The Tree of Life (2011)

Volgens mij is juist de laatste scene voor interpretatie vatbaar en wordt daar helemaal geen twijfel weggenomen. Ik zie eerder een vorm van acceptatie bij de karakters.

De verschillende theorieën worden uitgebeeld, zoals de schepping van de aarde, maar daar wordt verder geen wie? wanneer? en hoe? aan toegevoegd. Dus ging het om een oerknal? Misschien, maar wat veroorzaakte die oerknal? Was er een goddelijke kracht aanwezig? Valt genoeg over te filosoferen denk ik.

Het lijkt me heel sterk dat Malick de beelden van het ontstaan van aarde en leven gemaakt heeft om goodwill te kweken ten opzichte van de kritische kijker die overal een wetenschappelijke verklaring voor wil hebben. Hij houdt juist meerdere opties open op deze manier.

Vorige week uitgeweken naar bioscoop LantarenVenster, te Rotterdam, omdat ik the Tree of Life koste wat het kost op het grote scherm wilde bekijken, en hij niet in Pathé draaide.

Na afloop overheerste de teleurstelling. Nadat de film een lage dosis melatonine had aangemaakt, overdacht ik wat ik zojuist had gezien.

Allereerst had ik de beelden mooier verwacht, en dan bedoel ik vooral de beelden van de schepping. Met terugwerkende kracht moet ik zeggen dat, als ik de beelden en het gevoel terughaal, het een bijzondere ervaring was om ze te aanschouwen - terwijl iedereen in de zaal muisstil zat te staren. Alsof je een kijkje achter de schermen mocht nemen, in de keuken van de "schepper".

Wat volgt zijn scènes die bijzonder langdradig zijn en een mengelmoes van oninteressant tot fraai en meer. Vooral de scènes afgespeeld tijdens Colonna Sanora zijn werkelijk fenomenaal. Het einde zou me doorgaans moeten liggen, maar doordat ik voor een kwart ongeveer in een roes was gesukkeld, kwam het gevoel niet (goed) over. Het werkte niet voor mij, al zou dat bij een herziening zomaar anders kunnen zijn.

Een film die vragen oproept, al zal bij velen de enige vraag zijn waarom ze hier in vredesnaam heen zijn gegaan.

3,5*

Met de twijfel worden weggenomen bedoel ik dus ook de acceptatie van de karakters.

.

Zo kan je alles wel tot in de treurnis gaan analyseren natuurlijk. De evolutietheorie en de oerknal zijn wetenschappelijke termen en de beelden in deze film lijken niet echt toe te zetten om over dit soort dingen te gaan filosoferen.

Misschien dat hij zelf met wat vragen zit. Maar ik zie het kritische gedeelte in de evolutietheorie niet in deze film. Die is wat dat betreft dan ook wel droog geregistreerd in deze film zonder een (narratieve) ondersteuning. De vraagstelling lijkt me dan ook puur op de filosofische gedeeltes van de film.

Met dit bijbelcitaat begint deze film. Deze woorden vormen min of meer het begin van het antwoord van God op de klacht van Job naar aanleiding van zijn onbegrijpelijke en onverdiende lijden. Job's klacht is in feite een aanklacht tegen God, die, zo schijnt het, flink de hand heeft gehad in zijn tegenspoed.

Het antwoord van God is nogal lang, (en er komt inderdaad, zoals de dominee uit 'Adam's Apples' zich vaag meende te herinneren, ook een krokodil in voor ) maar kort samengevat komt dat antwoord erop neer dat de waarom-vraag van een nietig mens in dit verband weinig zinvol is, dat het is zoals het is, en dat vertrouwen op God en zijn 'raadsbesluiten' (seculier gezegd: het leven accepteren zoals het is en aanvaarden dat 'it's all in the game') een stuk verstandiger is.

Tenminste, dat is een uitleg die me bij de film lijkt te passen. Over het boek Job is in de loop der tijd al heel wat verhapstukt, en de interpretaties zijn zacht gezegd nogal uiteenlopend.

Niettemin was het een aardige binnenkomer, en toen mij even later ook de tegenstelling tussen 'the way of Nature' en 'the way of Grace' uit de doeken werd gedaan, meende ik dat in ieder geval de pijlers waren neergelaten en de hoeksteen gelegd. Nu nog even verder kijken of er ook nog te jubelen viel. Want wat 'Grace' in dit verband betekende wist ik wel niet, maar de nadere precisering leek verdacht veel op de karakterisering van de 'liefde' door Paulus.

Kortom, zoals anderen bepaalde verwachtingen hadden bij de naam van Brad Pitt op het affiche, zo had ik intussen de mijne.

Wat zich vervolgens ontrolde was een verhaal van de impact van een verlies en herinneringen aan een jeugd (vooral betreffende de moeizame verhoudingen van de oudste met zijn vader, zijn moeder en zijn jongere broer) in een gezin, afgewisseld met machtige natuurbeelden (de 'grondvesting' van de aarde), en regelmatig terugkerende voice-overs, die klaarblijkelijk een innerlijk gesprek met 'God' voeren, of, in die herinnering, zichzelf vragen stellen ('Waarom doe ik wat ik haat?': hé, dat lijkt alwéér op Paulus).

Malick weet op de twee 'pijlers' een persoonlijk, ontroerend en - vooral in de delen over het opgroeien in het gezin - herkenbaar verhaal te bouwen. De film is niet bepaald 'straightforward' en probeert vooral de beelden te laten spreken.

Daarin is hij wat mij betreft niet helemaal geslaagd: het lukte mij niet om de - tamelijk langdurige - natuurscènes, hoe fraai soms ook, te zien als een integrerend onderdeel van de film; het bleven voor mijn gevoel tussenvoegingen die niet bepaald naadloos waren.

Ondanks dat vind ik de film als uitdrukking van een persoonlijke ervaring behoorlijk goed, en in een aantal scènes zelfs uitmuntend.

Toch heb ik nog wat te zeuren.

De film zoals hij nu is, weerspiegelt eigenlijk een cultureel beeld dat - zeker in het Westen - al een tijdje tamelijk overheersend is, namelijk dat van de falende of afwezige vaders en de herwaardering van het 'vrouwelijke'. Ik heb de indruk dat Malick die twee polen tamelijk simpel koppelt aan de 'werkelijke' vader en moeder in deze film, terwijl in het verhaal zelf toch echt wel mogelijkheden lagen tot een iets ander beeld, bijvoorbeeld het gegeven dat de oudste zoon - in tegenstelling tot zijn jongere broer - duidelijk iemand is die een vader 'nodig' heeft. Hij bijt zijn moeder op een gegeven moment zelfs toe dat hij nooit meer met haar zal praten. Dat kun je zien als kinderlijke wreedheid, maar ook als een uiting van het feit dat een moeder - die in deze film wel een liefdevolle, maar ook een tamelijk zwakke indruk maakt - nooit zal kunnen geven wat een vader wel kan - of zou moeten kunnen - geven. Malicks verhaal rolt hier echter over heen richting een uiteindelijke 'verzoening' die mij iets te makkelijk lijkt, net zoals het conflict tussen 'Nature' en 'Grace' niet echt uit de verf komt. Om nog even terug te komen op wat de nonnetjes over die twee te melden hadden: 'Nature' wordt onder meer verweten zelfgenoegzaam te zijn, maar de teneur van deze film in aanmerking nemende, zou je dat ook over 'Grace' kunnen zeggen.

Maar goed, dit is een persoonlijke film, en Malick heeft dit soort dingen kennelijk niet overwogen. En je kunt ten slotte een dromedaris ook niet verwijten dat ie geen kameel is.

Leuk om te lezen...weer food for thought. Meer een bijbelse invalshoek. Maar de film wil volgens mij geen moraal weerspiegelen in de zin van: de vrouw moet weer achter het aanrecht. De jaren vijftig beelden zijn een terugblik...Pa lijkt me meer te staan voor de genadeloze natuur (grenstrekkende existentie) en moeder voor de genadevolle cultuur (grensverleggende extase). Daartussen 'zweven' de opgroeiende jongens. Opvallend is ook het isolement waar de mensen zich in bevinden, dat pas 'echt' in de hemel aan het strand...wat eigenlijk het dodenrijk is...wordt doorbroken. Dit isolement kan je ook koppelen aan het begrip: singulariteit (wat ik eerst relateerde aan Spinoza's substantie begrip):

Een singulariteit is in het algemeen een ongewoonheid, iets waar de normale regels of wetten niet meer geldig zijn of niet meer toegepast kunnen worden. Afgeleid van het engelse 'singular' alleenstand, afgezonderd. (wikipedia).
Volgens mij toont Malick dat nadrukkelijk...als begin van de macrokosmos. Maar dit begrip kan je ook koppelen aan de microkosmos van het sociale gevoelsleven.

Nee, dat denk ik ook niet. Haal je dat uit mijn laatste overweging? Dan heb ik blijkbaar wel heel beroerd geformuleerd.

Daar kan ik wel in meegaan, al vraag ik me af of je de woorden 'cultuur' en 'natuur' hier zo kunt gebruiken. 'Cultuur' kan je ook zien als het opwerpen van een wal (grens) tegen de natuur, en de genadeloosheid daarvan kan een reactie geven in de vorm van een terugneigen naar de 'natuur' , het vieren van de culturele teugels. Maar goed, in deze film is de associatie met de term 'nature' een andere.

Mijn punt was eigenlijk dat de film wat makkelijk over dit conflict, en de ambiguïteit ervan, heenstapt, en zich wel erg soepel voegt in een heden ten dage breed gedragen sentiment. Waarmee overigens niet gezegd wil zijn dat de film zélf sentimenteel is.

Je gedachten over 'singulariteit' en het verband met de film zijn mij niet duidelijk. Zou je dit wat nader kunnen concretiseren? Ik heb namelijk zo'n idee dat dat voor mij aardig wat zou kunnen verklaren. Want, als eerder gezegd, kon de connectie tussen de 'macrokosmos' en de 'microkosmos' in de film mij niet erg overtuigen.

Ach.. permiteerde een kleine overdrijving....De tendens die je aangaf is duidelijk, alleen bedoelt Malick het, volgens mij, niet met een bepaalde moralistische ondertoon.



Ja je kunt het ook zo zien. Mee eens. Ik dacht meer aan natuurlijke behoeften, territoriumdrift, overleven..de dood, die menselijke mogelijkheden inperkt. De noodzaak om beslissingen te nemen. Dwang des economische levens als verlengstuk van natuur. Existentie dus.
Culturele behoeften leggen de nadruk om te dromen, beslissingen uit te stellen, om mogelijkheden te vergroten....religie: de mogelijkheid van een eeuwig leven. Het zoeken naar vorm (Gratie)..Cult en extase horen bijelkaar. Christendom bijvoorbeeld.



De dood, god, wie we Zijn...zijn singulariteiten voor de mens. De evolutie ontspringt uit een singulariteit. Ieder mens op zich probeert met het grote raadsel te verhouden. Hieruit ontstaan de collectieve culten. Deze film is er één van. De kinderen zweven tussen cult en natuur in en testen de mogelijkheden. De opvoeder moet grenzen trekken. Hoe dat gebeurt en de emotionele consequenties daarvan toont de film. Opvallend is dat de film op het eind de afzonderlijk mens verzamelt in het 'hemelse' dodenrijk midden in de natuur. Singulariteit als de grote gelijkmaker: alleen: allen één, eenzaam: samen één...

Dit zijn mijn globale associaties... Ben benieuwd of ze na een tweede kijkbeurt ook zo zijn..

Okee, nu begrijp ik je gedachte over singulariteit beter. Al blijft het voor mij vooralsnog twijfelachtig of de film dit zo overtuigend verbeeldt als jij suggereert. Van jouw bijdragen her en der op MM weet ik intussen dat jij zo'n beetje de Kampioen Associëren bent - en ik vind die associaties vaak zeer sterk - al roepen ze soms ook de vraag op waar de grens ligt tussen wat de film daadwerkelijk toont, en wat je er met je persoonlijke preoccupaties inlegt.

Maar toegegeven, dat geldt voor iedereen - dus ook voor mij - die probeert ergens een mening over te formuleren. Die persoonlijke preoccupaties zijn misschien zelfs wel het zout in de pap van die mening.

En inderdaad, dit is een film die om herziening vraagt.

Als ik dingen teruglees denk ik ook: ik sla wel erg door hier. Bijvoorbeeld bij Inherit the wind (ook een film over evolutie en Christendom). Dat is een nadeel als boekenlezer en als je enthousiast bent. Voordeel: je kan een film op veel manieren genieten.Tree of Life biedt daarvoor zeker ook de mogelijkheid. Maar ik hoop dat mensen een beetje plezier beleven aan mijn bevliegingen....al zal een meerderheid eerder geirriteerd zijn.

Trouwens singulariteit sluit aan bij het begrip vervreemding...

Word wel érg benieuwd door alle reacties hier!

ik moet The Tree of Life zo snel mogelijk opnieuw bekijken, ben er na drie dagen nog altijd niet goed van en ben zelfs niet in staat om andere films uit te kijken (A Single Man) of ook maar een heel klein beetje goed te vinden (The Fountain)

Same here, jullie hebben geen idee hoé graag ik deze film wil zien. Zit momenteel in een land waar The Tree of Life nérgens in de bioscoop draait. Iedere dag lees ik alle reacties hier door, al zou ik dat eigenlijk niet moeten doen om 'blanco' de film te kunnen ervaren, maar ben gewoon te benieuwd naar de bevindingen en dergelijke. Alles wijst op een top-3 plaats in mijn top-10

Dat is ook gewoon een boutfilm.

Omdat je er geen moer van snapt?

Als het gaat om een film waarin bezoekers vroegtijdig de zaal verlaten, dan scoort deze film zeer hoog. Ik moest afgelopen avond werken in het filmhuis en ik had tijd om de eerste drie kwartier van deze film te bekijken. Dertien mensen zag ik tijdens die zogenaamde ''National Geographic" en "Jurassic Park" beelden de zaal verlaten en daarna vertrokken er nog eens vroegtijdig zeven. Een vrouw van middelbare leeftijd vertelde mij dat in de twintig jaar dat zij naar de bioscoop ging dit de eerste keer was dat zij een film niet had afgekeken. Dat zegt natuurlijk wel wat over deze film waarvan de plotomschrijving toch wel zeer misleidend is. Mensen denken dat het gaat om een gewoon drama maar bij het zien van al die mooie 'National Geographic' plaatjes knappen ze volledig af. Dat kun je ze eigenlijk ook niet kwalijk nemen want daarvan staat helemaal niets in de plotomschrijving. Het zal mij daarom ook niks verbazen als het gemiddelde van deze film nog wel eens flink zal dalen.

Complot van de financiers... die Pitt vertrouwde ik al voor geen meter.

Vanavond dan eindelijk ook gezien... vond het een erg mooie en bijzondere kijkervaring. Ben wel wat gewend maar de prachtige soms wat lange shot's zogen je helemaal mee en zetten je na de film zeker tot nadenken... Moet hem zeker nog een keer zien maar voor nu vooral laten bezinken.

Dat zijn er wel erg veel. Blijkbaar zorgt the word of mouth voor grote groepen onervaren filmbezoekers....

Ik weet waar Malick voor staat en een hoog percentage -desnoods kotsende- vroegtijdige zaalverlaters betekent voor mij over het algemeen juíst dat er iets interessants vertoond wordt

Omdat het saaie kitsch is. Maar dat even terzijde; als een kolkende massa lava na een vulkaanuitbarsting vliegen we de tweede ronde in.

En ik geef hier een 3,5* voor. Een behoorlijk aantal (zeer) mooie stukken, maar ook veel saai geneuzel over God enzo. Veel symboliek, weinig heb ik er van begrepen, komt misschien nog wel bij een herziening of bij meer brainstormen. Ook een boel symboliek waar ik geen moeite voor zal doen, omdat het me simpelweg niet interesseert. Inderdaad een soort 2001 light, maar nu inclusief veel bullshit. Toch wel jammer dat een film door zoiets stoms om zeep geholpen wordt.

Overigens een geniale zet van Mallick om baby's te gebruiken. Heel goedkoop altijd en erg makkelijk sentiment, maar het werkt wel.

Mooie muziek ook, veel pianospel, maar ook helaas ook een redelijk gehalte kerkmuziek. Ik val er altijd van in slaap en vind er geen zak aan. Daardoor was de outro van deze film wel errug lang. Gelukkig bleef ik nog wel even zitten bij de aftiteling, zodat ik ten minste (qua muziek) een goed gevoel over hield. Dat dit een bijzondere film is, heb ik door, maar het kwartje valt vooralsnog op de vekeerde kant.

Baby's? Ik heb vrijwel geen baby gezien, een enkel voetje in ruim 2 uur cinema. Jammer dat je er geen bal van begrepen hebt, maar dit soort kritiek is absurd. En wat vond je er kitscherig aan? (of is dat toevallig een woord dat je net hebt opgepikt?)

Nog een keer de film zien? De overduidelijke liefde voor zijn kinderen als baby en de complete omslag daarna is een vrij belangrijke twist.

Aldus degene die het woord niet eens normaal kan schrijven (wie de bal kaatst...). Overigens was dat gericht op The Fountain, iets wat toch redelijk duidelijk is gezien het oorspronkelijke bericht van de quote en gezien mijn vervolg daarop.

Ge zeker snel nog eens. Maar er is me de eerste twee kijkbeurten weinig baby bijgebleven, dus die belangrijke functie die jij 'm toebedeelt slaat nergens op. Dus laten het een scene of 4 zijn (in 140 minuten), dan nog... Zie ook niet hoe je dit verhaal zonder geboorte kunt vertellen. De baby is gewoon een stap in het leven en niet belangrijker (of manipulatiever) dan elke andere fase.

Heb verder niet de moeite genomen alle pagina's terug te scrollen om al je opmerkingen hier te duiden. Maar als dat op een andere film sloeg, vervalt mijn stellingname.

Wat betreft de kijkers verhouding tot vader is het een vrij belangrijk gedeelte, vind ik. Zonder dat gedeelte gaat de hele boodschap (hoe die dan ook precies is, one can only guess...) van het tweede gedeelte (de jeugd van een jongen) ten onder.

Kerkmuziek Klassiek heet dat...

Ik zie niet wat de scenes met de baby met de houding van de kijker tov de vader van doen heeft....

Ga je 'm daar aardiger of minder aardig door vinden of zo? Toch volledig normaal gedrag. (Daarnaast gaat de film wat mij betreft niet om het verhaaltje over opgroeien, maar over waar het voor staat/toe leidt.

Zonder zou ik hem een arrogante klootzak vinden. Nu is het gewoon een liefhebbende vader die er (te) orthodoxe methodes op na houdt. Iets wat hij zelf ook toegeeft.

Als ik het goed begrijp vind je hem nu dus geen arrogante klootzak puur en alleen omdat hij even liefkozend naar zijn zoontje gekeken heeft toen die nog een baby was? Sterk...

Idd. Bizar dat je dat zo voelt. Het gaat in die scenes om het wonder van leven, totaal niet om de vader de positioneren als liefhebbend. Elke vader houdt van zijn kinderen....daar heb je helemaal geen scene voor nodig.

Ach, welke vader doet dat niet. Hij wil gewoon het beste voor zijn kinderen en zichzelf. Vond het nu niet bepaald vreemd/fout gedrag....typisch menselijk. Iedereen is hypocriet. Het is enkel de achterliggende visie die wellicht niet de beste is.....

Nou, je zoon 50 keer de door dicht laten slaan, omdat hij een keer de deur te hard dicht slaat, vind ik niet kunnen. Of tegen je zoon zeggen dat hij z'n mond moet houden als hij niet echt iets belangrijks te melden heeft. Dat zijn dingen die gewoon not done zijn.