The Exorcist (1973)

Oei, wat stel je dat ontzettend simplistisch. In de eerste plaats, het zou je nog verbazen hoeveel mensen in exorcisme, Satan en geestelijke/bovennatuurlijke manifestaties geloven. Wat tanende is, is het gezag/de autoriteit van de katholieke kerk op dat gebied. Maar in pentecostale kringen leven dit soort verschijnselen de laatste decennia juist op (kijk naar Afrika bijv.)

Daarnaast, ik begrijp dat jij tot de (academisch?) verlichten van deze samenleving behoort, maar dat wil niets zeggen over andere perspectieven die nog steeds floreren. Dat geen rationeel denkend mens meer gelooft dat de aarde plat is, wil toch ook niet zeggen dat we op scholen niet meer moeten doceren dat in de middeleeuwen vrijwel iedereen dat geloofde? En als fictie ervoor zorgt dat we niet of nauwelijks meer kunnen meeleven met de characters, moeten we driekwart van het jaarlijkse bioscoopaanbod ook maar schrappen?

Ik denk dat ‘eng’ niet het juiste woord is om the Exorcist te omschrijven. Eerder verontrustend. De uitdrijving in deze film is gebaseerd op een boek van William Peter Blatty, dat op haar beurt weer losjes gebaseerd is op een exorcisme op een tienerjongen in 1949. Zonder de discussie ‘waargebeurd of niet’ in mijn recensie te willen aansnijden, vond ik het erg interessant te lezen dat regisseur William Friedkin tijdens het maken van deze film in exorcisme is gaan geloven…

Daarnaast ben ik erg benieuwd naar het originele scenario dat Blatty voor deze film schreef. Het schijnt dat Friedkin niet tevreden was met dat scenario, waarna er nog veel aanpassingen zijn geweest op Blatty’s versie. Blatty zelf was ervan overtuigd dat zijn scenario de essentie van het verhaal bevatte, en baalde ervan dat deze versie de bioscopen uiteindelijk niet gehaald heeft.

In the Exorcist kanaliseert de strijd tussen goed en kwaad zich in een jong meisje. De manifestaties die haar ten deel vallen, zullen het bioscooppubliek anno 1973 ongetwijfeld gechoqueerd hebben. De cultuur van huiselijk-en zedelijkheid mocht dan al vanaf de vroege sixties op haar retour zijn, het Amerikaanse publiek moest duidelijk nog wel wennen aan dit soort taboedoorbrekende cinema. Sommige (lokale, vaak kerkelijke) autoriteiten verboden screenings van deze film, waardoor het bizarre fenomeen van ‘Exorcist bus tours’ ontstond. Vanuit dorpen waar het tonen van de film verboden was, vertrokken dan bussen naar het dichtstbijzijnde complex waar the Exorcist wél getoond werd.

Nu, in 2016, blijft van die opschudding niet al te veel over. Echt choqueren doen de teksten en handelingen van de jonge Linda Blair niet meer. Vandaag de dag rationaliseren we de manifestaties van het metafysische, en zijn we gewend aan teksten die hier nog als absolute heiligschennis worden betiteld. Hoe kan zo’n film dan toch nog indruk maken? Heel eenvoudig: door een ongemakkelijke sfeer te creëren, door trucjes in de montage (blink and you’ll miss it) toe te passen en door geluid optimaal in te zetten (óf juist weg te laten).

Daarnaast zit er een grote meerwaarde in de setting van the Exorcist. James Wan zal goed naar deze film gekeken hebben, want ook in the Conjuring 2 zou een doodgewoon rijtjeshuis in de suburbs het strijdtoneel worden van een bovennatuurlijke ontmoeting. Maar de confrontatie gaat verder: the Exorcist gaat ook over de tegenstelling(?) tussen geloof en wetenschap, het morele tegenover het decadente en de manifestatie van paranoia ten opzichte van het redelijke.

Dat alles wordt vervolgens verpakt in een scenario dat veelomvattend is, maar ergens ook aanvoelt als een gemiste kans. Zo had Friedkin meer kunnen doen met de relatie tussen de Akkadische godheid Pazzuzu en het kwaad dat zich in Regan manifesteert. Een aantal scénes in de film voelen nu wat willekeurig aan, waaronder ook de sfeervolle opening. Verder denk ik dat the Exorcist meer indruk had gemaakt als het kwaad subtieler en minder expressief was getoond. De shock-elementen zijn wat overdreven, de verdrijving gaat gepaard met het nodige bombast en de make-up is angstaanjagend, doch ook wat te gestileerd.

Van tevoren wist ik dat Tubular Bells gebruikt werd in deze film, maar Friedkin heeft wel net de verkeerde momenten uitgekozen. Een fragment uit Oldfield’s compositie is bijvoorbeeld te horen als Ellen Burstyn zich naar huis haast, maar op zo’n moment heeft Tubular Bells slechts beperkte meerwaarde. Veel meer draagkracht hebben dan de geluidseffecten die bijvoorbeeld bij de uitdrijving gebruikt worden.

Toch zie je aan alles dat the Exorcist een filmisch monument is: de klasse spreekt uit de keuze voor de setting, de montage, de sfeeroverdracht en de destijds revolutionaire special effects. De casting had beter gekund (zo wist Ellen Burstyn niet te overtuigen), maar de twee priesters spelen dan weer behoorlijk intense rollen. Ze vertegenwoordigen datgene waarin veel mensen vandaag de dag niet meer geloven: het geloof in de tegenstelling tussen goed en kwaad, en de noodzaak te strijden tegen de manifestatie van de duisternis. Achterhaald of niet, ik zie liever die standvastige priesters dan de brabbelende, geforceerd rationele wonderdokters in deze film. Wat dat betreft is het samenspel en/of de strijd tussen rationaliteit en metafysica nog alive and kicking.

4*

Sowieso lijken er erg vaak vreemde zaken te gebeuren bij het maken van dit soort films.. Dit staat bijvoorbeeld op IMDb: There are tales about ominous events surrounding the year-long shoot, including the deaths of nine people associated with the production and stories about a mysterious fire that destroyed the set one weekend.

Een ander voorbeeld is de film The Possession waarin Jeffrey Dean Morgan vertelt dat hij altijd zeer sceptisch was wat betreft bovennatuurlijke zaken. Maar ook hij moest toegeven dat er erg vreemde dingen zijn gebeurd. He reported that strange incidents took place during production that couldn't be explained. Lights exploded during the filming of key scenes; and just two days after wrapping principal photography, all of the props for the film, stored in case of re-shoots, were destroyed in a fire that mysteriously erupted from within the storage-house. (bron IMDb)

Omdat er bij het maken van dit soort films dus regelmatig de meest vreemde dingen gebeuren en hier veel voorbeelden van zijn, wordt de set al enige tijd gezegend door een priester. Maar goed, liever geen discussie hierover. Het is waarschijnlijk allemaal maar toeval..

Maar toevallig zijn het ook heel vaak films met als onderwerp geesten, bezeten door een demon enz. etc.

The Innkeepers

The Exorcism of Emily Rose

The Conjuring

The Amityville Horror

Rosemary’s Baby,

The Omen

Poltergeist

JacoBaco dat is het lastige. Iedere claim dat zulke gebeurtenissen 'echt' zijn, roept automatisch scepsis op. Logisch ook, want je kunt eenvoudigweg niet verifiëren of het wel of niet toeval is. Ik vind alleen niet per se dat we er dan maar niet over moeten discussiëren. Als we dan maar accepteren dat het waarschijnlijk een discussie zonder eind zal zijn en blijven Ik ben geschiedenisstudent, als ik alleen maar op 'zekerheid' af zou gaan krijg ik het zwaar

Rest me te zeggen dat de ontwikkelingen/gebeurtenissen op de sets van de twee films die je noemt hoe dan ook erg interessant zijn-of je er nu in gelooft of niet. Op de set van the Conjuring overigens vergelijkbare verhalen (zie de IMDB trivia wederom).

Het maken van welke film dan ook is een complex, langdurig en ongelooflijk arbeidsintensief proces... Tijdens zo'n productie gaat er altijd wel iets mis. Als het gebeurt bij het maken van een relithriller wordt er gelijk van alles achter gezocht.

Sommige van die verhalen zullen (deels) best waar zijn, de meeste neem ik liever met een korreltje zout. We smullen van complottheorieën, een heel menselijk trekje, en juist bij deze onderwerpen is aandikking van incidenten erg verleidelijk.

O maar er zijn aboluut veel meer films zonder een religieus iets die bekend staan als ''zogenaamde'' cursed movies omdat er zoveel is misgegaan. Denk aan de Superman franchise, The Wizard of Oz, Apocalypse Now en vele andere. En natuurlijk kan er altijd iets misgaan. Er kan zelfs heel veel misgaan. Maar bij films zonder een religieus onderwerp en waarbij het misgaat, zit het vooral over het algemeen gewoon vaak niet mee. Geldproblemen, weersomstandigheden, ruzies en noem het allemaal maar op. De alledaagse dingetjes.

Iemand van de crew die tijdens een scène van Terminator Salvation per ongeluk door het beeld loopt is wel iets anders dan lampen die exploderen of mysterieuze branden die plaatsvinden. En wanneer Jeffrey Dean Morgan (iemand die echt sceptisch is) ook moet toegeven dat het erg raar en vooral onverklaarbaar is,.. ja dan snap ik dat de meeste mensen nuchter proberen te blijven en een korreltje zout pakken.

Zoals ik al zei is het bijna iedere keer raak met onverklaarbare zaken tijdens de opnames van zoals jij ze noemt relithrillers.. Het is niet voor niets dat de set tegenwoordig gezegend wordt door een priester gezien al de ervaringen tijdens heel wat van deze specifieke films.

Religie en bijgeloof zijn bedacht en ontstaan vanwege het onverklaarbare. Moet ik een religieuze betekenis zoeken bij de aanrijding vandaag waarbij een paard van kop tot staart door een auto schoot? Dat engeltje op de schouder van de ongedeerde bestuurder zie ik ook wel maar onverklaarbaar blijft het.

Wapentuig wordt ook door priesters gezegend. Het zegenen van de sets voedt de verhalen. En het zegt me niet zoveel als het om het tamelijk godsdienstfanatieke Amerika gaat.

In de eerste plaats moet je ervoor zorgen dat je goed leest.

Ik schreef 'in onze contreien'. Nederland en België bijvoorbeeld. Niet Afrika bijvoorbeeld.

Natuurlijk zijn er ook hier nog mensen die in bezetenheid door de duivel geloven. En nee, dat zal mij niet verbazen. Voor hen zal deze film wel eng zijn. Maar dat schreef ik al.

Rare vraag. Heeft dit iets met deze film en/of mijn mening erover te maken?

Rare vraag. Heeft dit iets met deze film en/of mijn mening erover te maken?

Antwoordt hier een 2e kamerlid ?

Kuck-x Inmiddels hebben wetenschappers al erg veel kunnen verklaren ja. Bliksem heeft bijvoorbeeld niets te maken met een 1 of andere god op een wolk. Toch zijn er zelfs in onze huidige tijd nog flink wat onverklaarbare gebeurtenissen. Je doet er wat flauw over. Althans, dat is hoe je op mij overkomt. Maar dat maakt niet uit, het is erg zeldzaam om d.m.v. een praatje een ongelovige tot een gelovige te maken en andersom hetzelfde.

Het was niet mijn bedoeling er flauw over te doen, het spijt me dat het zo overkwam. Ik probeerde alleen een kanttekening te plaatsen bij hang naar magische theorieën, die ik ook elders op internet zoveel tegenkom. Ik vind daar gevaarlijke kantjes aan zitten als mensen bijvoorbeeld schimmige verhalen liever gaan geloven dan grondige, journalistieke nieuwsbronnen. Maar dat voert uiteraard veel verder dan deze discussie.

En ja, ik probeer nuchter en sceptisch te zijn. Maar ongelovig ben ik niet, al sta ik buiten gangbare religies.

No hard feelings.

In de eerste plaats moet je ervoor zorgen dat je goed leest, want?.. ik vind jouw gehele reactie te simplistisch, met name die (retorisch bedoelde?) vraag: wie gelooft daar nog in? Welnu, heel veel mensen dus. En, ja ook hier in NL (ik vond het voorbeeld van Afrika alleen duidelijker). In je reactie van zojuist bevestig je dat, maar vanwaar je vraag dan? Er zijn gewoonweg nog zat mensen die hierin geloven.

Ik geloof er overigens ook in (in zekere mate, maar dat is een heel andere discussie die we hier beter niet kunnen voeren ivm te off-topic), en ik vond 'em niet eng, dus dat haalt dát punt ook onderuit (als jij tenminste algemene geldigheid pretendeerde met die opmerking).

Het voorbeeld dat ik aanhaalde over het bioscoopaanbod had betrekking op jouw laatste zin: 'Het is pure fictie die zo ver van de realiteit staat dat er met de personages weinig of niks mee te leven valt voor mij.' Dat vond ik een erg vreemd argument, omdat je daarmee leek aan te geven dat je niet kunt meeleven met personages als ze fictief zijn.

Het voorbeeld dat ik aanhaalde over het wereldbeeld in de middeleeuwen, slaat terug op jouw vraag (wie gelooft daar nou nog in). Ik maakte daar uit op dat je het geloof in bezetenheid zoals je dat zag bij de kath. priesters, niet relevant meer vindt, precies omdat 'niemand dat toch meer gelooft'. Daarom haalde ik dit voorbeeld aan, om het volgende aan te geven: 'dat de meerderheid van de mensen iets niet meer gelooft, wil niet zeggen dat het niet relevant meer is/dat we er dan maar geen aandacht meer aan moeten besteden'.

Tamelijk interpretatieve reactie dus wel van mij, dat zal ik toegeven. Maar als je dingen inderdaad wilde stellen zoals ik hierboven omschrijf, val ik daar wel enigszins over.

Dat iets onverklaarbaar is hoeft natuurlijk geen reden te zijn om dan maar een verklaring te verzinnen en daar vervolgens in te gaan geloven. Al mag dat natuurlijk wel. Maar ik heb liever niet dat ze ermee aan mijn deur komen leuren.

Kronos dat begrijp ik.. Maar ik begrijp tevens de mensen welke er meer achter zoeken. En ik neem het zelf waarschijnlijk ook net iets serieuzer dan de gemiddelde nuchtere scepticus.

Want ik schreef 'in onze contreien' en dus moet je er geen Afrika bijhalen als uitleg waarom mijn bericht simplistisch zou zijn. Zo kwam dat in ieder geval op mij over.

Hoeveel precies?

Nee serieus, nu gaan we toch niet steggelen over hoeveel 'heel veel mensen' is hoop ik. Heel veel minder dan vroeger was mijn punt.

Ik vind het nogal simplistisch om een schijnbaar andere mening over aantallen af te doen als simplistisch.

De katholieke kerk die staat voor het goede versus de duivel en er door bezeten zijn, daar geloof jij in enige mate in? En toch vond jij de film niet eng?

Nou, daar gaat mijn punt dan.

Maar ik heb het helemaal nergens over films schrappen gehad. En het niet meeleven met de personages is niet omdat ze fictief zijn maar door de totale ongeloofwaardigheid die The Exorcist voor mij als drama heeft.

Allemaal vergezocht als reactie op mijn bericht. Natuurlijk is de geschiedenis relevant.

Het is je vergeven.

Kronos Ik vond je opmerkingen simplistisch zoals je ze op schrift stelde, in een gesprek was het alweer anders geweest omdat je dan alweer meer toelichting had gegeven waarschijnlijk. Eén ding zou ik willen corrigeren, en dat is Afrika niets met dat 'simplistische' te maken had. Dat ging met name om jouw vraag wie daar nog in geloofden, en om de algemene toon van je bericht. En nee, steggelen om hoeveel mensen lijkt me volstrekte onzin, maar dat heb ik ook nooit willen insinueren:)

Verder wat mij betreft prima het hiermee af te doen.

Zijn betere exorcisme films dan deze hier, vond deze eigenlijk maar niks, dat is mijn mening !

Requiem is bijvoorbeeld een veel betere en ook slimmere film over exorcisme.

Zonder The Exorcist war Requiem er nooit geweest.... Los daarvan is de manier waarop de ziekte van het meisje zowel medisch als viareligieuzecweg onderzocht wordt een briljant gegeven.

Je zal mij niet horen zeggen dat deze film geen klassieker is. Voor zijn plaats in de filmgeschiedenis verdient The Exorcist de nodige waardering. Maar dat staat los van de kijkervaring die de film vandaag nog te bieden heeft.

William Peter Blatty, de auteur van de roman en scenarioschrijver voor Friedkin, is op 90-jarige leeftijd overleden.

Ik ken nochtans geen slimmere film over exorcisme als The Exorcist zelf. Het is een akelige prent die bij mij een existentiële angst naar voren weet te brengen, en vragen stelt: is er zoiets als het absolute kwaad?

blijft een goeie klasieker.die nooit zal vervelen.heb hem wel vaker gezien.

en hij blijft goed.en voor die tijd best eng.al schrik ik niet zo snel van een horrorfilm.

maar ben wel gek op horrorfilms.dus als je fan bent.hoort deze zeker bij je vezameling thuis.

Ik denk toch wel de beste exorcist film die er bestaat en dat van 1973 , wow .

Zeker al 20 keer gezien en blijft geweldig .

En dat zal altijd zo blijven