Mother! (2017)

In een notedop, aldus het Gnosticisme en de Kabbalah, Jennifer is "mother", dat is de slang uit the Garden of Eden, zoom maar in op de poster die op MM staat, Jennifer heeft slangenhuid. Ed Harris is Adam, Michelle Pfeiffer is Eva, en hun kinderen Abel en Kain. Bardem is een duivel, of zo je wil wie wij voor God aanzien, de schepper van materie en vlees, die door Aronofsky als duivel wordt afgeschilderd. Zonder mother kan Bardem niet scheppen, zij is als het ware de werkelijke schepper van de aarde, aldus de Gnostiek, en in die zin begrijpelijk dat men haar als Moeder Aarde ziet. Ze bevinden zich in een huis wat een poort ergens tussen hemel, of in dit geval beter gezegd, hel en aarde is, de mensen die daar aankomen zeggen ook nergens anders heen te kunnen gaan, en ze worden ook niet weggestuurd. Als je een grote poster pakt, groter dan die op MM staat, en je zoemt in op het oog van Jennifer zie je dit. In de kelder zit een portaal (zo wordt het in het script genoemd), en de bezoekers belanden uiteindelijk in de hel. Volgens de Kabbalah zijn er zeven hemelen en een achtste tussen het spirituele en het aardse, waar de slang (mother) naar toe is gestraft, daar bevindt zich het huis. Zo is het huis zelf achthoekig (zoek maar op internet naar "mother octagone house").

Zie deze recensie van Noah over de achtergrond van Aronofsky bij het maken van die film, wat ook bij deze film opgaat, en daarmee de sleutel is om deze te "snappen". Of lees dit voor de relevante stukken uit die recensie die op Mother slaan.

Het vergt een hoop geanalyseer dus, tenzij je expert ben in Kabbalah en Gnosticisme, om tot de conclusie te komen die ook in de recensie van Noah staat.

I believe Aronofsky did it as an experiment to make fools of us: “You are so ignorant that I can put Noah (granted, it's Russell Crowe!) up on the big screen and portray him literally as the ‘seed of the Serpent’ and you all will watch my studio’s screening and endorse it.” He’s having quite the laugh. And shame on everyone who bought it. (...) And what a Gnostic experiment! In Gnosticism, only the "elite" are "in the know" and have the secret knowledge. Everybody else are dupes and ignorant fools. The "event" of this movie is intended to illustrate the Gnostic premise. We are dupes and fools. Would Christendom awake, please?

Aronofsky neemt ons in de maling.

J.Verschoor, genoeg argumenten?

Haha, ik zei al "Maar dat verandert jouw filmervaring uiteraard niet ."

Ik heb nog geen steekhoudens argumenten gelezen. En wat Onderhond bewtreft, die heeft geen antwoord op mijn vraag gegeven, maar een algemeen antwoord.

Oké, die opmerking over jouw autobuigrafie was dan waarschijnlijk niet voor jou bedoelt. En het is natuurlijk ook echt te zielig dat jij het niet kan hebben dat er ook mensen zijn die een film bagger vinden, die jij zo overdreven goed vind en dat je je dan zo kinderachtig en triest moet gedragen. (Denk daar ook eens aan, in plaats van jezelf tot superieure 'filmkenner' uit te roepen. En het feit dat je mij gemeld hebt laat duidelijk bl;iujken wat een eenzame loser jij bent. Je kan het dus niet op argumenten winnen en doe je het op die manier. Veel plezier nog met jouw nutteloze leven. Vergeet je deze post niet te melden?

Iemand heeft een serieuze reality check nodig...

Wat doe je nou op een filmforum als je al boos wordt van een beetje discussie of weerwoord?

Je komt over als iemand die in het dagelijkse leven niet tegengesproken wenst te worden, want jij weet het toch allemaal beter. Waarbij je scheldwoordjes en sneren niet bepaald helpen om serieus genomen te worden.

[quote]arno74 schreef:

Dit zijn zelfds heel veel argumenten, maar wie zegt mij dit dit de jhuiste zijn. Dit is ook maar de interpretatie van een mens. En die van mij is weer heel anders.

Bedankt, Ik moest even de instellingen veranderen, heb "laatste bericht eerst" staan en dan krijg je een andere pagina-nummering. Het poeder is inderdaad iets waar ze kracht uit put, alleen dat lijkt wel van de religieuze achtergrond los te staan.

Bedankt arno74 voor de uitgebreide duidelijke uitleg, dat geeft toch een helder licht op het verhaal.

Scheldkannonnade verwijderd en gebruiker geband.

Ik vond het een lekker filmpje.

Iemand die de pad/kikker kan plaatsen?

Interpreteerde ik als de symbolische insteek voor de Bijbelse plagen van Egypte, net als de vliegen.

Hmm, die link zie ik niet direct. Niet in deze context tenminste.

Glacius, de film zit vrij ver op dit moment. Ik herinner me niet meer alle details en intussen passeerden reeds ruim 100 films de revue. mother! is voor mij een aaneenschakeling van bijbelse verhalen waaronder de zondvloed met die gietende regen en afgebroken lavabo waarbij de volgende dag de chaos van mensen verdwenen was. Ook die kikker en vliegen passen in datzelfde rijtje als de zeven plagen van Egypte (of waren het er 10?).

Van zodra ik hem kan aanschaffen op DVD bekijk ik hem spoedig weer en verduidelijk ik eventueel waar nodig (van hoe ik het denk te zien).

“I wanna thank you for your hospitality.”

Waanzinnig. Aronofsky zorgt altijd wel voor een speciale filmervaring, en Mother! is ook weer een film waarvan ik iedere seconde heb genoten. De Bijbelse allegorie, de symboliek en de kritiek over hoe wij als mensen met Moeder Aarde omgaan zijn interessante elementen, maar buiten dat is Mother! ook gewoon een ijzersterke film.

Een schitterende setting, een sterke regie, beklemmend camerawerk en waanzinnige acteerprestaties, Mother! is een film waarbij alles tot in de puntjes verzorgt is. En daar komt dan ook nog alle symboliek bij, waardoor het napraten over de film bijna nog leuker is dan het kijken ervan. Bijna dan, want door Aronofsky, Lawrence, Bardem en alle andere betrokkene is Mother! een film die ik niet snel zal vergeten.

Dat is wat ik eerder aanhaalde, die constatering is voor de hand liggend omdat we ons hele leven niets anders horen, je kan geen natuurfilm kijken zonder dat aan het einde verteld wordt dat de mens de natuur/aarde vernietigt en dan heb je nog 'the inconvenient truth' etc etc.. waar zelfs allerlei belastingverhogingen aan vastzitten zoals met bijvoorbeeld de aankomende energierekening voor 2018.

Wat ik echt interessant, vernieuwend en verfrissend gevonden zou hebben is als in een film als deze daar eens dieper op in gaat en geprobeerd wordt daar een verklaring voor te vinden want voor mij is deze film wel aardig maar veel te voor de hand liggend (sorry voor de fans). Bv in de The Matrix ( dit is een filmsite ) concludeert de AI-agent Anderson dat de mens het meest overeenkomt met een virus en dat vind ik een goede constatering. Echter.. plaatsen we virussen buiten moeder aarde/-natuur? Nee, virussen horen bij moeder aarde/-natuur. Nemen we virussen kwalijk dat ze doen wat ze doen? Nee, virussen doen wat virussen doen. Waarom nemen wij het de mens/onszelf dan wel kwalijk? Waarom plaatsen wij ons feitelijk buiten moeder natuur/-aarde? Waarom accepteren wij de mens/onszelf niet zoals we virussen accepteren? Waarom bestaat de mens, waarom doet de mens wat het doet? Waarom is de mens, als laatste product van de evolutie van het bewustzijn, in staat te kunnen geloven in een immaterieel scheppend bewustzijn in tegenstelling tot al het andere leven op aarde? Hier een verklaring voor proberen te geven, met of zonder (een) god, lijkt me super interessant.

Dit is denk ik een beetje het knelpunt qua waardering voor de film, voor sommigen (zoals ik) bijt deze film zich een beetje in z'n eigen staart. Maar wat ik ook al aangaf is dat wanneer deze film voor iemand vernieuwend is, dan zal het indruk maken.

"waardoor het napraten over de film bijna nog leuker is dan het kijken ervan"

Daarom verdient deze film sowieso een bovengemiddelde waardering.

Excuus: agent Smith. Maakt verder geen verschil.

Dikkertje Dap Maar virussen en dieren denken wat minder na over hun acties. Wij mensen zijn nou juist zo geëvolueerd dat we een besef en verstand hebben gekregen. Dierlijke instincten hebben wij wel, maar we weten ze te controleren en beteugelen. Wij mensen weten wel dat we de aarde als voetveeg gebruiken, maar het zit in onze aard om te blijven vernieuwen, consumeren en ook voortplanten. Dat is ook de boodschap van Mother! op het laatst (met al die mensen die van alles pakken en kapot maken wat niet van hen is). We zien de Aarde als van ons en ons speeltje, maar eigenlijk zijn we hier op aarde maar tijdelijk te gast.

Dat is dan een kwestie van interpretatie, je kan dan ook stellen dat de aarde onze tijdelijke gastheer is.

Het punt is, alles in de natuur heeft een reden die leidt tot de noodzakelijke balans. De mens lijkt die balans te verstoren (daarom heb ik vroeger weleens gedacht dat de mens niet van deze planeet is). Hoe verklaar je dat, zeker met het bestaan van (een) god? Is de mens de uitverkorene om de aarde te vernietigen zoals Judas de uitverkorene was Jezus te verraden? Jezus moest immers aan het kruis eindigen.

Het punt is natuurlijk dat we hier geen sluitend antwoord op zullen vinden (gebeurt dat wel dan is dat uiteraard een prachtig wonder). Het is natuurlijk wel een uitstekend en interessant uitgangspunt voor een film waarin nieuwe suggesties worden aangedragen. Misschien de volgende film, wie weet

Het gaat bijna ten onder in zijn eigen symboliek.

Eerst subtiel ,,,met een referentie naar de eerste moord in de bijbel ,broers .

Maar naar mate de film vordert, krijg je pas echt een grote dosis symboliek.

En als je weet waarnaar ie verwijst ( er zijn meerdere theorieën ) voel je je bijna vies,.

Een beetje bijbel kennis is hier wel noodzakelijk ,,

kruisiging , de apocalyps , zelfs komt zeer kort het lot van native americans voorbij .

Lawrence levert een erg indrukwekkende prestatie op .

Met de echte horror pas op het laatst . genesis is hier de basis .

Je zou kunnen zeggen dat het een overkill is ,, het wil te veel zeggen in twee uur, en dat is aan de andere kant ook weer knap , want het is voor een groot deel subtiel ,rustig , sereen zelfs in kortstondige momenten . Dan weer een drukke chaotische tafereel .

Wel echt een typische zwart/wit film , of je vind het ongelofelijk indrukwekkend, of pretentieuze onzin .

je weet bij Darren Aronofsky wel vaak waar je aan toe bent, en dat is meestal alles behalve lichte kost .

Dit is toch wel een zeer eigenzinnig meester werk , die je wel in mineur stemming achterlaat .

Inderdaad, en ik zit dus heel erg in het laatste kamp.
Full disclosure: Ik heb geen seconde aan de bijbel gedacht, zelfs niet toen de ene broer de ander de hersens insloeg. Best wel gênant eigenlijk, want enige bijbelkennis heb ik toch wel (al ben ik er niet mee opgegroeid). Maar stel dat ik wel meteen op het goede spoor had gezeten. Dan had ik sommige referenties misschien wel doorgehad, maar wat dan nog? Waarom is een complete onzinfilm opeens goed als het symbolisch ergens naar verwijst? Wat hebben mensen toch met symboliek en metaforen?
En een aanklacht tegen de vernietiging van Moeder Aarde door de mens? Bespaar me zeg. Ja, is allemaal heel erg, maar ook een cliché als een koe.
En zoals ik eerder ook al zei: Zijn we nou nóg niet klaar met die bijbel met z'n uitgekauwde thema's?

Goed, nu zal ik er verder over ophouden. Fijn dat anderen het wel boeiend vonden.

Het zijn niet alleen de metaforen die interessant zijn, maar vooral de vormen waarin deze metaforen gegoten zijn en de ervaring hiervan. Ik zal echter niet ontkennen dat het ontdekken van en puzzelen met analogieën, symbolen, metaforen en de motifs die ze duiden, een erg leuke bezigheid is. Voor mij triggert het een diep verlangen om te zoeken, begrijpen en betekenis te geven.

Daarnaast hou ik van het bizarre, obscure, mysterieuze, onnatuurlijke, vervormde, groteske en de vervreemding die daar bij komt kijken, zowel qua narratief, gebeurtenissen, gedrag, en ruimtelijkheid als creaturen. In dit geval vooral op het gebied van gebeurtenissen en gedrag.

Heb de film nog maar een keer bekeken omdat ik bij de eerste keer geen voorkennis had en niet goed begreep waar ik naar gekeken had, dacht deze keer dat met de kennis die ik hier heb opgedaan de film beter zou begrijpen. Wil sowieso nog een keer zeggen dat er goed geacteerd wordt, zeker door Jennifer (het helpt natuurlijk dat ze ook onopgemaakt erg mooi is).

Dit is hoe ik er nu inging: Javier is god, Jennifer is moeder aarde, Ted is adam, Michelle is eva en het huis het hof van eden.

Wat aan het begin meteen opvalt is de sombere setting terwijl het hof van eden het paradijs zou zijn. Moeder aarde is bezig met het een paradijs te maken volgens haar zeggen terwijl adam en eva er al zijn, dat is op zich al vreemd.

Wat betekent het hart wat ze af en toe in de muur ziet? Dat snap ik nog steeds niet, net zoals het ontstane gat in de grond, dat mij veel deed denken aan een vagina. Wat betekent de stervende wesp? De kikker kon ik niet koppelen aan de rampen in het oude testament dus wat betekent het dan? Waarom krijgt moeder aarde baby jezus, het was niet moeder aarde maar maria plus dat jezus als volwassen man aan het kruis stierf en niet vlak na de geboorte opgegeten werd.

Eva laat het kristal stukvallen waar god de cyclus mee opnieuw kan starten, wat als eva dat kristal niet stuk had laten vallen, hoe verloopt het dan? Dan hoeft god iig niet het kristal uit het hart van het verschroeide lichaam van moeder aarde te halen. En wat als dat kristal niet in haar hart zit? Hoe komt dat kristal überhaupt in haar hart? Dat begrijp ik nu nog niet.

Vroeg me tijdens de film een paar keer af of we het wel in de goede hoek zoeken, bedoelt de maker misschien iets anders? Is het eigenlijk bekend wat de maker precies bedoelt?

Als gezegd wordt dat iedereen er een eigen interpretatie aan kan geven dan begeeft de maker zich op dun ijs want je zou het zomaar kunnen zien als een waarschuwing tegen de massamigratie die gaande is en het lijkt me echt heel sterk dat de maker daar op uit is.

Ben benieuwd of iemand de informatie kan geven die ik ontbeer, of wordt er misschien iets anders bedoeld?

Het is geen letterlijke verfilming van de bijbel, maar een allegorische vertelling.

Globaal zou ik het zo opvatten:
Bardem is inderdaad God de schepper en Lawrence moeder aarde. In het begin van de film heeft de schepping van de mens nog niet plaatsgevonden. Het huis staat dan ook niet voor het paradijs maar eerder voor de aarde die "woest en ledig" is en waar "de geest Gods" overheen zweeft. Als Bardem buiten medeweten van moeder aarde om Adam schept komt deze mens binnendringen in de relatie tussen God en moeder aarde. Bardem gaat met Adam uit wandelen, je zou de plek buiten het huis kunnen opvatten als de Tuin van Eden. Pas nadien wordt ook Eva geschapen uit de rib van de man (vandaar dat gehoest en zo). De zondeval vindt plaats als Adam en Eva het kristallen hart laten vallen, dit representeert de liefde van de schepping voor de creator. Wat volgt, de broedermoord van Kain op Abel, vindt in de bijbel allemaal plaats na het paradijs.
De geboorte van de zoon van God verloopt in de film inderdaad via moeder aarde en niet via Maria, maar het verwijst wel naar het principe uit de geloofsbelijdenis "geboren, niet geschapen", oftewel, de zoon van God is geen gewoon schepsel maar stamt rechtstreeks af van God.
Zaken als die kikker zou ik niet persé aan een bijbelgedeelte willen koppelen, lijkt me meer een kwestie van wat extra symboliek inzetten zoals ook Von Trier dat graag doet (een paard Abraham noemen enzo, gewoon omdat het kan).

Oké eRCee, ik begrijp je uitleg maar ben nog steeds aan het denken, want het stukvallen van het kristal staat dan voor de zondeval maar waarom gebeurt de zondeval altijd? Daar gaan we dan vanuit want zoals ik al eerder aangaf, wat als het kristal niet stukvalt, dan zou het anders moeten verlopen maar aan de hand van de film begrijp ik dat iedere cyclus hetzelfde verloopt.

Zou weleens een interview met de maker willen zien waarin hij uitlegt wat er precies bedoeld wordt want ik ben nog steeds niet 100% overtuigd dat de maker het bedoeld heeft zoals ik het nu zie en dan is het moeilijk goed en scherp commentaar te leveren.

Dit is de eerste film waarop ik reageer terwijl ik al jaren deze site bezoek en de recensies lees, dus wat dat aangaat heeft de maker m.i. sowieso iets bereikt. Ik reageer misschien mede omdat de invalshoek mij een beetje stoort, zo negatief. Maar goed, ook dat kan bewust gedaan zijn om mensen te triggeren.

Jammer genoeg is het net als met de schepping, we weten (nog) niet zeker wat de maker voor ogen had/heeft

De cyclus ontstaat doordat God de schepper in deze film een perverse drang heeft om vereerd/aanbeden/liefgehad te worden.
Dat moeder aarde haar eigen leven geeft maar hem dan nog altijd liefheeft is hiervan, in de vorm van het kristal, een teken. Wellicht zou de schepper er genoeg aan hebben als dit bewijs intact zou blijven, maar ja, de vrije wil van de mens he, die verpest het. De drang naar kennis, het als god willen zijn. Waarom dat gebeurt zal altijd een van de open vragen in het christendom blijven.
Overigens ben ik van de school die vindt dat een film voor zichzelf moet kunnen spreken, zonder toelichting van de maker.

Dat is ook zo. Ik ga het liefst een film bekijken zonder enige voorkennis zodat je je kan laten verrassen en meevoeren. Het kan een keer gebeuren dat je een film na de eerste keer niet helemaal begrijpt, dat zijn vaak de beste, na nog een keer gekeken te hebben begrijp je het wel. Bij deze begrijp ik 'm na de tweede keer nog niet helemaal ondanks alle info, het kan ook zijn dat er niet meer te begrijpen valt. Toch twijfel ik daaraan en heb daardoor een onbevredigend gevoel, daarom spookt die film nog steeds door m'n hoofd.

Zo komt net het volgende bij me op aangaande het vreemde gat in de vloer: dat gat verschijnt nadat de ene broer de andere broer vermoord heeft, zou dat niet kunnen betekenen dat daarmee de poort naar de hel werd geopend want vanaf dat moment gaat het helemaal mis.

Maar ja, misschien betekent het dat ook niet en dat is dus het probleem van deze film.

Denk zowaar dat ik er eindelijk uit ben: de maker gebruikt de bijbel als onderbouwing voor z'n eigen interpretatie. De maker komt aan die interpretatie omdat hij de christelijke interpretatie niet juist acht.

Daarmee ben ik weer terug bij m'n eerdere conclusie, twijfelde daar toen aan omdat ik het jammer en te makkelijk vond. Jammer omdat deze interpretatie niet nieuw is, te makkelijk omdat we in een tijd leven waarin kritiek op een andere religie als zeer negatief ervaren wordt en op sommige plekken op aarde zelfs strafbaar is.

Helaas kom ik na een lange omweg toch weer uit op deze conclusie. Het is uiteraard slechts mijn mening.

Wat is het toch heerlijk als Aranofsky zichzelf helemaal te buiten durft te gaan. Hij grijpt je vast, ook nu weer met een aan Lawrence klevende camera, en laat ongegeneerd pretentieus z'n visie op je los. Kan me voorstellen dat veel mensen daar niet van gediend zijn, op deze manier geforcefeed worden, maar ik hou er wel van. Je kan mensen niet bedeesd of genuanceerd op de schouder tikken, zoals Moeder 99% van de film probeert, maar je moet ze raken met een sloophamer.

Ergens wil ik dankzij de film ook geloven dat Aranofsky me nou niet echt een ideologie probeert op te dringen. Toegegeven, echt hoog geeft hij niet op van een aandachtsgeile God die samen met Moeder Aarde de planeet bewoont. Moeder is druk aan het nestelen, probeert haar Huis perfect te krijgen. Voor God is deze natuur en Moeder's liefde niet genoeg: hij moet creëren en op een gegeven moment heeft hij een lumineus idee: Adam.

Die betreedt dan de Aarde, hoestend en al (later mist hij een rib). Een wandeling door de Tuin later is ook Eva van de partij. Samen met Adam dringt ze binnen op een plek waar niemand mag zijn zonder Gods bijzijn (naar ik aanneem: het Paradijs), waar ze met hun tengels zitten aan het kristal (c.q. Verboden Vrucht, wat uiteindelijk het hart van Moeder blijkt), met alle rampzalige gevolgen.

Kain en Abel komen voorbij, inclusief confrontatie die leidt tot het Teken en de uiteindelijke vervloeking van de Aarde, met als bonus een opening richting de Hel in de kelder. Steeds meer volkeren dringen binnen in Moeder's Koninkrijk, gedragen zich quasi-nederig maar eigenlijk asociaal en proberen Aarde naar hun eigen inzicht te veranderen (ongevraagd verven van de muren). God geniet van de aandacht en laat alles toe. Aarde begint uit Moeders vingers te glippen, maar wegsturen kan God de Mensen niet, want ze kunnen letterlijk nergens anders heen. Moeder zegt 'i'll get started on the Apocalypse'.

Maar eerst krijgen we nog de Zondvloed (regenbui, Moeder onder de douche), plagen (kikker, vlieg), het verstrijken van eeuwen aan geweld in naam van God, (rassen)haat, Mens' behoefte om zichzelf te vereeuwigen ten koste van alles, etc. De Verlosser wordt nog geboren, maar sneuvelt in no-time 'per ongeluk' aan de hand van Mensen, die snakken naar hun Messias en niet veel later dan ook gezellig van z'n babyribs c.q. communie zitten te peuzelen (WAT EEN SCENE), zoals men graag doet in de kerk. En maar huilen, en maar boete doen. En maar vergeven worden door God.

Uiteindelijk is Moeder het zat en ze brengt met een vlammenzee het einde van de mensheid. Nadat de Mensen vernietigd zijn, neemt God het laatste hoopje Moeder in z'n armen, vergruist haar hart tot een kristal (alsof er millennia verstrijken) en plaatst deze in het Paradijs. En er was weer licht. Met een herschapen Moeder in een andere gedaante probeert hij het opnieuw. Wat mij betreft is er daarom ook geen sprake van een perfecte cirkel: de Moeder zoals wij die kennen is voor altijd verdwenen. En wie weet schept God met een nieuwe Moeder aan z'n zijde eens iets anders dan de Mens.

Dat klinkt allemaal drammerig en Aranofsky's portret van een aandachtsgeile en nou niet bepaald almachtige God doet niet echt Christelijk-vriendelijk aan. Maar de theorie van de hierboven gelinkte YouTuber hmag ik wel. Dat God eigenlijk maar al te goed weet dat seks met Moeder leidt tot de geboorte van Jezus en een golf van creatieve inspiratie en uiteindelijk tot niets dan ellende. Vandaar dat hij in het begin van de film zo afstandelijk is jegens z'n vrouw en dat de notie van kinderen krijgen en de door Eva gesuggereerde 'slaapkamerproblemen' in de film zitten. Aranofsky's God zit klem op Aarde tussen enerzijds uitzonderlijke verveling en frustratie door z'n onvermogen te creëren, en anderzijds het verlangen van Moeder naar hem, inclusief waar dat toe gaat leiden. Want Moeder is ook elke cyclus weer zijn creatie, dus houdt ze van hem. En dat dilemma spreekt toch eigenlijk wel weer een beetje in God's voordeel.

Eigenlijk vind ik ook dat Aranofsky weinig vertelt wat een beetje weldenkend mens niet eigenlijk al weet (en dat doet hij op een geweldige manier). Er gaat een keiharde realiteit schuil onder Aranofsky's allegorie, het meeste van wat hij laat zien is ook al geschiedenis. Pas op het einde toont hij pas iets wat nog staat te gebeuren en if any krijg ik zelfs het sentiment mee dat het allemaal al te laat is voor ons, maar dat God en Aarde (in een andere hoedanigheid) het uiteindelijk allemaal wel overleven tot in de eeuwigheid. Zo eindigt Aranofsky weer op een deprimerende noot en zo is hij toch wel op z'n best.

5* trouwens. Want wat oogt en klinkt alles ook weer geweldig.