Ben-Hur (1959)

AGE-411

Toch was Lewis Wallace (de schrijver van Ben-Hur) niet zo vergevingsgezind dat hij zijn gedane belofte aan William Bonney, alias "Billy The Kid", hem een pardon voor diverse misdaden te verlenen nakwam.

Die feiten speelden kort nadat hij het boek schreef.

De beste vertolking van Ben Hur blijft nog steeds die van '59. Goede vrijdag perfecte avond om hem weer eens te bekijken. Vroeg opzetten want hij duurt zo'n kleine 4 uurtjes op twee blu ray schijfjes. Het beeld is subliem hoewel we wel een paar kleine skips zien in de film Ruis en andere oneffenheden zien we niet. Het is een prachtig mooi beeld al zit ik nog steeds te wachten op een 4K versie. Dat moet dan de overtreffende trap zijn. Geluid is wel wat minder. Klinkt allemaal wat hard door je speakers heen. Maar goed voor zo'n oude film mogen we niet klagen. De meeste acteurs zijn er niet meer. Van de belangrijkste hoofdpersonen leeft nog wel Esther. Haya Harareet geboren in Palestina. Dit jaar alweer 89 jaar oud. Heston overleed in 2008.

Afijn Ben Hur blijft voor mij de ultieme klassieker ooit. Zo veel spektakel. Zoveel te zien. Mooie dialogen ook die van Pontius Pilatus. Niet agressief, maar mooi gedoseerd. Ook Haya in de rol van Esther kon zich prima inleven in haar glansrol. Jammer genoeg heeft zij maar weinig films gemaakt.

De film blijft goed uitgediept en weet spanning en rust een prima balans te geven. Daarbij doet niks geforceerd aan. Alleen het begin was misschien iets te bijbels gevormd. Wat mooi is dat Ben Hur vooral zichzelf bleef ondanks hij roem ook niet onbelangrijk vond. Het strijdvaardige zat immers diep in hem verweven. Door de komst van Jezus veranderde wel het e.e.a. Het water geven was misschien iets te poetisch mooi vond ik het wel om te zien.

Een van de boeiendste mooiste stukken vond ik qua spektakel uiteraard de paardenrace. ( Kon weer niet ontdekken waar nou dat vliegtuig overheen vloog) en het slotstuk met het sterven van Jezus. Vooral het moment dat in die plas water het beeld van Jezus tevoorschijn kwam blijf ik zeer indrukwekkend mooi vinden. Het zijn zo die kleine details die Ben Hur een absolute topper maakt.

Een keer in spiegelbeeld op het eind in die plas met water!

Als christen kijk ik deze film wel graag.

Deze film weer opnieuw gezien en voor de zoveelste keer (nu op blu-ray). Zag hem in de jaren 60 en 70 al 13 keer in de bioscoop. Zou hem nog wel eens op groot scherm willen zien, de laatste keer was in 1979 en daarna nooit meer de kans gehad, maar dat geld voor meer grote films die al ruim 40 jaar niet meer in de bioscoop te zien zijn. Ben-Hur is en blijft voor mij een top film.

In augustus 2014 had ik het geluk om de film nog een keer op het grote scherm te kunnen zien, via een puntgave kopie (Royal Theater Heerlen)

Op de beleving zat nog steeds geen sleet.

Voor het eerst in meer dan tien jaar kon ik nog eens de maximumscore geven aan een film. De maximumscore is de enige score die gerechtigd is bij dit onevenaarbaar meesterwerk en mijlpaal in de cinematografie.

Als ADHD'er kan ik mij maar moeilijk focussen, lang uitgerekte films met veel personages probeer ik te mijden omdat ik totaal de kluts kwijt geraak en geen touw kan vastknopen aan het verhaal. Deze film keek ik in één ruk uit, op het puntje van mijn stoel, mijn mond open van verbluffing in het aanschijns van dit kunstwerk met grote K.

Alles aan deze film is zo groots en meesterlijk uitgewerkt, ik kan het alleen maar bezingen. Van het uitgekiende script, over de fenomenale locaties en decors, de kostumering, de duizenden figuranten, de fantastische oorlogsequenties tot de onnavolgbaar passende muziek die overdadig aanwezig is en de film zo ver optilt dat de zon in zicht is.

Bepaalde scènes hebben na 6 decennia hun gelijke nog steeds niet gevonden. Op geen enkele manier zag deze film er gedateerd uit, het kon gisteren gemaakt zijn. Sterker nog, het zag er veel beter uit dan het spuuglelijke Zack Snyder's Justice League dat effectief gisteren gemaakt werd. De paardrenscène was ongelooflijk. Als filmfan, is dit soort cinema gewoon het summum. Als kijker krijg je 3,5 uur lang nauwelijks de kans om op adem te komen, je rolt van de ene magnifieke scène in de andere, wauw. Ook de regie was zo grandioos, wat een meesterwerk!

Ik heb er maar even spoilers in gezet:

Van sommige recensies of commentaren snap ik helemaal niks van.

Een ongeëvenaarde klassieker. Blijft indrukwekkend op alle vlak. De decors en de fotografie zijn van het mooiste dat ik heb gezien, zeker in films van die jaren. De belangrijke mijlpalen uit het leven van Jezus zitten ook goed ingeworteld en deze lopen evenwijdig met het lot van de Joodse prins die eveneens een lijdensweg moet doorstaan. Zowel Heston als Boyd spelen hun rollen als gezworen vijanden vol overtuiging. De spanning wasemt uit hun scènes samen. En dan is er natuurlijk de paardenrace, één van de meest bombastische actiescènes ooit. Had Ben-Hur al lang niet meer gezien maar deze epische avonturenfilm heeft niks aan kwaliteit ingeboet moet ik vaststellen. Zonder meer één van de beste films ooit gemaakt.

Ben Hur 1959 is mijn persoonlijke all time favorite. Ondermeer om dezelfde redenen die al vele malen naar voren zijn geschoven op dit forum. Genoemd zijn de beroemde wagenraces in het Circus Maximus. Nooit geëvenaard en gefilmd met de techniek van MGM Camera 65 die eind jaren '50 volledig nieuw was. Met deze camera kon een panorama-shot worden gefilmd wat op het grote doek het effect geeft alsof je je midden in de film bevindt. Een beetje zoals in het Omniversum. Zo werd ook de zeeslag gefilmd, nog zo'n iconische scène. En dan hebben we nog de verfilming van het kruisigingverhaal. Allemaal indrukwekkende cinematografische hoogtepunten.

Toch is mijn absolute favoriet een geheel andere scène. Eigenlijk heb ik het over een optelsom van essentiële gebeurtenissen, exacter gezegd: de totale transformatie van de boven alle twijfel verheven en onbetwistbare vriendschap tussen Juda Ben Hur en Messala (met als hoogtepunt het moment waarop, tijdens een bezoek van Juda aan Messala, de twee boezemvrienden als waarachtige wapenbroeders twee speren in het midden van de kruising van drie plafondbalken werpen, exact naast elkaar) naar de destructieve, alles vernietigende haat tussen deze twee ijzersterke karakters. Deze overgang, die chronologisch plaatsvindt voordat en tengevolge waarvan Juda de onrechtvaardige wraak van Messala aan den lijve ondergaat, is fascinerend. De dialogen tussen deze twee hoofdfiguren zijn ongelooflijk knap uitgewerkt. Uiteraard zullen twee kemphanen in het werkelijke leven de vocabulaire strijd niet aangaan op deze dramatische manier. Maar dit is film en de scenarist heeft hier bijzonder knap werk geleverd. Dialogen met een diepgang die vandaag de dag nog altijd actueel is. Oneliners waar menig cabaretier een puntje aan kan zuigen. Messala daagt Juda uit door zijn volk (het Romeinse) ver boven dat van Juda te plaatsen (Jodenhaat avant la lettre). En dan zijn onvermijdelijke gewetensvraag aan Juda of hij zijn volk blijft steunen en daarmee de toorn van de Keizer over zich af wil roepen. Het antwoord en de bijbehorende gezichtsuitdrukking van Juda die onlosmakelijk verbonden is aan de weerzin die hij voelt tegen de Romeinen (maar nog niet tegen Messala persoonlijk op dát moment) "if that is the choice....than I am against you!" Maar dan is de persoonlijke haat jegens Messala inmiddels wel duidelijk. Ook al aangewakkerd door Messala's verzoek aan Juda om de namen van een paar landgenoten te noemen (volgens Messala armzalige rebellen; wat zijn die paar levens jou nou waard Juda?) Verbijstering bij Juda die niet kan geloven dat Messala, zijn oude jeugdvriend, hem vraagt zijn landgenoten te verraden. Messala kan niet begrijpen dat zijn gewezen vriend zich niet aansluit bij het almachtige Romeinse rijk. Als Juda vol emotie zegt dat zijn volk zal juichen als Rome valt is het enige dat Messala zegt: "you're living in dreams". Daarmee is de wraak definitief; er is geen weg meer terug, wraakgevoelens zullen Ben Hur blijven achtervolgen, net zo lang tot zijn beste vriend maar nu grootste vijand is verslagen.

Let vooral op de expressie in het gezicht van Juda tijdens het laatste deel van de almaar heftigere discussie tussen de twee vrienden van weleer. En dan met name de ogen en de mond. De ogen aanvankelijk vol bewondering en genegenheid kijkend naar zijn grote voorbeeld, maar die met steeds grotere en woestere toorn kijken. En die mond: van zachtaardig tot de verbeten trek. En de woordenwisseling, die zo bewonderend begon (hoewel al snel duidelijk de minachting van Messala jegens het volk van Judea zichtbaar is). Maar die eindigt in een vileine haatvolle dialoog met veel stemverheffingen. Vooral die veranderingen in het gezicht van Juda zijn fascinerend. Dat stukje film zou je tien of twintig keer achter elkaar moeten bekijken om ten volle de gezichtsexpressie tot je door te laten dringen. Ik durf te wedden dat hier heel veel takes aan vooraf zijn gegaan eer William Wyler en Charlton Heston tevreden waren over het resultaat. Als ik voor deze ene scène een elf kon geven, dan deed ik dat. Meer dan volmaakt, studiemateriaal voor elke filmmaker.

Deze gebeurtenissen in het eerste deel van de film vormen naar mijn mening de basis van het gehele verhaal dat zich in de volgende uren afspeelt. Voor mij is dit de mooiste scene van alle films die ik ooit heb gezien.

Youtube Ben Hur I am against you

William Wyler heeft me al 2 keer erg aangenaam weten te verrassen met Roman Holiday en The Best Years of Our Lives. Ben-Hur stond niet meteen erg hoog op mijn to-see lijstje (misschien had de lange speelduur ermee te maken), maar gezien de goede ervaringen met Wyler heb ik deze een snellere kans gegeven.

En het is best een indrukwekkende film geworden op vlak van decors. Visueel ziet het er adembenemend uit waardoor ik de volle speelduur in het verhaal werd meegezogen. Vooral de scènes op het schip en de paardenrace steken erboven uit, maar de hele aankleding van de film, de vele figuranten,...het maakt het allemaal erg episch.

Over het verhaal ben ik ook wel enthousiast. Het verraad van Messala, de lijdensweg van Judah als slaaf, de wraak die hij neemt,.. het wordt allemaal erg meeslepend gebracht en het kon mij erg boeien. Enkel het laatste deel met de lijdensweg van Jezus voelt overbodig aan en de happy-end waarbij de moeder en zus van Judah miraculeus genezen van de lepra voelt vreemd aan. Zonder het laatste deel zat er zeker een half puntje meer in.

4*

In 1980 voor het laatst gezien, top entertainment in die tijd. Na het "Spartacus" debacle nu tijd voor deze Klassieker. Een lange zit, dat zeker, na zeg maar anderhalf uur begon het interessant te worden, ik zag de film groeien in zijn grootsheid. Uit 1959 he, daar hebben we het over, dus "cliche" kan het niet genoemd worden. Die eerste scenes met die paarden, onvergetelijk.

Wat een fantastisch verhaal over geloof, hoop en liefde. Over idealen, trots, macht en kracht. De beroemde strijdwagen race, ongeevenaard.

Zelfs als atheist liet mij dit niet onberoerd. Wat een verhaal. De volle mep.

Wat een meesterwerk is deze film. De hoogtepunten voor mij toch wel de scènes met Jezus, de Charriot-scène en de "rowing of galleys".

Wat een fenomenale beelden zijn dit.

Als je bedenkt dat de "Charriot scène" weken heeft geduurd, dan raak je nog meer onder de indruk.

Ben-Hur krijgt de maximale score van mij. Deze film ga ik mettertijd nog vaker terugkijken.

Ook hier weer: 3,5 uur speelduur? Je blijft maar kijken, het is werkelijk een genot voor het oog.