The Godfather (1972)

Hier valt weinig slechts over te zeggen: zeer lang maar de hele speelduur spannend en boeiend, met diverse career-defining performances voor èn achter de camera, en met een muziekscore waarvan reeds de eerste noten ook na 50 jaar nog onmiddellijk de hele film weer voor mijn geestesoog brengen. Heel sluw ook hoe de sympathie van de kijker nergens gedwarsboomd wordt door mogelijk medelijden met de talloze slachtoffers, om de eenvoudige reden dat je nergens een onschuldig iemand overhoop geknald ziet worden – iedereen die aan het mes of het wurgkoord wordt geregen is lid van een concurrerende familie en heeft het dus op de één of andere manier wel verdiend, en wanneer de misdadige praktijken ter sprake komen hebben ze het alleen over "het gokken" of "de meisjes" zonder dat expliciet wordt gezegd op welke manieren de slachtoffers een poot wordt uitgedraaid.

        Het enige minpuntje is merkwaardig genoeg één van de meest geprezen kwaliteiten van deze film. Marlon Brando was jarenlang mijn grote idool, en nog altijd beschouw ik zijn Stanley Kowalski in A streetcar named desire (1951) als de beste rol die ik ooit op het witte doek heb gezien, maar hoewel de rol van Vito Corleone voor hem een enorme come-back betekende (en hem een tweede Oscar opleverde) vind ik het toch moeilijk om zijn rol niet minstens gedeeltelijk als tongue-in-cheek te beschouwen. De uitgezakte kaak, de kleine maniertjes, het Italiaanse accent, de bestudeerde lichaamshouding – de helft van de tijd vind ik het indrukwekkend en de andere helft van de tijd vraag ik me af waar hij aan zit te denken, maar hoe dan ook ben ik me er bijna constant van bewust dat hij aan het actéren is, terwijl ik met name James Caan en Al Pacino totaal met hun rol vind samenvallen. Moeilijk.

Ik heb totaal niks toe te voegen wat al tig keer gezegd is hier. Het is dan ook heel simpel: The Godfather is een film die je niet kan weigeren.

4,5 * Capo di tutti capi

Een topfilm die ik meerdere keren kan herbekijken zonder verveling. Echte Italiaanse sfeer, traag opbouwend, maar niet " te " traag en een realistische spanning. De film heeft ook de juiste sfeer, muziek en tijdsgeest. Dit is voor mij een echte maffia film.

Paar weken terug in de cinema meegepikt, en op het grote scherm kwam dit wel heel erg binnen zeg. Toen ik de film 12 jaar geleden voor het eerst zag - als jong tienergastje met een ontluikende filmpassie - vond ik hem al fantastisch (4.5*), maar een verhoging naar de volle pot kan nu absoluut niet meer uitblijven. Ik ga het kort houden - want als er nu over één film al alles gezegd is - maar hier valt kortom niets op aan te merken. Een familie- en misdaadepos dat je 3 uur lang ongelooflijk geboeid houdt, van de grote momenten en iconische quotes tot de kleine details. Die onovertroffen opening met de bruiloft, waar je de hele ensemble-cast op een heerlijk gezapig tempo ontmoet, Michael in het donkere, verlaten ziekenhuis bij zijn vader (begeleid door die fantastisch dreigende muzieknoten), de meeting in het restaurant, de weidse, nostalgische shots van het prachtige Sicilië, de Don met zijn kleinzoontje in de wijngaard, het laatste gesprek tussen de Don en Michael - ''I never wanted this for you'' -, en dan dat hele laatste stuk met Michael die de bazen van de andere families allemaal laat omleggen, ge-cross-cut met de doopscène, en de laatste scène waarin je als kijker - samen met Kay - beseft dat Michael helemaal gecorrumpeerd is geraakt door macht en wraak, en onbereikbaar is geworden voor zijn geliefden. Die kille, koude blik van Pacino gaat door merg en been. Later werd hij de king of overacting, maar wat een beheerste, subtiele en ingetogen rol is dit.

Zo'n beetje off the top of my head mijn absolute favoriete momenten, maar ik kan er gemakkelijk nog 50 opnoemen. De film heeft genoeg aandacht voor kleine karaktermomenten en rustige ontwikkeling, maar boldert tegelijkertijd ook aan zo'n entertainend hoog tempo voorbij. Die balans is misschien nog wel het knapste aan The Godfather. Naast natuurlijk de magistrale cinematografie - de film is ontzettend donker gefilmd vaak, maar dit kwam op het grote scherm zo goed tot z'n recht - de iconische soundtrack (misschien wel de mooiste ooit in filmgeschiedenis) en de ijzersterke acteerprestaties. Uiteraard Brando en Pacino, maar ook in de kleinere rollen.

Gewoon een ongelooflijke productie, waarin elk detail klopt. Ik ging het kort houden - bij deze niet gelukt, maar goed - maar een dikke 5* langs mijn kant is long overdue. Binnenkort Part II er achteraan gooien, ook die is 12 jaar geleden voor me.

Moord en vergelding, het eeuwenoud recept voor vele verhalen. Neem daar het maffiawereldje bij en je krijgt vergelding om vergelding. Oog om oog, tand om tand, en wie loog een mes in z'n hand. Gevolgd door een touwtje om de hals of door een kogelregen doorzeefd. Er stappen er al dan niet kortstondig in het huwelijksbootje, verder leggen er vooral vele het loodje.

Als tiener kon ik me in zo'n film niet vastbijten. Als adolescent deed ik nog wel eens een poging, maar ik kwam er gewoonweg niet doorheen. Ouder worden en een drang om vele klassiekers op de teller te krijgen, hielp om me er wel eens door te worstelen. En warempel, ik vind The Godfather best kijkbaar. Absoluut goddelijk zoals z'n algemene status zal ik hem nooit vinden, maar wel zowat de beste pure maffiafilm die ik zag. Al vond ik Casino ook wel wat van dit niveau (al vond ik die destijds in de bioscoop niet zo goed als dat ik hem later vond).

Vind het wel fascinerend hoe de Italianen zo een greep op de Verenigde Staten en ook wel Hollywood hebben gehad. Met uiteraard al de spaghettiwesterns om te beginnen, maar dus ook de vele maffiafilms. Al is dat de voorbije decennia zo lijkt het wel fel weggeëbd. Van mannen als Al Pacino, John Cazale, Robert De Niro en Joe Pesci is de Italiaanse afkomst duidelijk. Vind dan ook vooral Marlon Brando hier verbluffend. Hij van gemengde Brits-Iers-Duits-Nederlandse afkomst en dus niet direct Italiaans bloed door de aderen vloeiend, speelt toch maar knap Don Corleone.