The Tree of Life (2011)

Twintig minuten heb ik het volgehouden, toen gauw iets anders opgezet. In dit geval John Wick (2014) - MovieMeter.nl. Het was verrassend hoe de films eigenlijk hetzelfde beginnen met een groot verlies en de daarbij behorende drama. Waar John Wick een duidelijk doel heeft om zich op af te reageren is het wat lastiger om wraak te gaan nemen op een symbolische eenheid als God. Dan is het altijd de afgezaagde dooddoener "The Lord giveth, and the Lord taketh away". Ik kan geen oordeel vellen over het geheel maar het woord esoterisch schiet me zo te binnen en ik denk dat de 188 minuten extended versie gebruikt wordt om mensen mee te martelen.

Extended Cut

Absoluut. Deze voor mij al perfecte film is gewoon NOG beter geworden. Had ik niet verwacht.

Ik vind het een moeilijke film om te beoordelen. Ik heb hem vandaag herzien, maar ik denk dat Malick me gewoon niet ligt. Te filosofisch en te complementatief qua stijl. Het verhaal gaat over rouwverwerking en is een soort slice of life, waar weinig samenhang en structuur in zit. Nu is dit wel een controversiele film, en dat is volgens mij juist door dat gebrek aan samenhang, en het gebrek aan een echt narratief. Ik heb dat narratief helaas nodig, dus voor mij begint de film vrij snel op mijn zenuwen te werken ondanks het mooie geluid en de mooie beelden. Dat had ik de vorige keer ook, waardoor ik de film in twee delen moest bekijken. Dat heb ik nu ook moeten doen, maar ik kan de film toch een tikkeltje meer waarderen dan de vorige keer. Desondanks heb ik er weinig aan, en ligt hij me niet. Jammer. Wel van 1,5* naar 2,0* verhoogd, ik heb al veel slechter gezien dan dit.

Ik heb Badlands en The Tree of Life nu al gezien. Denk dat ik in de toekomst wel het gehele oeuvre (oef) eens zal bekijken, maar ik verwacht nog wel iets van The New World, Days of Heaven en The Thin Red Line. Ik denk echter wel dat met name zijn later werk niets voor mij zal zijn. Het is zeker geen regisseur voor iedereen, ondanks dat je wel altijd geweldige beelden voorgeschoten zult krijgen. Anders had ik de film allang afgelegd. Lubezki maakt er wellicht op zijn eentje een 2,0* van, want aan dat filosofisch geneuzel heb ik nu echt gewoon niets. Al begrijp ik de status van de film wel.

Toch verhoogd naar 2,5*. Ik denk dat als ik het zie als een slice of life-film, ik het meer een plaats kan geven, maar zoals gezegd geen film voor mij, en het is beter en interessanter gedaan bij andere films zoals onder andere Boyhood. Maar zeker ook geen haat tegenover de film. Het had alleen wat meer conventioneler gemogen, waarin de acteurs beter tot hun recht komen, en met wat meer narratief en vertelstructuur. Nu leek het meer op een verzameling sketches over het omgaan met rouwen en de cyclus van het leven, omgeven in een poëtisch en filosofisch kader waar ik sowieso al weinig aan heb.

Ik vrees dat je Knight of Cups en Song to Song al helemaal niet trekt, dan. En de twirling film met Affleck (kan er even niet opkomen) ook niet. Die zou ik dan ook gewoon laten zitten, tenzij bij The New World, Days of Heaven of The Thin Red Line een kentering in je waardering optreedt.

Je kunt je tijd beter besteden dan door een heel oeuvre worstelen van iemand die je niet ligt, toch?

Ik ben niet echt iemand die snel opgeeft. Ooit komt het er wel van. Maar ik ga inderdaad niet voor de 2010's lijst deze films kijken, maar ooit komt het er wel van.

Nu pas zag ik deze film... Diepzinnig, de grote issues en vragen van het leven omvattend en vooral ook oogverblindend mooi...zo veel sequenties/beelden die horen bij het mooiste dat ik ooit zag....Heb de korte versie dus eerst maar eens de extended te pakken krijgen om nog meer te genieten. Voor mij momenteel met A Hidden Life bovenaan Malicks oeuvre (moet Thin red line en To the wonder nog), zeker een meesterwerk. Zo mooi.

Ja, deze is bij mij ook alleen maar gestegen qua waardering. Absoluut uniek.

Ik heb de extended cut nog niet gezien, misschien dat hij dan zelfs nog stijgt.

The Tree of Life is een film die ik toch uit nieuwsgierigheid een kans heb gegeven. Net als The New World 2005 is dit gewoon een zware deceptie. Met wat natuurfenomenen, zware muziek en zwijgzame beelden wil men tot de verbeelding spreken. Nou bij mij werkt het totaal niet. Wie daar wel van houdt prima. Wie hou je daarmee voor de gek. Ik denk toch echt jezelf! Zelden zo'n onzin gezien. Maar goed om te zien dat mensen het wel kunnen waarderen. Voor ieder wat wils, blijkbaar.

Tja, soms word je als kijker zelf aan het werk gezet...

Deze film geeft je expres alle ruimte je eigen innerlijk en zingeving te reflecteren.. Als je er niks mee kunt, zegt dat naar mijn idee vooral veel over de verbeeldingskracht en levenshouding van de kijker.

Gek trouwens dat je The Revenant in je top 10 hebt staan. Zelfde cameraman en stijl.

In jouw verbeelding word je aan het werk gezet in die van mij dus duidelijk niet. Jij mag reflecteren wat je wilt want kennelijk geeft het jou het gevoel om dit te willen bij het zien van deze film. Dit zegt overigens niets over mijn verbeeldingskracht en levenshouding, wat een onzin!

Hoef je deze film niet voor op te zetten, daarvoor kan je ook gewoon 2 uur naar een witte muur staren.

Of 188 minuten, in het geval van de extended cut van die witte muur.

Klopt, maar dan kijk ik toch liever deze film.

Het centrale thema van de film is "het probleem van het kwaad". Hoe kon dit kwaad (het verliezen van een kind) gebeuren? Waarom heeft God dit zo volbracht? Als God zowel goed als almachtig is, waarom is er zoveel leed?

Uiteindelijk geeft de film hetzelfde antwoord als God wanneer God Job confronteert. Wil je het probleem van het kwaad bevatten dan moet je een kosmologisch perspectief nemen. Je moet je niet zozeer concentreren op jezelf en je eigen verlangens, gevoelens etc. Maar je moet je focussen op het grotere geheel: sub aeternitates specie.

Er zijn twee driften in de wereld: de weg van de natuur en de weg van genade. De natuur is de weg van de vader. Hij wilt dat de kinderen sterk zijn, hij wilt dat ze winnaars worden. Het is als het ware de weg van Rome in Ben Hur. De moeder is de weg van genade: ze is aardig, lief etc. Zij is de weg van Jezus in Ben Hur. De kinderen voelen deze strijd in hun harten: moeten ze de weg van de natuur nemen of de weg van genade?

Jean Pen is in de film een architect. En hij maakt modernistische gebouwen. Het zijn de gebouwen van heroic materialism . De gebouwen zijn inhumaan, koud etc. Hij staat voor onze moderne conditie. We zijn rijker dan ooit, we hebben grote huizen, grote auto's, maar in al ons plezier, voelen we een soort van leegte. Genot ja, maar geen betekenis. We voelen ons vervreemd van de wereld, losgerukt uit een groter verband. Jean Pen heeft gekozen voor de weg van natuur, en hij voelt zich eenzaam. Hij gaat opzoek naar genade, opzoek naar een vorm van kosmische liefde. Het leven gaat uiteindelijk niet alleen om macht, succes etc. Maar ook om liefde, genade en sereniteit.

Uiteindelijk roept Malick ons op om het mysterie te accepteren. Waar was jij toen ik de aarde en de hemel maakte? Wij mensen begrijpen het niet. We weten niet hoe de wereld is, hoe het zou kunnen zijn, en of waarom het is zoals het is. Het enige wat we kunnen doen is de wereld accepteren. De wereld lief te hebben omdat de wereld geschapen is. Zoals ik ergens ooit in Simone Weil las: het is onmogelijk te bewijzen dat God bestaat omdat de wereld goed is (de wereld lijkt namelijk helemaal niet goed), maar je moet aannemen dat de wereld goed is omdat God bestaat.

Ondermaatse praat voor een filosofe.

Mijn mening; de wereld is goed noch slecht en god bestaat alleen als concept in de hoofden van sommige mensen. En The Tree of Life is ongeveer het meest pretentieuze gedrocht van een film dat ik ooit heb gezien.

Kronos !

Was jij dit, Kronos? Sluit niets uit en doe je eigen onderzoek.

Voor verdere discussie leent dit topic zich niet denk ik. Maar je sluit best niet uit dat ik langer, beter en dieper onderzocht heb dan jij. Zoals bijvoorbeeld over het woord atheïst dat in de titel zit van je filmpje dat ik verder niet bekeken heb. Ik ben geen atheïst van mezelf. Het zijn theïsten, die niet onderzoeken maar het bestaan van God aannemen, die mij tot atheïst maken. Elke keer een theïst het bestaan van zijn God aanneemt en ik dat niet doe, ben ik de atheïst. Dan denken ze te weten wat ik ben, terwijl ze alleen hebben gezegd wat ik niet ben.

Natuurlijk heb je gelijk wanneer je zegt dat identiteiten dialectisch zijn: een identiteit kan je slechts toe-eigenen bij gratie van wat afwijkt van deze norm. Een gelovige is een gelovige pas bij gratie van ongelovigen (en vice versa), de meester is geen meester zonder de slaaf, en de mens is geen rationeel dier zonder andere dieren, &c. Dus ja, je bent pas een atheïst in gesprek met een theïst. Dat zal best kloppen. Maar wat heeft dat met mijn review over the tree of life te maken?

Je hebt daarnaast vast gelijk dat je een stuk geleerder bent dan ik over het onderwerp of God bestaat. Mijn reactie was echter een interpretatie van de film en niet zozeer een scholastische demonstratie van het noodzakelijke bestaan van een opperwezen of iets dergelijks. Wat ik wou zeggen met mijn Simone Weil quote was het volgende: Ik denk dat de tree of life uiteindelijk de kijker wilt transformeren om gelaten en sereen het leven te omarmen; om het mysterie van de wereld te accepteren, en niet zozeer om het te begrijpen. Natuurlijk kan je God niet bewijzen, want God bewijzen is God tot object maken. Malick vraagt ons aan de andere kant niet om de wereld te instrumentaliseren maar om het lief te hebben, om de wereld te accepteren zoals het komt, in al zijn mysterie.

Terrence Malick en Simone Weil lijken op elkaar in hun theologie. Voor Simone Weil is de God - waarin ze gelooft - afwezig in deze wereld. God is transcendent en dus niet te zien in deze wereld. In deze wereld - omdat deze wereld juist gekenmerkt wordt door het feit dat het geen God is - is er scheiding, pijn en verraad. In deze wereld sterven kinderen, vinden we onszelf ver weg van thuis, en heerst de macht van noodzakelijkheid. We moeten uiteindelijk door al deze pijn gaan om verlossing te vinden. Pas als we erkennen dat de wereld zich niet vormt naar onze wil, kunnen we erkennen dat er een groter wezen is dan onszelf. Het leed en pijn is nodig om uiteindelijk genade te vinden.

Is dit niet ook het thema van the tree of life? Ja, het kind is gestorven en het is onterecht. Maar als we vasthouden aan de weg van de Natuur dan zullen we telkens vechten tegen deze wereld van noodzakelijkheid, telkens strijden, maar tevergeefs. Uiteindelijk moeten we de wereld leren accepteren - met alle pijn - en de weg van genade bewandelen.

Ik reageerde daarmee niet op jouw review maar op Malick die een reactie plaatste waarin een link staat naar een YouTube-filmpje met een atheïst.

Ik schreef niet dat ik geleerder ben dan jij over het onderwerp of God bestaat maar aan Malick om niet uit te sluiten dat ik het onderwerp dieper onderzocht heb.

Het kan zijn dat dit de bedoeling is van The Tree of Life. Maar waarom zou je dan de geloofsovertuiging dat God de aarde en de hemel maakte aannemen als verklaring voor dat mysterie?

Ik denk niet dat je God hoeft aan te nemen om het mysterie te erkennen. Sterker nog, Malick denkt niet dat je God hoeft aan te nemen om het mysterie van de wereld te herkennen. Dit is juist het verschil tussen tree of life en a thin red line.

A thin red line gaat net als tree of life over het probleem van het kwaad, dit keer niet omdat een kind gestorven is maar vanwege de oorlog in Vietnam. Met als legendarische scene, een reflectie over het kwaad: this great evil, where does it come from? How does it enter the world? What seed, what root did it grow from? Who is doing this? Maar a thin red line geeft uiteindelijk als antwoord niet God - zoals in tree of life - maar de wereldziel. Dit is duidelijk in de slot-scene: darkness, light, are they the workings of one mind? The features of the same face? Oh my soul, let me be in you now. Look out through my eyes. Look out to things you made. All things shining. Het mysterie is ook hier het antwoord op het bestaan van het kwaad in de wereld, maar God blijft buitenwegen. De wereld zelf is het mysterie, het leven dat twee gezichten heeft: het gezicht van het lam en het gezicht van de tijger.

Ik denk dat we in tree of life een theologische wending zien. Ook hier zien we een reflectie op het kwaad maar nu wordt er ruimte gemaakt voor iets dat transcendent is aan deze wereld. Een dergelijke wending zorgt aan de ene kant in de film zelf voor verzoening tussen Sean Penn en zijn opvoeding, aan de andere kant geeft het de toeschouwer een vorm van hoop. Ook al is er pijn in de wereld, we kunnen vertrouwen op het groter geheel. Dat wil zeggen, de weg van de natuur is uiteindelijk - al lijkt het niet zo - ook de weg van genade. Zelfs in de natuur vind je de verre echo van God. De theologische wending geeft ons dus de mogelijkheid om het goede niet alleen in het goede te zien, maar ook in het kwaad in de wereld.

Ja, waarom zou je aannemen dat God de schepper van hemel en aarde is? Ik zou het bij God niet weten. Maar het antwoord van de film ligt besloten in het begin: God zegt tegen Job "waar was jij toen ik de fundamenten van de wereld legde?". De film begint met een citaat waarin God Job verteld dat het niet aan hem is om verantwoording te vragen. Het verhaal van Job laat aan de ene kant zien dat de mens niet in een positie is om het universum te vervloeken (d.w.z. we mogen wel wat meer dankbaar zijn voor ons bestaan). Aan de andere kant laat het verhaal van Job zien dat goede mensen slechte dingen overkomen. Het kwaad is geen straf, maar overkomt ons allen in deze wereld.

Je kan je dan natuurlijk afvragen waarom Malick met zo'n troostrijk en beeldschoon citaat begint. Waarom begin Malick niet met een demonstratie van God als schepper van hemel en aarde? Maar ik geloof niet dat een film op zo'n analytische wijze te werk hoeft te gaan. Ik denk veeleer dat de kracht van film in de verbeelding ligt en niet zozeer in analytische redevoeringen. En volgens mij is tree of life een film die geweldig tot de verbeelding spreekt!

Dus blijft de vraag, waarom zou je dat dan doen?

Ik zie niet wat er troostrijk en beeldschoon is aan het citaat: "Waar was jij toen ik de fundamenten van de wereld legde?" De verantwoordelijkheid voor de schepping blijft bij de schepper. Dat is des te duidelijker als we er zelf niet eens bij waren maar er wel deel van uitmaken.

Dus waarom zouden we zomaar dankbaar moeten zijn voor ons bestaan? Leg dat eens uit aan een meisje dat geboren is als drugsbaby, in al haar beperkingen nooit een kans heeft gehad zich te ontplooien, seksueel misbruikt wordt en volgende week nog voor ze acht jaar wordt een pijnlijke dood zal sterven door verwaarlozing.

Aangezien we met 100% zekerheid kunnen zeggen dat 'de mens' in zijn huidige gedaante niets anders is dan een toevallige uitloper van wat begon als een bacterie, stelt deze vraag zich überhaupt toch al niet...

''toevallige uitloper(s) van wat begon als een bacterie'' die kennelijk wel in staat zijn om kritiek te formuleren en intelligente teksten te produceren, en dan ook nog eens genoeg doorontwikkeld zijn om uitgebreide beschouwingen in enkele steekzinnen neer te sabelen. Ik heb mededogen met deridder die zijn of haar best doet.

Het is boeiend om te lezen hoe deridder de film en het onderwerp ziet. Ik doe ook mijn best. Niet om het uitgebreide schrijfsel meedogenloos neer te sabelen, maar om te duiden waar volgens mij de pijnpunten zitten.

Als ik terug scroll naar het begin zie ik dat je begint met ''ondermaatse praat voor een filosofe''. Dan plaats je jezelf dus al vanaf het begin boven de discussie en, misschien nog wel belangrijker, boven de film.

Want?