Meningen

Degelijke film met een interessant gegeven aan de basis. Hoe het gegeven vervolgens uitgewerkt zou worden is wat voor mij de film spannend maakte. Wie is Martin Harris? Het blijft een hele tijd gissen of Martin zelf heel erg in de war is of dat iedereen tegen hem samenspant - en zo ja, waarom. Het verhaal heeft een paar aardige wendingen en wordt nooit té ongeloofwaardig (voor een actiefilm dan) of te voorspelbaar.

Daarnaast is het fijn om een film eens buiten Amerika te zien afspelen, met Duitse personages die zowaar door Duitsers worden gespeeld (extra complimentje daarvoor). De meeste acteurs leveren goed werk (January Jones vond ik niet fantastisch, Bruno Ganz was daarentegen wel erg goed) en ook de sfeer zit er goed in. Ik vrees echter wel dat deze film de reputatie van Berlijn als grauwe stad alleen maar bevestigt. Hoewel het ook wel fijn is dat je niet het gevoel krijgt dat je naar een verkapte reclamespot zit te kijken.

Dit is een actiefilm zoals ik ze graag zie. Niet perfect, maar precies wat ik wil als ik zo'n film opzet. 3,5 ster.

Unsere Mütter, Unsere Väter is een indrukwekkend psychologisch drama tegen de achtergrond van de Tweede Wereldoorlog. We volgen de levens van vijf eigenlijk heel gewone mensen die door hun belevenissen tijdens de oorlog compleet veranderen - ten goede of ten kwade, dat is niet altijd helemaal duidelijk.

Charlotte is aan het begin naïef en idealistisch zonder na te denken. Door haar belevenissen in het fronthospitaal wordt ze volwassen en krijgt ze heel andere ideeën over goed en fout - maar wel tegen een prijs.
Greta doet haar best om de narigheden van de oorlog buiten haar leven te houden,waar ze (te)veel voor over heeft. Ze slaagt hierin totdat ze bruut wakker geschud wordt en dan is het al te laat.
Viktor is voor mij het minst interessante karakter. Zijn belevenissen zijn misschien juist wel het meest avontuurlijk: aan welke kant hij zich ook schaart, als jood is hij nooit zijn leven zeker. Het boeiendste aan zijn personage was denk ik de keus die hij moest maken om al dan niet de joden uit de trein te bevrijden en zo zijn eigen afkomst te verraden.
Wilhem mocht ik aanvankelijk niet zo, maar naarmate het verhaal vorderde veranderde dat. Dan blijkt dat de modelsoldaat eigenlijk ook heel menselijk is, als hij ontgoocheld en moe deserteert. Uiteindelijk vermoordt hij de leider van het Bewährungsbatallion, een vreemde vorm van gerechtigheid. Het voelt als een goede daad, maar is dat officieel niet. In het begin was het juist steeds andersom: Wilhelm volgt zijn bevelen op zonder te vragen, wat goed zou moeten zijn maar zo niet voelt. Die paradox in Wilhelm maakt hem een boeiend en sympathiek personage.
Friedhelm is het meest tragische personage, al vanaf het begin. Hij is de enige die de zinloosheid en absurditeit van de oorlog meteen al inziet, maar kan toch niet voorkomen dat juist hij door de oorlog langzaam zijn menselijkheid kwijtraakt. De vermeende dood van zijn broer reduceert hem tot gevoelloze vechtmachine, en - wat misschien nog wel erger is - hij is zich daar volledig van bewust. Het verhaal had voor hem nauwelijks anders kunnen aflopen.

Na het kijken van de miniserie bleef ik niet met een fijn gevoel zitten. Het verhaal stopt op een goed moment, maar is dan nog niet voorbij. Ik heb even over de titel nagedacht omdat ik hem eerst niet zo passend vond, maar juist aan het eind snapte ik waarom. Dit is een serie over mannen en vrouwen die in de oorlog dingen meegemaakt hebben waar ze hun hele leven mee zullen blijven worstelen, zij zullen de moeders en vaders worden van een generatie die hen nooit volledig zal begrijpen. Met de oorlog is de tragedie nog niet over. Daardoor blijf je ook na het eind nog ongelukkig zitten. Charlotte en Wilhelm zien elkaar terug, maar ik weet niet of zij ooit nog samen gelukkig kunnen worden (dat had ik toch graag willen weten). Juist Viktor, de jood, overleeft de oorlog, maar komt er bij thuiskomst achter dat de mensen om wie hij het meest gaf niet meer in leven zijn. Nee, de ellende is nog lang niet voorbij.

Behalve de personages (allen ook goed geacteerd, overigens) zijn ook de locaties en effecten zeer goed. Ik ben geen groot liefhebber van de voice-over, maar ik heb me er hier minder aan gestoord dan gewoonlijk. De muziek is niet heel bijzonder maar is functioneel. Het verhaal kent enkele verrassende pluspunten: de populaire zangeres sterft, de jood blijft leven. De modelsoldaat deserteert, de onwillige soldaat werkt het principe van 'befehl is befehl' tot in de puntjes uit. De afschuwelijke SS'er die Greta erin luist blijft leven en schopt het ver - dat was overigens héél frustrerend... Fijn dat het verhaal niet altijd clichématig Hollywood is. Laten we het maken van films over de Duitsers in de Tweede Oorlog voortaan aan de Duitsers overlaten.

Het verhaal kent echter ook een paar onwaarschijnlijkheden, bijvoorbeeld dat de personages elkaar steeds weer tegen het lijf lopen, maar dat wil ik Unsere Mütter, Unsere Väter niet al te zwaar aanrekenen. Hiertegenover staat namelijk de fantastische genuanceerdheid, waardoor ik deze miniserie sterk verkies boven - ik noem maar wat - Saving Private Ryan. Dat iemand Duitser/Rus/Pool/jood/partizaan/soldaat/burger is maakt hem of haar nog niet per definitie goed of slecht, en tussen goed en slecht zit een enorm grijs gebied. Je zou denken dat iedereen dat wel wist, maar getuige de vreselijk patriottistische oorlogsfilms die nog altijd uitkomen, én getuige de discussie over deze miniserie is dat niet het geval. Ik heb slechts een beetje van de discussie meegekregen maar het is voldoende geweest om een beeld te krijgen over hoe gevoelig dit onderwerp blijkbaar nog altijd is. Duitsers portretteren als mens, Partizanen die mensonwaardige dingen doen, blijkbaar is de nuance nog niet bij iedereen doorgedrongen. Jammer is dat.

Wilhelm heeft het heel treffend gezegd: de enige winnaars van de oorlog zijn de vliegen die zich volvreten met rottend vlees op het slagveld.