Cosmopolis (2012)

Thematisch gezien met de eerste wel, wat Inland Rabbit al aanhaalt. Ik maak zelf wel vergelijkingen met films als Copie Conforme, Shame en Songs from the Second Floor. En dat is met name omdat dat ook net als Cosmopolis heel erg films zijn met een dwingende vorm.

Niet gemakkelijk en dat kan best een breekpunt zijn. Dat zie ik bij de drie voorbeelden van jou minder. Collateral is dan wel gemaakt door een stilist, maar is verhalend nog vrij traditioneel. Ik had trouwens bij Cosmopolis ook een nachtelijk Manhattan verwacht (weet niet waarop ik dat had gebaseerd), maar het speelt vrijwel geheel overdag.

Naast de vorm is de dialoog dus erg overheersend aanwezig, niet narratief/verhalend, maar als vorm en om het thema vorm te geven. Het vraagt concentratie en in die zin is het ook niet gemakkelijk. Maar wat ik in die vorm heel erg herkenbaar vond is dat Pattinson steeds een statement deed, analyse maakte of vraag opwierp die in zijn hoofd zat. En daarop werd gereageerd. Dat pingpongt dus heel erg in die dialoogscènes: flarden, associaties, het gaat allemaal vrij abrupt. Ik vond dat wel fascinerend. Zeker die drie (vier?) gesprekken met zijn vrouw zijn behoorlijk ad-hoc van toon.

De manier waarop de eerste (al vrij snel in de film) wordt vormgegeven zet direct de toon. Let op, ik vertel een beetje de manier, is niet echt een spoiler, maar toch... Pattinson zit in zijn limousine en stapt over in een naast hem staande taxi bij een blonde vrouw en begint een gesprek met haar. Dit blijkt zijn vrouw te zijn. Door de manier waarop het is gefilmd is het direct al onduidelijk of dit werkelijk zo is, of alleen een gedachte van hem is, dat zijn vrouw daar is en dat hij een gesprek met haar in zijn hoofd voortzet, terwijl er eigenlijk een ICT-vertrouweling van hem in de auto zit, maar daar is hij met zijn hoofd niet bij.

De vorm is dus heel erg los. En daarin onderscheidt de film zich sterk van American Psycho en zo en kom je eerder bij Kiarostami en Andersson uit.

Net als mijn enige andere 4,5* voor een film van dit bioscoopjaar. Wuthering Heights, baseer ik mijn oordeel mede op een voortreffelijk eerste uur en enkele elementen (bij WH camera en hier muziek) die het net naar een hoger niveau tillen ondanks enkele flauwtes in het tweede deel.

Dankjewel. Erg verhelderend!

Ik moest qua abstractie ook aan Last year in Marrienbad denken. Ook een film die enorm gesloten is qua vorm maar wel een soort hypnotiserende werking heeft. Een soort trance.

Cronenberg zit zo te lezen weer in het zadel. Kijk er erg naar uit.

Voordat ik de film zag kon ik nog maar lastig inschatten wat het precies zou zijn. Van mensen om me heen, waaronder hier op MM, hoorde ik vooral dat het helemaal niet zoals de trailer zou zijn, dat het vooral gepraat zou zijn zonder spanning of ontwikkeling en dat leegte ook min of meer de point zou, kunnen, zijn. Ná het zien zit mijn hoofd vol met zoveel referenties en dingen die in de film samen komen dat het lastig blijft te vertellen wat de film precies is, maar niet om de redenen die ik tot nu toe gehoord heb. Het gaat wel dégelijk ergens over en er zit een grote ontwikkeling in die culmineert in een stand-off, een gewapende dialoog, die niet alleen briljant geschreven maar ook nog eens heel spannend is. Dieper op de plot en karakters in gaan is bij een film als dit helaas één grote spoiler. Dus dan toch misschien maar een paar van die referenties aanhalen... Voordat ik daarmee verder ga moet ook nog even gezegd worden dat de film ontzettend grappig is, heel absurd/Lynchiaans; dat heb ik ook nog niet veel gehoord/gelezen!

Don DeLillo heb ik als schrijver tot nu toe eigenlijk links laten liggen. Op een of andere manier had ik in gedachte dat hij de schrijver was van Gravity’s Rainbow (maar dat is Thomas Pynchon) waar ik lang geleden eens in begonnen ben om het na een aantal hoofdstukken op te geven. Dus dit gegeven maakte me in eerste instantie niet echt warm voor de film, terwijl hij toch tot de top van de moderne Amerikaanse literatuur behoord en o.a. van invloed was op Brett Easton Ellis die hier al eerder is genoemd in verband met de film (al vind ik Cosmopolis meer Glamorama dan American Psycho, maar beide boeken zijn belangrijk) en Cronenberg weet altijd “onverfilmbare” boeken op een relevantie manier naar het scherm te vertalen. Zoals eerder met Crash (mijn favoriete boek van één van mijn favoriete schrijvers, Ballard; Cosmopolis is ook heel erg Ballardian) en Naked Lunch (de vervreemde stijl van die Cronenberg film raakt misschien nog het meest aan zijn laatste). Het mag duidelijk zijn dat ik dat snel zal corrigeren.

Wat deze schrijvers gemeen met elkaar hebben is een bepaalde kijk op de wereld waarbij satirische maatschappijkritiek gecombineerd wordt met een persoonlijke existentiële crisis. Dit hoeft niet perse iets van het bubble-economie tijdperk te zijn lopend van de jaren 80 yuppies tot de huidige coole dotcom nerds, l’etranger van Camus blijft mijn absolute ijkpunt als het om dit soort zaken gaat en dat is alweer een boekje uit 1942 en de al even invloedrijke Kafka is weer van daar nog ver voor, maar Cosmopolis is in alles wel heel erg “van deze tijd”. Bepaalde elementen lijken perfect aan te sluiten bij onze huidige globale financiële crisis en een (hoewel inmiddels al weer iets uitgedoofde) media obsessie met terrorisme, terwijl het boek zelf uitkwam in een tijd die gekenmerkt werd door angsten rond “het nieuwe millenium”. Ook rond dit gegeven kwamen er weer filmreferenties in me op zoals Strange Days (1995) en Southland Tales (2006) wat vooral duidelijk maakt wat Cosmopolis misschien nog het méést voor me is, pure cyberpunk!!! Niet alleen kan William Gibson makkelijk worden toegevoegd aan het rijtje eerder genoemde schrijvers, maar Cosmopolis heeft stilistische en inhoudelijke raakvlakken met alles in de filmtak van het genre van Ghost in the Shell (1995) via Thomas Est Amoureux (2000) naar the Matrix trilogie; en laten we ook vooral eXistenZ (1999) hier niet vergeten te noemen!!

Ik sta te popelen om het over Brazil (1985) en V for Vendetta (2006) te hebben en sla me voor het hoofd dat ik Philip K Dick en Snowcrash niet in de vorige alinea heb weten te proppen, maar voor het echt uit de hand loopt wil ik nog een ander aspect van de film met referenties belichten. Misschien datgene dat MR had doen vermoeden dat de film zich grotendeels ’s nachts zou afspelen, er hangt ook een behoorlijk After Hours (1985) sfeertje in de film. De overkoepelende story-arc is namelijk dat Eric op een hele drukke dag van de ene kant van New York naar de andere wil om naar de kapper te gaan en op deze “Odyssee” gebeurt er vanalles dat hem van zijn doel af houdt. In dat kader komen ook Into the Night (1985), Vendredi Soir (2002), Last Exit to Brooklyn (1989), Eyes Wide Shut (1999) en zelfs Miracle Mile (1988) in me op.

Al dit, zoveel stemmingen en ideeën rond eenzelfde thema, gebundeld in één hele sterke film die daarmee heel rijk is en toch geen bombastische miskleun (zoals Southland Tales wel omschreven is en, hoewel ik zelf wel positief ben over die film, misschien ook terecht), maar juist een heel gestroomlijnde (bijna minimalistische) "roadmovie" die, zoals eerder gezegd, veel spanning en humor kent!! Dit was voor mij een zeer aangename verassing. Hopelijk wekt mijn stukje geen verkeerde verwachting op of boort het eerdere verwachtingen de grond in. Het beste advies blijft denk ik nog steeds, gewoon blind voor gaan zitten en zien wat je er mee kan!

Fijn stuk. Zo krijg je natuurlijk geen dicussie, want hier kan ik het wel mee eens zijn. Al ben ik zeker niet zo belezen als jij. Hij probeert trouwens van de ene kant van Manhattan naar de andere te komen. Dat is echt niet zo heel ver!

En jij viel wat over mijn vergelijk met Copie Conforme (dat lees ik nog niet terug ). Dat ging met name over de dialogen, waarin de mensen elkaar uitdagen, proberen te desoriënteren en tegelijkertijd niet zonder elkaar kunnen en zich aan elkaar vasthouden. Zijn vrouw is een erg belangrijk element - minstens zo sterk als de yuan - dat heb je goed gevangen, het is inderdaad minstens zo veel een identiteitscrisis die losstaat van de bubble.

O ja en geen van jouw referenties Thomas, Strange Days of Southland Tales is in mij opgekomen.

De castings berichten uit de eerste post bij deze film zijn wel interessant. Ik kan me Farrell totáál niet voorstellen in de rol die nu, heel sterk, door Robert Pattinson gespeeld wordt.

Ook de rol van de vrouw wordt zo sterk ingevuld door de mij verder onbekende Sarah Gadon, dat ik daar nu geen andere actrice zou willen zien. Toch had Cotillard me ook wel interesant geleken... en Keanu Reeves in de rol van Eric; als een soort Neo 2.0

Ik begreep wat je bedoeld, maar ik denk dat een referentie naar die film niet echt aan komt bij mensen die Cosmopolis nog niet gezien hebben, omdat de werelden van beide films toch nog wel mijlenver van elkaar afstaan. Zo zou ik ook kunnen zeggen dat de karakters met dezelfde totale openheid (los van sociale confenties, beleefdheden) met elkaar communiceren als in Attenberg... maar wat heb je daar aan? Cyberpunk leek me relevanter om te noemen, ook omdat ik dit nog maar weinig heb gehoord rond de film. Maar ik moet het stuk in de nieuwe Sight & Sound over Cosmopolis nog even lezen, daar gaat de analyse meestal wel wat verder dan gemiddeld...ben benieuwd...

Cosmopolis is de beste verfilming van de tijdgeest waarin de westerse wereld verkeert sinds Eyes Wide Shut.

Het lijkt het magnum opus van Cronenberg, die uit al zijn voorgaande films put om deze prestatie op het doek te zetten.

Cosmopolis heeft het paranoide van eXistenZ, de neerwaartse spiraal van a History of Violence en The Fly, de abstractie van Naked Lunch, het psychotische van Spider, de zogenoemde 'cyberpunk' en horror van The Fly, eXistenZ, Scanners en vooral Videodrome, de freudiaanse seks van A Dangerous Method.

Maar Cosmopolis is zo veel méér; het is een analogie voor het zelfdestructieve kapitalisme, een aanklacht tegen vervlakking en snobisme, een ode aan de duoloog en de symboliek en een diepgaande ontrafeling van een verloren ziel. Het bijzonderste is dat ondanks dit alles Cosmopolis zo uniek, stijlvast en solide is als een rots.

Laat je niet misleiden door de beteuterde Twilight fans hier op MM en ga dit zien!

4,5*

Echt zo'n film die de kijkers lijkt te verdelen en dat is eigenlijk wel terecht wat mij betreft. Hij is namelijk tegelijkertijd briljant en slecht. Het duurde eigenlijk erg lang voordat ik überhaupt echt in de film zat. De gesloten persoonlijkheid van de hoofdpersoon, de vreemde toon, de bijzonder onnatuurlijke dialogen (kennelijk een kenmerk van DeLillo, de schrijver van het boek waarop Cosmopolis gebaseerd is, letterlijk overgenomen door Cronenberg) en het zware onderwerp wisten mij niet gemakkelijk mee te krijgen. Ik had een duistere praatfilm verwacht die zich vooral afspeelde in een limousine. Dat klopte ook wel, maar het heeft een surrealistisch gevoel, ondanks dat er nauwelijks echt surrealisme inzit. Mede ook door die dialogen, maar ook door de muziek en het net wat afwijkende camerawerk.

Daardoor werd het een film die voor mij met momenten werkte. De scènes met Packers vrouw waren erg goed, die met Giamatti vond ik zelfs heel sterk, maar vooral de momenten in de limousine, waarin eigenlijk alle zakelijke gesprekken zitten, vond ik maar zozo. Ligt ook gedeeltelijk aan mezelf, want het gaat nogal diep in op de werking van economie, iets dieper dan ik soms kan volgen (in tegenstelling tot in Cronenbergs vorige praatfilm, A Dangerous Method, is dit niet mijn type onderwerp). Ik kan je geen woord navertellen van wat Samantha Morton gezegd heeft, hoewel ik vermoed dat de woorden 'the', 'a' en 'and' vast wel een keer langs gekomen zijn. Ik vond de limoscènes ook een stuk lelijker en sfeerlozer dan die daarbuiten. Het was dan ook vooral hier dat de film nog trager leek voort te slepen dan Packers vervoermiddel.

De scènes buiten de limousine lijken meer te gaan om persoonlijke verhoudingen, o.a. bij de kapper, met zijn vrouw en bij Giamatti, hoewel die laatste een beetje een balans slaat tussen beide onderwerpen. Wat ik het sterkste vond was hoe het gevoel van onbalans dat ontstaat door deze hele economische crisis wordt omgezet in een gevoel van emotionele en intellectuele onbalans in de hoofdpersoon (overigens verrassend goed gespeeld door Robert Pattinson). Dat onveilige gevoel dat de crisis achterlaat is hier goed gevangen en de film wordt uiteindelijk dan ook toepasselijk spannend en zelfs een tikkeltje verontrustend. Dat Cronenberg een gevoel voor vreemde humor heeft komt trouwens ook wel van pas.

Ik blijf met een dubbel gevoel achter, dus. Het beste dat ik kan zeggen is dat de film wel echt blijft hangen, dus wellicht zit er meer in bij een eventuele herziening. Maar misschien had Cronenberg een wat interessantere vorm voor dit kunnen vinden, al weet ik zo ook niet wat precies.

3*

Superlatieven schieten tekort natuurlijk. Cronenberg die het werk van DeLillo aanpakt, Cronenberg een regisseur die ook als auteur meer dan zijn mannetje staat. Allemaal voorbodes voor een succes en dat wordt het dan ook. Zoals verwacht wordt dit dus het hoogtepunt van dit jaar. Ook toevallig wordt er een thema aangehaald die dit jaar bij veel films aanwezig lijkt te zijn.


DeLillo is perfect materiaal. De thematiek van Cosmopolis is interessant maar ook zijn dialogen zijn gemaakt voor een film als deze. Blij dat Cronenberg die overneemt. Abrupt, abstract en cryptisch en dat zorgt voor een zeer aangename surreële sfeer. Ook erg blij met de keuze dat Cronenberg veel open houdt en weinig voorkauwt. Zo haalt hij The Burning Man er min of meer uit en legt hij veel meer nadruk op de openbaring die voortkomt uit Packer's gesprek met Kinski. Ook zeer verrast hoe Cronenberg het gesprek tussen Packer en Melman naar beeld weet over te brengen. Echt een knap staaltje cinema. Maar elk conversatie, monologen en gedachtegang is intrigerend. Al zorgt de taal van DeLillo hier ook wel voor, al zullen juist veel hier afhaken. Cronenberg's keuze om veel toch te beperken tot de limo is ook een goede move geweest, hier krijg je toch een veel beklemmendere atmosfeer omdat Packer in zijn limo volledig afgesloten is van de "realiteit". Een typisch Cronenberg element. Zowel qua stilering als inhoud zeer constant en in de juiste vorm gepresenteerd.


De "key" in Cronenberg's verfilming van Cosmopolis zit 'm vooral in de mogelijkheid tot open interpretatie. Door fans van DeLillo wordt ie ervan beticht een te lichtelijke opvatting te hebben over het boek maar ik ben toch een tegenovergestelde mening toegedaan. Cronenberg snapt het al te goed maar snapt dat de doorgewinterde filmkijker niet bij de hand genomen wil worden, waar DeLillo dat wel doet. Cronenberg laat de subtiele cues er wel in en door Packer's gesprek met Kinski kan je niet stellen dat The Burning Man er uit is gelaten. De theorie dat Packer het "cyber capital" bewust heeft laten instorten is in deze vorm verre van uitgesloten.


Het einde met Giamatti is dan een prachtig slotstuk en ook alles wat ik ervan gehoopt had. Waar Cronenberg nog kiest voor een open eind, wat ook een betere beslissing is geweest. Geweldige cast ook, Pattinson is werkelijk breathtaking als Packer, hij benadert de essentie van zijn personage perfect. Dat geldt voor ieder castlid, één voor één subliem. Cinematografisch ook erg sterk en formidabel geregisseerd. Shore's muziek was ook onherkenbaar. Puik werk. Cronenberg weet veel scenes echt sterk naar beeld over te brengen en weet het qua vorm mystieker te maken, weinig uit te leggen en d.m.v. cues het aan de kijker over te laten. Hier gaan wel wat herzieningen overheen. Met de huidige economische toestand had Cronenberg geen betere timing kunnen hebben deze film te maken.

Die verwoeste geest was de enige reden dat ik niet weggelopen ben. Het had veel beter uitgewerkt kunnen worden.

Packer's geest is juist niet verwoest. De vernietiging van het cyber capital doet ie juist omdat ie juist rationeel denkt. Het is eerder een reis naar verlichting dan een geest die verwoest is.

De film blijft wel heel erg lang mijn gedachte domineren vandaag. Zeldzaam en veelzeggend.

Niet zo vreemd overigens. Point Omega heeft enorm veel raakvlakken met Gravity's Rainbow. Die zal ik dus maar even aan je voorbij laten gaan.

Wat lees ik hier allemaal: Marienbad, Copie Conforme, Eros Plus Massacre,...

Deze moet ik dus zo snel mogelijk zien. Jammer dat ik 'em in de cinema gemist heb door examens.

Met Copie Conforme zijn de overeenkomsten wel heel erg algemeen, Eros plus zie ik het wel (moet de film wel nog zien maar ben bekend met Osugi) al staan de personages wel lijnrecht tegenover elkaar. Wel een erg fijne filmtip. Snel maar eens gaan zien.

Dit jaar zag ik op het IFFR The Great Northwest van Matt McCormick en dat vond ik toendertijd de 'light'-versie in vergelijking met Small Roads (James Benning). Ze tappen in principe uit hetzelfde vaatje - het Amerikaanse Landschap in contrast met de 'moderne' Amerikaan - maar wat de één de meester maakt in wiskundige geluid- en beeldmontage maakt de ander niet meer dan de leerling in zijn conventionele, uitleggerige voice-over waar hij de kijker een hand toereikt.

En zo is Cosmopolis van David Cronenberg in vergelijking met Film Socialisme van Jean-Luc Godard peanuts. Niets nieuws onder de horizon en het gaf me al helemaal geen stof om over na te denken of om eens uitgebreid over te filosoferen tot in de late uurtjes van de nacht. Iets wat Film Socialisme vorig jaar - als enige film - wel op het IFFR flikte.

Jammer dat we de film dan niet samen zagen, want ik had je wel een tijdje aan de praat gehouden.

Vreemd dat wat DeLillo terecht aanstipt over cyber capital (behoorlijk origineel) en zijn profetische boek niet triggered tot nadenken. Alles wat Cronenberg ook heel effectief naar het doek tovert. Vooral in de toestand waarin de wereld nu verkeert zal het toch iets moeten triggeren lijkt me..

Packer is klinisch zelfbetrokken en vind juist verlichting, hij zoekt het niet. (The burning man, zijn asymetrische prostaat). Hij is blind voor de effecten die de (cyber) capital heeft op mensen en de bewustheid m.b.t. de mensen om zich heen, wat verandert naarmate de film vordert. Ik vind klinisch zelfbetrokken zijn iets compleet anders dan een verwoeste geest hebben. Als zijn geest zo verwoest is waarom laat hij de cyber capital dan bewust instorten?

Omdat hij alle hoop laat varen....

Waarop baseer je dat dan? Welke scene(s)? Onbegrijpelijk dat Packer zo onbegrepen wordt. Van de doorgewinterde filmkijker verwacht je een toch veel minder makkelijke verklaring.

Ik ken het boek niet, heb de film een keer gezien. Hij maakte op mij de indruk van iemand in totale staat van crisis, zonder het zelf te beseffen. Smart, maar out of sinc.

Misschien dat dat wel meespeelt want Cronenberg gebruikt vooral veel visual cues en met kennis van het boek is het misschien ook wel wat makkelijker praten. Al wordt ie bvb. later in de film i.t.t. het begin steeds meer bewuster van zijn omgeving. Al begrijp ik aan de andere kant wel dat het zo lijkt, ook het vermoorden van Torval kan je het idee geven dat ie helemaal banana's is, maar juist het tegenovergestelde is het geval.

Al vind ik jou karakterschetsen altijd we behoorlijk diep. Al is het met kennis van het boek oo kwel makkelijk praten natuurlijk.

D'r wordt hier ook niet gezegd dat hij helemaal banana's is, dat is hij ook niet. Maar je kunt wellicht wel stellen dat hij emotioneel verdwaald is in de wereld van (cyber) kapitaal die hij (mede) zelf gesticht heeft.

Packer is anders duidelijk vanaf het begin van de film op zoek naar 'iets', naar verandering. Waarom maakt hij anders een afspraak bij zijn jeugdkapper, van wie hij weet dat die zijn haar totaal verkloot, en zoekt hij op zijn reis erheen alle laatste onontgonnen kicks en ervaringen op; bankroet, mutilatie, een poging tot rouw, moord en automutilatie