Stalker (1979)

Helaas was deze film me toch echt te zwaar om goed doorheen te komen. De intense rust en trage pacing zijn daarbij evenzeer een vloek als een zegen...

Als de drie hoofdpersonen het natuurgebied nabij de Zone bereiken, bereikt Stalker voor mij even die filmische perfectie. Je hoort en voelt de stilte, en weet dat de personages op dat moment hetzelfde ervaren. Vervolgens vordert de film echter weer, waarbij me steeds weer opviel hoe paradoxaal ik tegenover de trage verloop stond. Enerzijds is het de kracht van de film. Die pacing maakt dat m'n oog nog extra op bepaalde filmtechnische aspecten viel. Het sterke camerawerk, bijvoorbeeld (wel met name in het eerste deel van de film). Of het sound design met de off-screen trein. Echter, doordat Stalker zich afspeelt op een hoog abstractieniveau, en juist ook doordat de film zo traag is, kwam ik er geen moment in.

Met de drie characters had ik geen affiniteit, en de thematiek van de film boeide, doch raakte niet. Interessante dialogen af en toe, in een spel tussen Bijbelse allegorieën, metafysische voorstellingen en academisch materialisme. Maar het wordt allemaal zo droog en zwaar gebracht dat het mij als kijker echt volledig koud liet.

Het maakt dat ik toch niet anders kan concluderen dan dat ik het een lange, vermoeiende zit vond. Wel een met enkele filmtechnische en inhoudelijke lichtpuntjes, maar dat is lang niet genoeg voor een voldoende.

2*

De eerste film die ik van Tarkovsky heb gezien en Stalker is mij niet tegengevallen. De film weet het grootste deel van de tijd de aandacht goed vast te houden, ondanks het veelal lage tempo. De Zone wordt bovendien zeer intrigerend neergezet. De filosofische verhandelingen zijn best aardig te volgen, hoewel ze niet altijd even interessant zijn. Geen onprettige kijkervaring dus, maar de film duurt wel iets te lang, met name het gedeelte na het vertrek uit de Zone biedt nauwelijks nog iets interessants en had best achterwege gelaten kunnen worden.

Solyaris beviel me prima, maar dit was voor mij toch te "diepzinnig" en vooral te traag. Er gebeurde te weinig (bijna niets eigenlijk) om mijn aandacht vast te houden. Mooie beelden nu en dan, maar om hier bijna drie uur mee te vullen...

Visueel best interessant dus, maar voor mij was het "arthousegehalte" dit keer te hoog...

Stalker is een erg bevreemdende en bijzondere film geworden van Tarkovsky. Mijn debuutfilm overigens van Tarkovsky en enige research leert me dat deze man wel meerdere kwalitaitef vreemde films heeft gemaakt. Ik ben alvast geprikkeld om de zoektocht verder te zetten. De plotline van Stalker is vrij eenvoudig, maar Tarkovsky maakte er een filosofische dreigende productie van die redelijk zwaar uitvalt. Het een meesterwerk of pareltje noemen gaat me (voorlopig) te ver, daarvoor greep het me te weinig aan of vatte ik niet alles om te begrijpen waar de regisseur naartoe wilde.

Qua personages is het eenvoudig en zijn we rond met een drietal, de vrouw of het kind even buiten beschouwing gelaten. De gids leidt - wellicht tegen een vergoeding om brood op de plank te krijgen - een wetenschapper en een schrijver naar de “verboden zone” waar het opperste verlangen hen toelacht. De film kent een traag tempo, maar wordt ruimschoots gecompenseerd met de dreigende sfeer die hangt over de film. Je wordt zelf getriggerd verder te kijken wat er nog te wachten staat. Ook de erg sfeerrijke, maar troosteloze desolate omgeving van zowel de bossen als het industrieterrein is visueel erg knap. Niet bepaald een vakantiebestemming dat grauwe stadje met verloederde fabrieksgebouwen en verlaten met puin bezaaide straten. Het is in die context dat een kleine dorpsgemeenschap een toekomstloos en uitzichtsloos leven leidt (en lijdt). Ook de zwartwitbeelden alsook het trage tempo en de stiltes versterken de sfeer. De bewakers en de mysterieuze trein deden me op het puntje van mijn zetel zitten.

Ook de bossen waren de moeite en je blijft wel eens stilstaan bij de zwaar milieuverontreinige schuimende rivier waarbij Tarkovsky in volle Koude Oorlogperiode wou stilstaan. Tsernobyl is nog toekomst, maar dergelijke ramp was onvermijdelijk als je weet wat voor rommel de mensheid produceert in functie van de “vooruitgang”. De dialogen zijn scherp en filosofisch, maar boeiden me minder. Ik liet ze gewoon over me heen komen zonder veel aandacht waardoor ik wellicht wat de boodschap/clue van de film miste.

Het einde is wederom bizar en roept nog meer vragen dan er al sowieso waren. Het kind dat paranormale gaven blijkt te hebben, mja, vreemde afsluiter van een intrigerende film, eentje waarvan ik niet goed weet wat ik er mee moet aanvangen. Qua regie, montage, sfeer en decor top, maar qua verhaal bleef ik toch wat op mijn honger zitten.

Voor bijna elke regisseur moet het jaloersmakend zijn: de visuele pracht en onbegrensde artistieke inventiviteit die Andrei Tarkovsky in zijn films stopt. Tarkovsky moet je gewoon maar ondergaan want zijn verhalen hebben ongetwijfeld enorme filosofische diepgang, maar om nou te zeggen dat daar eenvoudig de vinger op te leggen valt, nee. 'Stalker' uit 1979 is een tocht van twee personen onder leiding van een gids op zoek naar iets wat ze willen vinden in een verboden en gevaarlijk gebied dat 'De Zone' heet. Zo vaag is het. De opzet lijkt wat op 'The Wizard Of Oz' met deels kleurenbeelden (in de zone) en deels monochrome beelden (daarbuiten). Als decor wordt gebruik gemaakt van onder meer vervallen industriële locaties die niet allemaal even schoon bleken te zijn. Een flink aantal crewleden (waaronder Tarkovsky zelf) overleedt binnen enkele jaren na de opnames aan kanker, waarschijnlijk veroorzaakt door het chemisch afval waar ze doorheen banjerden.

Herzien in Cinerama 1.

Nee, het zal toch echt nooit wat worden tussen Tarkovski en mij. Ik zie de genialiteit, maar vind het veel te langdradig en hij weet me nooit te pakken met zijn langgerekte shots en filosofische geouwehoer.

Halfje er af.

Een verpletterende film die ik zonder twijfel de volle vijf sterren gun (hij gaat denk ik ook mijn Top 10 in maar daarvoor wil ik de film nog een tweede keer zien). Ik was bang dat het een hele langzame film zou zijn waarin niets gebeurt en dat het een lange zit zou worden; welnu, het bleek een langzame film te zijn waarin niets gebeurt maar hij boeide me intens zodat het zeker geen (te) lange zit was. Overigens, alleen de eerste scene is echt traag; Tarkovsky zou dat bewust hebben gedaan om mensen die naar de verkeerde film zijn gegaan de kans te geven weg te gaan voordat de film echt begint...

Allereerst zijn er de apocalyps-achtige en bevreemdende maar prachtige beelden; als er een andere film is die qua beelden en sfeer er een beetje op lijkt dan is het denk ik Eraserhead (1977) - MovieMeter.nl. Qua verhaal lijkt het een science fiction-achtige monster- en avonturenfilm te zijn: een gids (de Stalker) neemt tegen betaling een schrijver en een professor mee naar de verboden en geheimzinnige Zone waarin een leger verdween en waar men niet kan terugkeren, waar niets kan worden herhaald, waar de rechte lijn de meest onbegaanbare weg is, etc. De Zone is overigens van zichzelf niets bijzonders maar lijkt een bewustzijn te hebben dat reageert op het binnentreden van een ander bewustzijn zoals een mens, zo wordt ons verteld. Het doel van de missie is de Kamer in de Zone waarin de diepste wens van degene die hem betreedt wordt vervuld maar die slechts kan worden bereikt door degenen die de hoop hebben opgegeven, door de mislukkelingen en ongelukkigen.

Het is denk ik geen grote spoiler als ik verraad dat er niets gebeurt in de zin dat er geen monster verschijnt dat de binnendringers verzwelgt. Het is in wezen een psychologische Odyssee en het enige wat gebeurt zijn filosofische gesprekjes tussen de Schrijver, die de kunst representeert, de Professor, die de wetenschap representeert, en de Stalker die het geloof representeert. De Schrijver is daarbij overigens ook opvallend postmodern: feiten bestaan volgens hem niet en als hem wordt gevraagd waar hij over schrijft dan is zijn antwoord “over de lezers”. Niet alleen worden aldoor interessante filosofische gedachten uitgewisseld (met name tussen de Schrijver en de Wetenschapper; de Stalker reflecteert liever door middel van gedichten), maar die gedachten blijven innig verbonden met hun reis door de Zone waardoor uiteindelijk ook duidelijk wordt dat de Kamer in de Zone voor de hoop staat waarvoor geloof is vereist. De Staat heeft die hoop verboden (de Sovjet-Unie verbood religie) en de intellectuelen geloven er niet meer in: de Wetenschapper gelooft in nut en betreedt uiteindelijk de Kamer niet maar wil ‘m opblazen omdat anders de massa ‘m zal bestormen en voor ideologische doeleinden zal worden misbruikt en de Schrijver gelooft in verheffing en acht het weinig zelfverheffend om zijn wens om een succesvol schrijver te worden uit te laten komen. Hij reflecteert op enigszins Freudiaanse (en/of Nietzscheaanse) zin ook over hoe moeilijk het is te weten wat je wilt, wat je diepste wens is en hoe verachtelijk de mens is zodat hij de wereld zijn waarschijnlijk beschamende egoïstische verlangens wil besparen. De Stalker weet echter dat verlangen synoniem is met het leven (passie is de wrijving tussen ziel en wereld; alles wat hard en ongevoelig is geworden is in wezen al dood) en dat hoop het wonder laat geschieden waarmee de wetten en regels die natuur en samenleving beheersen (‘waarin alle driehoeken hetzelfde zijn”) worden overwonnen. Dit zal ook de reden zijn waarom de (saaie, dode) wereld buiten de Zone in zwart/wit en de (levende) wereld in de Zone in kleur is geschoten. Het genre 'mysterie' voor deze film geeft aldus enerzijds de spanning aan het verhaal maar moet anderzijds ook letterlijk worden genomen nu de Zone voor het (christelijke) mysterie of geheim staat.

De film zit boordevol interessante overpeinzingen over kunst, wetenschap en geloof. Maar ook de film als zodanig is zeer intelligent opgebouwd en gemaakt en aldoor boeiend zonder ergens een zwakte te vertonen.

PS. Er zijn geloof ik geen close ups en vaak had ik moeite te zien wie er sprak. Gecombineerd met de slecht uitgewerkte ondertiteling waarin vaak woorden aan elkaar geplakt waren was het vaak moeilijk te volgen wie wat zei. Ook de titel is misleidend: het woord Stalker moet opgevat worden als Gids en dus niet (primair) als wat wij verstaan onder een stalker.

Eerst zag ik Solaris van Tarkovski. De film wordt door velen als meesterwerk beschouwd dus ik was nieuwsgierig. Ik vond hem onbegrijpelijk, veel te langdradig en ultra saai. Dat was voor mij een reden dat andere meesterwerk van Tarkovsk ”Stalker” niet te gaan kijken. Uiteindelijk, nadat ik wederom lovende woorden had gelezen over deze film ging ik overstag. Op de achterkant van de dvd hoes, die ik van de bibliotheek haalde stond zelfs dat het een spannende avonturenfilm betrof. Sowieso gaf de hoes een hoop info. Het gehele verhaal, inclusief plot stond uitgebreid omschreven. Het is maar goed dat ik dat altijd pas achteraf lees, alhoewel een beetje voorkennis geen kwaad kan bij Stalker want anders snap je sowieso er geen hol van. Iedereen mag Tarkovski een genie vinden en zijn films meesterwerken, en ergens snap ik dat ook wel maar de beste man heeft zijn films niet voor mij gemaakt. Ook stalker was een niet om door te komen traag gedrocht die tergend langzaam voort kruipt. Het hele verhaal, als je al van verhaal kunt spreken kan makkelijk in een half uur verteld worden. Sowieso blijft er als je alle ellenlange shots waarin niets gebeurd en niets gezegd wordt schrapt hooguit een half uur over. De hoge score hier op moviemeter is mij dan ook een raadsel. Maar goed, ieder zo zijn ding. Tarkovski is voor mij definitief voorbij. De twee interviews op de dvd en het laatste shot leverden nog wel wat sympathie op voor de makers. Echter een film moet je niet beoordelen op hoe de draai omstandigheden waren. Maar zonder deze extra’s was het een 0,5 geworden.

Tarkovsky.

Ik had hoge verwachtingen, zeker omdat mijn veel lagere verwachtingen bij Andrey Rublev zo overklast werden. En hoe zal het dan gaan bij zijn hoogst beoordeelde film? Helaas wat minder, want zo goed als Rublov vind ik deze Stalker bij lange na niet helaas.

Maar Tarkovsky laat wel zien dat deze film van hem komt en niet van een andere regisseur. Hij laat soms op behoorlijke wijze zijn stempel achter, en dat resulteert in enkele indrukwekkende beelden met waanzinnige sfeer, maar helaas zijn niet alle beelden perfect.

Ik kreeg te horen dat Tarkovsky vooral filmde op sets die ze dan ook tegenkwamen. Als dat echt zo is, is dit helaas erg te merken. Enkele sets zien er erg uit alsof ze ze zojuist zijn tegengekomen en blijkbaar goed genoeg eruit zagen om meteen de camera op neer te plaatsen en te draaien.

Het eerste half uur was indrukwekkend. Gave beelden, ik kon me oprecht niet bedenken of de beelden zwart-wit maken of een hele bijzondere cinematografie aan te pas was. Dan zit je als regisseur goed. De beelden zijn sterk en de sfeer is optimaal.

Eenmaal in de zone, als de echte kleur begint door te breken, is het wat minder. De enorm gerekte dialogen keren dan ook volop terug die weleens afleiden van de film zelf. 163 minuten zijn zo lang omdat sommige scenes zichzelf iets te veel verliezen in de dialogen.

De sets zijn voor de rest ook een stuk lelijker. Het is dat Tarkovsky er nog enige schoonheid uit weet te halen, maar voor de rest is het net wat te opvallend. In Andrei Rublov werd ik echt meegesleept in de beelden, dat lukte hier echt wat moeilijker. In het eerste half uur lukte het goed, maar in het gras veel minder.

De film wint weer wat kracht als we even een donkere pijp doorlopen en terechtkomen in een indrukwekkende, droomachtige set. Gevolgd door de kamer vlak naast The Room. Dit stuk was weer wat sterker qua sfeer, maar heeft ook te veel de neiging zichzelf te verliezen in te saai dialoog.

Ik snap best dat de dialoog enige boodschappen met zich mee brengt, maar het leid vaak te veel af van de film en dan merk ik plots dat mijn aandacht ergens anders is. Maar Tarkovsky is best een interessant regisseur en heeft wel duidelijk talent.

Rublov krijgt echter wel mijn voorkeur, terwijl ik dacht dat het resultaat andersom zou zijn. Het is geen slechte film, maar wel eentje die zich (nogmaals) te veel laat onderdompelen in saai dialoog die afleiden van de schoonheid van enkele sets en de mooie beelden en sfeer.

Uiteindelijk maakte de film wel enige indruk, en dat laatste puntje naar de 3,5* geef ik vooral omdat de 3 heren echt goede emotie toonde in de slotfase. In het begin dacht ik dat het weinig indruk maakt, maar de film groeit na enige tijd wel naar je toe.

Andermaal gezien, onder het motto dat je deze film vaker moet zien, en om me iets minder bescheten te voelen/poging het te begrijpen. Helaas ten dele gelukt.

Wat me meteen wel beter opvalt is de ellende van het bestaan, de beperkingen van de staat en de zucht naar iets anders. Subtiel sijpelt overal de boodschap van de zoektocht naar geestelijke ontwikkeling uit naar voren, en vooral de wens naar onafhankelijke denken. Tegelijk laat zich daar ook al snel de keerzijde zien van de Rus op zich, onder het motto je haalt een Rus wel uit Rusland maar Rusland niet uit een Rus, is daar ook al meteen de angst die gepaard gaat bij die 'vrijheid'. Net als een kind die iets in een speelgoedwinkel mag uitzoeken en simpel weg niet tot een keuze kan komen. 'De zone' heeft dan plotseling alle kenmerken van het 'geestelijke' mijnenveld waar een mens in geraakt die zijn hele leven geïndoctrineerd is en nog nooit voor zich zelf gedacht heeft, hetzij binnen een zorgvuldig kader. Maar wat is daar buiten? Dat begrijp ik niet? Dat kan ik niet aan. Dan bied het systeem plotseling veiligheid en houvast, en lijkt juist die vrijheid gevaarlijk en iets dat uitgeschakeld moet worden. Stel je voor dat mensen voor zichzelf gaan denken?! Iets dat ook bijna serieus geprobeerd wordt. Dan is er nog de uitleg van de naam van de hoofdpersoon, Stalker, die wat mij betreft synoniem staat voor het algemeen denken en wellicht gemiddelde Sovjetburger, namelijk; eeuwige gevangene.

Dit allen met andere ogen aanschouwd, en nogmaals de bewondering uitsprekend voor de buitengewone locaties, blijft het daar ook bij. De film, hoewel interessant qua boodschap en met bijzondere en aparte beelden, biedt mij gewoon te weinig en kan me niet genoeg boeien voor nog een kijkbeurt of verdere interesse. Half punt erbij maar daar blijft het bij.

Mijn eerste kennismaking met het werk van de russische regisseur Tarkovsky. Geen onverdeeld genoegen, daar is de film me veel te traag en vaag voor, maar ik moet zeggen dat het geheel op visueel vlak wel de nodige indruk maakt. De geheimzinnige sfeer die in 'de zone' hangt kan me ook wel bekoren. Jammer derhalve van de onbestendige personages en de wazige dialogen, waar ik helaas niet zo veel mee kan.

Dus gister werd door oudste kind in huis gezegd "zullen we Stalker van Tarkovsky kijken?" Tja, nog niet gezien en als een tiener vraagt om deze film te kijken kun je moeilijk nee zeggen.

Uiteindelijk wel blij deze gezien te hebben aangezien ik Solyaris van Tarkovsky helemaal niet zo goed vond. Maar vooral de opening van deze film is ontzettend gaaf. Heerlijke camerastandpunten tot en met het treinkarretje.

In het middenstuk verdwijnt de filmische magie toch wel wat hoewel de scene waar ze bij het water liggen er weer mag zijn hoor. Richting het einde verliest de film zichzelf wat in pretentie en ligt de boodschap er niet iets teveel op maar werkt wel. Met enkele mooie schots eindigt de film dan wel weer.

Vage film dit. Heerlijk dat Russisch, zo eentonig. Van die vieze mannen die er twintig jaar ouder uitzien dan dat ze zijn waarschijnlijk, maar fijn.

Tijdens het eerste deel viel me vooral het camerawerk op. Die eerste shot dat dat gezin in bed ligt te slapen en die camera heen en weer gaat over die gezichten terwijl er een trein voorbij raast. Leuk om te zien. Daarna wordt de hoofdpersoon - Stalker - langzaam wakker en verwachtte ik dat het verhaal van start zou gaan, maar niets bleek minder waar. Wat volgde was een naar mijn beleving uiterst trage voorbereiding van de drie mannen die elkaar in een of ander café ontmoette. Stalker, Schrijver en Professor - wat een namen ook weer, typisch: de schrijver en professor als "intellectuelen" maar vanuit eigen professie juist weer intellectuele tegenpolen - besluiten naar "de Zone" te gaan, waar een of andere kamer is waar hun diepste verlangens worden behartigd, afijn, ik zal niet uitweiden over het plot, dat is hierboven te lezen.

De drie mannen lopen door "de Zone" wat een apocalyptisch, grimmig natuurgebied lijkt te zijn. In de Zone is niets wat het lijkt en worden de mannen op de proef gesteld, zowel door zichtbare en onzichtbare dreigingen. Het is hier ongeveer dat deel twee begint en het verhaal eindelijk wat vaart lijkt te krijgen. Ik raak steeds meer gehypnotiseerd door die monotone Russische taal van die drie mannen en het intimiderende camerawerk, ook al gebeurt er eigenlijk nergens echt iets spannends.

Terwijl de drie door de Zone trekken betwijfelen met name de Professor en de Schrijver de zin van het leven en spreken beide zich uit over filosofische vraagstukken, terwijl Stalker vooral bezig is om die twee pannekoeken naar de kamer te krijgen, waar ze hem zo hard voor nodig hadden.

Uiteindelijk raakte ik zo in mijn eigen gedachtewereld verstrengeld, worstelend met mijn eigen diepe verlangens en begeertes, dat ik niet goed meer begreep waar de film nu naartoe wilde tegen de tijd dat ze bij het laatste stuk van de Zone uitkwamen. Alles wat ik nog kon doen was naar het scherm staren, volledig de weg kwijt. En misschien was dat wel juist Takorvsky's bedoeling, want hoe die drie mannen daar voor die plas water zaten en een van hen stenen in het water gooide, leken zij er wel net zo verloren bij te zitten als ik op de bank zat.

Al met al een zeer sterke, krachtige film met hier en daar wat filosofisch geraas wat niets nieuws onder de zon was - misschien toentertijd wel, misschien zeker in de Sovjet-Unie, maar dat waren andere tijden natuurlijk - maar omdat de film me zo ontwrichte, heb ik het idee dat ik bepaalde momenten niet helemaal fatsoenlijk tot me heb kunnen nemen, en voel ik me haast genoodzaakt om de film nogmaals te zien. Wat natuurlijk geen ramp is, om alleen al die scène opnieuw te kunnen zien dat dat drietal op dat treinkarretje zit en we Schrijver hopeloos het landschap zien gadeslaan. Heerlijk. Geen muziek, alleen dat geratel van dat karretje en die hopeloosheid in zijn ogen. Fantastisch.

Het blijft een genot om naar die magnifieke koppen te kijken, zelfs gedurende langere tijd, en dat is maar goed ook, want net als bij bijvoorbeeld de "geloofstrilogie" van Bergman kan de kijker hierbij wel eens een andere ervaring van tijd (en vooral van hoe die al dan niet verstrijkt) krijgen. Dat geloof is ook hier een belangrijk thema, want zowel Schrijver als Wetenschapper lijkt elk geloof in wat dan ook verloren te hebben, en dan kan ook Stalker ze niet goed meer helpen. Ook in Nostalghia is dat geloof natuurlijk belangrijk, het geloof van de hoofdpersoon dat het zin heeft om een brandende kaars naar de overkant van het water te brengen – wat dat betreft lijkt het wel alsof Stalker naar die film vooruitwijst, maar het zal vermoedelijk meer te maken hebben met Tarkovski's eigen ideeën.

        Visueel ongelooflijk indrukwekkend, vooral het post-industriële landschap dat er zo "bleak" uitziet (ik kan even geen Nederlands woord verzinnen dat dezelfde betekenis en bovendien ook dezelfde klankwaarde bezit), en de muziek draagt onnoemelijk bij aan de sfeer van vervreemding en desoriëntatie. Grote minpunt is voor mij de manier waarop Schrijver en Wetenschapper hun overtuigingen op tafel leggen: ze worden zo wel èrg de spreekbuis voor clichématige archetypes, en voor mij ligt de waarde van deze film meer in de briljante vormgeving en het gevoel van totale onthechtheid dan in hun "filosofische" discussies. Desalniettemin in mijn boekje toch een meesterwerk: ik heb niet altijd zin om Stalker te bekijken, maar als ik er eenmaal aan bezig ben word ik toch weer volledig Tarkovski's wereld ingezogen. Wat dat betreft heeft hij toch een totaal uniek oeuvre.

Het was alweer 14 jaar geleden dat ik Stalker zag, en hij stond al een tijdje bovenaan mijn lijstje met films die ik nodig moest herzien. In mijn herinnering was hij veel vager, afstandelijker dan dat ik hem nu vond. Vergeleken met bv Zerkalo is de plot zelfs vrij eenvoudig te noemen, waarmee ik niet wil zeggen dat Stalker een makkelijke film is. Het is bovenal een mooie film, die in Blu-ray pas echt tot zijn recht komt.

Het universum van Stalker bestaat uit twee werelden, een min of meer gewone wereld in sepia, en de Zone: een desolaat landschap, nog maar net hersteld van een nucleaire ramp of verwoestende overstroming zo lijkt het, met verbrande voertuigen en vervallen gebouwen. Tarkovsky brengt het allemaal schitterend in beeld, donkere tunnels met druppelende stalactieten, troebel water met wat verdwaalde vissen maar vooral heel veel troep (waaronder opvallend vaak een spuit), een drijvende en deinende woestenij met flarden rook aan het oppervlak. De cameravoering is langzaam en indringend, met op de juiste momenten sfeervolle muziek, van ambient tot klassiek, en ook het acteurswerk is sterk, al zijn de personages ondergeschikt aan de wereld waarin zij bewegen.

De mysterieuze Zone, waar je wensen vervuld raken, blijkt voor velen toch vooral een onheilsplek te zijn- want je werkelijke verlangen, de essentie van je ziel, dat laat zich niet vangen in moraliteit of conformisme, zoals uit de tragische levensloop van een eerdere stalker blijkt. Nadat de drie hoofdpersonages besloten hebben niet de Kamer te betreden, zijn we opeens terug in de kroeg- over de terugreis wordt niet gerept. Stalker is teleurgesteld dat zelfs een plek van ultieme hoop niet op waarde wordt geschat. Er volgt nog een monoloog van mevrouw Stalker, die daarmee de vierde wand doorbreekt en de film eindigt met de dochter, die zich waagt aan telekinese, daarmee de beginwoorden van de Schrijver, dat de hele wereld zich houdt aan dezelfde wetten, dat er voor mysteries geen ruimte is, logenstraffend. Zo sijpelt er toch iets van de hoop uit de Zone door naar de gewone wereld.

'Stalker'is een supertrage langdradige vertelling waarin weinig tot geen actie plaatsvindt. De opgeroepen sfeer is naargeestig en neerslachtig. Stalker het hoofdpersonage, een angstige man die zichtbaar lijdt onder de onttovering van de wereld wordt geflankeerd door een schrijver en een professor die beide het nihilisme van de maatschappij representeren.

Dankzij de trage pacing valt het oog op en richt het oor zich naar het bijzondere in het alledaagse; van het geluid van de voetstappen en de regen, tot het gewaarworden van plooiingen in de kledingstukken. Tarkovsky slaagt erin de betovering in het gewone te tonen. Hij geeft je de mogelijkheid en de tijd om al het aangebodene in je op te nemen.

(De prachtig gefilmde verontreinigde laag op de waterpartij in de Zone bleek het gevolg te zijn van een zwaar toxische filmlocatie die naar later bleek, zijn tol heeft opgeëist. Tarkovsky en twee medewerkers zijn als gevolg van blootstelling aan deze ernstige verontreiniging ernstig ziek geworden en binnen enkele jaren overleden.)