Hiroshima Mon Amour (1959)

Gheheh. Toevallig stuitte ik vandaag op een citaat van David Hume (gewoon in m'n krantje, hoor):

Vanwaar eigenlijk die bespiegeling, Badalamenti?

Dit is abstracte passionele Kunst verweven met pure Poëzie. Hiroshima, Mon(ument) Amour !

Voice Overs: Normaal heb ik een afkeer tegen het overmatig gebruik van deze methode. Zie Casino (1995)

Hier echter kon ik er geen genoeg van krijgen... Opvallend: De protagonisten worden pas binnen een halfuur in full frame geïntroduceerd maar je kent hun achtergrond als waren sinds het prille begin je zielsverwanten.

Woorden zijn leugenachtig, (documentaire)beelden tonen de waarheid. Hiroshima Mon Amour (die titel!) staat op eenzame hoogte in de kunstzinnige cinema.

Een geweldige Emanuelle Riva, ondanks de soms plechtige dialogen zeer naturel, een intrigerend liefdesverhaal - of eigenlijk twee liefdesverhalen- met als achtergrond de meest tragische stad uit de moderne geschiedenis. Toch deed het me minder dan gehoopt, en verslapte de aandacht af en toe. Misschien over een tijdje nog eens proberen.

Sterke film met mooie cinematografie en dito muziek. Begon er goed en gedurfd. De flashbacks naar Frankrijk en de vertelstijl daarbij waren ook erg sterk. Vond het treurige liefdesverhaal tussen de twee hoofdpersonen ook mooi, maar dat wist me net niet honderd procent te overtuigen.

4*

Op een paar dagen tijd mijn tweede van Resnais achter de kiezen na L'Année Dernière à Marienbad (1961). De andere 21 films hier op MM zijn minder gekend waarbij dan zijn meest gequoteerde slechts 58 stemmen telt. Met Hiroshima MON amour levert Resnais opnieuw een bijzondere film af. De gebeurtenissen van Hiroshima zijn sowieso een emotioneel historisch thema en Resnais koppelt daar de liefde aan vast.

De film bestaat afwisselend uit beelden uit het verleden, beelden over Hiroshima en de dialogen tussen een koppetje. Emotie en diepgang staan hier centraal en het is vooral Riva die het beste van zichzelf geeft en nog meer dan Okada op de voorgrond treedt in de film.

De film is een esthetische poëtische ervaring van de verschrikkingen van de aanval op Hiroshima en de traumatische ervaringen die de overlevenden en nabestaanden ondergingen en met uitbreiding de trauma’s die werden opgelopen door de oorlog tout court. De liefde is paradoxaal en de vrouw vreest dat ze haar oude liefde zal vergeten door een nieuwe liefde op te starten. Knappe film van Resnais al was ik niet altijd even aandachtig aan het volgen. Sterk, maar er schort iets aan om het een meesterwerk voor mij van te maken, alleen kan ik de vinger niet op de wonde leggen ...

Vanaf 1 mei in de bioscoop (EYE)

Taaie kost, dit praterige en dromerige liefdesdrama dat zich afspeelt tegen de gruwelen van het naoorlogse Hiroshima. Met de twee abstract uitgewerkte hoofdrollen en hun gekunstelde dialogen kon ik weinig; gelukkig wordt de boel enigszins gered door de mooie zwartwit cameravoering, die de film bijna tijdloos maakt. Het geheel sleept zich helaas dodelijk traag voort.

De film geldt als een klassieker – in hoge mate zelfs het startschot – van de Nouvelle Vague en vaag is de film zeker: er wordt doorlopend gesproken in zinnen als “de herinnering aan onze relatie zal de gruwel van het vergeten zijn” en haar Japanse minnaar in Hiroshima wordt later vereenzelvigd met haar Duitse minnaar in bezet Frankrijk. Het thema van de film is dan ook de herinnering, die in hoge mate de identiteit van een persoon vormt, waardoor verleden en heden door elkaar lopen. De film begint ermee dat zij de nucleaire catastrofe van Hiroshima ‘herinnert’ door middel van wat ze erover gehoord en gezien heeft (al wat blijft is de herinnering en daarmee onze reconstructie ervan) en omdat hij haar wil leren kennen vertelt ze hem haar verhaal als een Frans sletje in Nevers dat met de vijand sliep en na de bevrijding werd opgesloten in de kelder (juist omdat hij een vluchtige passant is durft zij hem haar verhaal te vertellen zodat hij haar als enige ‘kent’). Zoals uit de verwoeste grond bloemen opbloeiden, zo maakte de vernietiging van Hiroshima de vrede en hun liefde mogelijk waarbij men tegelijk de gruwel van het verleden moet vergeten om door te kunnen leven maar dat ook niet vergeten moet worden om herhaling te voorkomen (wat dat betreft is het tijdstip van de Dodenherdenking een goed moment om deze film opnieuw uit te brengen). Als ze wakker is is ze Nevers – en haar figuurlijke dood daar – vergeten, maar ze blijft erover dromen en onbewust verlangt ze dan ook naar de ware passie die ze daar ervoer voor de Duitse soldaat waardoor ze tegenover de Japanse minnaar, in wie zij haar Duitse minnaar projecteert, in tweestrijd staat: hij is de terugkeer van de onmogelijke, verboden liefde die ze daarom als belichaming van de dood rationeel gezien moet verlaten en vergeten maar hij belichaamt ook haar diepe, onbewuste verlangen naar die intense eerste liefde die ze nooit zal vergeten (ook als zij die niet meer bewust is, zal de aantrekkingskracht onbewust blijven waardoor ze vreemd zal blijven gaan). Uiteindelijk identificeren ze elkaar met het trauma van ieder: zij is ‘Nevers’en hij is ‘Hiroshima’.

De film speelt zo met de paradoxen van herinnering en identiteit (waarmee de film lijkt op een verhaal van Nabokov). Doordat het aldoor over herinneren en vergeten gaat alsmede doordat hij haar de hele film stalkt terwijl zij hem blijft afwijzen (op rationeel niveau terwijl haar lichaam smacht om door hem ‘kapot’ gemaakt te worden om te kunnen bloeien) is de film wel wat eentonig en mede vanwege de vaagheid daardoor wat vermoeiend, maar interessant en diep is de film zeker; als ik me een flauw grapje mag veroorloven kan de film wel een filmische atoombom worden genoemd.

Eigenlijk een beetje hetzelfde als dat ik had met L'Année Dernière à Marienbad. Enorm koud en afstandelijk waardoor de film me nergens raakt en de beperkte lengte toch best lang aanvoelt. Deze Hiroshima Mon Amour (sowieso een prachtige titel) is net iets beter omdat er net iets meer verhaal nog in zit, de sfeer net iets beter is en vooral de proloog (om maar een woord te gebruiken) fraai was. Visueel ook echt wel mooi deze film, maar anderhalf uur daarnaar kijken is wel te veel om echt geboeid te blijven. 3,0*.

Pfff, dat was even doorbijten. In een Franse praatfilm converseren twee geliefden met elkaar, daarbij zinnen gebruikend die in een hermetisch gedicht van Paul Celan niet zouden misstaan. Het geheel zal destijds best indrukwekkend zijn geweest, nu hooguit interessant voor doorgewinterde cinefielen.

Net iets minder indrukwekkend dan toen ik hem voor het eerst zag. Maar hoe lang is dat al weer geleden? Net als bij Bergman en Tarkovski (en misschien ook Antonioni?) moet je ertegen kunnen dat je als kijker gevraagd wordt om de emotionele laag op te dreggen uit gepassioneerde dialogen tussen afstandelijk gefilmde personages in een gestyleerde vormgeving. Menen die personages wel wat ze zeggen, en zo ja, waarom zeggen ze dat dan niet duidelijker en ondubbelzinniger? Omdat de dubbele laag en de bijbehorende onzekerheid misschien wel de essentie van hun boodschap vormen. En waar en wanneer zag ik deze film voor het eerst, en wat staat me er nog van bij, en vond ik hem toen wel zo indrukwekkend als ik me denk te herinneren?

Gek om het Vredespark met dat prachtige museum in een kale omgeving te zien, terwijl ik er zelf enkele weken geleden nog zelf was, nu met volgroeide bomen en volgroeide gebouwen eromheen. Prachtig museum, met gruwelijke inhoud. Die referentie krijgen we ook in het begin van de film te zien. In afwisselende monologen horen we twee geliefden elkaar aanspreken. Die komen nadien ook. in beeld, zij het heel statisch, afstandelijk. Een verhaal over verloren (foute) eerste liefde en de zoektocht ernaartoe in verdere avonturen.

Deze film werd me met superlatieven aangekondigd, maar de projectie in zaal kon met net voldoende boeien. Prachtige beelden, heerlijke muziek. De shots van Nevers leken mij nog het meest te bevreemden. Alle lofuitingen ten spijt kon deze film mij wel niet overdonderen. De knullige inleiding De Cinema hielp ook niet echt. Wel nog even de prachtige muziek vermelden. Het bekijken waard, maar waarom dit hét begin van de Moderne Cinema zou moeten zijn, kon deze film noch de 'specialisten' terzake me duidelijk. maken.