Inland Empire (2006)

Ik vond DV ook in deze film wel goed werken eigenlijk. De enige momenten waar je misschien echt kwaliteitsverschil ziet zijn de scènes bij daglicht (en die zijn eigenlijk op één hand te tellen). Bij de nachtscènes op straat bijvoorbeeld voegt het mijns inziens wel een lekker rauw gevoel toe. Verder is het ook maar een kwestie van eventjes wennen denk ik, de tweede kijkbeurt heb ik er geen moment meer aan gedacht.

Weer eens gekeken...was toch nieuwsgierig. Ik had me aangepast aan het trage tempo van de film. Het eerste anderhalf uur is Lynch op zijn best. En opeens ondekte ik de humor: als Lynch eigen curieuze stem weerklonk.
De echte regisseur moet commando's uitvoeren van de regisseur in de film. Terwijl Lynch filmverhaal draait om wat binnen of buiten de set (woonruimtes) gebeurd. Lynch voegt er even een ironische dimensie aan toe. Onderwijl raakt de actrice haar gevoel voor realiteit kwijt. Haar echte leven lijkt samen te vallen met haar rol. Zo'n anderhalf uur zijn we getuige van haar psychische verwarring. Maar op het eind blijkt dat een onderdeel van de film te zijn. Lynch zet ons bewust op het verkeerde been: als of we zelf in de war waren. Ook de actrice komt tot inzicht als ze zichzelf buiten de set in de bioscoop op het doek ziet. Maar dan loopt er een personage in de zaal die eigenlijk op het filmdoek hoort....of personages die plotseling verdwijnen...etc.
Er gebeuren dingen in de film die niet kunnen. Zoals in sommige tekeningen van Escher. Lynch, als meta-filmer, speelt voortdurend met de facades van het medium.

Een gat in het filmdoek? Wat me opviel was de nadruk op zijde...de structuur daarvan ...en het nadrukkelijk gebruik van een filter waarvan het raster duidelijk, d.w.z nadrukkelijk, zichbaar is.... De dunne geweven draden, als structurele scheidslijnen, tussen waan en werkelijkheid en tussen realiteit en verbeelding in film.

Eigenlijk ben ik de film nog meer gaan waarderen: Vooral de emotionele gedaantes van Laura zijn prachtig gefilmd. Ook de bewust intieme close-ups zijn effectief.

Een hoogtepunt is ook: als een stem, die op die van Robert Plant lijkt, met een dreigend ritme: "strange what love does" zingt en de dames dan plotseling in een besneeuwde straat bevinden....een prachtige surrealistische sfeer.

Het is gek wat liefde voor film met je doet: verhoogd naar 4,5.

Narcissus mag ik voorspellen dat je uiteindelijk dit meesterwerk de vijf volle welverdiende punten zal gaan geven? Blijkbaar is je interesse gewekt en dat is zo'n beetje funest bij een film als deze, want de rijkdom, die je erin tegenkomt is schier onuitputtelijk. Het is werkelijk Lynch's Magnus Opus. Vooral het spel dat ie speelt met 'projecties' in de letterlijke zin (film) en in Freudiaans psychologische zin ('Dern') is fenomenaal. Bovendien, zoals je al terecht constateerde, neemt Lynch je helemaal mee in die verwarrende wereld. Dat Escher of Droste effect kom je op vele momenten tegen. In die scene met Buck J (de licht-man, met de stem van Lynch) dolt hij (Lynch) met de fictieve regisseur Kingsley (Irons) zodat de cruciale vraag ontstaat: Wie regisseert wie?

En wat te denken van de prostituees, die de Locomotion zingen en dansen? Alsof ie rechtstreeks tegen het publiek zegt: hier heb je de hele retemeteut aan fragmenten en ga aan de slag. Leg de puzzelstukjes in de juiste volgorde. Zoals Freddie (assistent-director) zegt: Well... there's a vast network, right? An ocean of possibilities. I like dogs. I used to raise rabbits. l've always loved animals... their nature... how they think... I have seen dogs reason their way out of problems, watched them think through the trickiest situations. Nou, konijnen heb ik gezien, maar verder geen hond, en ik weet wel wat honden doen als ze een konijn in het vizier hebben. Achtervolgen en nog eens achtervolgen. Juist dat is de boodschap van Freddie's magische woorden, die te vergelijken zijn met Magritte's Ceci n'est pas une pipe.

Al met al, uiteindelijk draait het geheel om een waanzinnig 'verpakte' WHODUNNIT, waarbij de kijker zelf als detective mag optreden, alsof je Cluedo aan het spelen bent. Wie heeft het gedaan, waarom, waarmee, wanneer en waar?

Magritte's pijp is een perfecte vergelijking. Ik denk dat Lynch steeds er toe neigt hetzelfde verhaal te vertellen...alleen gaat hij steeds een stapje verder. Uiteindelijk houd je een film over voor de echte Lynch freaks... .Voor mij beginnen veel suggesties toch weer te kloppen, alleen Lynch eist veel van zijn kijkers. (hierboven terecht opgemerkt). Hij dreigt hier wel een gevangene te worden van zijn eigen oeuvre. Voor de Lynch liefhebber is het 'koffie en thee motief 'al speciaal: zeker als je Mulholland Drive gezien hebt. Hier drinkt de regisseur een bakje thee en het is verschrikkelijk....Die ironie valt me pas na een paar keer kijken op.

Naast projectie: is dat waar je doorheen kijkt belangrijk...of waar je achter kijkt....set, filter, ramen, binnen of buiten het verhaal, de maskerachtige gezichten, gordijnen...etc. en natuurlijk het gat waardoor het verhelderende licht schijnt. Bij een WHODUNNIT....heb je de neiging overal iets 'achter' te zoeken....net als bij een artistiek produkt.

En zodra de jongen (Lynch?) buitenhuis gaat....zorgt zijn reflectie voor gevaar.....of neem het variant daarvan etc. etc. Achter de markt ligt het paleis...het imperium van de fantasie.

De actrice wijst ons er al op: wat goed geïnformeerde Freddie in het klein op de set doet is niet anders dan wat de "grote regisseur" in het groot doet....de boel belazeren.

Lynch richt voortdurend de spot op zichzelf. Hij lijkt een ego te hebben van een 'strange loverboy'....al die mooie actrices die hem trouw omringen. En zijn fans niet te vergeten....

"Ghost of Love" het schitterende nummer dat die briljant hallucinerende scéne ondersteunt , of beter: intensiveert, met de intrigerende herhalende zin: "strange what love does", ...waar ik de zangstem op Robert Plant vond lijken....is gecomponeerd en uitgevoerd door David Lynch zelf. Tja, als je dan niet geniaal genoemd mag worden dan weet ik het niet meer....

Je kan dit natuurlijk ook iets positiever zien. Net als Freddie verspreidt Lynch verhalen in ruil voor geld. Droste in optima forma, alsof Lynch persoonlijk zegt: "Koop mij." (DVD)

Een truc van de filmproductie kan het verspreiden van geruchten zijn.....zo breng je (meestal onzekere) acteurs en actrices in een stemming die je voor de film nodig hebt. Vergelijk het met voetbaltrainers: de journalisten zijn niet populair bij veel voetballers. Praten is immers niet hun specialiteit. Daarom is een persconferentie voor een coach een middel om de groepsmoraal van zijn jongens te vesterken. Dat kan subtiel á là Hiddink en dat kan grof zoals Van Gaal.

Lynch is meer een Hiddink, maar ook "het jongetje dat buiten speelt".

In elk geval maakt de gesuggereerde situatie op de set deze associaties bij mij los. Volgens regisseur 'Irons', heerlijke vertolking trouwens, is informatie doorslaggevend.....De cynische kop van Freddie spreekt boekdelen.

De cast , zijn elftal, is bijna altijd goed bezet bij Lynch...het positie spel is perfect: de opstelling klopt. Met fabuleuze Laura als spil.

De hele film is een geniale uitwerking van het begrip suggestie: insinuaties, impliciete bedreigingen, verleidingen, het begrijpen of niet begrijpen van spreektaal.....en beeldtaal.... wat wordt er eigenlijk bedoeld?...En gezaaide geruchten, waar of niet waar.....hebben altijd consequenties. "Iets doorzien" is dan ook een belangrijk motief in deze film....gesymboliseerd door de belichting, lens focus, ramen, spiegelende TV...'de Droste' van oneidigheid...etc.

Maar xav je hebt het goed gezien: ik heb de film weer grotendeels bekeken....en ondanks dat ik de film iets te lang vind....bevat Inland Empire zoveel prachtige scénes, ideeën, fantastische acteurs en actrices....muziek....geniale dialogen en monologen, een super subtiel script dus...dat ik door de knieën moet....voor zijn Fantastisch Empirium als inside filmverhaal. Zijn Poëtisch Paleis is achter de markt via een duister straatje bereikbaar....

De film maakt me nog steeds nieuwsgierig. Die heksige buurvrouw met haar insinuaties.....is het best geínformeerd....zo lijkt het.....Wat een intrigerende feeks!

Kijken naar Inland Empire kan consequenties hebben.

Lynch laat zien, dat hij o.a. een scherp idee heeft van het begrip: "waarschijnlijkheid".....

NarcissusBladsp,

Het doet me goed dit enthousiasme eindelijk te kunnen delen met iemand die e.e.a. treffend onder woorden kan brengen. Over geruchten gesproken. Gable is dead. Dit zegt Freddie als hij door Kingsley (Irons) de hemel in wordt geprezen om dat ie zo goed informatie kan verzamelen en ... van de drank af kan blijven. Vervolgens ben ik eens gaan googlen naar Clarke Gable en drank en ... geruchten. Een ware doofpot cultuur openbaart zich over deze gevierde acteur. Fantastisch.
Dit magische labyrint van Lynch opent de deuren naar de ziel van het film-maken. Zo kwam ik uit op Nightmare Alley, een dijk van een filmnoir, door de Walk of Fame waar Dern sterft, maar niet sterft en bloed kotst over de ster van ... Joan Blondell. Sunset Boulevard, nog zo'n parel, die in dit doolhof te vinden is ...Queen Kelly ... etc etc etc etc...

De eerste 10 jaar hoef je je niet meer te vervelen. Duik in de oceaan, die men Lynch heeft genoemd.

Verlies jezelf niet teveel door het Droste effect...spiegel in een spiegel kan gevaarlijk zijn...zie freudiaanse Spellbound van Htichcock. ...er zijn trouwens nog meer 'oceanen.' Maar die Nightmare Alley is een interessante tip!

unheimische heks....

Lynch, als meta-filmer, speelt voortdurend met de facades van het medium.....

'projecties' in Freudiaans psychologische zin...

Dat Escher of Droste effect....

het 'koffie en thee motief '....

Dat kan subtiel á là Hiddink en dat kan grof zoals Van Gaal....

spiegel in een spiegel kan gevaarlijk zijn....

...

..

.

Ben ik de enige bij wie dit overkomt als Chinees ?

Maar als ik het goed begrijp zijn jullie studenten psychologie of psychologen...?

Toch leuk om lezen dat deze film zoveel losmaakt bij zijn kijkers

In Nightmare Alley komt het fenomeen van 'geek' voor als attractie van rondtrekkende zigeuners. Tja, we lijken op fanaten.....dat kan een consequentie zijn als je in de ban raakt van de fantastische reflecties van Lynch.

Vier sieben

In mijn gevoel en intuïtie voelt 'Inland Empire' gewoon slecht aan. Een erg slap cryptisch verhaaltje met als belangrijkste interesse-factor ontzettend veel raadselachtigheden om de raadselachtigheden. Daarnaast zit er in de film visueel nauwelijks iets opzienbarends of ontroerends. De beelden in deze film waren nergens echt verrassend, als uitgangspunt hadden ze vaak zelfs iets erg belegens. Misschien heb ik wel te veel experimentele films gezien met veel grotere gevoeligheden en krachtigere manieren van eigenwijs kijken dan David Lynch in deze film met zijn beelden weet te bereiken.

'The Blair Witch Project' heb ik nooit gezien, wel iets over gelezen. Zou dat eigenlijk toch eens moeten gaan doen, zeker omdat ik tijdens het kijken de opwelling kreeg dat 'Inland Empire' misschien wel een soort goedkope remake is van deze onverwachte kaskraker uit 1999 van een paar nauwelijks ervaren filmmakers.

Kijk ook, als de moed na de lange zit van deze film je niet in de schoenen gezonken is, naar Mulholland Drive....die film is met een andere techniek opgenomen. Inland Empire beschouw ik als een verdieping ervan maar heeft een tragere sfeer. Als je die sfeer te pakken hebt, ontdek je veel onderhuidse spanningen op de set die bij de actrice tot verwarring leidt.......Maar ik kan me voorstellen dat je niet mee wilt gaan met Lynch zijn suggesties....want Lynch speelt genuanceerd met vele facetten van medium film. Details zijn van belang. Voor mij zit de clou in de eerste 1,5 uur....waar hij heel subtiel de werkelijkheid binnen en buiten de set..(eh.. binnen en buiten 'het verhaal')... met elkaar verweeft......De verwarring die we als kijker, mede gevoed door de 'lelijke DV camera', meemaken lijkt parallel te gaan met die van de actrice.....De vervreemding die zij meemaakt lijkt ook de kijker, welliswaar op een ander niveau, te moeten voelen.....Nu ik de film een paar keer gezien heb valt alles meer op zijn plaats....

Kortom: David Lynch sticht verwarring en zoekt grenzen op....Als kijker wordt je gedwongen die grenzen ook op te zoeken....wil je er chocolade (of in de geest van Lynch: cappuccino) van maken.

Heksen komen al in Wild at heart voor.....Kort geleden Polanski's Rosemary's Baby gezien....die film lijkt me ook van belang om raadsel Lynch te benaderen.

Het raadselachtige beginshot in 'Blue Velvet' vind ik fantastisch, net als de rest van die film. De raadsels in 'Twin Peaks' bleven mij ook aangenaam verrassen tot aan het eind van de serie. De eerste afknapper bij Lynch kreeg ik door 'Fire Walks with Me'. Er werd daarin iets uitgemolken waarvan de melk al eerder als kruit verschoten was. Het kwam over als het uitpeuren van een oud succes zonder daar nog iets extra's aan toe te voegen. Het liet een ontzettend verzuurde indruk achter.

'Wild at heart' wil ik nog wel een keer terugzien, van deze film is maar weinig blijven hangen. 'The Straight Story' vond ik te lamlendig door alle saaie rechtlijnigheid. In 'Lost Highway' wordt die lamlendigheid nog verder uitgewerkt in een ingenieus lijkend spel vol raadselachtigheden om de raadselachtigheden. En in 'Mulholland Drive' wordt dat dan allemaal nog een keer lekker dikketjes overgedaan.

In 'Inland Empire' gebeurt helaas ook al niet anders, op gemakzuchtige wijze worden alleen maar ingenieuze raadsels getekend zonder dat er qua sfeer iets extra's ontstaat zoals bijvoorbeeld in 'L' Annee Dernière á Marienbad' van Alain Resnais of 'Kiss Me Deadly' van Robert Aldrich. En inderdaad ook in 'Rosemary's Baby' van Roman Polanski wordt de emotionele sfeer enorm versterkt door het prachtig gedoseerd gebruik van raadselachtigheid.

Als tijdverdrijf is het veel leuker om een cryptogram op te lossen dan een rechtlijnige kruiswoordpuzzel. Van een film verwacht ik echter meer, dan dat het alleen maar een invuloefening is vol raadsels om de tijd te doden. In drama wordt raadselachtigheid meestal gebruikt als middel, het lijkt erop dat Lynch het raadsel enkel nog als doel wil hanteren. Van mij mag hij, maar op mijn interesse hoeft hij niet te rekenen, zolang de raadsels emotioneel steeds maar weer, hoe ingenieus ook, doelloos voorbij blijven schieten.

Lynch is een filmer die steeds meer gefascineerd lijkt door zijn eigen medium. Het lijkt voor hem geen middel meer maar een doel op zichzelf. Dat is wat fascinatie of obsessie met je doet. Het zou me niet verbazen dat hij met Inland Empire een einddoel heeft bereikt. Lynch speelt met het medium film maar het resultaat is geen speelfim maar filmkunst. Hij maakt de kijker het niet gemakkelijk: je moet een ingang willen vinden om erin te komen. Daar lijkt één van de eerste scénes naar te verwijzen...

"Uitmelken" is voor mij een te oppervlakkige conclusie voor een bewust langdradige film als dit. UIt-rekken of uit-strekken van bepaalde uitgangspunten is voor mij meer toepasselijk. Wanneer de rek eruit is hangt van de wisselwerking tussen filmer en kijker af. Bij mij was de rek er bijna uit....maar na een paar keer kijken vielen nieuwe inzichten door de getrokken gaten in het weefsel van scénes.

De film geeft je inderdaad een onwennig lamlendig gevoel. (Maar gevoelens zijn betrekkelijk:...het hangt mede van je gezichtspunt af). Dat komt ook omdat de meeste (speel)films bewust op snelheid gemaakt worden. Lynch lijkt je in slaap te willen sussen om de (film)droom, de waan voebaar te maken. "Where was I?". Zelfs met een langzaam, of beter door een langzaam, tempo vergeten we dingen. Bij Lynch gaat het dan ook om de snel vergeten details. Tijd en geheugen zijn hier duidelijk motieven.

Het doelloos gevoel is ook logisch: een film die over film gaat verwijst voortdurend naar zichzelf. Daarom is een kleine 'vergeten scéne' van belang: regisseur instrueert ene lichtman Bucky, die, ietwat verstopt, door Lynch zelf vertolkt wordt, en benadrukt het binnen en buiten het medium zijn....maar wel, o ironie, op film. 'Meta' dus: voortdurend commentaar op jezelf is uiteindelijk een doodlopende weg. Toch komt Lynch, door die zelfde zelfbewustzijn, 'eruit'. Terwijl veel kijkers, zoals ervaren Lynch van te voren weet, 'erin' blijven......Inland Empire dus.

'Binnen en buiten' is dus een belangrijke vicieuze rode draad. 'Binnen en buiten': de film als medium, de set, het verhaal, de waan, het beeld...(bv. het huis en straat, vorm en inhoud, wel of geen Pools spreken en wat je wel of niet bedoelt etc). En zo komt er opeens als in een sprookje een unheimische buurvrouw binnen zetten, die schijnbaar veel 'inside information' bezit en begint 'naar buiten toe' tegen de actrice te insinueren.

Het is maar net hoe en waar je projecterende licht op valt of doorheen schijnt. Weefsel en gaten....focus. Belichting is dan ook een mooi motief in deze film. De stroboscoop natuurlijk...als de stoppen lijken door te slaan. De sensuele hallucinatie, verbeeldt door de jonge dames spelend met zaklantaarns.....'Strange' maar ook lichtvoetige ironie. "Ghost of love" is voor mij een fabuleus hoogtepunt......

Rosemary Baby is een schitterende speelfilm maar wil niets over het medium film zeggen. Daar staat de vraag centraal wat waan en wat werkelijkheid is van de zwangere vrouw. Lynch betrekt door de actrice de film als 'droomfabriek' daarbij....filmkunst dus. Hij zoekt de grenzen dan ook op tussen realisme en het kunstmatige....zijn acteurs spelen dan ook van overdreven theatraal tot super realistisch. (zie vooral ook Mulholland Drive).

De grensverleggende gradaties o.a maken zijn films aantrekkelijk voor mij.

De enige grensverleggende gradatie die tijdens het kijken naar deze speel- of kunstfilm bij me opkwam, was het idee dat ik door een binnenhuisarchitect de kladversie van een filmische catalogus voorgeschoteld kreeg. Nergens kwamen de erg doodse decors tot leven en de binnen- of buitenkant van de mensen die erin ronddwaalden ook al niet. Dit ondanks de soms best aardige acteerprestaties van Laura Dern en anderen.

In een niet-lamlendige film wordt de kijker nauwelijks direct geconfronteerd met zulke sfeerwoorden voor in de catalogus als 'Strange' of 'Ghost of Love'. Neen, de sfeer wordt daarin bepaald door visueel ingenieuze beelden die boven- of onderhuidse emoties weten op te roepen. 'Lost in Translation' van Sofia Coppola schiet me daarbij te binnen, een krachtige film over lamlendigheid zonder dat de film zelf ooit ergens lamlendig gaat aanvoelen.

'Inland Empire' kwam daarentegen slap en fake-achtig over. Volgens een oude Griekse mythe kwam bij de beeldhouwer Pygmalion tenminste een zelfgemaakt vrouwenbeeld tot leven door zijn obsessie. Bij Lynch blijven de beelden na 'Twin Peaks' vooral steken in vervelende gekunsteldheden waar nauwelijks een levendig pleziervonkje van afspringt. Is de oorzaak daarvan misschien een demagogische onaangedaanheid à la Maharadji?

Waarschijnlijk hoopt Lynch wel dat er kijkers zijn die geobsedeerd raken door de flauwe raadselachtigheden in zijn films. Maar die obsessie zal andermans schepping nooit echt tot leven kunnen wekken. Hoogstens zal later blijken dat het enkel de nieuwe kleren van de keizer zijn geweest en die zullen na de tijdelijke hype nooit meer levenswarm geritsel laten horen.

"A little boy went out to play

when he opened his door

he saw the world.

As he pass through the doorway

he caused a reflection

evil was born.

(...)

And the variation":

Nogal een demagogische opvatting t.o.v. filmliefhebbers in het algemeen en Lynch-liehebbers in het bijzonder. Lynch zijn bestaande films zullen niet te veranderen zijn door onze manier van kijken. De films zelf, als onaantastbaar eindprodukten, zullen door hun 'doodse onveranderlijkheid' ('all recorded") de fantasie of opvatting van kijkers blijven reflecteren en verlevendigen....Veel site's getuigen daarvan.

Maar....de kijker en hun opvattingen beïnvloeden Lynch (indirect) bij het maken van nieuwe films. Bijna al zijn films bevatten een zelfbewustheid die naar de kijker verwijst....Ook in Inland Empire speelt de filmkijker een belangrijke rol.

Jammer dat je nieuwsgierigheid niet getriggerd is....

Helaas het lijkt wel of je al generaliserend de trigger zelf wil overhalen. Het feit dat je vanaf "Twin Peaks" Lynch zijn films ongenuanceerd afdoet als alleen maar gekunsteld......heeft iets van een fantasieloze doodoener. Twee keer het stellige "nooit' is wel erg liquiderend. Het lijkt wel of je het bestaansrecht van Inland Empire ontzeggen wil. Dat bevordert de levendigheid zeker niet. Over lamlendig gesproken.

Nogal wonderlijk want als iemand met het begrip illusie aan de haal gaat is dat Boedhist Lynch wel....

‘Inland Empire’ heeft zonder enige twijfel recht van bestaan. Wat ik wel in twijfel trek is de aanwezigheid van grensverleggende visuele of dramatische elementen in deze film. Ik heb ze niet kunnen ontdekken en de film kwam spontaan nou ook niet echt over als aantrekkelijk voor een tweede kijkbeurt.

Ook in de positieve reacties op deze film hier op het forum lees ik niets wat stimuleert om dat wel te gaan doen. Wat moet ik bijvoorbeeld met de opmerking, dat bijna alle Lynch’s films een zelfbewustheid bevatten die naar de kijker verwijst ...

Nogmaals illusoir lamlendig reageren met wat demagogie die mogelijk verwijst naar een zelfbewustheid van de lezer? Dat zou te veel op donquichotterie gaan lijken. Wat voor de één een kunstige windmolen is, is voor de ander een gekunsteld luchtkasteel.

Naast die van lichtman Bucky één van de ogenschijnlijk onbeduidendste, en dus snel vergeten, scéne's in Inland Empire is als de regisseur samen met 2 leden van de crew in een verder donkere ruimte onder een felle spot het script nog eens doornemen:

regisseur:
Here we are. I was right. Does anyone read this script?
(citeert:) "The light should fade after Billy's line: - Do you see? - ". Look well!
lid v/d crew:
Allright allright, we go again please, back to one.

Nietszeggend voor mij toen ik de eerste keer keek, maar uiterst dubbelzinnig toen ik vaker keek.... Die ironische dubbelzinnigheid ontstaat door de opbouw en montage van de oppervlakkig gezien duistere scénes. Vlak na bovenstaande 'scriptscéne' raakt de actrice in blinde paniek omdat ze op de set denkt in de werkelijkheid te zijn.....want woorden in haar script vallen samen met haar gevoelens buiten de set. -"Cut...What's bloody hell going on"- . En vlak daarna raakt de actrice dan ook in een (hallucinaire) waan toestand: met o.a claustrofobisch blauwlicht -"Look at me fucker"- huiselijke kamerlamp, verblindende stroboscoop en strelende zaklantaren - "When you open your eye's"- etc etc.. Dit alles werpt een licht op haar, door o.a. het 'slippertje' en de Poolse connectie, verduisterde geest. Alleen door 'zichzelf' te leren zien, te herinneren etc.. komt ze op het eind er uit...in de sitcom van de 'gewoon' voortplantende konijnenwereld.

Voor mij is meesterfilmer Lynch grensverleggend subtiel.

De lamlendige sfeer, -"Just relaxe eh a minute"- heeft ook met filmmaken van doen: er zijn lange wachttijden en veel herhalingen. Alle tijd voor een affaire met jaloezie en paranoïde toestanden. Dit cliché spint en rekt Lynch, glad als zijde, geniaal uit als een trage repulsieve rups. In zijn ongenaakbare cocon overziet hij zijn vlinderachtige raadsels.

David - "Oh where was I"- Lynch weet hoe de kijker vluchtig naar filmillusies kijkt.....en snel vergeet. Hij zat met zijn fijne neus boven op zijn beelden en ik als filmliefhebber hoop hem na te kunnen speuren en wat op te kunnen steken. Het heeft mij geen windeieren gelegd, maar iets wat je 'verlichting' zou kunnen noemen.

Een te stellig oordeel kan blind maken. Test mij en kijk nog eens achter de schaduwen die de film Inland Empire werpt...

"Woman in trouble". Een parallel: over waan en hallucinatie gesproken, er bestaat ook een "psychosesimulator".

http://www.zielenknijper.nl...

Bij de genoemde scène reageerde ik tijdens het kijken met zoiets van: 'Ach, het zal wel'. Ook na het lezen van jouw interpretatie van die scène word ik niet warm of koud. Het blijft voor mij steken in cryptisch gedoe met allerlei realiteiten zonder enige helderheid. Het spel dat Lynch speelt lijkt alleen bestemd te zijn voor die kijkers die zichzelf willen inwijden. Gevoelsmatig wordt mijn interesse nooit gewekt door zulk sektarisch gedoe, meestal ontbreekt in deze hoek een doorzichtige oorspronkelijkheid.

De Spaanse schrijver Cervantes heeft mij bijvoorbeeld wel ooit zeer sterk getroffen door in het eeuwenoude spel van werkelijkheid en verbeelding met originaliteit op de proppen te komen. Met de nodige humor voert hij in zijn boek 'Don Quichot' een obsessieve lezer van ridderromans op. Deze probeert zijn alledaagse werkelijkheid te vervangen door de verbeelde werkelijkheid uit de gelezen boeken. Op het scherp van een glasheldere snede is het heerlijk genieten tijdens het lezen van de verwarring rond valse en echte beelden in dit literair werk uit 1605.

Daarnaast is er nog de Italiaanse schrijver Pirandello. Hij heeft een stuk geschreven met zes personages die op zoek zijn naar een auteur. De uitvoering van dit toneelstuk beperkt zich niet tot het podium. Tijdens de voorstelling wordt er door de acteurs ook in de zaal gespeeld en tijdens de pauze in de foyer. Misschien dat de gezochte schrijver iemand in het aanwezige publiek is. Ongekend verrassend door de grenzen tussen realiteit en illusie in het theater op die manier in 1921 te verleggen.

En wat film betreft, is er natuurlijk 'Sunset Boulevard' uit 1950 van Billy Wilder. Zonder enige navelstaarderij kan men zich als kijker wel of niet heerlijk laten meevoeren in een ironisch spel met valse schijnrealiteiten en echte illusies in de wereld van film.

In de films van Lynch na 'Twin Peaks' mis ik vooral humorvolle handreikingen waarmee door relativering de raadselachtigheden enigszins ontsluierd worden. Dat is ook de reden die mij tegenhoudt om nog voor een tweede keer te kijken achter de schaduwen van deze film. Op het eerste gezicht valt in de zwarte vlekken nauwelijks een kluchtige tekening te ontdekken. Ook tijdens een volgende kijkbeurt verwacht ik niet dat er door het schimmig rollenspel in 'Inland Empire' een gevoel wordt opgeroepen van: 'O, wat fantastisch!'.

Film is vergeleken het oudewetse theater wat contact met publiek betreft een beperkt medium. Je kan het publiek als onderdeel van het stuk gebruiken. Film is afstandelijker. Voor een boek geldt dat ook. De lezer kan je fysiek niet in een boek stoppen. Een theaterregisseur kan zijn spelers in het publiek stoppen of publiek op het toneel zetten. Daarom is theater nog steeds een aantrekkelijk medium. Het kan heel confronterend zijn. En een boek lezen kan voor mij het meest intens zijn...Maar je kunt iets lezen wat je eerst niet begrijpt....maar het kan later (levenservaring) na herlezen aan betekenis winnen. Vooral poëzie kan zo'n effect hebben. De afstanden verdwijnen....En die grenswaarden bepalen o.a. 'het dramatische'....

David Lynch speelt met juist die waarden daarbij zoekt hij een uiterste grens op.

Veel scénes zijn dan ook onderkoeld door understatements of juist het omgekeerde... maar vaak geïroniseerd door theatrale effecten. Terwijl tussenvormen ook aanwezig zijn.

Die waarden kunnen concreet dramatisch worden als filmkijkers over de film beginnen te discussiëren .

Woody Allen laat in "Purple Rose of Caïro" acteurs en actrices van het witte doek in de zaal stappen. Prachtige verbeelding van de sterke identificatie van de kijker met dat wat verbeeld is. Maar het is een film in een film. Er zijn vast nog andere voorbeelden. Maar wat Lynch hier probeert is ingewikkelder. Door zijn raadsels betrekt hij kijkers, die er gevoelig voor zijn, bij zijn film. Verwarring is een middel om een kijker meer te activeren, zowel in het negatieve als het postieve.

Hij vlecht wat binnen of buiten de set gebeurd door elkaar heen....met de actrice als (mis)leading lady. En, zoals ik het beleeft heb, haar waan wordt voelbaar en denkbaar doordat wij als kijker, net als de actrice, niet meer weten wat wat is. Maar door de suggesties in de dialogen, belichting, muziek etc....kan je als kijker tot op zekere hoogte scénes gaan onderscheiden en plaatsen.

Wilder's Sunset Boulevard probeert niet met filmische middelen het onstaan van de waan, van binnenuit te tonen. D.w.z. direct denkbaar en voelbaar te maken. De waan van die actrice is een heel andere. Zij klamt zich vast aan roem. Haar gekte blijft meer op afstand. De (heerlijke) film is een gewone vertelling. Vergelijking met Bergmans Persona is voor mij adequater. De gekte wordt door de vervreemdende vorm van Bergman en Lynch versterkt. Hierdoor wordt er meer van een kijker verwacht.

Mijn eigen kijkgewoonte (en dus smaak) wordt door Lynch op de 'proef' gesteld. Als je een patroon vermoed en de film weer met een ander gezichtspunt ziet verbaas jezelf over wat je bij de eerste kijkbeurt gemist hebt. Gevoel van vervreemding verdwijnt. Verdomd er zit meer (ironie o.a.) in dan ik dacht.

Bij mij verdween de (lamlendige) onverschilligheid en begon van de details te genieten. Dit proces als sektarisch benoemen, omdat ik het spel van Lynch zeer waardeer is gemakzuchtig en minachtend. Voor mij is de eerste helft van Inland Empire Lynch op zijn best....daarna zwakt het, vooral door de lengte, af. Maar er zitten prachtige momenten in als bv. de dakloze een vuuraansteker in de ogen van de actrice schijnt. Gezien het voorgaande commentaar van mij een prachtige relativering van het begrip 'verlichting'. Er zitten vast meer parels in die ik nog gemist heb.

Ik heb net Lost Highway gezien...vergeleken Mulholland Drive en Inland Empire is er een duidelijk kwalteitsverschil: het is platter en minder coherent dan de genoemde laatse twee subtiele films...Maar 'the joker' in Lost Highway is een duidelijke zwartgalllige zelfverwijzing naar de manipulerende regisseur.

Dat een film je mening kan keren dat is voor de getroffene extra interessant....de film komt verbazend dichtbij. Dat komt vooral door de dvd natuurlijk. Film is veel meer een individuele beleving geworden....Nog niet zolang geleden (eh.. 30 jaar) was film alleen in bioscoopzalen te zien.......Een moderne regisseur houdt daar rekening mee. Hitchcock hielt alleen rekening met zalen...Avatar van Cameron maakt door de in zaal mogelijke 3d ervaring weer meer een collectief gebeuren van de film.

Mijn punt is: een film alleen maar als een éénvormige raadselachtigheid beleven zegt ook iets over de kijker....Er zit meer haat, (irritaite is te soft want de Lynch-liefhebber keur je eigenlijk ook impliciet af), in je mening dan een afgewogen oordeel dat meer op de film zelf ingaat. Mijn eigen ervaring zegt me: hoe meer je jezelf in een mening vast legt des te beperker je blik...en gevoel.

En mate en 'kleur' van gevoel (smaak dus), zegt mijn verstand, is de graduele grenswaarde.....die dus verlegd kan worden, dit is een understatement voor: "dramatische wending".

Ik kwam vaak in je reacties de opmerking tegen dat 'Inland Empire' grensverleggend zou zijn. Ik ervoer dat dus beslist niet zo. Omdat duidelijk te maken, kwam ik met voorbeelden van andere uitingen uit het verleden, waarin grenzen al eerder verlegd zijn. Maar blijkbaar was ik niet duidelijk genoeg. Waar het mij omging, is dat de middelen om aan uitingen vorm te geven, ook gebruikt worden om een rol te spelen in de inhoud. Wat mij betreft maakt het niet uit of dat bij literatuur, toneel of film is, bij alle drie draait het er om wat en hoe dat wat in het vertelde verhaal verwerkt zit.

Vanuit die optiek zijn de uitstapjes van Lynch binnen en buiten de filmset voor mij gelijk aan wat Cervantes deed als schrijver op literair vlak. Namelijk een personage beschrijven wiens denkwereld op de loop gaat door verbeelding uit de boeken. Het is dus niet meer alleen éénrichtingsverkeer van schrijver naar lezer, ervaringen van de lezerskant is ook onderdeel van de inhoud geworden.

Pirandello maakte het toneel meer onafhankelijk van de beperkingen van het podium en kon zo letterlijk dichter met het verhaal op de huid van het publiek kruipen met een stukje problematiek uit zijn scheppingsproces als onderwerp. In zijn stuk 'Henri IV' heeft hij overigens ook een (mis)leidend personage. Aan het einde van het stuk weet je niet meer wie nu echt gek is, de gek of degene die denken dat hij gek is. Ook in dit werk komen veel raadselachtigheden voor, maar die hinderen het lees- of kijkplezier niet.

'Sunset Boulevard' van Wilder noem je een vertelling. Dat brengt mij op het idee dat Lynch in 'Inland Empire' met een 'ensemblevertelling' bezig is geweest. De term is afgeleid van 'ensemblefilm', die gebruikt wordt voor films zoals 'Magnolia', waarbij meerdere verhaallijnen door elkaar gevlochten zijn. Wat zo ontzettend knap is aan Anderson's film, ondanks een ingewikkeld doolhof aan verhaallijnen, gevoelsmatig raak je tijdens de eerste keer kijken nooit het spoor kwijt. Geen moment ontstaat het gevoel dat er irritant tegen de haren ingestreken wordt.

Bij 'Inland Empire' was ik dat laatste gevoel bijna geen moment kwijt. Gelijk al in het begin ontstaat wat lichte irritatie bij de naald op de grammofoonplaat. Waar kijk ik naar, oude Russische opnamen? Dan verderop de nieuwe buurvrouw. Zij vertelt niet alleen vreemde voorspellingen, maar soms wordt haar gezicht door de gebruikte lens vertekend. Het lijkt wel alsof het vreemde daardoor nog eens zeer overbodig onderstreept moet worden door dik aangezette lelijkheid. Eigenlijk ontstaat er vanaf het begin veel irritatie, automatisch blijf je daardoor op afstand van alles wat er verteld wordt. Tijdens een tweede kijkbeurt zal dat waarschijnlijk een stuk minder zijn en ben je bereid om dat eventueel als ironie op te vatten. Maar wel ontzettende vette ironie dan, weinig subtiel, zoals dat soms zo prachtig in 'Twin Peaks' gebruikt wordt.

Waarschijnlijk heb je gelijk, dat de gemeenschappelijke beleving van deze film niet meer gelijk tijdens het kijken in de bioscoop of thuis hoeft plaats te vinden, dat de uitwisseling van ideeën over de film naderhand belangrijker is. Wat dat betreft scoor je een punt en zou het opgevat kunnen worden als grensverleggend. Maar zoals ik al schreef, ik zet die na-beleving voorlopig als sektarisch opzij. Dat label is zeker niet bedoeld om anderen te beledigen, maar om op dit moment ergens bewust afstand van te houden. Tenslotte kan je niet achter ieder vrolijk tetterend muziekkorps aanlopen.

PS

Ik had het al eens eerder aan je geschreven, dat het mij niet de bedoeling lijkt, om hier meningen over andere gebruikers te geven. In je laatste reactie kwam ik dat toch weer tegen in een korte opmerking. Maar goed, een hele prettige jaarwisseling!

"It is an old story..."

Ik heb mijn best gedaan om Inland Empire uit de schaduw te halen. Als je iets bijzonders vindt ga je tot het uiterste. Ik hoop dat andere users wat van onze discussie oppikken. Het was voor mij in elk geval een vruchtbaar debat.

Een mooi nieuw filmjaar toegewenst .

Hoe grensverleggend is INLAND EMPIRE?

De digitale camera bood Lynch optimale vrijheid om te doen en laten wat hij wilde. Niet beperkt door producers en allerhande geldschieters begon hij stap voor stap met het uitwerken van zijn ideeën, welke uiteindelijk één uniek concept vormde.

De mozaïek-film is een bekend fenomeen, waarvan Babel een uitmuntend voorbeeld is. De fragmentarische opbouw wordt bijelkaar gehouden door 'de geschiedenis van het geweer' en het thema: miscommunicatie. Lynch boort een geheel nieuw genre aan in INLAND EMPIRE. Even fragmentarisch als de mozaïek-film, maar verbonden door totaal andere elementen: emoties, surrealisme, thema, maar bovenal 'het concept'. Om in termen van een schilder te spreken: Lynch schildert een emotioneel landschap en hij laat dat landschap draaien rond zwarte gaten als verborgen waarheden.

Film is een uitingsvorm die letterlijk geprojecteerd wordt. Deze projectie wordt in alle mogelijke facetten in deze film getoond: kleur, contrast, licht, close-up, fade in/out, focus, etc. Het hele scala aan mogelijkheden passeert de revu om via een cinematografische taal het verhaal over te brengen. En, ja, dat vergt heel veel van de kijker!

Projectie gebruikt hij ook in Freudiaanse zin door Laura Dern als bron van het geheel een verborgen geschiedenis te laten 'openbaren'. Een confessie, die geen confessie mocht zijn. Tegenover Mr K doet zij haar versies van een tragedie, die zij angstvallig voorziet van allerlei verdraaiingen. Het is in feiten een inkijk van een crimineel brein, dat zijn eigen hachje tracht te redden door de ene leugen op de andere te stapelen met een tragisch noodlot als resultaat.

INLAND EMPIRE is een WHODUNNIT, zoals nooit eerder in de filmgeschiedenis getoond. Letterlijk verschijnt twee maal in beeld de vraag: "Who is she?" Het is aan ons om deze vragen te beantwoorden. Wie is de dader? En wie is het slachtoffer? Wat is het motief? Dit is werkelijk een geniale zet van Lynch om als kijker aangespoord te worden om te werk te gaan als Dale Cooper in Twin Peaks. BAANBREKEND!

Verder is INLAND EMPIRE zo rijk aan ideeën en verwijzingen naar de geschiedenis van Hollywood waardoor de geïnteresseerde kijker in filmgebieden terecht komt, die hij niet eerder kon vermoeden.

Lynch heeft zichzelf overtroffen, maar helaas niet een grote schare aan kijkers kunnen binden.

Voorlopig gaat er wat mij betreft niets boven INLAND EMPIRE.

Ik sluit me aan bij Narcissus en wens iedereen een fantastisch nieuw filmjaar.

David Lynch achter de schermen bij Inland Empire:

http://www.youtube.com/watc...

Justin Theroux, Laura Dern en David Lynch op een festival:

http://www.youtube.com/watc...

ik heb hem net gezien, ben verbluft. ik heb er de ballen van begrepen zoals ik altijd na de eerste kijk beurt van lynch films heb. de sfeer was enorm zoals altijd.. visueel gezien vond ik het minder, dat amaturistische gefilm zoals een homemade film is echt niet mijn ding. maar voor de rest was alles echt indrukwekkend. binnenkort zal ik de film maar eens herzien.

Er zijn twee kunstenaars die David Lynch zeer waardeerd: Francis Bacon en Franz Kafka. De invloed van beiden zijn waarneembaar in het gevoel voor het surrealisme en het suggestieve. Bacons vervormingen in zijn schilderijen lijken een inspiratie voor de scénes waarin de actrice een pad afloopt richting de camera met haar angstig gelaat, maar ook wanneer de actrice de poolse man neerschiet. De manier waarop zijn gelaat vervormt en vervaagt lijkt een directe verwijzing naar Bacons schilderijen.