werd gesuggereerd door stuntmannen en acteurs aan touwen op te hangen. Keir Dullea moest een soort benjisprong uitvoeren. We zien het ruimteschip relatief snel bewegen tegen de achtergrond van de traag bewegende sterrenhemel. Cameraposities bevorderen het gevoel van instabiliteit.

De basiskleuren zijn zwart - soms een volledig scherm - en het wit van de ruimtetuigen en de nagebootste hotelkamer in neoklassieke stijl. Rood licht en voorwerpen in vooral primaire kleuren steken af tegen deze achtergrond. De twee astronauten zijn te onderscheiden aan de kleur van hun ruimtepak. Er zijn veel geometrische vormen gebruikt, rechthoekig of gebogen. De futuristische kant-en-klaarmaaltijd bestaat uit vier rechthoeken met verschillende kleuren - vooral het groen valt op.

Ligeti's toonclusters roepen een buitenaardse sfeer op. De walsritmes van Johann Strauss wekken de indruk dat de ruimtetuigen dansen. Also sprach Zarathustra van z'n naamgenoot Richard verwijst naar Nietzsches theorie van de übermensch, het hogere stadium waarnaar de mens zou moeten evolueren. Verder krijg je te horen wat je echt zou horen in de ruimte: geruis, elektronische signalen, ademhaling. De stilte van het luchtledige is op een effectieve manier gebruikt. Bewegende voorwerpen en een ontploffing zonder geluid werken bevreemdend.

Het verhaal wordt grotendeels met beelden en geluiden verteld. De hoeveelheid dialoog is beperkt. Kubrick is wijselijk afgestapt van z'n oorspronkelijke voornemen om een toelichtende voice-over te gebruiken. Door deze visuele manier van vertellen en de diepzinnige wetenschappelijke en filosofische ideeën die erachter zitten, vergt het een inspanning om je aandacht erbij te houden. Het kan helpen om het tegelijk geschreven boek van Arthur C. Clarke te lezen, al wijkt dat op sommige punten af. Als je er eenmaal inkomt, wordt het een unieke ervaring.

Ik had deze film nog nooit gezien dus ik dacht het wordt eens tijd. Nou, wat een verspilling van mijn avond van plusminus 45 minuten. Heb ik hem toen afgezet? Nee, ik heb de film het gros van de tijd op 3 of 4 maal de normale snelheid bekeken. Man, man, man, wat een trage scenes.
Ik snap dat de film een halve eeuw geleden heel spraakmakend was, maar hij is nu wel al een tijd over de uiterste houdbaarheidsdatum.
Tot de scene waarin HAL werd uitgeschakeld was het gevecht met het uitzetten van de film nog net te doen, maar wat er daarna gebeurde slaat werkelijk echt nergens op. Of het budget was op of ze wisten er geen einde aan te verzinnen.
Ik snap dat er een hoop zogenaamde filmfreaks geilen op deze film, maar het is echt waardeloos.
Vind ik.
Sorry.

Ben het eens met shrink. Het kan niet anders dan dat dit anno '68 geweldig mooi was maar tegenwoordig is het niet meer bijzonder. Weinig dialoog waardoor de film maar niet op gang komt, en het duurt volgens mij ook nog eens zo'n 20-30 minuten tot het eerste woord. "The Dawn of Man" dat daar voor gebeurde was voor mij moeilijk doorheen te komen zonder mij af te vragen waar ik nou naar zat te kijken.

Ik vond de laatste 20 a 30 minuten daarentegen wel fascinerend. En ook natuurlijk tof om een soort iPad, Skype en een magnetron te zien in zo'n oude film.

Al met al 2*, ik kijk dan liever A Clockwork Orange of The Shining van Kubrick.

“I am putting myself to the fullest possible use, which is all I think that any conscious entity can ever hope to do.”

Een overweldigende filmervaring en het is (voor mij) bijna onmogelijk om over 2001: A Space Odyssey een normale en coherente recensie te schrijven. Het eerste gedeelte met de apen is intrigerend en zeker achteraf komt het in context te staan. Als ik het goed heb is de monolith van een buitenaards ras die het leven op aarde (apen, de mens) wil helpen evolueren. Net zoals in de film Arrival qua taal.

Een mooie boodschap alhoewel Kubrick het niet uitspelt voor de kijker. Gelukkig maar. Visueel ziet de film er geweldig uit, zeker als je bedenkt dat de film uit 1968 komt. De film is zeker wanneer het verhaal zich verplaatst naar de ruimte wat traag en de vele scènes zonder dialoog gaan vervelen. Maar dan komt het stuk met HAL 9000 en wordt alles beter. Het laatste gedeelte is één grote LSD trip. Schitterend gedaan door Kubrick die hier zijn vakmanschap en tomeloze ambitie laat zien.

Kubrick was er niet op uit om het filmpubliek op een hapklaar verhaal te trakteren, dit is een film waarin er nauwelijks menselijke dialoog is. De film begint met een zwart scherm en het hypnotiserende muziekstuk “Atmospheres” van Aram Khachaturian, vervolgens “Also Sprach Zarathustra” van Richard Strauss, dan “Requiem” van Khachaturian en ook nog “Der Blaue Donau” van Johann Strauss Jr. alvorens we – na 25 minuten – de eerste menselijk dialoog horen. We zijn dan getuige van een sequentie genaamd ‘The Dawn Of Man’, waarin we zien hoe een groep apen door een mysterieuze zware ‘monolith’ – door Arthur C. Clarke, die het verhaal The Sentinel schreef waarop de film losjes is gebaseerd, een ‘leermachine’ genoemd – geïnspireerd worden tot het maken van het eerste wapen waarmee ze eerst dieren doden om te overleven en vervolgens concluderen dat je het ook kunt gebruiken om zelfzuchtige concurrenten uit de weg te ruimen.

En dan duurt het nog even voor de hoofdpersonen Dave [Keir Dullea] en Frank [Gary Lockwood] een geheime missie moeten volbrengen, waarbij hun ‘perfecte’ computer Hal-9000 [stem van Douglas Rain] bepaald niet foutloos blijkt te zijn. Ik ga verder niet proberen te beschrijven wat er verder gebeurt in de film, daarmee wordt het allemaal alleen maar onsamenhangender. Dullea en Lockwood kregen van Kubrick de instructie om heel klein te acteren, waardoor soms de indruk ontstaat dat Hal-9000, niet meer dan een fel rood licht dat we in close-up zien, menselijker lijkt dan de uiterst systematisch te werk gaande astronauten. En het werkt! Waarmee de genialiteit van Stanley Kubrick als visueel en cinematografisch genie nog maar eens wordt onderstreept.

2001 – A Space Oddysey werd gemaakt in een tijd dat de SF-film nog steeds vooral het werkterrein was van producenten die erop uit waren om met weinig geld veel winst te maken, met als resultaat veelal abominabele prutswerkjes waarin de special effects nu nog meer om te huilen zijn dan ze toen al waren. 2001 – A Space Oddysey verblufte iedereen vanwege de technische perfectie en het is werkelijk wonderbaarlijk dat de film 2017 nog steeds staat als een huis. Sterker nog: ik garandeer je dat ook jij je meerdere malen zult afvragen hoe ze bepaalde effecten hebben weten te bewerkstelligen in een tijd dat er nog geen computer-effecten bestonden. Inderdaad: er zijn géén computereffecten in deze film! Ga er maar aan staan... een uiterst uitdagende film, waarbij je hooguit kunt mekkeren om het feit dat de apenkostuums in de openingssequentie niet overtuigend zijn, omdat de verhouding tussen de lengte van armen en benen niet klopt. Ja, dit zijn mensen in een apenkostuum, maar let eens op de authentieke mimiek van deze acteurs, waarvan pantomime-speler Daniel Richter weken doorbracht in een dierentuin en zowel de beweging van de apen als hun groepsdynamiek bestudeerde. Een betere vertolking door een mens zul je niet vinden! Ga de uitdaging aan, eventueel met een jointje of een borreltje, en ga mee in “The Ultimate Trip”.

'2001' betoverd mij elke kijkbeurt weer en dat zal altijd blijven. Dit kan ik ook alleen maar beschrijven als sciencefiction in zijn puurste vorm weergegeven. De prachtige beelden die je bijna op pauze wilt zetten omdat er zoveel te zien is, de muziek die in combinatie met de beelden een onvergetelijke filmbelevenis achterlaat, en een grote hoeveelheid aan Ruimteschepen en technische toepassingen binnenin, je ziet zeker wel dat Kubrick probeerde een beeld te geven hoe het er zou kunnen uitzien, en daar is hij zeker in geslaagd. Best interessant dat de film in 3 delen (als ik het goed heb) verteld wordt, het 1e gedeelte 'the Dawn of man' is best interessant ook al blijf je met een gevoel achter wat zich daar nou afspeelde, want er zal ook niks gezegd worden de eerste 25 minuten, maar goed dat heeft wel iets en wat dat zul je zelf wel zien. De reis naar Jupiter blijft gaaf om te zien, en ik weet niet hoe, maar hoe lief die HAL ook klinkt, ergens klopt er iets niet, knap ook hoe Kubrick de complete stilte in de ruimte (logisch ook) weet te creëren en de juiste geluiden ervoor te gebruiken. En het einde.. mooi hoor en wat een afsluiter. Ik kan 2001 zeker aanraden als je op zoek bent naar iets extra speciaals, en dan ook nog op blu-ray voor nog mooier beeld en geluid. ' To infinity and beyond'

Als tiener, voornamelijk geïnteresseerd in monsterfilms en explosies, zag ik deze film voor het eerst en ben waarschijnlijk tig keer in slaap gevallen. Het zou één van de beste films aller tijden moeten zijn, maar ik zag vooral een vage klotefilm, zo traag als dikke stront door een nauwe trechter.

Vele jaren later sleepte mijn collega - groot fan van de film - me onlangs mee naar een 70MM vertoning bij EYE in Amsterdam. En net zoals films die je in het verleden goed vond ineens kunnen tegenvallen, daar kunnen films die je vroeger niets vond je plots erg bevallen. Want 2001: A Space Odyssey blijft mijn inziens enorm traag, maar ditmaal kwamen de beelden van de 'dansende ruimteschepen' beter over. Het had een bijna hypnotiserend effect. En hoe oud de film ook is, de film ziet er werkelijk práchtig uit en voelt op opvallend weinig vlakken gedateerd; iets wat je met een scifi uit de jaren 60 wel zou verwachten. Sterker nog, sommige special effects en sequenties zien er beter uit dan wat we tegenwoordig met CGI te zien krijgen. De ingenieuze cameratrucjes en het oog voor detail laten in deze film vooral zien hoe geniaal de perfectionist Kubrick op visueel vlak was.

Alsnog heb ik de gewoonte om op zoek te gaan naar een begrijpbaar narratief. 2001: A Space Odyssey bestaat uit drie delen en elk deel heeft wel iets van een plot, maar Kubrick serveert geen hapklare brokken. Het meest rechtlijnige onderdeel - Bowman en Poole en de supercomputer HAL - is dan ook mijn favoriet. Met opvallend weinig middelen - en geluid - weet Kubrick dit segment retespannend te krijgen. In het allerlaatste deel slaat Kubrick weer de andere kant op en is het duidelijk waarom de film destijds door liefhebbers van acid tof gevonden werd. Dat was voor mij een paar stappen te ver en dat segment (met landschappen met een goedkoop kleur-effectje erover) duurde me allemaal ook te lang. Maar het gedeelte met HAL is ijzersterk. 2001: A Space Odyssey is beeldschoon en voor een deel erg interessant, maar je moet er even geduld voor hebben. In mijn geval zo'n vijftien jaar.

4 sterren.